Prasanna

Go through 8th Class Social Science Book Odia Medium Question Answer and Class 8 Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 1 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଆମେ ଆଜି ଯାହାକୁ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ବୋଲି ଭାବୁଛେ, ତାହା ଆସନ୍ତାକାଲିକୁ କିପରି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ ? ଏହି ଘଟଣାକୁ ରୋକିବାପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳ ପାଇଥାଉ, ଯଥା- ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ।

(ii) ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଧାରଣା ଯେ ଆମେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ‘ସମ୍ବଳକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ।

(iii) କିନ୍ତୁ ଆଜିକାଲି ଦେଖାଗଲାଣି ଯେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ଯଥା- ଭୂତଳ ଜଳ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ତୋଳନ ହେବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃ ଭରଣ ତୁଳନାରେ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି ।

(iv) ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଆମ ଦେଶର ପଞ୍ଜାବ ଏହାର ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ । ଭୂତଳ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ଏବେ ବ୍ୟୟବହୁଳ ହେଉଛି ।

(v) ସୁତରାଂ ଭୂଳତ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରତିକାରମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି । ଯଥା- ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ, ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି କିଛି ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି ।

Question 2.
ମନୁଷ୍ୟ ସେବାରେ ଆସୁଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର (Ecosystem function) ନାମ କୁହ ।
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ’ ।

(ii) ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଯଥା (କ) ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, (ଖ) ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, (ଗ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବା, (ଘ) ଚାଷଜମିକୁ ଉର୍ବର କରିବା, (ଙ) ପରିଶେଷରେ ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

Question 3.
ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ? ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ନିମନ୍ତେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଉପଲବ୍ଧ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାପାଇଁ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ ଏହାର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼କ ପ୍ରକୃତିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହେବା ସହିତ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ମିଳିଥାଏ, ଏବଂ ଯେତେ ପରିମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଶେଷ ହୋଇନଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ସୌରଶକ୍ତିକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(ii) କିନ୍ତୁ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ । ଏହାକୁ ଥରେ ବ୍ୟବହାର କଲାପରେ ଏହାର ପୁନଃ ଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଭରଣା ହେବାପାଇଁ ଅନେକ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଇଥାଏ । ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ଏହାର ଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କୋଇଲାକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(iii) ବର୍ଭମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଯୋଗଦ୍ଵାରା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିବା କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଭୂତଳ ଜଳକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କରାଯାଇପାରେ । ଭୂତଳ ଜଳର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି । ସେଥ‌ିପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତର ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଜଳ ଅମଳର ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଇତ୍ୟାଦି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରିବା ।

(v) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବାପାଇଁ ଆମେ କମ୍ ପରିମାଣର ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ତା’ସହିତ ପାରମ୍ପରିକ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ, ବହୁ ଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ଆପଣେଇ ନେବା ଉଚିତ ହେବ ।

Question 4.
ତୁମ ଘର ଏବଂ ଆଖପାଖରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କିତ ସଚେତନତାକୁ ସୂଚାଉଥବା ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରକୃତିର ଉପହାରରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୌତିକ ବସ୍ତତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମର ଉପଯୋଗିତା ପାଇଁ କିମ୍ବା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।

(ii) ଏଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଜୀବନ ତଥା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।

(iii) ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଗୋଟିଏ କାଠଖଣ୍ଡକୁ ମନୁଷ୍ୟ ତା’ର କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବଳରେ ଏକ ଚଉକିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଦିତ କରାଯାଇ ସୌନ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ ।

(iv) ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଆମ ଦେଶରେ କାଠଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାର୍ବଲ ଓ କୋଇଲାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଭରପୂର ହୋଇ ରହିଛି ।

(v) ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଅଦରକାରୀ ପ୍ରାକୃତିକ ବସ୍ତୁରୁ ମଧ୍ଯ ସୁନ୍ଦର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯଥା- ନଡ଼ିଆର କତା କାମ, ସିଙ୍ଗକାମ, କାଇଁଚ କାମ, ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସୋଲ କାମ ଇତ୍ୟାଦି ।

Question 5.
ଆମର ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟରେ କେଉଁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
(i) ପ୍ରକୃତିର ମିଳିଥିବା ସାମଗ୍ରି ଓ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଟେ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ମାନବ ଜାତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ।

(ii) ସେହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ଭୌତିକ ବସ୍ତୁ ତିଆରି କରିଥାଉ । କିନ୍ତୁ କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଏହାର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ କିମ୍ବା ଶେଷ କରିଦେଇପାରେ ।

(iii) ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟରେ ଆମକୁ ଯବାନ୍ ହେବାକୁ ହେବ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଆମେ କାଠରୁ ସୌଖୀନ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରୁଥିବାରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଗଛ କଟା ହେଉଛି । ତେଣୁ ଏହାର ଭରଣା ପାଇଁ ଆମକୁ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବାକୁ ହେବ ଓ ନୂତନ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ
ହେବ ।

(iv) ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ବହୁ କଳକାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି । ତେଣୁ ବର୍ଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ । କାରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଜୀବଜଗତ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ।

(v) ପୁନଶ୍ଚ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ଯେପରି ପୁନଃଭରଣ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର ନ ହୁଏ ସେଥ‌ିପାଇଁ ଯବାନ ହେବାକୁ ହେବ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସମ୍ବଳର ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ହେବ ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧) :

Question 1.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ଆମେ କିପରି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବା ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ଯଥା- ବଞ୍ଚିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା, ପଦାର୍ଥର ଉତ୍ସ ଓ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଆଦି ଆଧାରକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(ii) ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆଧାର କରି ସମ୍ବଳକୁ ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀରେ ଭାଗ କରାଯାଇପାରେ, ଯଥା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ।

(iii) ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ହିସାବରେ ସୌରଶକ୍ତିକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାଏ । ଠିକ୍ ସେହିପରି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଭାବରେ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କୋଇଲାକୁ ଗଣନା କଲ୍ଗାଯାଇପାଏ ।

(iv) ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ମଧ୍ଯ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ପୃଥ‌ିବୀ ସମ୍ବଳର ଏକ ଭଣ୍ଡାର । ମାତ୍ର କିଛି ସମ୍ବଳ ସହଜରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୋଇଥାଏ, ଯଥା- ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ଓ ସହଜରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହେଉନଥିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ଧାତବ ଖଣିଜ ଓ କାଠ ଇତ୍ୟାଦି । ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବଣ୍ଟନ ଓ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ମଧ୍ଯରେ କି ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।
(ii) ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାପାଇଁ ଅତୀତରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରହିଛି ।

(iv) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଅନେକ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ, ଯାହାକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

(v) ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗଦ୍ଵାରା ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ । ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁ ଅତି ଉଚ୍ଚମାନର ଉତ୍ପାଦନ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭବପର ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଅପବ୍ୟବହାର, ମାତ୍ରାତ୍ଵିକ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ସ୍ଵାର୍ଥର ଚରିତାର୍ଥ ପାଇଁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ଯଥେଚ୍ଛାରିତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଚାଲିଛି ।
(ii) ଏହାର ମାତ୍ରାଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ପରିବେଶରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି ହେବାରେ ଲାଗିଛି ।

(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଅପବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ପରିବେଶରେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଏହାର ଦୁଇଗୋଟି କାରଣ ହେଲା– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ କୃଷି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(iv) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ପୁନଃଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ରହୁଛି । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡୁଛି ।

(v) ଭୂତଳ ଜଳର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାରେ ଲାଗିଛି । ଅଧୂକ କଳକାରଖାନା ସ୍ଥାପନ ଫଳରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇ ଅନେକ ଶ୍ଵାସଜନିତ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଅଛି ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ତୁମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ପରିବେଶରେ ପ୍ରକୃତି ନିଜସ୍ଵ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିବେଶ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବସ୍ତୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଢଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ସେଥୁରୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପାଇଁ ଉପକାର ପାଇପାରିବା ।

(ii) କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରକୃତିର ଅଛି । କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ବିକଶିତ ହେବାପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର କରି ପରିବେଶକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ସମସ୍ୟାକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ । ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ଚାଷୀ ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃଭରଣ ତୁଳନାରେ ଅଧ‌ିକ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଅଛି ।

(iv) ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଆମର ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଠ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯିବ ।
(v) ସେହିପରି, ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକର ଅନୁପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଅଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତି ଚକ୍ରକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାପାଇଁ କି? କି’ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜୈବବିବିଧତା କ୍ଷତି ଏବଂ ଜଳବାୟୁରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନବରତ ଘଟିଚାଲିଛି ।

(ii) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ଆସିଛି ଆମେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର କିପରି ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇପାରିବ ସେଥ‌ିପାଇଁ ସୁଚିନ୍ତିତ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।

(iii) ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରତିକାରମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ । ଯଥା- ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି ଅନେକ କିଛି ଉପାୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ।

(iv) ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବାପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଆପଣେଇବାକୁ ପଡ଼ିବ । କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ, ବହୁ ଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଇଲେ ଆମେ ପ୍ରକୃତି ଚକ୍ରକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିପାରିବା ।

(v) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଆମକୁ ପୁନଶ୍ଚ ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଖୁବାକୁ ହେବ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ହେବ, ଯାହା ଫଳରେ ମୃତ୍ତିକାର ପୁନଃଭରଣ ଓ ପୁନଃର୍ଜୀବିତ କରି ଅବକ୍ଷୟ ରୋକାଯାଇପାରିବ ।

ସ୍ଵରୂପ, ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଏହିଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷ କଲ୍ୟାଣ କରେ, ମେ ଡାକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଆମେ ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଭାବିପାରିବା ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାକୁ– ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବାକୁ ଆମେ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଳ, ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଏବଂ ପରାଗୀକୃତ ଫସଲରୁ ଉପକୃତ ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ ପାଇଥାଉ ।

ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୨୭୫ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ (ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ) । ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୩୫୦ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ (ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ମନୁଷ୍ୟର ପରିଶ୍ରମ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ଭିତ୍ତିରେ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ) ।

Question 3.
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର : ତୁମ ଅଧ୍ୟୟନର ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ତୁମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନାର ଉତ୍ସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବ । ସମୟ ସହିତ ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି ? ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ସବୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ଓ ଏକ ନିରାକରଣ କ’ଣ କରିହେବ, ଏହାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଛୋଟ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ମୋ ଅଞ୍ଚଳ ବାଲେଶ୍ଵରରେ । ପ୍ରାଥମିକ ନବୀକଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସୌରଶକ୍ତି, ପବନଶକ୍ତି ଏବଂ ଜୈବ ଇନ୍ଧନ । ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନଦ୍ଵାରା ସୌରଶକ୍ତି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି ମାତ୍ର ଏହା ଖୁବ୍ କମ୍ ଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି କାରଣ ଏହା ବ୍ୟୟବହୁଳ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦରକାର । ପବନ ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଅଣବିକଶିତ କାରଣ ସହରଟିର ଭୂମିରୂପ ଚେପ୍‌ଟା ଅଟେ ଏବଂ ଦକ୍ଷତାହୀନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ଜୈବ ଇନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ ହୋଇପାରୁନାହିଁ ।

ମୋ ଅଞ୍ଚଳ ବାଲେଶ୍ଵର ବର୍ତ୍ତମାନ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଯଥା— ଛାତ୍ର ଉପରେ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍, ୧୦୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ସୌର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଏବଂ ୧୧୧ ମେଗାଓ୍ବାଟ ପବନ ଶକ୍ତି ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ।

ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତିର କ୍ରବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଠ ଚାହିଦା ଯୋଗୁଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଇଛି । ପବନଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଗେଇପାରି ନାହିଁ । ଏ ଜୈବ ଇନ୍ଧନର ବିଭବ ଅବ୍ୟବହୃତ ରହିଅଛି । ଏଥ‌ିରେ ଉନ୍ନତ ଆଣିବା ପାଇଁ ବାଲେଶ୍ଵର ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀତି ନିୟମ ଆବଶ୍ୟକ ।

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥାଏ ବା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ, ସେହି ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ।

ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥ‌ିବା କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ।

Question 4.
ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପଦ୍ଵାରା ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ପେଟ୍ରୋଲିୟମ), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(ii) ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ । ଆମ୍ଭେମାନେ ଯେଉଁ ହାରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସେହି ହାରରେ ପୁନଃଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

(iii) କ୍ରମାଗତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରିବାପାଇଁ ଦିନକୁ ଦିନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଚାହିଦା ଅଧ‌ିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ମାତ୍ର ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ ବୋଲି ଗବେଷକମାନେ ମତପୋଷଣ କଲେଣି ।

(iv) ତେଣୁ ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି, ଆମେ କୋଇଲାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ସୌରଶକ୍ତି, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି, ଭୂ-. ତାପଜ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ ଆଜିଠାରୁ ଯୋଜନାମାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଉନ୍ନତ କାରିଗରି ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ସୁଚିନ୍ତିତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏହି ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।

(v) ଅଧ୍ୟରୁ ଅଧୂକ ସୌରଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରମାନ ସ୍ଥାପନ କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ନଦୀମାନଙ୍କରେ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ କରି ସେଥୁରୁ ଆମେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବା, ଯାହାଦ୍ଵାରା କି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଚାହିଦାକୁ ପୁରଣ କରିପାରିବା ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଓ ଏହାର ପ୍ରଭାବ :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନ ବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାର ଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ପାଇଁ ବିବାଦ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏପରିକି ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଜ୍ଞାନ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁଁ ଅତି ଉଚ୍ଚ ମାନର ଇସ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯଥା ଉଷ୍ଟିଲ୍‌ (Wootz Steel) ।

ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ଭାରତରେ ବୃହତ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିକାଶକୁ ଅତୀତରେ ବାଣିଜ୍ୟ ହିଁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା ।
ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପୁଦୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ୱାରା କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳକୁ ସୁଷମ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିଛି ।

Question 5.
ଚିତ୍ରରେ (ମୁଖ୍ୟ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟର ବଣ୍ଟନ) ଥିବା ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅସମାନ ବଣ୍ଟନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍ଧ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ବଣ୍ଟନ କିପରି ଭାବରେ ହୋଇଅଛି ?
Answer:
ମାନଚିତ୍ରରେ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଭାରତରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଛି । ଦେଶର ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଇଲା ଖଣି, ଯଥା- ଝରିଆ, ରାଣୀଗଞ୍ଜ, କୋର୍ବା, ନେଭେଲି ଏବଂ ସିଙ୍ଗରେଣିଠାରେ ରହିଛି । ଦେଶର କେନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଲୌହପିଣ୍ଡ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି । କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତର କଟନୀ ଓ କୋରାପୁଟଠାରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି । ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ, ଅଙ୍କଲେଶ୍ଵର ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ (ଆସାମ)ର ଦିଗ୍‌ବୋଇଠାରେ ରହିଛି । ଏପରି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ଭାରତରେ ଭୂତାତ୍ତ୍ଵିକ ବିଭିନ୍ନତାକୁ ସୂଚାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଦେଖାଯାଏ । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କୋଇଲା, ଲୌହପିଣ୍ଡ ଓ ବକ୍ସାଇଟ୍ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି । ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁଝର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ଲୌହପିଣ୍ଡ ଥିବାବେଳେ ତାଳଚେରଠାରେ କୋଇଲା ଏବଂ କୋରାପୁଟରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି ରହିଛି ।

Question 6.
ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଚୟନ କର । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପଲବ୍ଧତା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରି, ଗୋଟିଏ ମାନଚିତ୍ରରେ ଚିହ୍ନିତ କର । ସେଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ? ଏଗୁଡ଼ିକ ସହିତ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜଡ଼ିତ ?
Answer:

ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ହେଉଛି କୋଇଲା ଓ ଲୌହପିଣ୍ଡ । କୋଇଲା ମୁଖ୍ୟତଃ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ । ଲୌହପିଣ୍ଡ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ ଗୋଆରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଅସମାନ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ବ ହୁଳ ପରିମାଣରେ ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି । ଏହାଫଳରେ ସେହି ସବୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖଣି ଓ ତତ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ।

Question 7.
ସେସବୁ ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଉତ୍ତୋଳନ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ଆଲୋଚନା କର । ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଉପହାରକୁ ଆମେ କିପରି ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା, ସେ ବିଷୟରେ ନିଜର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅ ।
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତୋଳନଦ୍ଵାରା ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥଳେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଏବଂ ପରିବେଶର କ୍ଷତି କରିଥାଏ । ସମୟକ୍ରମେ ଏହାଦ୍ଵାରା ସମ୍ବଳ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ, ପରିସଂସ୍ଥାକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଉପହାରକୁ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଧାରଣୀୟ ଉତ୍ତୋଳନ ପ୍ରଣାଳୀ, ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସମ୍ବଳ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ଆରୋପ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତିକୁ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପରିମାଣକୁ କମ୍ କରି ସମ୍ବଳର ପୁନର୍ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଚକ୍ରୀକରଣ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଧାରଣୀୟତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ନିରାପଦ ରଖିବାପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ଵ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 8.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନଦୀଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ବିବାଦ ଖୋଜି ବାହାର କର, ଏହାର ନିଷ୍କର୍ଷ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ଅଂଶୀଦାରୀ ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଯାଉଛି ।

(ii) ଅଧୁନା ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପଡୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଛି ।

(iii) ଏହି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ଵାରା ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖୁବା ସହ ନ୍ୟାୟସଂଗତ ଜଳ ବଣ୍ଟନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

(iv) ଏହି ନଦୀଜଳ ବଣ୍ଟନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଭାରତ ଓ ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରାଯାଇ ପାରିଛି ।

(v) ଆମ ରାଜ୍ୟର ମହାନଦୀ ଜଳକୁ ନେଇ ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟରେ ଜଳବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି । ଏହି ବିବାଦକୁ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆପୋଷ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରି ରହିଛି । ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର ଏକ ସୁସମାଧାନର ବାଟ ଫିଟି ପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ :
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ । ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (Natural Resource Curse) କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ (Paradox of Plenty) ବୋଲି କହିଥା’ନ୍ତି ।

ସମ୍ବଳର ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ତଥାପି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଦରକାର ।

Question 9.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟ ଏହିଭଳି ଏକ ବିବାଦକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର । ଏହାର ନିଷ୍କର୍ସ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଉ- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟ ଏହିଭଳି ଏକ ବିବାଦ ହେଉଛି ନୀଳନଦୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଇଥ୍‌ଓପିଆ, ସୁଦାନ ଓ ମିଶର ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ । ଇଥୁଓପିଆ ନୀଳନଦୀର ଉପର ମୁଣ୍ଡରେ ଗ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଇଥ୍‌ଓପିଆନ୍ ରିନାସାଁ ଡ୍ୟାମ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କଲା । କିନ୍ତୁ ମିଶର ଓ ସୁଦାନ ନୀଳନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ଜଳ ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଦେଲା । ମିଶର ନୀଳନଦୀର ଶତକଡ଼ା ନଭେଭାଗ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ । ଅନେକ ଥର କଥାବାର୍ତ୍ତା ପରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନର ଉପାୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ଏଥୁରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ନଦୀ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ ଦେଖାଦେଇପାରେ ।

Question 10.
ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପଲବ୍ଧ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ କରିବାପାଇଁ କେଉଁସବୁ ନିବେଶ (Input) ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଚାର କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୋଇଥାଏ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ପାରୁନାହିଁ । ଯେଉଁ କେତେକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ କରାଯାଇପାରୁଛି ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ ।

(ii) ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ କରିବାପାଇଁ ବୈଦେଶିକ ପୁଞ୍ଜି ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

(iii) ଆମ ରାଜ୍ୟର ରାଉରକେଲାଠାରେ ଥ‌ିବା ଲୌହଇସ୍ପାତ କାରଖାନ ଜର୍ମାନୀ ଦେଶର ପୁଞ୍ଜି ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ନିର୍ମିତ ହୋଇଅଛି । ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆମ ଦେଶରେ ଭିଲାଇ, ବୋକାରୋଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୌହଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ରୁଷିଆ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଅଛି ।

(iv) ତଥାପି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ସମସ୍ତେ ଅବଗତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(v) ତେବେ ମଣିଷର ବୋଧଶକ୍ତି, ସୁଶାସନ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଯୋଜନା ଉପରେ ଏହାର ସ୍ଥାୟୀ ଲାଭ ବା ତତ୍‌କାଳ ଲାଭ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଆମ ଦେଶରେ ଦୁସାଗର ଜଳପ୍ରପାତ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଗୋଆ

Question 2.
ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ

Question 3.
ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଶକ୍ତି

Question 4.
କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା

Question 5.
କୃତଜ୍ଞତା ସ୍ଵରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ କ’ଣ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ?
Answer:
ଅର୍ଘ୍ୟ

Question 6.
ଆମର ମୁଖ୍ୟ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କ’ଣ ?
Answer:
କୋଇଲା

Question 7.
ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ କେତେ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ ?
Answer:
୨୭୫ ଲିଟର

Question 8.
ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ କେତେ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ ?
Answer:
୩୫୦ ଲିଟର

Question 9.
ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ତାଳଚେର

Answer:10.
କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଯାଇଛି ?
Answer:
କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଓ କେରଳ

Question 11.
ଆମ ଦେଶର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି ?
Answer:
ପଞ୍ଜାବ

Question 12.
ପଞ୍ଜାବର କେତେ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ

Question 13.
ଭାରତର କେଉଁ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାରେ ଲାଗିଛି ?
Answer:
ଚଣ୍ଡିଗଡ଼

Question 14.
ସମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମ ଶରୀରରେ କେଉଁ ଅଙ୍ଗରେ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ?
Answer:
ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍

Question 15.
ଆରୋଭିଲ୍ ଆର୍ଥ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଭାରତର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ପୁଦୁଚେରୀ

Question 16
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ଭାଷାରୁ ଆସିଅଛି ?
Answer:
ସଂସ୍କୃତ

Question 17.
ଆମ ଦେଶର କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଜୈବିକ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଲାଭ କରିଛି ?
Answer:
ସିକିମ୍

Question 18.
ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ସୌର ପାର୍କ କେଉଁଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ?
Answer:
ରାଜସ୍ଥାନ

Question 19.
ଭାଡ଼ଲା ସୌରପ୍ରକଳ୍ପ କେଉଁ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଭାରତ

Question 20.
ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି, ଏକଥା କେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ?
Answer:
ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରି ଆମକୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ କେଉଁମାନେ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
(i) ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ
(ii) ପରିବେଶବିତ୍
(iii) ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ
(iv) ରସାୟନବିତ୍
Answer:
(i) ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ

Question 2.
ସମୁଦ୍ର ଶଯ୍ୟାର ବହୁତଳେ କେଉଁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହିଛି ?
(i) କୋଇଲା
(ii) ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍
(iii) ସୁନା
(iv) ଚୂନପଥର
Answer:
(ii) ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍

Question 3.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନଥାଏ ?
(i) ମୁଭିକା
(ii) ବାୟୁ
(iii) ପେଟ୍ରୋଲ
(iv) କାଠ
Answer:
(iii) ପେଟ୍ରୋଲ

Question 4.
ମନୁଷ୍ୟ ତା’ର ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେଉଁ ଗଛକୁ ପୂଜା କରିଥାଏ ?
(i) କର ଞ୍ଜ
(ii) ନିମ୍ବ
(iii) ଆମ୍ବ
(iv) ତୁଳସୀ
Answer:
(iv) ତୁଳସୀ

Question 5.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ ?
(i) ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ବଳ
(ii) ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ
(iii) ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ
(iv) କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ
Answer:
(iv) କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ

Question 6.
ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି କାହାର ଅଛି ?
(i) ମନୁଷ୍ଯ
(ii) ଜୀବଜନ୍ତୁ
(iii) ବୃକ୍ଷ
(iv) ଜଳସ୍ରୋତ
Answer:
(iii) ବୃକ୍ଷ

Question 7.
ନେୟଭେଲି କୋଇଲା ଖଣି କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(i) କେରଳ
(ii) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
(iii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(iv) ତାମିଲନାଡୁ
Answer:
(iv) ତାମିଲନାଡୁ

Question 8.
ଦିଗ୍‌ବୋଇ ଖଣିଜ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ?
(i) ନାଗାଲାଣ୍ଡ
(ii) ଗୁଜୁରାଟ
(iii) ବମ୍ବେ ହାଇ
(iv) ଆସାମ
Answer:
(iv) ଆସାମ

Question 9.
ଆମର କେଉଁ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ?
(i) ପାକିସ୍ତାନ
(ii) ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ
(iii) ଭୁଟାନ
(iv) ନେପାଳ
Answer:
(ii) ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ

Question 10.
ମେଟୁର ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା କେଉଁ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ?
(i) ଗୋଦାବରୀ
(ii) ମହାନଦୀ
(iii) କାବେରୀ
(iv) ଡୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା
Answer:
(iii) କାବେରୀ

Question 11.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ କହିଲେ, ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ଉକ୍ତିଟି ଠିକ୍ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧୁକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(ii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ଆଦୌ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ
(iv) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧୁକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(ii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।

Question 12.
ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଏନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
(ii) ପଞ୍ଜାବ
(iii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(iv) ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
Answer:
(ii) ପଞ୍ଜାବ

Question 13.
_______ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ, ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।
(i) ୧୯୬୦
(ii) ୧୯୭୦
(iii) ୧୯୮୦
(iv) ୧୯୯୦
Answer:
(i) ୧୯୬୦

Question 14.
ପଞ୍ଜାବର ପ୍ରାୟ _________ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ‘ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଶୋଷିତ’ ଅଞ୍ଚଳର ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।.
(i) ୮୦
(ii) 90
(iii) ୬୦
(iv) ୫୦
Answer:
(i) ୮୦

Question 15.
ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟସାଲମେର ଦୁର୍ଗ __________ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ଏକାଦଶ
(ii) ଦ୍ଵାଦଶ
(iii) ତ୍ରୟୋଦଶ
(iv) ଦଶମ
Answer:
(ii) ଦ୍ଵାଦଶ

Question 16.
________ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥାଏ ।
(i) ରଙ୍ଗ
(ii) ସାବୁନ୍
(iii) ସିମେଣ୍ଟ
(iv) କାଗଜ
Answer:
(iii) ସିମେଣ୍ଟ

Question 17.
ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ କଞ୍ଚାମାଲ୍ ________ ଅଟେ ।
(i) କୋଇଲା
(ii) ଚୂନପଥର
(iii) କଳାମାଟି
(iv) ଅଙ୍ଗାର
Answer:
(ii) ଚୂନପଥର

Question 18.
ମାଟି ନିର୍ମିତ ଆଧୁନିକ କୋଠା ___________ ଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
(i) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
(ii) ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
(iii) ପୁଦୁଚେରୀ
(iv) ଚଣ୍ଡିଗଡ଼
Answer:
(iii) ପୁଦୁଚେରୀ

Question 19.
_________ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ।
(i) ଋକ୍‌ ବେଦ
(ii) ଆୟୁର୍ବେଦ
(iii) ଯଜୁର୍ବେଦ
(iv) ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(iv) ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ

Question 20.
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଶବ୍ଦଟି __________ ଭାଷାରୁ ଆସିଅଛି ।
(i) ପାର୍ଶି
(ii) ବଙ୍ଗଳା
(iii) ସଂସ୍କୃତ
(iv) ମରାଠୀ
Answer:
(iii) ସଂସ୍କୃତ

Question 21.
ପେମାଙ୍କ ପରିବାର __________ ରାଜ୍ୟରେ ଜୈବିକ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
(i) ଆସାମ
(ii) ମେଘାଳୟ
(iii) ମଣିପୁର
(iv) ସିକିମ୍
Answer:
(iv) ସିକିମ୍

Question 22.
________ ମସିହାରେ ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
(i) ୨୦୧୪
(ii) ୨୦୧୬
(iii) ୨୦୧୭
(iv) ୨୦୧୮
Answer:
(ii) ୨୦୧୬

Question 23.
ଏକ ଆଦର୍ଶ କୃଷି ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇବାରେ ବିଶ୍ଵରେ _______ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ ।
(i) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(ii) ଓଡ଼ିଶା
(iii) କେରଳ
(iv) ସିକିମ୍
Answer:
(iv) ସିକିମ୍

Question 24.
ରାଜସ୍ଥାନର ସୌର ପାର୍କ ରାଜ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ _________ ଭାଗ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛି ।
(i) ୧୦ ଭାଗ
(ii) ୧୫ ଭାଗ
(iii) ୨୦ ଭାଗ
(iv) ୨୧ ଭାଗ
Answer:
(ii) ୧୫ ଭାଗ

Question 25.
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ________ ନିକଟରେ ଏକ ସୌର ଫାର୍ମ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।
(i) ରାଇଚୁର
(ii) ରଣପୁର
(iii) ଗୁଣୁପୁର
(iv) ବେଲାରୀ
Answer:
(i) ରାଇଚୁର

Question 26.
________ ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ୱକାଂକ୍ଷର ଏକ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ପ୍ରତୀକ ।
(i) ଉଲ୍ଲାର
(ii) ଭାରିକଳ୍ପ
(iii) ଭାଡ଼ଲା
(iv) ଭାଲିଡ଼ା
Answer:
(iii) ଭାଡ଼ଲା

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମେଟୁର ଯୋଜନା	ସିକିମ୍
ଅରୋଭିଲ୍	ରାଜସ୍ଥାନ
ସୌର ପାର୍କ	ପଞ୍ଜାବ
ଭୂତଳ ଜଳ ସଙ୍କଟ	ପୁଦ୍ଧଚେରୀ
ଆଦର୍ଶ କୃଷିରାଜ୍ୟ	ତାମିଲନାଡୁ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମେଟୁର ଯୋଜନା	ତାମିଲନାଡୁ
ଅରୋଭିଲ୍	ପୁଦୁଚେରୀ
ସୌରପାର୍କ	ରାଜସ୍ଥାନ
ଭୂତଳଜଳ ସଙ୍କଟ	ପଞ୍ଜାବ
ଆଦର୍ଶ କୃଷିରାଜ୍ୟ	ସିକିମ୍

 

Question 2.

‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କୁଡ୍ରମୁଖ	କୋଇଲା
ରାଣୀଗଞ୍ଜ	ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର
କେନ୍ଦୁଝର	ତୈଳଖଣି
ଦିଗ୍ ବୋଇ	ବକ୍ସାଇଟ୍
ଆଙ୍କଲେ ଶ୍ୱ ର	ଲୁହାପଥର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କୁଡ୍ରମୁଖ	ଲୁହାପଥର
ରାଣୀଗଞ୍ଜ	କୋଇଲା
କେନ୍ଦୁଝର	ବକ୍ସାଇଟ୍
ଦିଗ୍‌ ବୋଇ	ତୈଳଖଣି
ଆଙ୍କ ଲେଶ୍ୱର	ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମୃଦୁ କର୍ଷଣ	କାଷ୍ଠ ସଂଗ୍ରହ
ତୁଳସୀ ପୂଜା	ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା
ପୁନଃ ବନୀକରଣ	ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି
ଜୟସଲମେର ଦୁର୍ଗ	ମାଟିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ଅରୋଭିଲ୍	ବାଲି ପଥର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମୃଦୁ କର୍ଷଣ	ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା
ତୁଳସୀ ପୂଜା	ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି
ପୁନଃ ବନୀକରଣ	କାଷ୍ଠ ସଂଗ୍ରହ
ଜୟସଲମେର ଦୁର୍ଗ – ବାଲିପଥର	ବାଲିପଥର
ଅରୋଭିଲ୍	ମାଟିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୪୫
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୨୦୧୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୧୯୩୯
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷିରାଜ୍ୟ	୧୯୬୦ ଦଶକ
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୨୦୧୬

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୩୯
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୧୯୪୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୨୦୧୫
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟ	୨୦୧୬
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୧୯୬୦ ଦଶକ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି, ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(ii) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ହାର ବର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପୁନଃ ଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ହେଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଜଳଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମତଳ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ କେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟାଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ । ତେଣୁ ଏହା ନଦୀ ତଥା ଜଳାଶୟକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ । ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(i) ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥିରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଅଛି ।

(ii) ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଥ‌ିରେ ମୁଭିକା ଭିଭିରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ, ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣର ଯନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି ।

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୪୫
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୨୦୧୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୧୯୩୯
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷିରାଜ୍ୟ	୧୯୬୦ ଦଶକ
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୨୦୧୬

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୩୯
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୧୯୪୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୨୦୧୫
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟ	୨୦୧୬
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୧୯୬୦ ଦଶକ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥ‌ିବା ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି, ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିଭିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(ii) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ହାର ବର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପୁନଃ ଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ହେଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଜଳଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମତଳ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ କେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥା’ଛି ?
Answer:
(i) ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟାଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ । ତେଣୁ ଏହା ନଦୀ ତଥା ଜଳାଶୟକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ : ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(i) ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥୁରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଅଛି ।

(ii) ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଥ‌ିରେ ମୁଭିକା ଭିଭିରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ, ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣର ଯନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି ।

Question 4.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ : ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରମେଣ୍ଟ :
Answer:
(i) ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଳିତ ଭାବେ ସୌରଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ IASE – International Alliance for Solar Energy ମଧ୍ଯ କୁହାଁଯାଇଥାଏ ।

(ii) ସୌର ରଶ୍ମିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏହି ମେଣ୍ଟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।

Question 5.
ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।.
Answer:

ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ :	ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା :
(i) ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ କହିଥାଉ ।	(i) ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ ସାଧନ କରି ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ ।
(ii) ଉଦାହରଣ – ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃର୍ତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା ।, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବା ଇତ୍ୟାଦି ।	ଉଦାହରଣ : ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ।

Question 6.
ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଓ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ	ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସୃଷ୍ଟି ହେବାପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଭରଣ ହୋଇ ପାରି ନଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଇଥାଏ ।	(ii) ଉଦାହରଣ – କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଧାତବ ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତୁ ।
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯେତେ ପରିମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସହଜରେ ପୁନଃ ଭ ର ଣ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ ।	(ii) ଉଦାହରଣ :- ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି କାହିଁକି ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ?
Answer:

1. ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରି ଆମକୁ ଏକ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି (Regenerative Economy) ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ।
2. ଏ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଉପଯୋଗ, ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଭରଣାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।
3. ଏହିସବୁ କାରଣ ପାଇଁ ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।

Question 2.
ତୁମ ଜାଣିବାରେ ପ୍ରକୃତି କେତେବେଳେ ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥୁବା ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ପ୍ରରୂପଗୁଡ଼ିକର ସମାହାର ହିଁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ୟତମ ଅର୍ଥ ।
2. ପ୍ରକୃତି ସେତେବେଳେ ‘ସମ୍ବଳ’ର ରୂପ ନିଏ, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃଭିରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ତାହାର ଉପଯୋଗ କରେ ।
3. ଏହାର ଉଦାହରଣ ହେଉଛି “ଆମେ ଗଛକୁ କାଟି ତା’ର କାଠକୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୃହ ଉପକରଣରେ ପରିଣତ କଲେ ହିଁ ଏହା ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 3.
କେଉଁସବୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ଆମେ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରୁଛି ?
Answer:

1. ଆମେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପାଇଁ ବାୟୁ, ପିଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନିହାତି ଜରୁରୀ, ନଚେତ ଆମେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ବଞ୍ଚିରହିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
2. ଆମେ ଏସବୁକୁ ବୟୁମଣ୍ଡଳ, ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀ ଏବଂ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥାଉ ।
3. ଆମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନେଉଥ‌ିବା ବାୟୁ, ପିଉଥିବା ପାଣି ଓ ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଉଥ‌ିବା ମୃରିକାକୁ ଆମେ ତିଆରି କରିପାରିବା ନାହିଁ ।

Question 4.
ଶକ୍ତିକୁ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା କୁହାଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜ ଯେତେ ବିକଶିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି, ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳର ଉପଯୋଗ ସେତେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି ।
2. ଆମ ଗୃହ, ପରିବହନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ ।
3. ମୁଖ୍ୟତଃ ଶକ୍ତି ଆମେ କୋଇଲା, ଜଳ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ପବନ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସରୁ ପାଇଥାଉ ।

Question 5.
ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ରାକାର ଗତି କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଆମ ପ୍ରକୃତି ଏପରି ଏକ ଚକ୍ରାକାର ଆକାରରେ ଗତି କରେ ଯେ ସେ କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ ।
2. ଧରାଯାଉ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଗଛ ମରିପଡ଼ିଛି । ଏହା କିଛିଦିନ ପରେ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ, କବକ, ଓ କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବିଘଟିତ ହୋଇ ମାଟିର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ମୃତ୍ତିକାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।
3. ପୁଣି ମଞ୍ଜିରୁ ନୂତନ ଗଛ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ବଡ଼ ହୁଏ, ଶେଷରେ କିଛି ଗଛ ପଡ଼ିଯାଏ ଓ ଚକ୍ରଗତି ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁସବୁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ, ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

(ii) ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ, ଯାହାକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

(iv) ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗଦ୍ଵାରା ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (The Natural Resource Curse) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିନଥାଏ ।
(ii) କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ’ କିମ୍ବା ‘ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ’ (Paradox of Plenty) ବୋଲି ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ସରଳ ଭାବେ କହିଲେ, ପ୍ରଚୁର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ରହିଥ‌ିବା ଦେଶକୁ ଧନୀ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।

(v) ବହୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ବଳକୁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାଏ ।

Question 3.
ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର କିପରି ସୁବିନିଯୋଗ ହୋଇପାରିବ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ତୁମର ସୁଚିନ୍ତିତ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରଥମତଃ ମୋ ମତରେ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଜୀବନ ତିଷ୍ଠି ରହିବାପାଇଁ ହେଲେ, ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଗଦ୍ଵାର ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଯଥା- ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତିର ଭରପୂର ଉପଯୋଗ ହେବା ଉଚିତ ।

(iii) ତୃତୀୟତଃ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି । ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ନିୟମ ଓ କଟକଣା କଡ଼ାକଡ଼ି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ଚତୁର୍ଥତଃ ଯେପରି ଜୈବ ବିବିଧତାର କ୍ଷତି ନ ହୁଏ ସେଥୁପ୍ରତି ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(v) ଶେଷରେ ଜଳବାୟୁକୁ କିପରି ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ରଖାଯାଇ ପାରିବ ତା’ ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବରେ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଯୋଜନାମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 4.
୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ସମ୍ପର୍କରେ ତୁମର ବିଚାରଶକ୍ତିରେ ଏହାର ମୂଳ କାରଣ କ’ଣସବୁ ହୋଇଥାଇପାରେ ବୋଲି ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଆମ ଦେଶରେ ପଞ୍ଜାବ ଏକ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମି । ଭାରତକୁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଵାବଲମ୍ବୀ କରିବାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ପଞ୍ଜାବ ହେଉଛି ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଅନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳ ।

(ii) ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ ଧାନ ଓ ଗହମର ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ବିହନ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ୁଥିଲା ।

(iii) ଏହା ସହିତ ମାଗଣା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ଓ ମଟର ପମ୍ପର ବ୍ୟବହାର ଭୂତଳ ଜଳର ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତୋଳନକୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତ କରିଥିଲା ।

(iv) ଆଧୁନିକ କୃଷିକୌଶଳ ପାଇଁ ଅଧୂକରୁ ଅଧିକ କୀଟନାଶକ ଓ ରାସାୟନିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଜଳପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।

(v) ୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ସୂଚନା ଅନୁସାରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପ୍ରାୟ ୩୦ ମିଟର ତଳକୁ ଚାଲିଗଲାଣି ।

Question 5.
ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ବୋଲି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯିବାର କାରଣ ସବୁ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଏହାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ ?
Answer:
(i) ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ସିମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଉଛି ସିମେଣ୍ଟ ବିନା ଜୀବନ ଅକଳ୍ପନୀୟ ମନେ ହେଉଛି ।

(ii) ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ ।

(iii) ଏହା ମଧ୍ୟ ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ଜମା ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରେ, ମୃରିକା ଓ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ କରିଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ଼ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି ।

(iv) ସିମେଣ୍ଟର ବିକଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବାପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ମାନ ନିଆଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସେତେ ଆଖୁ ଦୃଶିଆ ନୁହେଁ ।

(v) ଏଥର ସିମେଣ୍ଟ ବଦଳରେ ପଥର ଓ ମାଟି ବା କର୍ଦ୍ଦମ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ସାମଗ୍ରୀ, ଉଭିଦ ଆଧାରିତ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ସୃଷ୍ଟ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି ।

Question 6.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌର ମେଣ୍ଟ ଭାରତର ପରିବେଶଗତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗକୁ କିପରି ପ୍ରତିନିଧୁତ୍ଵ କରୁଛି, ତାହାର ଏକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଶି ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସୌର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟ ଯଥା- (IASE – International Alliance for Solar Energy) ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

(ii) ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଯେ ସୌର ରଶ୍ମିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।

(iii) ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ଭାରତ କୋଟି କୋଟି ଡଲାର ନିବେଶ ସହିତ ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଆସୁଛି ଏହାଦ୍ଵାରା ସୁଲଭ ଆର୍ଥିକ ବିକଳ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରୁଛି ।

(iv) ଭାଡ଼ଲା ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ (Bhadla Solar Park) ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ପ୍ରତୀକ ।

(v) ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଉଭୟ ପରିବେଶଗତ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ୱ କରୁଅଛି ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 10 Life Processes in Plants Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 10 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 10 Question Answer

Life Processes in Plants Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Complete the following table.

Answer:

Question 2.
Imagine a situation where all the organisms that carry out photosynthesis on the Earth have disappeared. What would be the impact of this on living organisms?
Answer:
If all photosynthesising organisms disappear, no food will be produced, because they are the only living beings that can make food using sunlight, carbon dioxide, and water. Without photosynthesis, oxygen will not be released into the air. As a result, there would be neither any source of food nor oxygen for other organisms, and life on Earth would not be able to continue.

Question 3.
A potato slice shows the presence of starch with iodine solution. Where does the starch in potatoes come from? Where is the food synthesised in the plant, and how does it reach the potato?
Answer:
The starch in a potato comes from the food made by the leaves of the potato plant through photosynthesis. This food is then transported from the leaves to other parts of the plant through the phloem. The potato, which is an underground storage part (a tuber), receives this transported food and stores it in the form of starch.

Question 4.
Does the broad and flat structure of leaves make plants more efficient for photosynthesis? Justify your answer.
Answer:
Yes, broad leaves make photosynthesis more efficient. In general, leaves are broad and flat, which allows them to capture more sunlight. Since sunlight is essential for photosynthesis, having a larger surface area helps maximise food production.

Question 5.
X is broken down using Y to release carbon dioxide, Z, and energy.
X+Y → Carbon dioxide +Z+ Energy
X, Y, and Z are three different components of the process. What do X, Y, and Z stand for?
Ans.
In the respiration equation,

• X = Glucose
• Z = Water
• Y = Oxygen

During respiration, plants use oxygen to break down glucose and release carbon dioxide, water, and energy.

Question 6.
Krishna set-up an experiment with two potted plants of same size and placed one of them in sunlight and the other in a dark room, as shown in the figure. Answer the following questions:
(i) What idea might she be testing through this experiment?
(ii) What are the visible differences in plants in both the conditions?
(iii) According to you, leaves of which plants confirm the iodine test for the presence of starch?
Answer:
(i) Krishna is testing whether sunlight is necessary for photosynthesis and production of food in plants.
(ii)

• The plant kept in sunlight looks healthy, green, and fresh with lot of green leaves.
• The plant kept in the dark room appears pale, yellowish, weak with wilted leaves because it could not prepare food without sunlight.

(iii) Only the leaves of the plant kept in sunlight will confirm the presence of starch by turning blue-black with iodine solution. This is because photosynthesis takes place only when sunlight is available.

Question 7.
Vani believes that ‘carbon dioxide is essential for photosynthesis’. She puts an experimental setup, as shown in the figure, to collect evidence to support or reject her idea. Answer the following questions:

(i) In which plant(s) in the set-up(s) will starch be formed?
(ii) In which plant(s) in the set-up(s) will starch not be formed?
(iii) In which plant(s) in the set-up(s) will oxygen be generated?
(iv) In which plant(s) in the set-up(s) will oxygen not be generated?
Answer:
(i) Starch will be formed in the plant kept in sunlight with carbon dioxide, i.e., only setup (A) will form starch.
(ii) Plants cannot make starch if either sunlight or carbon dioxide is missing. So, starch will not be formed in:

• Set-up (B): Sunlight is present but no carbon dioxide
• Set-up (C): Carbon dioxide is present but no sunlight
• Set-up (D): Neither sunlight nor carbon dioxide is present

(iii) Oxygen is released only during photosynthesis, and for that, both sunlight and carbon dioxide must be present. Thus, oxygen will be generated only in set-up (A).
(iv) Oxygen will not be generated in the following set-ups as they will fail to perform photosynthesis:

• Set-up (B): No carbon dioxide is present
• Set-up (C): No sunlight is present
• Set-up (D): Neither sunlight nor carbon dioxide are present

Question 8.
Ananya took four test tubes and filled three-fourth of each test tube with water. She labelled them A, B, C, and D. In test tube A, she kept a snail; in test tube B, she kept a water plant; in test tube C, she kept both a snail and a plant. In test tube D, she kept only water. Ananya added a carbon dioxide indicator to all the test tubes. She recorded the initial colour of water and observed if there are any colour changes in the test tubes after 2-3 hours. What do you think she wants to find out? How will she know if she is correct?

Answer:
Ananya wants to find out how living organisms affect the carbon dioxide level in water. She is checking whether plants or animals release or use carbon dioxide.
She will look for colour changes in the carbon dioxide indicator:

• If the indicator changes colour showing more carbon dioxide, it means the organism is releasing carbon dioxide (like the snail in test tube A).
• If the indicator shows less carbon dioxide, it means the organism is using carbon dioxide for photosynthesis (like the plant in test tube B).
• Test tube C (snail + plant) will show a balanced result depending on how much carbon dioxide is used or released.
• Test tube D (only water) will show no change in absence of any living organisms.

Thus, by comparing colour changes, she can confirm if her idea about carbon dioxide usage or release by plants and animals is correct.

Question 9.
Design an experiment to observe if water transportation in plants is quicker in warm or cold conditions.
Answer:
Objective: To demonstrate that temperature affects the speed of water movement (transpiration pull) in plants.
Materials required: Two similar fresh leafy stems, two beakers, water, red or blue ink (food colour can also be used), heat source (to boil water).

Procedure:

• Take two similar leafy stems of the same size and type.
• Fill two beakers with equal amounts of water mixed with coloured ink.
• Boil the water for one beaker and allow it to remain warm. Keep the water in the other beaker at room temperature.
• Place one leafy stem in each beaker.
• Leave the set-up undisturbed for some time.
• Observe the movement of coloured water upward through the stems.

Result: The stem placed in warm (boiled) water shows faster upward movement of coloured water compared to the stem in room-temperature water. This indicates that higher temperature increases the rate of transpiration pull and speeds up water transport in plants.

Question 10.
Photosynthesis and respiration are essential to maintain balance in nature. Discuss.
Answer:
Photosynthesis helps plants absorb carbon dioxide from the air and release oxygen. This oxygen is needed by all living beings for respiration. Respiration in plants and animals uses oxygen and releases carbon dioxide back into the air.
Because of these two processes, the amounts of oxygen and carbon dioxide in the atmosphere remain balanced. Thus, photosynthesis and respiration work together to maintain the natural balance of gases needed to support life on Earth.

Class 7 Curiosity Chapter 10 Question Answer

InText Questions

Question 1.
Observe a plant during its life span. Describe the changes that occur at different stages and explain the factors responsible for these changes. [Page 138]
Answer:
A plant grows from a seed into a seedling, then into a mature plant that produces flowers and fruits. These changes occur due to sunlight, water, air, nutrients, and suitable temperature.

Question 2.
How do plants obtain the food they need to grow? [Page 140]
Answer:
Plants prepare their own food by the process of photosynthesis using sunlight, carbon dioxide, water, and chlorophyll.

Question 3.
Why did we decolourise the leaf at the beginning of the activity to estimate the presence of starch? [Page 141]
Answer:
The leaf was decolourised to remove chlorophyll so that the colour change during the starch test could be clearly observed.

Question 4.
How does sunlight contribute in the production of starch in plants? [Page 141]
Answer:
Sunlight provides the energy required for photosynthesis, during which glucose is formed and later stored as starch in plants.

Question 5.
Apart from sunlight, what other factors are required by plants to prepare their food? [Page 143]
Answer:
Apart from sunlight, plants require water, carbon dioxide, and chlorophyll to prepare their food.

Question 6.
Which gas from the air is essential in the process of food preparation in plants? [Page 143]
Answer:
Carbon dioxide is the essential gas required for the preparation of food in plants.

Question 7.
Which part of the plant is involved in the synthesis of starch? [Page 144]
Answer:
The leaves are mainly involved in the synthesis of starch as they contain chlorophyll.

Question 8.
During the process of photosynthesis, do plants only take in substances from their surroundings, or do they also release any substances? [Page 145]
Answer:
Plants take in carbon dioxide and water from their surroundings, and release oxygen during photosynthesis.

Question 9.
Which part of the plant helps in the exchange of carbon dioxide and oxygen? [Page 146]
Answer:
Stomata present on the leaves help in the exchange of carbon dioxide and oxygen.

Question 10.
How do water and minerals taken up by the roots move to all parts of the plant? [Page 147]
Answer:
Water and minerals are transported to all parts of the plant through xylem.

Question 11.
How does food get transported from leaves to other parts of a plant? [Page 148]
Answer:
Food prepared in the leaves is transported to other parts of the plant through phloem.

Question 12.
Do plants respire as we do? [Page 149]
Answer:
Yes, plants also respire continuously to release energy, but the process is comparatively slower than in animals.

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 9 Life Processes in Animals Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 9 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 9 Question Answer

Life Processes in Animals Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Complete the journey of food through the alimentary canal by filling up the boxes with appropriate parts:

Answer:
Food → Mouth → Oesophagus → Stomach → Small intestine → Large intestine → Anus

Question 2.
Sahil placed some pieces of chapati in test tube A. Neha placed chewed chapati in test tube B, and Santushti took boiled and mashed potato in test tube C. All of them added a few drops of iodine solution to their test tubes A, B, and C, respectively. What would be their observations? Give reasons.
Answer:

• Sahil will observe that the solution in test tube A turns blue-black because chapati contains starch, which reacts with iodine to give a blue-black colour.
• Neha will observe that the solution in test tube B does not turn blue-black because the saliva in the chewed chapati has broken down the starch into sugar, which does not react with iodine.
• Santushti will observe that the solution in test tube C turns blue-black because boiled and mashed potato contains starch, which reacts with iodine to give a blue-black colour.

Question 3.
What is the role of the diaphragm in breathing?
(a) To filter the air
(b) To produce sound
(c) To help in inhalation and exhalation
(d) To absorb oxygen
Answer:
(c) Diaphragm helps in inhalation and exhalation.

Question 4.
Match the following.

Answer:

Name of the part	Functions
(i) Nostrils	A. Fresh air from outside enters
(ii) Nasal passages	D. Tiny hairs and mucus help to trap dust and dirt from the air we breathe
(iii) Windpipe	E. Air reaches our lungs through this part
(iv) Alveoli	B. exchange of gases occurs
(v) Rib cage	C. protects lungs

Question 5.
Anil claims to his friend Sanvi that respiration and breathing are the same process. What question(s) can Sanvi ask him to make him understand that he is not correct?
Answer:
Sanvi can ask the following questions to Anil to help him understand the difference between breathing and respiration:

• “If we stop breathing for a few minutes, can the body still utilise energy?”
• “Can we say that moving air in and out of the lungs is the same as breaking down food in the presence of oxygen to produce energy?”
• “Is it possible to produce energy without using oxygen?”

Question 6.
Which of the following statements is correct and why?
Anu: We inhale air.
Shanu: We inhale oxygen.
Tanu: We inhale air rich in oxygen.
Answer:

• The correct statement is of Tanu.
• This is because, when we inhale, we take in air that contains 21% oxygen, along with other gases (air is a mixture of gases).

Question 7.
We often sneeze when we inhale a lot of dust-laden air. What can be possible explanations for this?
Answer:
When we inhale air containing dust particles, they get trapped in the tiny hair and mucus lining our nasal passages. This irritates the sensitive inner lining of the nose, and triggers sneezing. Sneezing helps expel the dust particles from our nasal passages, allowing clean, fresh air to enter the body.

Question 8.
Paridhi and Anusha of Grade 7 started running for their morning workout. After they completed their running, they counted their breaths per minute. Anusha was breathing faster than Paridhi. Provide at least two possible explanations for why Anusha was breathing faster than Paridhi.
Answer:

• Anusha might be less physically fit than Paridhi, so her body needs more oxygen to meet the energy demands, resulting in faster breathing.
• Anusha might have run faster or for a longer duration than Paridhi, increasing her breathing rate to supply more oxygen to keep up with the energy required.

Question 9.
Yadu conducted an experiment to test his idea. He took two test tubes, A and B, and added a pinch of rice flour to the test tubes, half-filled with water and stirred them properly. To test tube B, he added a few drops of saliva. He left the two test tubes for 35-45 min. After that, he added iodine solution into both the test tubes. Experimental results are as shown in the figure given below. What do you think he wants to test?

Answer:
Yadu wants to test whether saliva can break down starch into sugar. Test tube A contains rice flour and water only, while test tube B contains rice flour, water, and saliva. By adding iodine to both test tubes, he can check if starch is still present. In the result of experiment, since iodine did not give a blue-black colour in test tube B, it confirms that saliva has broken down starch into sugar.

Question 10.
Rakshita designed an experiment taking two clean test tubes, A and B and filled them with lime water as shown in the figure. In test tube A, the surrounding air that we inhale was passed on by sucking air from the pipe, and in test tube B, the exhaled air was blown through the pipe. What do you think she is trying to investigate? How can she confirm her findings?
Answer:

• Rakshita is trying to investigate whether exhaled air contains carbon dioxide.
• Lime water turns milky in the presence of carbon dioxide.
• The lime water in test tube A will remain clear for a longer time because inhaled air has very little amount of carbon dioxide, whereas in test tube B, it will turn milky immediately because exhaled air contains carbon dioxide in higher amount.

Hence, she can confirm her findings by comparing the appearance of lime water in both the test tubes.

Class 7 Curiosity Chapter 9 Question Answer

InText Questions

Question 1.
How do different animals break down complex food molecules into simpler substances to be utilised by their bodies? Does this process work the same way in all animals? [Page 122]
Answer:
Complex food components like carbohydrates, proteins, and fats are broken down into simpler substances through digestion so the body can absorb and use them for growth and development. While all animals perform digestion, the process varies depending on their body structure and eating habits, for e.g., cows have a rumen, and birds have a gizzard to help in the digestion process.

Question 2.
Think about your favourite food. Does your mouth feel watery? [Page 122]
Answer:
Yes, the mouth feels watery when we think of our favourite food. This happens because more saliva is released when we recall or imagine our favourite food.

Question 3.
What role does the saliva play in the mouth? [Page 123]
Answer:
Saliva moistens the food, helps in chewing and swallowing, and begins the digestion of starch (complex carbohydrate) in the mouth.

Question 4.
Have you ever wondered why the taste of chapati becomes slightly sweet as you chew? [Page 123]
Answer:
Chapati tastes slightly sweet while chewing because saliva in the mouth breaks down the starch in chapati into simple sugars, which tastes sweet.

Question 5.
How does the food move down the food pipe? [Page 124]
Answer:
The walls of the food pipe contract and relax in a wave-like motion to push food down into the stomach. This movement continues throughout the alimentary canal, pushing the food forward.

Question 6.
How does the small intestine absorb nutrients from food? [Page 126]
Answer:
The small intestine absorbs nutrients through tiny finger-like projections which increase the surface area for absorption and transfer the digested nutrients into the blood, which carries them to different body parts.

Question 7.
After most of the nutrients are digested and absorbed in the small intestine, what happens to the undigested food? [Page 126]
Answer:
Undigested food passes into the large intestine, where water and minerals are absorbed and the remaining waste (in the form of stool) is stored in the rectum, and later expelled through anus by a process called egestion.

Question 8.
Why is the large intestine called ‘large’ even though it is shorter than the small intestine? [Page 126]
Answer:
It is called the large intestine because its diameter (width) is larger than that of the small intestine, even though it is shorter in length.

Question 9.
We have seen cows keep chewing the food even when they are not actively grazing or eating anything. Why? [Page 127]
Answer:
Cows are ruminants that chew partially digested food returned to the mouth through a process called rumination. This process helps in the proper digestion of food.

Question 10.
Is the process of respiration the same in all animals? [Page 128]
Answer:
No, respiration is different in different animals. Some use lungs (goat, lizard, etc.), some gills (tadpole and fish), and others breathe through skin (earthworm and adult frog underwater).

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 8 Measurement of Time and Motion Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 8 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 8 Question Answer

Measurement of Time and Motion Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Calculate the speed of a car that travels 150 metres in 10 seconds. Express your answer in km/h.
Answer:
The speed of a car that travels 150 m in 10 s is
Speed = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Time }}\) = \(\frac{150}{10}\) = 15 m/s
Convert metre per second to kilometre per hour, as follows:
= \(\frac{15 \mathrm{~m} \times \frac{\mathrm{km}}{1000 \mathrm{~m}}}{1 \mathrm{~s} \times \frac{\mathrm{h}}{3600 \mathrm{~s}}}\) = 54 km/h
[Trick: To convert m/s to km/h, multiply by \(\frac{18}{5}\)]

Question 2.
A runner completes 400 metres in 50 seconds. Another runner completes the same distance in 45 seconds. Who has a greater speed and by how much?
Answer:
Distance covered by each runner =400 m
Time taken by first runner = 50s
Time taken by second runner = 45s
Speed of first runner = \(\frac{400}{50}\) = 8m/s
Speed of second runner = \(\frac{400}{45}\) = 8.89m/s
Difference in speed = 8.89-8=0.89 m/s
Therefore, the second runner is faster, having a greater speed by 0.89 m/s

Question 3.
A train travels at a speed of 25 m/s and covers a distance of 360 km. How much time does it take?
Answer:
To convert m/s to km/h, multiply by \(\frac{18}{5}\):
So, speed = 25 × \(\frac{18}{5}\) = 90 km/h
Time taken = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Speed }}\)=\(\frac{360}{90}\) = 4 hours
Hence, the train takes 4 hours to cover a distance of 360 km.

Question 4.
A train travels 180 km in 3 h. Find its speed in:
(i) km/h
(ii) m/s
(iii) What distance will it travel in 4 h if it maintains the same speed throughout the journey?
Answer:
(i) Speed in km/h:
Speed = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Time }}\)= \(\frac{180}{3}\)=60km/h

(ii) Speed in m/s:
To convert km/h to m/s, we multiply by \(\frac{5}{18}\). Thus, 60 × \(\frac{5}{18}\)=16.67 m/s

(iii) Distance travelled in 4 h:
Distance = Speed × Time = 60 × 4 = 240km
Hence, the train’s speed is 60 km/h or 16.7 m/s, and it will travel 240 km in 4 hours.

Question 5.
The fastest galloping horse can reach the speed of approximately 18 m/s. How does this compare to the speed of a train moving at 72 km/h ?
Answer:
To convert km/h into m/s, multiply by \(\frac{5}{18}\)
Speed of train in m/s=72 km /h × \(\frac{5}{18}\) =20m/ s
Thus, the train moves faster than the horse.
Difference in their speeds =20-18=2m/s.
Hence, the horse’s speed is 2 m/s less than the train’s speed.

Question 6.
Distinguish between uniform and non-uniform motion using the example of a car moving on a straight highway with no traffic and a car moving in city traffic.
Answer:
A car moving on a straight highway with no traffic covers equal distances in equal intervals of time. Its speed remains constant throughout the journey. Such motion, where the object moves at a constant speed along a straight line, is called uniform linear motion. On the other hand, a car moving in city traffic slows down and speeds up frequently because of traffic signals and other vehicles on the road. So it covers unequal distances in equal intervals of time. Such motion, where the speed keeps changing, is called non-uniform motion.

Question 7.
Data for an object covering distances in different intervals of time are given in the following table. If the object is in uniform motion, fill in the gaps in the table.

Answer:
The motion is uniform, which means the object covers equal distances in equal intervals of time. From the table, in every 10 -second interval, the object covers 8 metres. Hence, the distances increase by 8 m for each 10s.

Time (S)	0	10	20	30	40	50	70
Distance(m)	0	8	16	24	32	40	56

Question 8.
A car covers 60 km in the first hour, 70 km in the second hour, and 50 km in the third hour. Is the motion uniform? Justify your answer. Find the average speed of the car.
Answer:
Given: Total time = 3h
The car covers unequal distances (60km, 70km, and 50 km ) in equal time intervals of one hour each. Hence, the motion is non-uniform because equal intervals of time do not correspond to equal distances.
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }}\)
= \(\frac{60+70+50}{3}\) = 60km/h

Question 9.
Which type of motion is more common in daily life-uniform or non-uniform? Provide three examples from your experience to support your answer.
Answer:
In daily life, non-uniform motion is more common because most objects do not move at a constant speed for long durations. Their speeds keep changing due to various factors such as road conditions, obstacles, or the need to stop and start. Examples:

• A car moving through traffic, which slows down and speeds up repeatedly.
• A bicycle on a road slows down at turns and speeds up on straight paths.
• A vehicle moving on an uneven or bumpy road experiences irregular changes in speed.

Question 10.
Data for the motion of an object are given in the following table. State whether the speed of the object is uniform or non-uniform. Find the average speed.

Answer:
From the table, the distances covered in equal intervals of 10 seconds are not the same. For example, between 0-10 s, the object covers 6 m , and between 10-20s, it covers 4 m. Thus, the object’s motion is non-uniform.
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }}\)
= \(\frac{60}{100}\) =0.6 m/s

Question 11.
A vehicle moves along a straight line and covers a distance of 2 km. In the first 500 m, it moves with a speed of 10m/s and in the next 500 m, it moves with a speed of 5 m/s. With what speed should it move the remaining distance so that the journey is complete in 200 s? What is the average speed of the vehicle for the entire journey?
Answer:
Given: Total distance = 2km=2000m
Total time for completing the journey =200 s
Time taken to cover the first part:
t₁= \(\frac{\text { Distance of first part }}{\text { Speed in first part }}\)=\(\frac{500}{10}\)=50s

Time taken to cover the second part:
t₁= \(\frac{\text { Distance of first part }}{\text { Speed in first part }}\)=\(\frac{500}{5}\)=100s
Total time taken so far =50+100=150s
Time left =200-150=50s
Remaining distance =2000-(500+500)=1000m

Speed required for the remaining part:
Speed = \(\frac{\text { Remaining distance }}{\text { Time left }}\)=\(\frac{1000}{50}\) = 20m/s
Now, the average speed of the vehicle for the entire journey is given by:
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }} \)
= \(\frac{2000}{200}\) = 10m/s
Thus, the vehicle must move at 20 m/s for the remaining 1000 m; its average speed for the entire journey is 10 m/s.

Class 7 Curiosity Chapter 8 Question Answer

InText Questions

Question 1.
How was time measured when there were no clocks and watches? [Page 106]
Answer:
People used repeating natural events such as sunrise, sunset, moon phases and seasons. Later, simple devices like sundials, water clocks, hourglasses and candle clocks were used to measure shorter intervals of time.

Question 2.
Why does the Samrat Yantra sundial require correction to match Indian Standard Time? [Page 107]
Answer:
The Samrat Yantra at Jantar Mantar, Jaipur, is a huge stone sundial whose shadow moves at a steady rate and can measure very small time intervals as short as 2 seconds, though it shows local solar time rather than standard clock time. Local solar time depends on the Sun’s actual position in the sky at a specific place, whereas IST is a uniform time standard adopted for the entire country.

Question 3.
Why were early water clocks not very accurate? [Page 108]
Answer:
Early water clocks were not very accurate because their time measurement depended on the rate of water flow, which was difficult to keep constant. The flow changed as the water level in the container fell. Since there was no method to keep the flow of water constant, the clocks could not measure equal intervals of time accurately.

Question 4.
Does the mass of the bob affect the time period of a pendulum? [Page 110]
Answer:
No, the time period is independent of the bob’s mass. For small oscillations, it depends only on the length of the pendulum.

Question 5.
How can we compare the speeds of the runners in different races? [Page 112]
Answer:
The speeds of runners in different races can be compared by calculating their average speeds in the respective races.

Question 6.
How do we decide who is running faster in an ongoing race? [Page 113]
Answer:
The runner who has covered more distance in the same time is running faster.

Question 7.
When speed varies during a journey, what type of speed is calculated using total distance and total time? [Page 115]
Answer:
The speed calculated using the total distance covered and the total time taken is called the average speed.

Students can use Class 8 Math Solution Odia Medium and Class 8 Maths Chapter 6 Question Answer Odia Medium ବାଣ୍ଟିଲେ ବଢ଼େ to check their answers after solving exercises.

8th Class Maths Chapter 6 Question Answer Odia Medium

Class 8 Maths Chapter 6 Odia Medium

6.1 ଗୁଣନର କେତେକ ଧର୍ମ (Some Properties of Multiplication)

Page No. 138

Question 1.
ଯଦି a = 23 ଏବଂ b = 27 ହୁଏ, ତେବେ (23 + 1) (27 + 1) = ?
Solution:

ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ a ଏବଂ b ପ୍ରତ୍ୟେକ। ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଗୁଣଫଳ ab, ସେତେବେଳେ a + b + 1 ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।

Question 2.
ଯଦି ଆମେ (b + 1)କୁ ଗୋଟିଏ ପଦ ଭାବରେ ନେଇ (a + 1) (b + 1)କୁ ବିସ୍ତାର କରିବା, ତେବେ ଆମେ କ’ଣ ପାଇବା?
Solution:
(a + 1) (b + 1)
(b + 1)କୁ ଗୋଟିଏ ପଦ ନେଲେ,
ଆମେ ପାଇବା (b + 1) (a + 1) = (b + 1)a + (b + 1 )1 (ବଣ୍ଟନର ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= ba + a + b + 1
= ab + a + b + 1 [∵ ab = ba]

Question 3.
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଗୁଣନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 1 ବୃଦ୍ଧିପାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 1 ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ହୁଏ ? ଗୁଣଫଳରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ କି?
Solution:
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା a ଓ bର ଗୁଣଫଳ ab ନେବା।
ଯଦି a କୁ 1 ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ b କୁ 1 ହ୍ରାସ କରାଯାଏ,
ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ (a + 1) (b – 1) ହେବ।
ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ ଆମେ ପାଇବା
(a + 1) (b – 1) = (a + 1)b – (a + 1)1 = ab + b – (a + 1 ) = ab + [b – a – 1] (ବୃଦ୍ଧି)
ଉଦାହରଣ : ଯଦି a = 23 ଏବଂ b = 27 ହୁଏ, ତେବେ
(23 + 1)(27 – 1) = (23 + 1)27 – (23 + 1)1
= 23 × 27 + 27 – (23 + 1)
= 23 × 27 + [27 – 23 – 1] (ବୃଦ୍ଧି)

Question 4.
ଗୁଣଫଳ ସବୁବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ କି ? ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା 3ଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
Solution:
ଗୁଣଫଳ ସବୁବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ନାହିଁ। ଉଦାହରଣ–
(i) ମନେକର a = 5, b = 3, ଗୁଣଫଳ = 5 × 3 = 15
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (5 + 1) × (3 – 1) = 6 × 2 = 12
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

(ii) ମନେକର a = 10, b = 8, ଗୁଣଫଳ = 10 × 8 = 80
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ 1 ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ। ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (10 + 1) × (8 – 1) = 11 × 7 = 77
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

(iii) ମନେକର a = 2, b = 0, ଗୁଣଫଳ = 2 × 0 = 2
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ l ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (2 + 1) × (0 – 1) = 3 × -1 = -3
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

Question 5.
ଯେତେବେଳେ a ଓ b ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ହେବ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ହେବ ? ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ a ଏବଂ b ପାଇଁ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟ ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କର।
Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 139

Question 1.
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘m’ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିକୁ ‘n’ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ, ତେବେ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ କେତେ ପରିମାଣରେ ବଦଳିବ?
Solution:
ଯଦି a ଏବଂ b ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଂଖ୍ୟା ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟିକୁ ଗୁଣ୍ଡନ କରାଯାଏ, ତେବେ a + m ଏବଂ b + nର ଗୁଣଫଳ ମିଳିବ।
ଅର୍ଥାତ୍ (a + m)(b + n) = (a + m)b + (a + m)n = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧି ପରିମାଣ an + bm + mn
ଗୁଣଫଳ ହେଉଛି (a + m)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ସହିତ (b + n)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦର ଗୁଣଫଳର ଯୋଗଫଳ।

Page No. 140

Question 1.
ଅଭେଦ 1 ବ୍ୟବହାର କରି ଗୁଣଫଳ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯେତେବେଳେ
(i) ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 2 ହ୍ରାସ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 3 ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
(ii) ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 3 ହ୍ରାସ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 4 ହ୍ରାସ ହୁଏ।
Solution:
(i) ଆମେ ଜାଣିଛେ, (a + m)(b + n) = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ m = -2 ଓ n = 3
∴ (a – 2)(b + 3) = ab – 2b + 3a – 6 = ab + (3a – 2b – 6) (ସୂତ୍ର (i) ଅନୁସାରେ)
∴ ଗୁଣଫଳ (3a – 2b – 6) ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା।

(ii) ଆମେ ଜାଣିଛେ, (a + m)(b + n) = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ m = -3 ଓ n = -4
∴ (a – 3)(b – 4) = ab – 3b – 4a + 12 = ab + (-3b – 4a + 12) (ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ)
∴ ଗୁଣଫଳ (-3b – 4a + 12) ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା।

Question 2.
ବିୟୋଗକୁ ଯୋଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କର।
Solution:
ଏହାକୁ ସାଧାରଣୀକରଣ କରି, ଆମେ (a + u)(b – v) ଗୁଣଫଳକୁ ନିମ୍ନଲିଖ୍ ଭାବରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିବା।
(a + u)(b – v) = (a + u)b – (a + u)v
= ab + ub – (av + uv)
= ab + ub – av – uv
ଆମେ ପାଇବା ଯେ ଅଭେଦ 1 ରେ m = u ଏବଂ n = -v ନେବା ସହିତ ସମାନ ଅଟେ।
ଅଭେଦ 1 ପରି (a + u)(b – v)ର ଗୁଣଫଳ ହେଉଛି a + u (a ଏବଂ u)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ b – v (b) ଏବଂ (-v)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ସହିତ ଗୁଣଫଳର ଯୋଗଫଳ।
ଲକ୍ଷ୍ୟକର ଯେ ଗୁଣଫଳରେ ଥ‌ିବା ପଦଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣସଂଖ୍ୟା ଗୁଣନର ସାଧାରଣ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ।

Question 3.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a – u)(b + v)
(ii) (a – u)(b – v)
Solution:
(i) (a – u)(b + v) = ab – ub + av – uv
(ii) (a – u)(b – v) = ab – ub – av + uv
∴ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଗୋଟିଏ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ପଦ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ।

Question 4.
ଉଦାହରଣ 1: ବିସ୍ତାର କର: \(\frac{3 a}{2}\left(a-b+\frac{1}{5}\right)\)
Solution:
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2}\left(\mathrm{a}-\mathrm{b}+\frac{1}{5}\right)=\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{a}\right)-\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{b}\right)+\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \frac{1}{5}\right)\)
ସରଳୀକୃତ କଲେ ଆମେ ପାଇବା:
\(\frac{3 a}{2} \times a=\frac{3}{2} \times(a \times a)=\frac{3}{2} a^2\)
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{b}=\frac{3}{2} \times(\mathrm{a} \times \mathrm{b})=\frac{3}{2} \mathrm{ab}\)
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \frac{1}{5}=\left(\frac{3}{2} \times \frac{1}{5}\right) \mathrm{a}=\frac{3}{10} \mathrm{a}\)
∴ \(\frac{3 a}{2}\left(a-b+\frac{1}{5}\right)=\frac{3}{2} a^2-\frac{3}{2} a b+\frac{3}{10} a\)

Page No. 141

Question 1.
ଉଦାହରଣ: \(\frac{3}{2} a^2\) ଏବଂ \(\frac {3}{10}\)a କୁ ଯୋଗକରି ଗୋଟିଏ ପଦ କରାଯାଇପାରିବ କି?
Solution:
ଏହି ପରିପ୍ରକାଶରେ ଏକାଧିକ ସଦୃଶ ପଦ ନଥିବାରୁ ଏହାର ଅଧିକ ସରଳୀକରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Question 2.
ସମାନ ଅକ୍ଷର—ସଂକେତ (ଚଳରାଶି) ଥୁବା ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ସଦୃଶପଦ କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ 2: (a + b)(a + b)କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
(a + b)(a + b) = (a + b)a + (a + b)b
= a × a + b × a + a × b + b × b
= a² + ba + ab + b²
ଯେହେତୁ ba = ab ଏବଂ ଆମ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ସଦୃଶ ପଦ ab ଓ ba ଅଛି, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ,
ba + ab = ab + ab = 2ab
ତେଣୁ ଆମେ ପାଇବା (a + b)(a + b) = a² + 2ab + b²

Question 3.
ଉଦାହରଣ 3: (a + b)(a² + 2ab + b²)କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
(a + b)(a² + 2ab + b²) = (a + b)a² + (a + b)2ab + (a + b)b²
= (a × a²) + ba² + (a × 2ab) + (b × 2ab) + ab² + (b × b²)
= a3 + a2b + 2a2b + 2ab2 + ab2 + b3
= a³ + 3a²b + 3ab² + b³
∴ (a + b)(a² + 2ab + b²) = a³ + a²b + 2a²b + 2ab² + ab² + b³
[∵ a × 2ab = 2 × a × a × b = 2a²b, b × 2ab = 2 × a × b × b = 2ab², b × b² = b³]

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 142)

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଥ‌ିବା ଗୁଣନ ଗ୍ରୀଡ଼କୁ ଦେଖ। ଗ୍ରୀଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା, ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ। ଯଦି ଏକ 3 × 3 ବର୍ଗାକାର କୋଠରି ମଧ୍ୟଭାଗ ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘pq’ ପରିପ୍ରକାଶଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଏ, ତେବେ ଗ୍ରୀଡ଼ର ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।

Solution:

3 × 3 ବର୍ଗାକାର କୋଠରୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ସଂଖ୍ୟା = pq
∴ ଏହାର ସ୍ତମ୍ଭ ସଂଖ୍ୟା = q ଓ ଧାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା = p
∴ ଧାଡ଼ିସଂଖ୍ୟା ଉପର p = p – 1
ସ୍ତମ୍ଭର ବାମ ସଂଖ୍ୟା = q = q – 1
∴ 3 × 3 ଗ୍ରୀଡ଼ର ପରିପ୍ରକାଶ।
ଉପର ମଝି = (p – 1)q
ମଝିର ବାମ = p(q – 1)
ତଳର ବାମ = (p + 1) (q – 1)
ତଳର ଡାହାଣ = (p + 1) (q + 1)
ଧାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା ତଳ p = p + 1
ସ୍ତମ୍ଭର ଡାହାଣ ସଂଖ୍ୟା = q = q + 1
ବାମ ଉପର = (p – 1) (q – 1)
ଉପର ଡାହାଣ = (p – 1) (q + 1)
ମଝିର ଡାହାଣ = p(q + 1)
ତଳର ମଝି = (p + 1)q

Question 2.
ନିମ୍ନ ଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କର:
(i) (3 + u)(v – 3)
(ii) \(\frac {2}{3}\)(15 + 6a)
(iii) (10a + b)(10c + d)
(iv) (3 – x)(x – 6)
(v) (-5a + b)(c + d)
(vi) (5 + z)(y + 9)
Solution:
(i) (3 + u)(v – 3) = 3(v – 3) + u(v – 3)
= 3v – 9 + uv – 3u
= 3v – 3u + uv – 9

(ii) \(\frac {2}{3}\)(15+ 6a) = \(\frac {2}{3}\) × 15 + \(\frac {2}{3}\) × 6a = 10 + 4a

(iii) (10a + b)(10c + d) = 10a × 10c + 10a × d + b × 10c + b × d = 100ac + 10ad + 10bc + bd

(iv) (3 – x)(x – 6) = 3(x – 6) – x(x – 6)
= 3x – 18 – x² + 6x
= -x² + 9x – 18

(v) (-5a + b)(c + d) = -5a(c + d) + b(c + d) = -5ac – 5ad + bc + bd

(vi) (5 + z)(y + 9) = 5(y + 9) + z(y + 9) = 5y + 45 + yz + 9z

Question 3.
ଏପରି 3ଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଗୋଟିଏକୁ ‘2’ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିକୁ ‘4’ ହ୍ରାସ କରାଯାଏ ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି a ଓ b
ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁସାରେ ab = (a + 2)(b – 4)
⇒ ab = ab – 4a + 2b – 8
⇒ ab – ab + 4a + 8 = 2b
⇒ 4a + 8 = 2b (2 ଦ୍ଵାରା ଭାଗ କଲେ)
∴ 2a + 4 = b
⇒ b = 2a + 4
ଯଦି a = 1, b = 2 × 1 + 4 = 6
⇒ ab = 1 × 6 = 6
ଏବଂ (a + 2)(b – 4) = (1 + 2)(6 – 4) = 3 × 2 = 6
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
ଯଦି a = 2, b = 2 × 2 + 4 = 8
⇒ ab = 2 × 8 = 16
(a + 2)(b – 4) = (2 + 2)(8 – 4) = 4 × 4 = 16
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
ଯଦି a = 3, b = 2 × 3 + 4 = 10
⇒ ab = 3 × 10 = 30
(a + 2)(b – 4) = (2 + 3)(10 – 4) = 5 × 6 = 30
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
∴ ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ = (ab) = (1, 6), (2, 8), (3, 10)

Question 4.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a + ab – 3b²)(4 + b)
(ii) (4y + 7)(y + 11z – 3)
Solution:
(i) (a + ab – 3b²)(4 + b) = (4 + b)(a + ab – 3b²)
= 4(a + ab – 3b²) + b(a + ab – 3b²)
= 4a + 4ab – 12b² + ab + ab² – 3b³
= 4a + 5ab – 12b² + ab² – 3b³

(ii) (4y + 7)(y + 11z – 3) = 4y(y + 11z – 3) + 7(y + 11z – 3)
= 4y² + 44yz – 12y + 7y + 77z – 21
= 4y² + 44yz – 5y + 77z – 21

Question 5.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a – b)(a + b)
(ii) (a – b)(a² + ab + b²)
(iii) (a – b)(a³ + a²b + ab²b³)
ତୁମେ କୌଣସି ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ କି? ତୁମେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ସଂରଚନାରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭେଦଟି କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବ କି?
Solution:
(i) (a – b)(a + b) = a(a + b) – b(a + b)
= a² + ab – ab – b²
= a² – b²

(ii) (a – b)(a² + ab + b²) = a(a² + ab + b²) – b(a² + ab + b²)
= a³ + a²b + ab² – a²b – ab² – b³
= a³ – b³

(iii) (a – b)(a³ + a²b + ab²b³ = a(a³ + a²b + ab² + b³) – b(a³ + a²b + ab² + b³)
= a⁴ + a³b + a²b² + ab³ – a³b – a²b² – ab³ – b⁴
= a⁴ – b⁴
ଆମେ ସଂରଚନାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲୁ ଯେ, (a – b)(aⁿ + a^n-1b + ……… + bⁿ) = aⁿ⁺¹ – bⁿ⁺¹
ସଂରଚନାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭେଦ ହେବ = (a – b)(a⁴ + a³b + a²b² + ab³ + b⁴) = a⁵ – b⁵

Page No. 143

Question 1.
11 ସହିତ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଗୋଟିଏ ସୋପାନରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖତ ଗୁଣନଗୁଡ଼ିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
(a) 3874 × 11
(b) 5678 × 11
Solution:
(a) 3874 × 11 = 3874(10 + 1)
= 38740 + 3874
= 42614

(b) 5678 × 11 = 5678(10 + 1)
= 56780 + 5678
= 62458

Page No. 144

Question 1.
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା (ଯେକୌଣସି ଅଙ୍କବିଶିଷ୍ଟ)କୁ 11ରେ ଗୁଣିବା ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଲେଖ।
ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର:
(i) 94 × 11
(ii) 495 × 11
(iii) 3279 × 11
(iv) 4791256 × 11
Solution:
ମନେକର ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା = a, ତେଣୁ a × 11 = a × 10 + a
(i) 94 × 11 = 94 × (10 + 1)
= 94 × 10 + 94
= 940 + 94
= 1034

(ii) 495 × 11 = 495 × (10 + 1)
= 495 × 10 + 495
= 4950 + 495
= 5445

(iii) 3279 × 11 = 3279 × (10 + 1)
= 3279 × 10 + 3279
= 32790 + 3279
= 36069

(iv) 4791256 × 11 = 4791256 × (10 + 1)
= 47912560 + 42791256
= 52703816

Question 2.
‘3874’ କୁ 101 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କର।
Solution:
ଆସ ଏକ ଚାରିଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ‘dcda’ ନେବା।
ଆମେ ଜାଣୁ dcba × 101 = dcba × (100 + 1) = dcba × 100 + dcba

3874 × 101 = dcba × 101 = dcba × 100 + dcba

∴ 3874 × 101 = 391274

Question 3.
101 ଦ୍ଵାରା ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କରିବା ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? ଏହି ନିୟମ 1001, 10001, …… ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ ପାଇଁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ 101 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରିବାର ସାଧାରଣ ନିୟମ-
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 101 = a × 10¹⁺¹ + a
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 1001 = a × 10²⁺¹ + a
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 10001 = a × 10³⁺¹ + a
ସାଧାରଣ ନିୟମ: ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ତେବେ ଗୁଣଫଳ = a × 10^k+1 + a, ଯେଉଁଠାରେ k = ଦୁଇଟି 1 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 0 ସଂଖ୍ୟା

Question 4.
ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) 89 × 101
(ii) 949 × 101
(iii) 265931 × 1001
(iv) 1111 × 1001
(v) 9734 × 99
(vi) 23478 × 999
Solution:
ସାଧାରଣ ନିୟମ: ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ତେବେ ଗୁଣଫଳ = a × 10^k+1 + a,
ଯେଉଁଠାରେ k = ଦୁଇଟି 1 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 0 ସଂଖ୍ୟା।
(i) 89 × 101 = 89 × 10¹⁺¹ + 89
= 89 × 10² + 89
= 89 × 100 + 89
= 8900 + 89
= 8989

(ii) 949 × 101 = 949 × 10¹⁺¹ + 949
= 949 × 10² + 949
= 949 × 100 + 949
= 94900 + 949
= 95849

(iii) 265931 × 1001 = 265931 × 10²⁺¹ + 265931
= 265931 × 10³ + 265931
= 265931 × 1000 + 265931
= 265931000 + 265931
= 266196931

(iv) 1111 × 1001 = 1111 × 10²⁺¹ + 1111
= 1111 × 10³ + 1111
= 1111 × 1000 + 1111
= 1111000 + 1111
= 1112111

(v) 9734 × 99 = 9734 × (101 – 2)
= 9734 × 101 – 9734 × 2
= 9734 × 10² + 9734 – 19468
= 9734 × 100 + 9734 – 19468
= 973400 + 9734 – 19468
= 983134 – 19468
= 963666

(vi) 23478 × 999 = 23478 × (1001 – 2)
= 23748 × 1001 – 23748 × 2
= 23748 × 10³ + 23748 – 47496
= 23748 × 1000 + 23748 – 47496
= 23748000 + 23748 – 47496
= 23771748 – 19468
= 23752280

6.2 ବଣ୍ଟନ ନିୟମର ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତି (Special Cases of the Distributive Property)

Page No. 145

Question 1.
ଯଦି ଆମେ 652କୁ (30 + 35)² କିମ୍ବା (52 + 13)² ଭାବରେ ଲେଖୁବା, ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍କନ କର ଏବଂ ପାଉଥ‌ିବା କ୍ଷେତ୍ରଫଳଟିକୁ ପରୀକ୍ଷା କର।
Solution:
‍(30 + 35)² = (30 + 35)(30 + 35)
= 30 × 30 + 30 × 35 + 35 × 30 + 35 × 35
= 30² + 2 × 30 × 35 + 35²
= 900 + 2100 + 1225
= 4225 ବର୍ଗ ଏକକ।

(52 + 13)² = (52 + 15)(52 + 13)
= 52 × 52 + 52 × 13 + 15 × 52 + 15 × 13
= 52² + 2 × 52 × 13 + 13²
= 2704 + 1352 + 169
= 4225 ବର୍ଗ ଏକକ।

Question 2.
ଯଦି a ଓ b ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ହୁଏ, ତେବେ (a + b)² ସର୍ବଦା a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ହେବ କି? ଯଦି ନୁହେଁ, ତେବେ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହା ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ?
Solution:
ନା, (a + b)² ସବୁବେଳେ a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ନୁହେଁ।
ମନେକର a = 3, b = -5
(a + b)² = (3 + (-5))² = (3 – 5)² = (-2)² = 4
a² + b² = (3)² + (5)² = 9 + 25 = 34
ଏଠାରେ (a + b)² = 4 < 34 = a² + b² ମନେକର (a + b)² > a² + b²
⇒ a² + 2ab + b² > a² + b²
⇒ 2ab > 0
⇒ ab > 0
a ଓ b ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଉଭୟ ଧନାତ୍ମକ କିମ୍ବା ରଣାତ୍ମକ ହେବ।
∴ (a + b)² ସର୍ବଦା a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ହେବ ଯେତେବେଳେ a ଓ b ଉଭୟ ଧନାତ୍ମକ କିମ୍ବା ଋଣାତ୍ମକ ହେବେ।

Question 3.
[(a + b)² = a² + 2ab + b²] ବ୍ୟବହାର କରି 104² ଓ 37²ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ସୂଚନା : 104 ଓ 37କୁ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗଫଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ତରଫଳରେ ପ୍ରକାଶ କର ଯାହାର ବର୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ସହଜ ଅଟେ।)
Solution:
(a + b)² = a² + 2ab + b²
104² = (100 + 4)²
= 100² + 2 × 100 × 4 + 4²
= 1000 + 800 + 16
= 10816
37² = (30 + 7)²
= 30² + 2 × 30 × 7 + 7²
= 900 + 420 + 49
= 1369

Page No. 146

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖୁବା ପାଇଁ ଅଭେଦ 1Aକୁ ବ୍ୟବହାର କର।
(i) (m + 3)²
(ii) (6 + p)²
Solution:
ଅଭେଦ 1A = (a + b)² = a² + 2ab + b²
(i) (m + 3)² = m² + 2 × m × 3 + 3² = m² + 6m + 9
(ii) 6 + p)² = 6² + 2 × 6 × p + p² = 36 + 12p + p²

Question 2.
ବିସ୍ତାର କର: (6x + 5)²
Solution:
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି:
(6x + 5)² = (6x + 5) × (6x + 5)
= (6x × 6x) + (5 × 6x) + (6x × 5) + 5 × 5
= (6x)² + 2 × (6x × 5) + 5²
= 36x² + 60x + 25
ଅଭେଦ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି:
(6x + 5)² = (6x)² + 5² + 2 × (6x × 5) = 36x² + 60x + 25

Question 3.
ଅଭେଦ ଓ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଉଭୟ ପ୍ରୟୋଗ କରି (3j + 2k)² କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ଅଭେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ:
(3j + 2k)² = (3j)² + 2 × 3j × 2k + (2k)² = 9j² + 12jk + 4k²
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ:
(3j + 2k)² = (3j + 2k) (3j + 2k)
= 3j(3j + 2k) + 2k(3j + 2k)
= (3j × 3j) + (3j × 2k) + (2k × 3j) + (2k × 2k)
= (3j)² + 2(2k × 3j) + (2k)²
= 9j² + 12jk + 4k²

Question 4.
ଜ୍ୟାମିତି ମାଧ୍ୟମରେ 60 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ବୁଝିବା।
Solution:
55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = (60 – 5)² = 55²
60 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳରୁ 60 ଏକକ ଏବଂ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅପସାରଣ କରି ଆମେ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପାଇବା।
ଅର୍ଥାତ୍ 60² – (60 × 5) – (5 × 60)

ଏହା କରିବାଦ୍ୱାରା ଆମେ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ଦୁଇଥର ଅପସାରଣ କରୁଛୁ।
ଆମେ ପୂର୍ବ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ପୁନର୍ବାର ଯୋଗ କରିବାଦ୍ଵାରା
5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଥରେ ମାତ୍ର ବିୟୋଗ ହୁଏ।
ତେଣୁ, (60 – 5)² = 60² – (60 × 5) – (5 × 60) + 5²
3600 – 300 – 300 + 25
= 3025
∴ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 3025 ବର୍ଗଏକକ ଅଟେ।

Page No. 147

Question 1.
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି (a – b)² କୁ ବିସ୍ତାର କଲେ କ’ଣ ହେବ?
Solution:
(a – b)² = (a – b) × (a – b)
= (a)² – ba – ab + (b)²
= a² – 2ab + b²

Question 2.
ଆମେ (a + b)²ର ବିସ୍ତାରକୁ ମଧ୍ୟ (a – b)²ର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା?
Solution:
(a – b)² = (a + (-b))²
= a² + (-b)² + 2 × a(-b)
= a² + b² – 2ab

Question 3.
ଅଭେଦ 1B: (a – b)² = a² + b² – 2ab
ଜ୍ୟାମିତି ପ୍ରୟୋଗ କରି (55)²କୁ ଆମେ ଯେପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥଲୁ, ସେହିପରି (a – b)²ର ସାଧାରଣ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:

ମନେକର ABCDକୁ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରଭାବେ ନେବା, ଯାହାର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ a ଏବଂ ଏହି ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ଏକ କୋଣରେ ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା, ଯାହାର ବାହୁ b ହେବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ (a – b) ବାହୁଥୁବା କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ABCD କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – ROQC ଓ APOS କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – PBQO କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
= a² – 2b(a – b) – b²
= a² – 2ab + 2b² – b²
∴ (a – b)² = a² – 2ab + b²

Question 4.
ଅଭେଦ 1B ବ୍ୟବହାର କରି (i) 99² (ii) 58²ର ମୂଲ୍ୟ ନିରୂପଣ କର।
Solution:
ଅଭେଦ 1B: (a – b)² = a² – 2ab + b²
(i) 99² = (100 – 1)²
= 100² – 2 × 100 × 1 + 1²
= 10000 – 200 + 1
= 10001 – 200
= 9801

(ii) 58² = (60 – 2)²
= 60² – 2 × 60 × 2 + 2²
= 3600 – 240 + 4
= 3604 – 240
= 3364

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଅଭେଦ 1B ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିସ୍ତାର କର।
(i) (b – 6)²
(ii) (-2a + 3)²
(iii) \(\left(7 y-\frac{3}{4 z}\right)^2\)
Solution:
(i) (b – 6)²
ଅଭେଦ ନିୟମ; (b – 6)² = b² – 2 × b × 6 + 6² = b² – 12b + 36
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ :(b – 6)² = (b – 6)(b – 6)
= (b – 6)b + (b – 6)(-6)
= b² – 6b – 6b + 36
= b² – 12b + 36

(ii) (-2a + 3)² = (3 – 2a)²
ଅଭେଦ ନିୟମ: (3 – 2a)² = 3² – 2 × 3 × 2a + (2a)² = 9 – 12a + 4a²
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ: (3 – 2a)² = (3 – 2a)(3 – 2a)
= (3 – 2a)³ + (3 – 2a)(-2a)
= 9 – 6a – 6a + 4a²
= 9 – 12a + 4a²

Page No. 148

Question 1.
ଏକ ଯୋଡ଼ା ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ନିଅ। ସେମାନଙ୍କର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ଏହି ଯୋଗଫଳର ଦୁଇଗୁଣକୁ ଦୁଇଟି ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ ଭାବରେ ଲେଖିପାରିବା କି?
Solution:
ମନେକର ଦୁଇଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା 6 ଓ 7
∴ 6² + 7² = 36 + 49 = 85
ହଁ, ଏହି ଯୋଗଫଳର ଦୁଇଗୁଣକୁ ଦୁଇଟି ପୂର୍ଷବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ ଭାବେ ଲେଖୁପାରିବା।
ଆମେ ଜାଣିଛେ, 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
2(7² + 6²) = (7 + 6)² + (7 – 6)² = 13² + 1²

Page No. 148

Question 1.
ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 98 × 102 ଏବଂ 45 × 55 ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ଅଭେଦ 1C: (a + b)(a – b) = a² – b²
98 × 102 = (100 – 2) × (100 + 2)
= 100² – 2²
= 10000 – 4
= 9996
45 × 55 = (50 – 5) × (50 + 5)
= 50² – 5²
= 2500 – 25
= 2475

Question 2.
ଜ୍ୟାମିତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ପ୍ରମାଣ କର ଯେ: (a + b) × (a – b) = a² – b²
Solution:

ABCD ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = a ଏବଂ
ତା’ଭିତରେ ଥିବା ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = b
ABCD ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = a²
PQRB ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = b²
ବଳକା କ୍ଷେତ୍ର (APQRCD) = a² – b²
⇒ APSD ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ + QRCS ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର
କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = a² – b²
⇒ AP × AD + QR × RC = a² – b²
⇒ (a – b)a + b × (a – b) = a² – b²
⇒ (a – b)(a + b) = a² – b²

Page No. 149

Question 1.
ମନେକର a = 31 ଏବଂ b = 1 ନେଇ 31² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ଶ୍ରୀଧରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରି)
Solution:
31² = (31 + 1)(31 – 1) + 1²
= 32 × 30 + 1
= 961

Question 2.
ମନେକର a = 197 ଏବଂ b = 3 ନେଇ 197² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ଶ୍ରୀଧରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରି)
Solution:
197² = (197 + 3)(197 – 3) + 3²
= 200 × 194 + 9
= 38809

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 149)

Question 1.
କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର? (a – b)² କିମ୍ବା (b – a)²? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
Solution:
ଏଠାରେ (a – b)² = a² + b² – 2ab …………(1)
ଓ (b – a)² = b² + a² – 2ba
b² + a² = a² + b² ଓ ba = ab
(b – a)² = a² + b² – 2ab ………….(2)
ସମୀକରଣ (1) ଓ (2) ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ଆମେ ପାଇବା
(a – b)² = (b – a)²

Question 2.
100 କୁ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଅନ୍ତରଫଳ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କର।
Solution:
a² – b² = 100
(a + b)(a – b) = 100
[100 = 1 × 100, 2 × 50, 4 × 25, 5 × 20, 10 × 10]
ମନେକର ଆମେ ନେବା 50 × 2 = 100
ତେଣୁ (a + b)(a – b) = 50 × 2
a + b = 50 ………..(1)
a – b = 2 ………(2)
ସମୀକରଣ (1) ଓ (2) କୁ ଯୋଗକଲେ ଆମେ ପାଇବା
2a = 52
⇒ a = 26
ସମୀକରଣ (1) ରେ a = 26 ବସାଇଲେ,
26 + b = 50
⇒ b = 50 – 26 = 24
ପରୀକ୍ଷା କଲେ ଆମେ ଜାଣିବା
26² – 24² = 676 – 576 = 100
∴ 26² – 24² = 100 (ପ୍ରମାଣିତ)

Question 3.
ତୁମେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଖୁବା ଅଭେଦଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରି 406², 72², 145², 1097² ଏବଂ 124² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
406² = (400 + 6)²
= 400² + 2 × 400 × 6 + 6²
= 160000 + 4800 + 36
= 164836

72² = (50 + 22)²
= 50² + 2 × 50 × 22 + 22²
= 2500 + 2200 + 484
= 5184

145² = (150 – 5)²
= 150² – 2 × 150 × 5 + 5²
= 22500 + 1500 + 25
= 21025

1097² = (1100 – 3)²
= 1100² – 2 × 1100 × 3 + 3²
= 1210000 – 6600 + 9
= 1203409

124² = (100 + 24)²
= 100² + 2 × 100 × 24 + 24²
= 10000 + 4800 + 576
= 15376

Question 4.
ସଂରଚନା 1 ଓ 2 କେବଳ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି? ସେଗୁଡ଼ିକ ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି? ଭଗ୍ନାଂଶ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇପାରେ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
Solution:
ସଂରଚନା-1: 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
ନମୁନା -୧: ମନେକର a = 4, b = 2
2(a² + b²) = 2(4² + 2²)
= 2 × (16 + 4)
= 2 × 20
= 40
(a + b)² + (a – b)² = (4 + 2)² + (4 – 2)²
= 6² + 2²
= 36 + 4
= 40
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୨: ମନେକର a = -4, b = -2
2(a² + b²) = 2((-4)² + (-2)²)
= 2 × (16 + 4)
= 2 × 20
= 40
(a + b)² + (a – b)² = ((-4) + (-2))² + ((-4 – (-2))²
= (-4 – 2)² + (-4 + 2)²
= (-6)² + (-2)²
= 36 + 4
= 40
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୩: ମନେକର a = \(\frac {1}{2}\), b = \(\frac {1}{3}\)
2(a² + b²) = \(2\left[\left(\frac{1}{2}\right)^2+\left(\frac{1}{3}\right)^2\right]=2\left[\frac{1}{4}+\frac{1}{9}\right]=2 \times \frac{13}{36}=\frac{13}{18}\)
(a + b)² + (a – b)² = \(\left(\frac{1}{2}+\frac{1}{3}\right)^2+\left(\frac{1}{2}-\frac{1}{3}\right)^2=\left(\frac{5}{6}\right)^2+\left(\frac{1}{6}\right)^2=\frac{25}{36}+\frac{1}{36}=\frac{26}{36}=\frac{13}{18}\)
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ସଂରଚନା-2: a² – b² = (a + b)(a – b)
ନମୁନା–୧: ମନେକର a = 5, b = 3
a² – b² = 5² – 3²
= 25 – 9
= 16
(a + b)(a – b) = (5 + 3)(5 – 3)
= 8 × 2
= 16
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୨: ମନେକର a = -5, b = -3
a² – b² = (-5)² – (-3)²
= 25 – 9
= 16
(a + b)(a – b) = [(-5) + (-3)][(-5) – (-3)]
= (-5 – 3)(-5 + 3)
=(-8) × (-2)
= 16
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଋଣାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୩: ମନେକର a = \(\frac {1}{2}\), b = \(\frac {1}{3}\)
a² – b² = \(\left(\frac{1}{2}\right)^2-\left(\frac{1}{3}\right)^2=\frac{1}{4}-\frac{1}{9}=\frac{9-4}{36}=\frac{5}{36}\)
(a + b)(a – b) = \(\left(\frac{1}{2}+\frac{1}{3}\right)\left(\frac{1}{2}-\frac{1}{3}\right)=\left(\frac{3+2}{6}\right)\left(\frac{3-2}{6}\right)=\frac{5}{6} \times \frac{1}{6}=\frac{5}{36}\)
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

6.3 ଭୁଲ୍ ଚିହ୍ନଟ କର, ସଂଶୋଧନ କର (Mind the Mistake, Mend the Mistake)

Page No. 150

Question 1.
ଆମେ ନିମ୍ନରେ କେତେକ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶର ସରଳତମ ରୂପକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛୁ।
(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ସରଳୀକରଣକୁ ଯାଞ୍ଚ କର ଏବଂ ଭୁଲ ଥିଲେ ଚିହ୍ନଟ କର।
(ii) ଯଦି କୌରସି ଭୁଲ ଥାଏ, ତେବେ କ’ଣ ଭୁଲ ହୋଇଛି ବୁଝାଅ।
(iii) ତା’ପରେ ଠିକ୍ ପରିପ୍ରକାଶଟି ଲେଖ।

Solution:
1. ଗୁଣନ ଭଲ ଭାବରେ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଯୋଡ଼ାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: -3p(-5p + 2q) = -3p × (-5p) – 1
= -3p × 2q
= 15p² – 6pq

2. ପଦଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗ ଏବଂ ଗୁଣନ ଭୁଲ ଅଛି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: 2(x – 1) + 3(x + 4) = 2x – 2 + 3x + 12 = 5x + 10

3. y + 2(y + 2) ରେ ବନ୍ଧନୀଟି ଲେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (y + 2)(y + 2) = (y + 2)² = y² + 4y + 4

4. 5m + 6n ର ବର୍ଗଟି ଭୁଲ୍ ଅଛି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (5m + 6m)² = (5m)² + 2 × 5m × 6n + (6n)² = 25m² + 60mn + 36n²

5. କିଛି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

6. ଗୁଣନଟି ଠିକ୍ ରୂପେ ହୋଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର : 3a(2b × 3c) = 3a × 6bc = 18abc

7. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

8. ଏଗୁଡ଼ିକ ସଦୃଶ ପଦ ନୁହଁନ୍ତି। ତେଣୁ ଯୋଗଫଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 5w² + 6w ଯୋଗଫଳର ଫଳାଫଳ ହେବ।

9. 6a²b ଓ 6ab² ଯୋଗ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସଦୃଶ ପଦ ନୁହନ୍ତି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: 2a³ + 3a³ + 6a²b + 6ab² = 5a³ + 6a²b + 6ab²

10. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

11. (a + 2) (b + 4) ଠିକ୍ ରୂପେ ଲେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (a + 2) (b + 4) = (a + 2)b + (a + 2)4 = ab + 2b + 4a + 8

12. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ ।

6.4 ପଥ ଅନେକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏକ (This way or that way, All ways lead to the bay)

Page No. 152-153

Question 1.
ସୋପାନ 15ରେ ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖ।
Solution:
ସୋପାନ kରେ ଥିବା ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା = k² + 2k
∴ ସୋପାନ 15ରେ ଥ‌ିବା ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା = 15² + 2 × 15
= 225 + 30
= 255

Question 2.
ନିମ୍ନ ଚିତ୍ରରେ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍‌ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସଂରଚନାକୁ ବିଚାର କର।

(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ରରେ କେତୋଟି ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ଅଛି?
(ii) ଏହି କ୍ରମରେ ଚତୁର୍ଥ ସୋପାନରେ କେତୋଟି ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଅଛି? ଦଶମ ସୋପାନ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇପାରେ?
(iii) n ତମ ସୋପାନରେ ଥିବା ଟାଇଲ ସଂଖ୍ୟା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ। ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର। ଉତ୍ତର ପାଇବା ପାଇଁ ତୁମେ ଏକାଧ୍ଵକ ପଦ୍ଧତି ଖୋଜିପାରିଲ କି?
Solution:
(i) ଚିତ୍ର–1: ଏଥୁରେ 3 × 3 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 1 × 1 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 3² – 1² = 9 – 1 = 8
ଚିତ୍ର–2: ଏଥୁରେ 4 × 4 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 2 × 2 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 4² – 2² = 16 – 4 = 12
ଚିତ୍ର-3: ଏଥୁରେ 5 × 5 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 3 × 3 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 5² – 3² = 25 – 9 = 16

(ii) ଚତୁର୍ଥ ସୋପାନରେ ଥିବା ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 6² – 4² = 36 – 16 = 20
ଦଶମ ସୋପାନରେ ଥ‌ିବା ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 12² – 10² = 144 – 100 = 44

(iii) ପ୍ରଣାଳୀ 1: n ତମ ସୋପାନରେ, ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = (n + 2)² – n²
= n² + 4n + 4 – n² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 4n + 4
∴ n ତମ ସୋପାପନର ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ 4n + 4

Page No. 153

Question 1.
ଉଭୟ ପରିପ୍ରକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରି ପରୀକ୍ଷା କର ଯେ, (m + n)² – 4mn = (n – m)²
Solution:
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ: (m + n)² – 4mn
= m² + 2mn + n² – 4mn [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= m² – 2mn + n²
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ: (n – m)² = n² – 2nm + m²
[∵ (a – b)² = a² – 2ab + b²]
∴ ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ।
∴ (m + n)² – 4mn = (n – m)²

Page No. 154

Question 1.
ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କରି ସମସ୍ତ ତିନୋଟି ପରିପ୍ରକାଶ ସମାନ କି ନାହିଁ ପରୀକ୍ଷା କର। ଯଦି x = 8 ଏବଂ y = 3 ହୁଏ, ତେବେ ଛାୟାଙ୍କିତ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:

ଦତ୍ତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ = x² – xy, x(x + 2y) – 3xy ଓ x(x – y)
ବର୍ତ୍ତମାନ x(x + 2y) – 3xy = x × x + x × 2y – 3xy [ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ପ୍ରୟୋଗ]
= x² + 2xy – 3xy
= x² – xy
x(x – y) = x × x – x × y = x² – xy
ତିନୋଟି ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ସମାନ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଛାୟାଙ୍କିତ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = x² – xy
= (8)² – 8 × 3 [∵ x = 8, y = 3]
= 64 – 24
= 40 ବର୍ଗ ଏକକ

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ତୀର୍ଯ୍ୟକ ଚିହ୍ନ ଥୁବା ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ। ଉତ୍ତର ପାଇବା ପାଇଁ ଏକାଧ୍ଵକ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କର ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ବର୍ତ୍ତମାନ p = 6, r = 3.5 ଏବଂ s = 9 ନେଇ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।

Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 154-156)

Question 1.
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭେଦ ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) (a + b)² ପାଇଁ ଅଭେଦ 1A ବ୍ୟବହାର କରି (46)²
(ii) (a + b)(a – b) ପାଇଁ ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 397 × 403
(iii) (a – b)² ପାଇଁ ଅଭେଦ 1B ବ୍ୟବହାର କରି (91)²
(iv) (a + b)(a – b) ପାଇଁ ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 43 × 45
Solution:
(i) (46)² = (40 + 6)²
= (40)² + 2 × 40 × 6 + (6)² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 1600 + 480 + 36
= 2116

(ii) 397 × 403 = (400 – 3)(400 + 3)
= (400)² – (3)² [∵ (a – b)(a + b) = a² – b²]
= 160000 – 9
= 159991

(iii) 91² = (100 – 9)²
= (100)² – 2 × 100 × 9 + (9)² [∵ (a – b)² = a² – 2ab + b²]
= 10000 – 1800 + 81
= 10081 – 1800
= 8281

(iv) 43 × 45 = (44 – 1)(44 + 1)
= (44)² – (1)² [∵ (a – b)(a + b) = a² – b²]
= (40 + 4)² – 1
= (40)² + 2 × 40 × 4 + (4)² – 1
= 1600 + 320 + 16 – 1
= 1936 – 1
= 1935

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖୁତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଭେଦ କିମ୍ବା ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କର।
(i) (p – 1)(p + 11)
(ii) (3a – 9b)(3a + 9b)
(iii) -(2y + 5)(3y + 4)
(iv) (6x + 5y)²
(v) \(\left(2 x-\frac{1}{2}\right)^2\)
(vi) (7p) × (3r) × (p + 2)
Solution:
(i) (p – 1)(p + 11)
= p(p + 11) – 1(p + 11) (ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= p² + 11p – p – 11
= p² + 10p – 11

(ii) (3a – 9b)(3a + 9b)
= (3a)² – (9b)² [∵ (a + b)(a – b) = a² – b²]
= 9a² – 81b²

(iii) -(2y + 5)(3y + 4)
= (-2y – 5)(3y + 4)
= -2y(3y + 4) – 5(3y + 4) (ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= -6y² – 8y – 15y – 20
= -6y² – 23y – 20

(iv) (6x + 5y)²
= (6x)² + 2 × 6x × 5y + (5y)² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 36x² + 60xy + 25y²

(v) \(\left(2 x-\frac{1}{2}\right)^2\)
= (2x)² – 2 × 2x × \(\frac {1}{2}\) + \(\left(\frac{1}{2}\right)^2\) [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 4x² – 2x + \(\frac {1}{4}\)

(vi) (7p) × (3r) × (p + 2)
= 21pr × (p + 2)
= 21pr × p + 21pr × 2
= 21p²r + 42pr

Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉକ୍ତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର।
(i) ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ‘2’ ଅଧିକ
2 + s, (s + 2)², s² + 2, s² + 4, 2s², 2²s
(ii) ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ
(m² + n²), (m + n)², m² + 1, m² + (m + 1)², m² + (m – 1)², m + (m + 1)², (2m²) + (2m + 1)²
Solution:
(i) ମନେକର ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା = s
ସଂଖ୍ୟାଟିର ବର୍ଗ = s2
ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ‘2’ ଅଧିକ
⇒ s² ଠାରୁ 2 ଅଧୂକ = s² + 2
∴ ଉପଯୁକ୍ତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି s² + 2

(ii) ମନେକର ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା = m ଓ m + 1
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ = m²
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ (m + 1)²
ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ = m² + (m + 1)²
∴ ଉପଯୁକ୍ତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି m² + (m + 1)²

Question 4.
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥୁବା ପରି ଏକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ କୌଣସି ଏକ 2 × 2 ବର୍ଗଚିତ୍ରକୁ ବିଚାର କର।

ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ଷରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର: 4 × 12 = 48, 5 × 11 = 55
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନ୍ୟ ଏକ 2 × ବର୍ଗଚିତ୍ର ପାଇଁ ଅବଲମ୍ବନ କର। କର୍ଣ୍ଣରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର। ଗୁଣଫଳ ବିଷୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ? ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ ବୁଝାଏ।
ସୂଚନା: ପ୍ରତ୍ୟେକ 2 × 2 ବର୍ଗଚିତ୍ରରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନପରି ଲେଖ।

Solution:

ପ୍ରଣାଳୀ-1: ଏଠାରେ 6 × 14 = 84, 13 × 7 = 91
ପାର୍ଥକ୍ୟ = 91 – 84 = 7
ପ୍ରଣାଳୀ-୨ : ଏଠାରେ 9 × 17 = 153, 16 × 10 = 160
ପାର୍ଥକ୍ୟ = 160 – 153 = 7
ଆମେ ଜାଣିଲେ ଯେ, କଣ୍ଠ ଦୁଇଟିର ଗୁଣଫଳର ବିୟୋଗଫଳ ସର୍ବଦା ସମାନ।

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ତାହା ପରୀକ୍ଷା କର।
(i) (k + 1)(k + 2) – (k +3) ସର୍ବଦା ‘2’ ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
(ii) (2q + 1)(2q – 3) ହେଉଛି ‘4’ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
(iii) ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘4’ର ଗୁଣିତକ ଏକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘8’ ଗୁଣିତକଠାରୁ ‘1’ ଅଧ୍ବକ।
(iv) (6n + 2)² – (4n + 3)² ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ 5 କମ୍।
Solution:
(i) (k + 1 )(k + 2) – (k + 3) ସର୍ବଦା ‘2’ ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
ମନେକର k = 5, ତେଣୁ (5 + 1)(5 + 2) – (5 + 3)
= 6 × 7 – 8
= 42 – 8
= 34
∴ 34, 2ର ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।

(ii) (2q + 1)(2q – 3) ହେଉଛି ‘4’ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
ମନେକର q = 3, ତେଣୁ (6 + 1)(6 – 3) = 7 × 3 = 21
∴ 21, 4ର ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ମିଥ୍ୟା।

(iii) ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘4’ର ଗୁଣିତକ।
2² = 4 = 4 × 1
4² = 16 = 4 × 4
6² = 36 = 4 × 9
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।
ଏକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘8’ ଗୁଣିତକଠାରୁ ‘1’ ଅଧିକ।
3² = 9 = 8 × 1 + 1
5² = 25 = 8 × 3 + 1
7² = 49 = 8 × 6 + 1
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।

(iv) (6n + 2)² – (4n + 3)² ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ 5 କମ୍।
ମନେକର n = 2
(6n + 2)² – (4n + 3)² = (6 × 2 + 2)² – (4 × 2 + 3)²
= 14² – 11²
= 196 – 121
= 75
= 80 – 5
କିନ୍ତୁ 80 ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ମିଥ୍ୟା।

Question 6.
ଏକ ସଂଖ୍ୟା ‘7’ ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ ‘3’ ରହେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ ‘5’ ରହେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଫଳ, ଅନ୍ତରଫଳ ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଭାଗଶେଷ କେତେ ରହିବ?
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି x ଓ y
ପ୍ରଶାନୁସାରେ x = 7a + 3, y = 7b + 5
ଯୋଗଫଳ = x + y
= 7a + 3 + 7b + 5
= 7(a + b) + 8
= 7(a + b) + 7 + 1
= 7(a + b + 1) + 7
∴ ଯୋଗଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 5 ରହିବ।
ବିୟୋଗଫଳ = x – y
= (7a + 3) – (7b + 5)
= 7a + 3 – 7b – 5
= 7(a – b) – 2
= 7(a – b) – 7 + 5
= 7(a – b – 1) + 5
∴ ବିୟୋଗଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 5 ରହିବ।
ଗୁଣଫଳ = xy
= (7a + 3)(7b + 5)
= 49ab + 35a + 21b + 15
= (49ab + 35a + 21b + 14) + 1
= 7(7ab + 5a + 3b + 2) + 1
∴ ଗୁଣଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 1 ରହିବ।

Question 7.
ତିନୋଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ବାଛ। ମଝି ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗରୁ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ଗୁଣଫଳକୁ ବିୟୋଗ କର। ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ସମୂହରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପୁନରାବୃତ୍ତି କର। ତୁମେ କେଉଁ ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ? ଆମେ ଏହାକୁ କିପରି ଏକ ବୀଜଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ ଭାବରେ ଲେଖୁବା? ଏହି ଅଭେଦର ସତ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମୀକରଣର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ମନେକର କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି = 7, 8 ଓ 9
ବର୍ତ୍ତମାନ 8² – 7 × 9 = 64 – 63 = 1
ପୁନଶ୍ଚ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି ନିଆଯାଉ = 10, 11, 12
ବର୍ତ୍ତମାନ 11² – 10 × 12 = 121 – 120 = 1
ବୀଜଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ:
କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି a – 1, a, a + 1
ବର୍ତ୍ତମାନ a² – (a + 1)(a – 1) = 1
LHS = a² – (a + 1)(a – 1)
= a² – (a² – 1)
= a² – a² + 1
= 1
= RHS
∴ ସଂରଚନାଟି ସତ୍ୟ।

Question 8.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସୋପାନଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି କ’ଣ ଅଟେ। ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଯୋଗକର। ଏହାକୁ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ଯୋଗଫଳର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସହିତ ଗୁଣନ କର। ପ୍ରମାଣ କର ଯେ, ଏହି ଫଳାଫଳ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳର ବର୍ଗର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ହେବ?
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି a ଓ b
ସୋପାନ-1: a + b
ସୋପାନ-2: (a + b) × \(\frac {1}{2}\)(a + b)
(a + b) × \(\frac {1}{2}\)(a + b) = \(\frac {1}{2}\)(a + b)² (ପ୍ରମାଣିତ)
ଯାହା ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳର ବର୍ଗର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ହେବ।

Question 9.
ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ନକରି କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) 14 × 26 କିମ୍ବା 16 × 24
(ii) 25 × 75 କିମ୍ବା 26 × 74
Solution:
(i) ମନେକର p = 14 × 26
q = 16 × 24
= (14 + 2)(26 – 2)
= 14 × 26 + 2 × 26 – 14 × 2 – 2 × 2
= 14 × 26 + 2(26 – 14 – 2)
= 14 × 26 + 2 × 10
q = p + 2 × 10
∴ q > p କିମ୍ବା, 16 × 24 > 14 × 26

(ii) 25 × 75 କିମ୍ବା 26 × 74
ମନେକର p = 25 × 75
q = 26 × 74
= (25 + 1)(75 – 1)
= 25 × 75 + 75 × 1 – 25 × 1 – 1 × 1
= p + (75 – 25 – 1)
= p + 49
q = p + 49
∴ q > p କିମ୍ବା, 26 × 74 > 25 × 75

Question 10.
ଧଉଳିରେ ଏକ ଛୋଟ ପାର୍କ ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି । ଏହାର ନକ୍‌ଟି ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ପାର୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଜ ଆବରଣ ଥିବା g² ବର୍ଗଫୁଟ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ବର୍ଗାକାର ପ୍ଲଟ୍ ଅଛି। ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା w ଫୁଟ ଚଉଡ଼ା ଚଲାପଥକୁ ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେବାକୁ ଥ‌ିବା କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ।

Solution:
ପାର୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = w + g + 2w + g + w = 4w + 2g
ଏବଂ ପାର୍କର ପ୍ରସ୍ଥ = w + g + w = 2w + g
ପାର୍କର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = (4w + 2g)(2w + g) = 8w² + 4wg + 4wg + 2g² = 8w² + 8wg + 2g²
ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ପାର୍କର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – ସବୁଜ ଆବରଣର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
= 8w² + 8wg + 2g² – 2g²
= 8w² + 8wg ବର୍ଗଫୁଟ।
∴ ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 8w² + 8wg ବର୍ଗଫୁଟ।

Question 11.
ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂରଚନା ପାଇଁ
(i) ସେହି କ୍ରମରେ ଥ‌ିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚିତ୍ରଟିକୁ ଅଙ୍କନ କର।
(ii) ସୋପାନ- 10ରେ କେତୋଟି ମୌଳିକ ଏକକ ଅଛି।
(iii) ସୋପାନ-yରେ ଥିବା ମୌଳିକ ଏକକ ସଂଖ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ।

Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ।

Class 8 Maths Chapter 6 MCQ Odia Medium

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚାରୋଟି ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ।

Question 1.
ନିମ୍ନ ମଧ୍ଯରୁ (-25) × (6 + 4) ପରିପ୍ରକାଶଟି କାହା ସହ ସମାନ ନୁହେଁ?
(a) -25 × 10
(b) -25 × 6 + (-25) × 4
(c) (-25) × 6 × 4
(d) -250
Answer:
(c) (-25) × 6 × 4

Question 2.
(-9) × (-3) + (-9) × 4 ର ମାନ କାହାସହ ସମାନ?
(a) 63
(b) -9
(c) -63
(d) 54
Answer:
(c) -63

Question 3.
18 × (12 – 3) କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ?
(a) 18 × 12 + 18 × 3
(b) 18 × 12 × (-3)
(c) 18 × 12 – 18 × 3
(d) 18 × 8
Answer:
(c) 18 × 12 – 18 × 3

Question 4.
(5 + a) (5 – b) ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 5a + 5b + ab + 25
(b) 5a – 5b – ab – 25
(c) 5b – 5a + ab – 25
(d) 5a – 5b – ab + 25
Answer:
(d) 5a – 5b – ab + 25

Question 5.
\(\frac {3}{4}\)a(a + 4b – 12) ର ବିସ୍ତାରିତ ରୂପଟି କିଏ?
(a) \(\frac{3}{4} a^2+a b-9 a\)
(b) \(\frac{3}{4} a^2+3a b-9 a\)
(c) \(\frac{3}{2} a^2+3a b-6 a\)
(d) \(\frac{3}{2} a^2+a b-6 a\)
Answer:
(b) \(\frac{3}{4} a^2+3a b-9 a\)

Question 6.
ଯେତେବେଳେ b ରେ 1 ବଢ଼ିବ, ତେବେ ab ରେ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) b
(b) ab
(c) a
(d) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
Answer:
(c) a

Question 7.
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା 36 ଓ 42 ଉଭୟରେ 1 ଲେଖାଏଁ ବଢ଼ିଲେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) 78
(b) 79
(c) 81
(d) 80
Answer:
(b) 79

Question 8.
ଯଦି a = 42 ଓ b = 56 ରେ 42 ରେ 6 ବଢ଼ିବ ଓ 56 ରେ 8 ବଢ଼ିବ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳରେ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) 720
(b) 672
(c) 704
(d) 684
Answer:
(a) 720

Question 9.
a + 4 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କେତେ?
(a) a² + 8a + 8
(b) a² + 8a + 16
(c) a² – 8a + 16
(d) a² – 8a – 8
Answer:
(b) a² + 8a + 16

Question 10.
104² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 11236
(b) 11086
(c) 10186
(d) 10816
Answer:
(d) 10816

Question 11.
(x – 16)² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) x² + 32x – 256
(b) x² – 32x + 196
(c) x² – 32x + 256
(d) x² + 32x – 196
Answer:
(c) x² – 32x + 256

Question 12.
ଯଦି (a + b)² = 729 ଓ (a – b)² = 81 ତେବେ a² + b² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 385
(b) 405
(c) 416
(d) 396
Answer:
(b) 405

Question 13.
ଯଦି u + v = 13 ଓ u – v = 1 ତେବେ uvର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 39
(b) 52
(c) 48
(d) 42
Answer:
(d) 42

Question 14.
47 × 53 ର ଗୁଣଫଳ କାହାଦ୍ଵାରା ଗଣନା କରାଯିବ?
(a) (50 + 3)(50 + 3)
(b) (50 + 7)(50 – 3)
(c) (50 – 3)(50 + 3)
(d) (40 + 7)(40 + 3)
Answer:
(c) (50 – 3)(50 + 3)

Question 15.
537 × 11 ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 5907
(b) 6066
(c) 5832
(d) 5708
Answer:
(a) 5907

Question 16.
326 ଓ 101 ର ଗୁଣଫଳ କେତେ?
(a) 31862
(b) 32926
(c) 32296
(d) 31682
Answer:
(b) 32926

ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ।

Question 1.
ଆବଶ୍ୟକ ଅଭେଦ ପ୍ରୟୋଗ କରି ମୂଲ୍ୟ ନିରୂପଣ କର।
(i) 99²
(ii) 998²
(iii) 297 × 303
(iv) 78 × 82
Solution:
(a – b)² = a² – 2ab + b²
(i) (99)² = (100 – 1)²
= (100)² – 2 × 100 × 1 + (1)²
= 10000 – 200 + 1
= 9801

(ii) (998)² = (1000 – 2)²
= (1000)² – 2 × 1000 × 2 + (2)²
= 1000000 – 4000 + 4
= 996004
(a – b)(a + b) = a² – b²

(iii) 297 × 303
= (300 – 3)(300 + 3)
= (300)² – (3)²
= 90000 – 9
= 89991

(iv) 78 × 82 = (80 – 2)(80 + 2)
= (80)² – (2)²
= 6400 – 4
= 6396

Question 2.
(x + a)(x + b) = x² + (a + b)x + ab ଅଭେଦ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଗୁଣଫଳ ନିଶ୍ଚୟ କର।
(i) 103 × 104
(ii) 103 × 98
Solution:
(i) 103 × 104 = (100 + 3)(100 + 4)
= (100)² + (3 + 4)100 + 3 × 4
= 10000 + 700 + 12
= 10712

(ii) 103 × 98 = (100 + 3)(100 – 2)
= (100)² + (3 – 2)100 – 3 × 2
= 10000 + 100 – 6
= 10094

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 7 Heat Transfer in Nature Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 7 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 7 Question Answer

Heat Transfer in Nature Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Choose the correct option in each case.
(i) Your father bought a saucepan made of two different materials, A and B, as shown in figure. The materials A and B have the following properties

(a) Both A and B are good conductors of heat.
(b) Both A and B are poor conductors of heat.
(c) A is a good conductor and B is a poor conductor of heat.
(d) A is a poor conductor and B is a good conductor of heat.
Answer:
(c) The body of the saucepan (A) is made of metal, which is a good conductor of heat The handle (B) is made of plastic which is a poor conductor of heat.

(ii) Pins are stuck to a metal strip with wax and a burning candle is kept below the rod, as shown in figure. Which of the following will happen?

(a) All the pins will fall almost at the same time
(b) Pins I and II will fall earlier than pins III and IV
(c) Pins I and II will fall later than pins III and IV
(d) Pins II and III will fall almost at the same time
Answer:
(d) The portion of the metal strip just above the candle flame (between Pins II and III) gets heated first. Heat will be conducted equally in both directions, causing Pins II and III to fall almost together.

(iii) A smoke detector is a device that detects smoke and sounds an alarm. Suppose you are fitting a smoke detector in your room. The most suitable place for this device will be:(a) Near the floor
(b) In the middle of a wall
(c) On the ceiling
(d) Anywhere in the room
Answer:
(c) Hot smoke rises due to convection, so it accumulates on the ceiling, allowing the detector to sense it at the earliest.

Question 2.
A shopkeeper serves you cold lassi in a tumbler. By chance, the tumbler had a small leak. You were given another tumbler by the shopkeeper to put the leaky tumbler in it. Will this arrangement help to keep the lassi cold for a longer time? Explain.
Answer:
Yes, this arrangement will help keep the lassi cold for a longer time. When the tumbler with a small leak is placed inside another tumbler, a layer of air gets trapped between the two tumblers. Since air is a poor conductor of heat (insulator), so it reduces the flow of heat from the warm surroundings into the cold lassi. Additionally, the two layers of tumblers further helps in insulation. Thus, the lassi remains cold for a longer time because heat transfer is minimised.

Question 3.
State with reason(s) whether the following statements are True [T] or False [F].
(i) Heat transfer takes place in solids through convection.
Answer:
False In solids, heat cannot be transferred by convection, because the particles cannot move freely from one place to another.

(ii) Heat transfer through convection takes place by the actual movement of particles.
Answer:
True

(iii) Areas with clay materials allow more seepage of water than those with sandy materials.
Answer:
False Clay particles are very fine and tightly packed, with very small pores, so water seeps through them very slowly. Sandy soils have larger pores that allow faster seepage.

(iv) The movement of cooler air from land to sea is called a land breeze.
Answer:
True

Question 4.
Some ice cubes placed in a dish melt into water after some time. Where do the ice cubes get heat for this transformation?
Answer:
The ice cubes get heat from their warmer surroundings. The ice absorbs heat from the air, the dish, and nearby objects at higher temperatures, causing it to melt into water.

Question 5.
A burning incense stick is fixed, pointing downwards. In which direction would the smoke from the incense stick move? Show the movement of smoke with a diagram.
Answer:

The smoke from the burning incense stick fixed pointing downwards will move upward. Smoke is a mixture of hot gases and tiny solid particles that are released during burning. As it is warmer than the surrounding air, it rises up. This upward movement of smoke happens due to convection. The movement of smoke can be represented as shown in the figure above.

Question 6.
Two test tubes with water are heated by a candle flame as shown in figure. Which thermometers (figure (A) or figure (B)) will record a higher temperature? Explain.

Answer:
The thermometer in figure (A) will record a higher temperature. The flame heats the water at the bottom directly, causing convection currents that spread heat evenly through the water. In figure (B), the heated water at the top becomes less dense but cannot rise further as it is already on top, so convection currents are not properly established. As a result, heat does not spread. efficiently through the water, and the thermometer records a lower temperature.

Question 7.
Why are hollow bricks used to construct the outer walls of houses in hot regions?
Answer:
Hollow bricks are used to construct the outer walls of houses in hot regions because the air trapped inside the holes acts as an insulator. Air is a poor conductor of heat, so it reduces the transfer of heat from the outside to the inside of the house. This helps keep the interiors cooler even in hot weather.

Question 8.
Explain how large water bodies prevent extreme temperatures in area around them.
Answer:
Water heats up and cools down more slowly than land. During the day, the land becomes hot faster, while the water remains relatively cooler. The cool air from above the water moves towards the land (sea breeze) and lowers the temperature in surrounding area.

At night, the land cools down faster, while the water remains warmer. The warmer air over the water rises, and the cooler air from the land moves toward the sea (Land Breeze). This circulation helps keep the coastal area from becoming too cold. Thus, due to the different rates of heating/cooling of land and water, areas near large water bodies experience moderate temperatures and do not face extreme temperatures.

Question 9.
Explain how water seeps through the surface of the Earth and gets stored as groundwater.
Answer:
When rain falls on the Earth’s surface, some of the water flows over the ground, while a part of it seeps down through the soil and rocks. The spaces between soil and rock particles allow water to pass through. This downward movement of water into the ground is called infiltration. The water then collects in the pore spaces of rocks and sediments beneath the surface, forming underground water reserves known as aquifers. This stored water is called groundwater, which can be obtained through wells and bore wells.

Question 10.
The water cycle helps in the redistribution and replenishment of water on the Earth. Justify the statement.
Answer:
The water cycle is a continuous process through which water moves between the atmosphere, land, and water bodies, thereby helping in the redistribution and replenishment of water on the Earth. Heat from the Sun causes water in oceans, rivers, and lakes to evaporate, and plants also release water vapour through transpiration.

This water vapour rises, cools, and condenses to form clouds. The clouds bring rain, snow, or hail through precipitation. The rainwater that falls on the Earth’s surface flows into ponds, rivers, and oceans or seeps into the ground to become groundwater.

Class 7 Curiosity Chapter 7 Question Answer

InText Questions

Question 1.
Why we generally use metal utensils for cooking, whereas we prefer clay and porcelain cups for drinking tea or coffee? [Page 91]
Answer:
Generally, metal utensils are used for cooking because metals are good conductors of heat. On the other hand, clay and porcelain are poor conductors of heat. Tea and coffee kept in these cups stays hot for a longer time.

Question 2.
Using scientific reasoning, explain why two thin blankets provide more warmth than one thick blanket. [Page 92]
Answer:
Air trapped between the layers of two thin blankets acts as a poor conductor of heat. It does not allow body heat to escape quickly. This insulation makes two thin blankets warmer than one thick blanket.

Question 3.
Is it possible to construct houses that are not affected much by the outside heat and cold? [Page 92]
Answer:
Yes, it is possible to construct houses that are not affected much by outside heat and cold by utilising the concept of heat transfer. This can be done by using insulating materials, thick walls, air gaps, and reflective surfaces, which reduce heat transfer by conduction, convection, and radiation, keeping the inside temperature more comfortable.

Question 4.
Why does smoke rise up when an incense stick (agarbatti) is burnt? [Page 93]
Answer:
Smoke is a mixture of hot gases and tiny solid particles that are released when something burns. As it is warmer than the surrounding air, it rises up.

Question 5.
How does heat transfer take place in liquids? Do liquids also rise up when heated like air? [Page 94]
Answer:
Heat transfer takes place in liquids by the process of convection. In convection, heat transfer takes place by the actual movement of particles of liquids from one place to another. Yes, liquids also rise up when heated like air. When a liquid is heated, it expands, become lighter, and rises.

Question 6.
Why are windows of the houses in coastal areas placed facing the sea? [Page 95]
Answer:
As the land gets heated faster than water during the day, it causes warm air above the land to rise. In coastal areas, this causes cooler air to move from the sea towards the land. This movement of cooler air from the sea to the land is called sea breeze. Hence, in hot places, sea breeze relieves people from the heat. That is why, windows of the houses in coastal areas are placed facing the sea.

Question 7.
Why do we feel warm sitting around a fire? [Page 96]
Answer:
We feel warm because heat is transferred directly from the fire (hot object) to us by radiation.

Question 8.
Identify the various heat transfer processes when heating water in a pan. [Page 97]
Answer:
Heat is transferred from the flame to the utensil by conduction. Subsequently, water in the utensil gets heated up by convection. The warmth that we feel around the flame and the hot utensil is due to radiation.

Question 9.
What is water cycle? List the processes that make up the water cycle. [Page 98]
Answer:
The continuous movement of water upward as water vapour and downward through precipitation, passing through soil, rocks, and plants, and finally returning to water bodies, is called water cycle. The processes that make up the water cycle are: evaporation, transpiration, condensation, precipitation.

Question 10.
How does water seep through the surface of the Earth? [Page 99]
Answer:
Water seeps through the surface of the Earth by the process of infiltration. When it rains, water falls on the ground and enters the soil through tiny pores and spaces present between soil particles.

Question 11.
Why does water seep fastest through gravel, slower through sand, and slowest through clay? [Page 100]
Answer:
Water seeps fastest through gravel, slower through sand, and slowest through clay due to differences in the size of soil particles and the spaces between them. Gravel has large particles with big gaps, allowing water to pass through quickly. Sand has smaller particles and narrower spaces, so water seeps more slowly. Clay has very fine particles with extremely small pores, which restrict the movement of water and cause it to seep very slowly.

Easy-to-read Ganita Prakash Class 7 Notes and Part 2 Chapter 7 Finding the Unknown Class 7 Notes save valuable study time during exam season.

Class 7 Maths Chapter 7 Finding the Unknown Notes

Class 7 Finding the Unknown Notes

The Weighing Scale and the Idea of Equality
A weighing scale compares weights placed on its two pans.
The number in the middle shows the total weight on both sides.

The scale is balanced only when both sides have equal total weights. The scale tilts in the direction of the heavier weight.

This is similar to the mathematical principle of equality (a = b) which states:
“Lets assume two expressions represent the same value. To maintain this equality, any operation applied to one side must be exactly applied to the other.”

Meaning of an Equation
A statement of equality between two algebraic expressions is called an equation.
We write an equation as two algebraic expressions with an equal sign ‘= ’ between them.
Here are some examples of equations:
2x + 7 = 11, 5 – 3y = 2y + 12, \(\frac{m+5}{3}\) = 3p + 2 etc.
An equation may contain one or more letter numbers (called variables) representing unknown quantities.

Solving Equations Systematically
The process of finding the value(s) of the letter-numbers for which the equality holds, or for which the value of LHS of the equation becomes equal to the value of RHS of the equation, is called solving the equation.

The specific value that satisfies the equation is known as its solution.
For example, x = 5 is the solution of equation 3x – 5 = 10 as x = 5 satisfies the equation.

There are three methods of solving an equation:

1. Trial and error method
2. Balancing / Systematic method
3. Transposition method

Trial and error method
To solve an equation using trial and error method, we follow the given steps:
Step 1: Obtain the LHS and RHS of the given equation.
Step 2: Check the different values of the variable in LHS and RHS one by one until LHS = RHS.
Step 3: The value of the variable for which LHS = RHS is the solution of the given equation.

The trial and error method is considered a crude approach because it involves testing many possible solutions one by one.

Balancing / Systematic method
An equation remains balanced when we perform the same operation (addition/subtraction/ multiplication/division) on both sides.
There are four rules which must be followed while balancing an equation.

1. If a number is added to one side of the equation, it must also be added to the other side.
2. If a number is subtracted from one side of the equation, it must also be subtracted from the other side.
3. If one side of an equation is multiplied by a number, the other side must also be multiplied by the same number.
4. If one side of an equation is divided by a non-zero number, the other side must also be divided by the same non-zero number.

Transposition Method
Transposition method is an efficient version of the balancing method.
If a term is transposed from one side of the equation to the other side, its sign changes.

If a number in multiplication (or division) is transposed from one side of the equation to the other side, its operation changes to division (or multiplication).

Solving Real Life Situations Using Equations
The word problems are first translated into an equation containing variables and constants.
Then, the equation is solved using the methods discussed earlier.

Follow the steps given below to solve a word problem:
Step 1: Obtain the given word problem.
Step 2: Study the problem carefully and identify what information is provided and what is the “unknown” or required to be found.
Step 3: Denote the unknown quantities by variables x,y, z, etc.
Step 4: Convert the language statements (or the practical situation) into a mathematical statement. For example, twice of a number is written as 2x.
Step 5: Accordingly, apply all the conditions which are given in the problem to form the equation.
Step 6: Solve the equation obtained in step 5.

The Weighing Scale and Equality

1. A weighing scale compares weights on two pans.
2. The scale is balanced when both sides have equal weight.
3. If one side is heavier and other side is lighter, then the heavier side goes down and lighter side goes up.
4. Adding (or removing) the same weight to (or from) both sides keeps the scale balanced.

Idea of an Equation
An equation shows equality between two expressions.
Example: 5x = 2x + 21, 3m – 4 = 11, 8y = 4 + 7y, etc.
It uses the equals sign (=).
Value of both sides of an equation are equal.
The value of variable that makes LHS = RHS is called the solution of the equation.

Variables and Expressions
Letters like x, y, n represent unknown numbers.
Expressions are formed using numbers and variables.
The same variable always represents the same value.

Methods of Solving Equations
The process of finding the solution of the equation is called “solving the equation’
Important methods of solving equations are:

Balancing Method
An equation remains balanced when we perform the same operation (addition / subtraction / multiplication / division) on both sides.
Rules:
Anything added to one side of the equation must also be added to the other side.

Anything subtracted from one side of the equation must also be subtracted from the other side.

If one side of an equation is multiplied by a number, the other side must also be multiplied by the same number.

If one side of an equation is divided by a non-zero number, the other side must also be divided by the same number.

Transposition Method
Transposition method is an efficient version of balancing method.

If a term is transposed from one side of the equation to the other side, its sign changes. For example, 5x + 2 = 4 ⇒ 5x = 4 – 2 If a number in multiplication (or division) is transposed from one side of the equation to the other side, its operation changes to division (or multiplication).
For example, 3x = 15 ⇒ x = \(\frac{15}{3}\)

Solving Word Problems
Follow the path given below to solve a word problem:

Go through 6th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 6 Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium ଜୀବଜଗତର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ to understand textbook questions more clearly.

6th Class Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium

Class 6 Science Chapter 10 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ତାଲିକା କର ।
Answer:
ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା :

• ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ବା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଉଦ୍ଭଦରେ ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମ, ବୃଦ୍ଧି, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ, ସେହିପରି ପ୍ରାଣୀରେ ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥା ।
• ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦ ଯୁଗ୍ମଜରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବରେ ପରିଣତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
• ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦ ନିଜ ନିଜର ବଂଶବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି । ଉଦ୍ଭଦ ମଞ୍ଜିଦ୍ଵାରା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅଣ୍ଡା ବା ଅପତ୍ୟଦ୍ଵାରା ବଂଶ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି ।

ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ

• ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରାଣୀମାନେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଓ ଗାଲିଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରୁଥିବାବେଳେ ଉଭିଦମାନେ ପତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ସ୍ତୋଦ୍ଵାରା ଅଥବା ବାତରନ୍ଧ୍ରଦ୍ୱାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଭିଦମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ପରିପକ୍ଵ ଅବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।
• ବଂଶବିସ୍ତାର ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜନନ ଅଙ୍ଗ ରହିଥ‌ିବାବେଳେ ଉଭିଦମାନେ କାଣ୍ଡ, ମୂଳ, ରେଣୁ ଓ ମଞ୍ଜିଦ୍ଵାରା ବଂଶବିସ୍ତାର କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 2.
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୃଷ୍ଠାର ସାରଣୀରେ କିଛି ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି । ତଥ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କର ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଉଦାହରଣ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।

Answer:

କ୍ର.ସଂ	ଏହା ବଢ଼ିଥାଏ କି ?	ଏହା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟ କରେ କି ?	ଉଦାହରଣ	ମନ୍ତବ୍ୟ
1.	ନାହିଁ	ନାହିଁ	ପଥର	ନିର୍ଜୀବ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ
2.	ନାହିଁ	ହିଁ	ଭୂତାଣୁ	ଏହା ଆଶ୍ରୟଦାତା କୋଷ ବାହାରେ ନିର୍ଜୀବ କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ରୟଦାତା କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ
3.	ହିଁ	ନାହିଁ	ଲବଣର ସ୍ଫଟିକ	ନିର୍ଜୀବ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ କିନ୍ତୁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ନାହିଁ
4.	ହିଁ	ହିଁ	ଜୀବ	ସଜୀବ

Question 3.
ତୁମେ ଜାଣିଛ ଯେ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଶସ୍ୟ ଏବଂ ଡାଲିର ଉପଯୁକ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ?
Answer:
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉପାୟମାନ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଆମେ ଶସ୍ୟ ଓ ଡାଲିକୁ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖୁପାରିବା :
(କ) ଏହାକୁ ଶୁଷ୍କ ରଖୁ (ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ରଖୁବା)
(ଖ) ଶୀତଳ ଭଣ୍ଡାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ (ଫ୍ରିଜର ବ୍ୟବହାର)
(ଗ) ବାୟୁରୋଧୀ ପାତ୍ରର ବ୍ୟବହାର

Question 4.
ତୁମେ ଜାଣିଲ ଯେ ଏକ ବେଙ୍ଗଫୁଲାରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ବେଙ୍ଗଫୁଲା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିବାର ସହିତ କ’ଣ ?
Answer:
ବେଙ୍ଗଫୁଲା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିବାଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୁବିଧା ମିଳିଥାଏ ଯଥା :
(କ) ଲାଞ୍ଜ ପହଁରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଖ) ଜଳରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଗ) ଜଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ଵେଷଣ ଓ ଶିକାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଘ) ଜଳରେ ସନ୍ତରଣ କଲାବେଳେ ଶରୀରର ଭାରସାମ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 5.
ପ୍ରୀତି କହେ ଯେ କାଠ ଚାଲିପାରୁ ନ ଥିବାରୁ ଏହା ନିର୍ଜୀବ । ଆୟୁଷ ଏହାର ପ୍ରତିବାଦ କରି କହେ ଯେ ଏହା ଗଛରୁ ମିଳୁଥ‌ିବାରୁ ଏହାର ଜୀବନ ଅଛି । ପ୍ରୀତି ଓ ଆୟୁଷ ଦେଇଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଉକ୍ତି ସପକ୍ଷରେ କିମ୍ବା ବିପକ୍ଷରେ ନିଜର ଯୁକ୍ତି ଦିଅ ।
Answer:
ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଠ ଉଦ୍ଭିଦ ସହିତ ଲାଗିକରି ରହିଥିଲା ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସଜୀବ ଥିଲା କାରଣ ସଜୀବର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତାଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ପୁନଶ୍ଚ ଏହା ଗଛଠାରୁ ଅଲଗା ହେବାପରେ ସଜୀବର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ରହିଲା ନାହିଁ ଓ ତାହା ନିର୍ଜୀବରେ ପରିଣତ ହେଲା । ତେଣୁ ପ୍ରୀତିର ଯୁକ୍ତି ଠିକ୍ ଆୟୁଷର ଯୁକ୍ତି ଭଲ ଅଟେ ।

Question 6.
ମଶା ଓ ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟଗତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କ’ଣ ?
Answer:
ସମାନତା :
ଉଭୟ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଅଣ୍ଡାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥା’ନ୍ତି ।
ଉଭୟଙ୍କର ଲାର୍ଭା ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ (ବେଙ୍ଗରେ ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଓ ମଶାରେ ଲାର୍ଭା) ।
ପାର୍ଥକ୍ୟ :
ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ 4 ଟି ସୋପାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯଥା : (i) ଅଣ୍ଡା, (ii) ଲାର୍ଭା, (iii) ପ୍ୟୁପା, (iv) ବୟସ୍କ ମଶା ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପା ସାଇଫନଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।
ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ 4 ଟି ସୋପାନ ଦେଖ‌ିବାକୁ ମିଳେ ଯଥା : (i) ଅଣ୍ଡା, (ii) ବେଙ୍ଗଫୁଲା, (iii) ଛୁଆବେଙ୍ଗ, (iv) ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଅବସ୍ଥାରେ ବେଙ୍ଗ ଗାଲିଦ୍ଵାରା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାରେ ବେଙ୍ଗ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଦ୍ଵାରା ଓ ଚର୍ମଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।

Question 7.
ଏକ ଉଭିଦକୁ ଏହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କାରକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ (ଚିତ୍ର) । ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ କାଣ୍ଡ ଏବଂ ଏହାର ମୂଳରେ ତୁମେ ଯାହା ଦେଖୁବାକୁ ଆଶା କର ତାହା ଅଙ୍କନ କର । ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ ଲେଖ ।

Answer:
ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କାରକ ପ୍ରଦାନ କରି ଗୋଟିଏ ଉଭିଦକୁ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ରଖୁ ଦେଖାଯିବ ଯେ, କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଏବଂ ଚେର ତଳକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଉଅଛି । ଏହାକୁ ଉଭିଦର ଚଳନ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଆଲୋକ ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଅଛି । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ ପାଇଁ କାଣ୍ଡ ଆଲୋକଆଡ଼କୁ ବଙ୍କାଇଯାଏ ଏବଂ ଜଳ ଓ ଖଣିଜଲବଣ ଶୋଷଣ ପାଇଁ ଚେର ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇଥାଏ ।

Question 8.
ପ୍ରୀତି ଓ ଆୟୁଷ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ଭଳି ପରୀକ୍ଷଣ–ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ (ଚିତ୍ର) ସଜାଇଲେ । ସେମାନେ କ’ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସେମାନେ ଏହା ଠିକ୍ ଅଛି ବୋଲି କିପରି ଜାଣିବେ ?

Answer:
ଗଜା ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧା ଭାବରେ, ଓଲଟା ଭାବରେ ଓ ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବରେ ମାଟି ସହ ରଖାଯାଇଛି । ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ ଉଭିଦର ଚଳନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରିବ ।

ପ୍ରଥମ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦଟି ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବରେ ରହି ଅଛି । ଦେଖାଯିବ ଯେ କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଉପରକୁ ଓ ଚେର ତଳକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଅଛି ।
ଦ୍ଵିତୀୟ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦଟିକୁ ଓଲଟା ରଖାଯାଇଛି । ଦେଖାଯିବ ଯେ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଦିଗ ଓଲଟି ଉପରକୁ ଚେର ବଙ୍କା ହୋଇ ତଳ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି ।
ତୃତୀୟ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଓ ଚେର ତଳ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିବ ।

Question 9.
ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ଉପରେ ତାପମାତ୍ରାର କିଛି ପ୍ରଭାବ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:

• ତିନୋଟି ସମାନ ଆକୃତିର ପାତ୍ରରେ ମାଟି ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକରେ 10 ଟି କରି ମଞ୍ଜି ରଖାଯାଉ ଓ ସମାନ ପରିମାଣର ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
• 1 ମ ପାତ୍ରକୁ ଛାତ ଉପରେ 2 ୟ ପାତ୍ରକୁ ବାରଣ୍ଡାରେ ଓ ତୃତୀୟ ପାତ୍ରକୁ ଘର ଭିତରେ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ ।
• ବିଭିନ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଉ ।
• ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ଥର୍ମୋମିଟରରେ ପରିବେଶର ତାପମାତ୍ରା ମାପି ଆମେ ଜାଣିପାରିବା ଯେ, କେଉଁଟି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଟେ ।

ଆଗକୁ ଶିଖ୍

Question 1.
ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ବଗିଚାକୁ ଭ୍ରମଣ କର । ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଜଣେ ମାଳୀଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କର ।
Answer:

• ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ । ଏହା ସମୟ ସହିତ S ଆକୃତିର ବକ୍ରରେଖା ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ ।
• ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦ୍ରୁତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହା
• ଧୀର ହୋଇ ଶେଷରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ ।
• ଉଭିଦର ଏହି ବୃଦ୍ଧି ହାର ଆଲୋକ, ତାପମାତ୍ରା, ଜଳ, ସାର ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜାତି ଏବଂ ଉଭିଦ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।
• କଳା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାଦ୍ଵାରା ମାଟି ଉଷ୍ମ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 2.
ଆମେ ଗଛଗୁଡ଼ିକର ମଞ୍ଜିକୁ ଅଙ୍କୁରିତ ନକରି ଚାଷ କରିପାରିବା କି ? ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ଏବଂ କିଛି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:

• ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମ ବିନା ଚାଷ କରିବା ସମ୍ଭବ ଅଟେ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଚାଷକୁ ଅଙ୍ଗୀୟ ଜନନ କୁହାଯାଏ ।
• ଆଖୁ, କଳଦୀ, ଗୋଲାପ, ଅମରପୋଇ, ପିଆଜ, ଅଦା ଇତ୍ୟାଦି ଉଭିଦ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ବଂଶବିସ୍ତାର କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ଶତମୂଳୀ ଓ ଡାଲିଆ ଆଦି ଗଛର ମୂଳରୁ ନୂତନ ଗଛ ବା ଲତା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
• ଟିସୁ ପୋଷଣ ଏକ ଉନ୍ନତ କୌଶଳ ଯେଉଁଠାରେ ଉଭିଦ ଟିସୁର ଛୋଟ ଖଣ୍ଡକୁ ଏକ ଜୀବାଣୁହୀନ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଚାଷ କରାଯାଇ ଅନେକ ନୂତନ ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ ।
• ଉଦାହରଣ : ଆର୍କାସିଆ ଓ ୟୁକାଲିପଟାସ ।

Question 3.
ଘର, ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା ନିକଟସ୍ଥ ବଗିଚାରେ ଚାଷ ହେଉଥ‌ିବା ପାଞ୍ଚଟି ଗଛର ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ସେମାନଙ୍କ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ଏକ ଚିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ତିଆରି କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛର ନାମ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସମୟସୀମା ଲେଖ ।
Answer:

Question 4.
ପ୍ରଜାପତିର ଜୀବନ ଚକ୍ରର କିଛି ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସହିତ ସମାନ କି ?
Answer:

ଉଭୟ ଅଣ୍ଡା ଦେଉଥ‌ିବାବେଳେ ପ୍ରଜାପତି ଗଛର ପତ୍ରରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଏ କିନ୍ତୁ ମଶା ମଇଳା ଓ ସ୍ଥିର ଜଳରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାଏ ।

Question 5.
ତୁମ ମତରେ ପରିବେଶ, କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ କି ? କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ପରିବେଶର କାରକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ତାଲିକା କର ।
Answer:
କୀଟପତି ଙ୍ଗ ମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର ରେ ରୂପ ପରି ବ ଉଁ ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମେଟାମ ଫେସି ସ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ପରିବେଶର ବିଭିନ୍ନ କାରକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

1. ତାପମାତ୍ରା : ଏହା ବିକାଶର ଗତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ଗତିକୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତ କରୁଥିବାବେଳେ ଥଣ୍ଡା ବିକାଶକୁ ବିଳମ୍ବିତ ବା ବନ୍ଦ କରିଥାଏ ।
2. ଆର୍ଦ୍ରତା : ଏହା କୀଟପତଙ୍ଗ ମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ନଷ୍ଟହେବା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
3. ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧତା : ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ । ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବ ବିକାଶକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ ।
4. ବାସସ୍ଥାନ ଅବସ୍ଥା : ପରି ବେଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବଞ୍ଚିବା ହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ।
5. ଜୈବିକ କାରକ : ଶି କାରୀ କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[4, ଶ୍ଵାସନ, ଅଙ୍କୁରିତ, ପ୍ରଜନନ, ନିଃଶ୍ଵାସ]

(a) ଶରୀର ଭିତରୁ ବାହାରକୁ ବାୟୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ନିଃଶ୍ଵାସ

(b) ନିଃଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାମୂହିକ ଭାବେ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଶ୍ୱସନ

(c) ନିଜ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ______ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ପ୍ରଜନନ

(d) ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନ ________ ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତିକରେ ।
Answer:
4

(e) ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଗଜାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ______ ହେଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଅଙ୍କୁରିତ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[ନିଷ୍କାସନ, ପ୍ରଶ୍ଵାସ, ପାଣି ଓ ଲୁଣ, 10 ରୁ 15, କିରୋସିନ ତେଲ]

(a) ବାହାର ବାୟୁ ଶରୀର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ପ୍ରଶ୍ଵାସ

(b) ଝାଳରେ ______ ଉପାଦାନ ରହିଥାଏ ।
Answer:
ପାଣି ଓ ଲୁଣ

(c) _______ ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
Answer:
କିରୋସିନ ତେଲ

(d) ଶରୀରରୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତ ବାହାର କରିବାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ନିଷ୍କାସନ

(e) ବୟସ୍କ ମଶା ________ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।
Answer:
10 ରୁ 15

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ମାଂସଭୋଜୀ, ସ୍ତୋମ୍, 4, ଖୋଳପା ]

(a) ଡ୍ରୋସେରା ହେଉଛି ଏକ ______ ଶ୍ରେଣୀର ଉଭିଦ ।
Answer:
ମାଂସଭୋଜୀ

(b) ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ଥିବା ______ ଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।
Answer:
ସ୍ତୋମ୍

(c) ମଞ୍ଜିର ବାହ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକୁ _____ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଖୋଳପା

(d) ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଚାରାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ _____ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ

(e) ମଶାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର ____ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରନ୍ତି ।
Answer:
4

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(a) ଉଭିଦର ଚଳପ୍ରଚଳର ଅନ୍ୟତମ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଫୁଲ ଫୁଟିବା ।
Answer:
(✓)

(b) ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉଦ୍ଦୀପନାର ପ୍ରତି କ୍ରି ୟା ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(c) ପେଟୁନିଆ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଅନାବଶ୍ୟକ । ।
Answer:
(✗)

(d) ଜିନି ଆ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରିଆ ପରିବେଶ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(e) ଉଦ୍ଭଦକୁ ମାଟି ଉପରେ ସିଧା ରଖୁଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(a) ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(b) ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ପ୍ରଜନନ କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(c) କୋଲିୟସ୍ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✗)

(d) ଉଦ୍ଭଦକୁ ଓଲଟା ମାଟି ଉପରେ ରଖୁଲେ ଚେର ଉପରକୁ ଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(e) ଅଣ୍ଡା ଦେଉଥ‌ିବା ମଶା ସହିତ ସ୍ଥିର ଜଳର ସମ୍ପର୍କ ନଥାଏ ।
Answer:
(✗)

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(a) ଜୀବର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ।
Answer:
(✓)

(b) ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ଶରୀରର ଉପାୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(c) ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପା ମଶା ଜୀବନ ଚକ୍ରର ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(d) ମଶାର ଲାର୍ଭା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଜଳର ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(e) ମଶାର ପ୍ୟୁପା ପାଣିରେ ରହିଥାଏ ।
Answer:
(✓)

‘କ’, ‘ଖ’ ଓ ‘ଗ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

କ	ଖ	ଗ
ମଶା	ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା	ଲାଞ୍ଜ
ରେଶମ ପୋକ	ଗୋଡ଼	ଟାଡ଼ପୋଲ୍
ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡା	ଅଣ୍ଡା ଓ ଲାର୍ଭା	ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ
ବେଙ୍ଗଫୁଲା	ଜେଲି ଭଳି ପଦାର୍ଥ	ପ୍ୟୁପା ଓ ବୟସ୍କ ମଶା

Answer:

କ	ଖ	ଗ
ମଶା	ଅଣ୍ଡା ଓ ଲାର୍ଭା	ପ୍ୟୁପା ଓ ବୟସ୍କ ମଶା
ରେଶମ ପୋକ	ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା	ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ
ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡା	ଜେଲି ଭଳି ପଦାର୍ଥ	ଟାଡ଼ପୋଲ୍
ବେଙ୍ଗଫୁଲା	ଗୋଡ଼	ଲାଞ୍ଜ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(a) ପ୍ୟୁପା : କୀଟ :: ବେଙ୍ଗଫୁଲା : ______
Answer:
ବେଙ୍ଗ

(b) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : ଅଣ୍ଡା :: ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ______
Answer:
ବେଙ୍ଗଫୁଲା

(c) ମାଛ : ଜଳଚର :: ବେଙ୍ଗ : ______
Answer:
ଉଭୟଚର

(d) ମଶା ଅଣ୍ଡା : ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : ଲାର୍ଭା ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହେବା : ______
Answer:
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ

(e) 3 ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : 4 ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟ :: ପ୍ୟୁପା : ______
Answer:
ବୟସ୍କ ମଶା

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ଲେଖ ।
(a) ଚଳନ (Movement) :
Answer:
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଉଭିଦର ଉଚ୍ଚତାରେ ବୃଦ୍ଧି ଜୀବର ଚଳନ ଅଟେ ।

(b) ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ (Carnivorous plant) :
Answer:
ଏହି ଉଦ୍ଭଦ ନିଜର ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଉଦ୍ଭଦ କୀଟକୁ ତାହାର ମୁନିଆ କଣ୍ଟାରେ ଲଗାଇ ରଖିଦିଏ ।

(c) ପ୍ରଶ୍ଵାସ (Inspiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବାହାର ବାୟୁ ଶରୀର ଭିତରକୁ ନେଉ, ତାହାକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସ କୁହାଯାଏ ।

(d) ନିଃଶ୍ଵାସ (Expiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଆମେ ଶରୀର ଭିତରୁ ଯେଉଁ ବାୟୁ ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିଥାଉ ତାହାକୁ ନିଃଶ୍ଵାସ କୁହାଯାଏ ।

(e) ଶ୍ୱସନ (Respiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ନିଃଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଶ୍ଵାସନ କୁହାଯାଏ ।

(f) ଷ୍ଟୋମାଟା (Stomata) :
Answer:
ସବୁଜ ପତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରଛିଦ୍ରକୁ ଷ୍ଟେମାଟା କୁହାଯାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟଦେଇ ଉଭିଦ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ଓ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ କରିଥାଏ ।

(g) ନିଷ୍କାସନ (Excretion) :
Answer:
ଝାଳରେ ପାଣି ଓ ଲୁଣ ରହିଥାଏ, ଏହା ଶରୀରର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତ ଭାବେ ଶରୀର ବାହାରକୁ ବାହାରି ଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିଷ୍କାସନ କୁହାଯାଏ ।

(h) ଉଦ୍ଦୀପନା (Stimulus) :
Answer:
କୌଣସି ଜିନିଷ ବା ଘଟଣା, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଜୀବ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ଉଦ୍ଦୀପନା କୁହାଯାଏ ।

(i) ପ୍ରଜନନ (Reproduction) :
Answer:
ଜୀବ ଶରୀରର ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଜନନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ନୂତନ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

(j) ଅଙ୍କୁରଣ (Germination) :
Answer:
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଗଜାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେ ବେଳେ ଏହା ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥ‌ିପାଇଁ ବାୟୁ, ଜଳ, ଆଲୋକ
ଆବଶ୍ୟକ ।

(k) ଲାର୍ଭା (Larva) :
Answer:
ମଶା ଅଣ୍ଡାରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ । ଅଣ୍ଡାର ଆକୃତି ଲାର୍ଭାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ଲାର୍ଭା ମ୍ପ୍ୟୁପାରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଲାର୍ଭା ଆକାରରେ ବଢ଼ି ତୁଃପାରେ ପରି ଣତ ହୋଇଥାଏ ।

(l) ପ୍ୟୁପା (Pupa) :
Answer:
ମଶା ଲାର୍ଭା କ୍ରମଶଃ ବିକଶିତ ହୋଇ ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ରେଶମ ପୋକର ଲାର୍ଭା ସୂତା ଭଳି ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତି । ଏହାକୁ ପୁଂପା କୁହାଯାଏ ।

(m) ବେଙ୍ଗଫୁଲା (Spawn) :
Answer:
ବେଙ୍ଗ ଜୀବନ ଚକ୍ରର 2 ୟ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଅବସ୍ଥା । ଏହାର l ମ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ଥାଏ ଓ ପରେ ଲାଞ୍ଜ ସହ ଆଗଗୋଡ଼ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ବଢ଼ି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 2.
ମାଂସଭୋଜୀ ଉଭିଦ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଏହି ଉଭିଦ ନିଜର ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଥା’ନ୍ତି । ଡ୍ରୋସେର। ଏପରି ଉଭିଦର ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ଏହି ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ କେଶ ଭଳି ଲମ୍ବା ଓ ମୁନିଆ କଣ୍ଟା ରହିଥାଏ । କୌଣସି କୀଟ ପତ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମୁନିଆଁ କଣ୍ଟାରେ ଲାଗିଯାଏ ଓ ପରେ ଖାଦ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 3.
ଉଭିଦର ଚଳନ ଅଛି କି ? ଏହା କେତେ ପ୍ରକାର ?
Answer:
ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଯାଏ, ଏହାକୁ ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଉଭିଦର ଚେର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପୃଥ‌ିବୀର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଯାଏ ଏହାକୁ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଲାଜକୁଳୀ ଲତାର ପତ୍ର ସ୍ପର୍ଶଦ୍ଵାରା ସଂକୁଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।

Question 4.
ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ କି ?
Answer:
ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ଛିଦ୍ରକୁ ଷ୍ଟେମାଟା କୁହାଯାଏ । ଏହି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଉଭିଦ ବାଷ୍ପ ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉଭିଦ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ବା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଏହା ଓଲଟା ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ଜୀବ ଶରୀରରେ ନିଷ୍କାସନ କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ?
Answer:
ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚର୍ମରେ ଥ‌ିବା ସ୍ବେଦଗ୍ରନ୍ଥି ଦ୍ଵାରା ପାଣି ଓ ଲୁଣ ମିଶ୍ରିତ ଜଳକୁ ଝାଳ ଆକାରରେ ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି । ପରିସ୍ରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିଷ୍କାସନର ଏକ ଉତ୍ପାଦ ଅଟେ । ଗୋଲାପ ଓ ଘାସ ପତ୍ରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ବାହାରିଥାଏ, ଏହା ଉଦ୍ଭଦର ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ ।

Question 6.
ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉଦ୍ଦୀପନାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଅନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଲାଜକୁଳୀ ଲତାକୁ ଛୁଇଁବା ଏକ ଉଦ୍ଦୀପନା, ପତ୍ର ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା । ମଶା ଚର୍ମ ଉପରେ ଆଘାତ କରିବା ଏକ ଉଦ୍ଦୀପନା, ହାତ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ କୁଣ୍ଡାଇବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା । ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ ଉଦ୍ଭଦ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବା ଏକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଟେ ।

Question 7.
କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜୀବକୁ ମୃତ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଜୀବିତ ରହିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳ (ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଖାଦ୍ୟ) ଉପଲବ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

Question 8.
କେଉଁ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ କୁହାଯାଏ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର କିଛି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଥାଏ, ଯଥା – ଚଳପ୍ରଚଳ, ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ବୃଦ୍ଧି, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା, ନିଷ୍କାସନ, ପ୍ରଜନନ ଓ ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ । ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ନ ଥିଲେ ତାହାକୁ ନିର୍ଜୀବ କହିପାରିବ ।

Question 9.
କେଉଁ କାରକମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଜଳ : ମଞ୍ଜିର ବାହ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକୁ ଖୋଳପା କୁହାଯାଏ । ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ମଞ୍ଜିର ଖୋଳପାକୁ ନରମ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଭିତରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଭୃଣକୁ ଏକ ଚାରା ଉଦ୍ଭଦରେ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ବାୟୁ ଓ ମାଟି : ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ବାୟୁର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥାଏ । ମଞ୍ଜି ମୃଭିକା ସ୍ଥାନରେ ମିଳୁଥିବା ବାୟୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମାଟି କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଫାଙ୍କା ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।.

ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକାଂଶ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଚାରାର ଅଧ‌ିକ ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 10.
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ନିମ୍ନ ଫଳାଫଳ ମିଳିଥାଏ –

• ଉଦ୍ଭଦକୁ ସିଧା ରଖିଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
• ଉଦ୍ଭଦକୁ ଓଲଟା ରଖିଲେ ମୂଳ ବଙ୍କାହୋଇ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଓ କାଣ୍ଡ ବଙ୍କା ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ । (iii) ଉଭିଦକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମିଳିଲେ ଆଲୋକ ଆସୁଥୁବା ଦିଗରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥାଏ ।

Question 11.
‘‘ଉଭିଦ ଉଦ୍ଦୀପନାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେ”? – ଏହା କେଉଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ କିପରି ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲେ ?
Answer:

• ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ନାମକ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପରୋକ୍ତ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।
• ଆଲୋକ, ଉତ୍ତାପ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଭଳି ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ଉଦ୍ଭଦ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେ ‘କ୍ରୋସ୍କୋଗ୍ରାଫ’ ନାମକ ଏକ ଉପକରଣ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
• ଏହି ଉପକରଣଦ୍ଵାରା ଗଛ କେତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଥାଏ, ତାହା ସେ ମାପି ପାରୁଥିଲେ ।

Question 12.
ବିନ୍ ଗଛର ଜୀବନଚକ୍ରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ମାଟିରେ ପୋତାଯାଏ ।
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ପତ୍ର ଧରେ ।
(iv) ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ଫୁଲ ଧରିବା, ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
(v) ପଞ୍ଚମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ଫଳ ଧରେ ।
(vi) ଷଷ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ ।

Question 13.
ବିନ୍ ଗଛର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର ।
Answer:

Question 14.
ମଶା ବଂଶବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପାଣିରେ କିରୋସିନ୍ ତେଲ ସିଞ୍ଚନ କାହିଁକି କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
(i) ବାଡ଼ି ବଗିଚାରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପାଣି ଜମି ରହୁଥିଲେ ମଶା ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(ii) ମଶାର ଲାର୍ଭା ଏବଂ ପ୍ୟୁପା ବାରମ୍ବାର ଜଳପୃଷ୍ଠକୁ ଆସି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(iii) କିରୋସିନ୍ ତେଲ ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହି ସ୍ତର ବାୟୁରୁ ଜଳକୁ ଅଲଗା କରିଥାଏ ଏବଂ ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପାର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
(iv) ଫଳରେ ଜୀବନ ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ମଶାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ ।

Question 15.
ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ଏକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହା କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ବୁଝାଅ ।
Answer:

(i) ମଶାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର 4ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି । ଯଥା (iii) ପ୍ୟୁପା, (iv) ବୟସ୍କ ମଶା
(ii) ପ୍ୟୁପାରୁ ବାହାରୁଥିବା ବୟସ୍କ ମଶା ପାଣି ପୃଷ୍ଠରେ କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଏ । ବୟସ୍କ ମଶା 10 ରୁ 15 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।
(iii) ଗୋଟିଏ ମଶା 1ମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା, 2ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଭାର୍ଭା, 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ୟୁପ ଏବଂ 4ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ମଶାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବୟସ୍କ ମାଇ ମଶା ସିଧାସଳଖ ପାଣି ଉପରେ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତି ।
(v) ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଶାର ଶରୀରର ଆକୃତି ଏବଂ ଗଠନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।

Question 16.
ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନରେ ରେଶମ କୀଟର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନ ଚକ୍ର 4 ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲା
(a) ଅଣ୍ଡା, (b) ଲାର୍ଭା, (c) ପ୍ୟୁପା, (d) ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ।

(ii) ଅଣ୍ଡାରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ପରେ ଆକାରରେ ବଢ଼ିଥାଏ ।
(iii) ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଲାର୍ଭାଗୁଡ଼ିକ ସୂତା ପରି ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟିକରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼େଇ ଦିଅନ୍ତି ।
(iv) ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ତନ୍ତୁ ଯାହା ରେଶମ କପଡ଼ା ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
(v) ଭାରତରେ ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ ଆୟୋଗ (KVIC) ଅନେକ ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି ଅଛନ୍ତି ।

Question 17.
ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ଚିତ୍ର ସହ ବୁଝାଅ । କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ଏକ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ ଅଟେ ।
Answer:

(i) ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର 4ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
(ii) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା ଅବସ୍ଥା ଭୃଣାବସ୍ଥାକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ ।
(iii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବେଙ୍ଗଫୁଲା, ଯାହାର ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିଥାଏ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ସହ ଆଗ ଗୋଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ।
(iv) ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବେଙ୍ଗ ଛୁଆ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ପଛଗୋଡ଼ ବାହାରିଥାଏ ।
(v) ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଛୁଆ ବେଙ୍ଗଟି ବୟସ୍କ ବେଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
(vi) ବେଙ୍ଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ପାଇଁ ଜଳଭାଗ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗର ଆବଶ୍ୟକତା ରହୁଥିବାରୁ ଏହା ଏକ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ ଅଟେ ।

Easy-to-read Ganita Prakash Class 7 Notes and Part 2 Chapter 6 Constructions and Tilings Class 7 Notes save valuable study time during exam season.

Class 7 Maths Chapter 6 Constructions and Tilings Notes

Class 7 Constructions and Tilings Notes

A geometric construction is a step-by-step method of drawing lines, angles and shapes with accuracy, without guessing or drawing freehand.
Each construction is based on mathematical reasoning.

Perpendicular Bisector
A line that bisects a given line and is perpendicular to it, is called the perpendicular bisector.

Construction of Perpendicular Bisector:

Step 1: Draw the given line segment, say AB.
Step 2: Open the compass such that its radius is greater than half of AB. Place the compass’s pointer on point A and draw two arcs, one above and one below the line segment.
Step 3: Keeping the same radius (do not change the compass setting), place the pointer on B. Draw another two arcs intersecting the previous arcs at points P and Q.
Step 4: Using a ruler, draw a line passing through P and Q. The line PQ is the required perpendicular bisector of AB, intersecting it at point R. Here, R is the midpoint of AB.

Angle Bisector
An angle bisector is a ray drawn from the vertex of an angle that makes the two parts of the angle exactly of the same measure.

For example, in the figure, ray KM divides the ∠LKJ measuring 60° into two equal parts, the measure of each smaller angle is equal to 30°, i.e. ∠LKM = ∠JKM = 30°.

Additionally, ray KM is called angle bisector of ∠LKJ.

Construction of an Angle Bisector:

Step 1: Draw the given angle, say ∠ABC.
Step 2: Place compass pointer on B. Open it to an arbitrary radius and draw an arc intersecting both arms of ∠ABC at points P and Q. This ensures BP = BQ.
Step 3: With P as the centre and a radius more than half of PQ, draw an arc. With the same radius and Q as the centre, draw another arc intersecting the previous arc at point X.
Step 4: Join BX. The ray BX is the required angle bisector of ∠ABC.

Construction of an Angle Equal to Given Angle
Suppose we have to copy an angle ∠BAC i.e. to make an angle equal to ∠BAC. However, we do not know the measure of ∠BAC. For this we follow the given steps:

Step 1: Draw a ray PQ with initial point P.
Step 2: Place the compass pointer at vertex A. Open it to a convenient/arbitrary radius and draw an arc intersecting both arms of ∠BAC at points J and K.
Step 3: Taking caution and making sure that the opening (or the radius) of the compass does not change, place the pointer on P. Draw an arc intersecting ray PQ at point M.

Step 4: Place the compass pointer on K and adjust the width so that pencil lead rests exactly on measuring the distance KJ).
Step 5: Again, taking caution that the radius of the compass has not changed, place the pointer on M and draw a new arc that intersects the previous arc at point L.

Step 6: Draw a ray starting from point P and passing through point L using a ruler.
Step 7: Label a point R on ray PL. ∠QPR is required angle, which is an exact copy of ∠BAC.

Construction of an Angle Measuring 60°

To draw 60° angle, we follow the given steps:
Step 1: Draw a ray OQ with initial point O.
Step 2: Taking 0 as the centre and with the convenient radius, draw an arc intersecting the ray OQ at point A.
Step 3: With A as the centre and using the same radius as step 2, draw another arc to intersect the first arc at point B.
Step 4: Draw ray OB. ∠AOB is required angle of measure 60°.

Construction of a line parallel to a Given Line
If a transversal intersects two lines and the corresponding angles formed are equal, then the two lines are parallel.

To draw a line through B which is parallel to line m, we follow the given steps:
Step 1: Take any point A on line m. Join B and A to form a transversal line l.
Step 2: With A as centre and any convenient radius, draw an arc intersecting line m at point
C and line l at point D.
Step 3: Using the same radius as in step 2, draw another arc with B as centre. Let this arc intersect line l at point E.
Step 4: Place the pointed tip of the compass at D and adjust the opening so that the pencil lead is at C. This measures the length CD.
Step 5: With E as centre and the radius equal to length CD, draw an arc. This arc will cut the previous arc (drawn in step 3) at point F.
Step 6: Join B and F with a ruler to get a new line n.
The line n drawn through point B is parallel to line m, because the corresponding angles formed are equal, i.e. ∠EBF = ∠DAC.

Arch Designs

Arch designs have a symmetrical and geometric structure.

To create these arches, one must first draw accurate supporting lines on a flat surface like paper or stone.

A trefoil arch is a type of arch that has three rounded curves joined together, forming a shape like three small overlapping circles. The word “trefoil” means three leaves, so the arch looks a bit like a three-leaf clover.

Symmetry is essential for a trefoil arch. It must posses line symmetry to ensure the structure is balanced.

A pointed arch is formed by two arcs that meet at a sharp top point.

It uses two equal line segments placed at an angle. By locating their midpoints, arcs are drawn using the wavy wave method

Regular Hexagons

A regular polygon is a shape whose all sides are equal in length and all angles are equal in measure.

A regular hexagon can be visualised as being made up of six identical equilateral triangles.

The six triangles form a closed hexagonal shape.

The outer boundary becomes a regular hexagon.

Each interior angle of the hexagon is 120° (since two 60° angles meet at each vertex of hexagon).

Lines joining opposite vertices (diagonals) of the hexagon pass straight through the centre.

Tiling
Tiling means covering a region completely with given shapes, without any gaps or overlaps. One important type of tiling problem is to check whether the total number of unit squares in a given region can be fully covered by a given type of tile.

In any tiling problem, the first and most important step is a counting check, i.e. the total number of unit squares in the grid must be divisible by the area of one tile.

In general, an m × n rectangular grid can be tiled using 2×1 dominoes if and only if m × n is even, which means at least one of m orn must be even.

Certain regular shapes, like squares, equilateral triangles, and regular hexagons, can tile the entire plane without leaving gaps or overlaps. For example, regular hexagons form a natural tiling pattern, commonly seen in bee hives.

Other regular polygons (like Pentagon) result in unavoidable gaps or overlaps, so they cannot tile a flat surface (plane) perfectly.

Types of Bisector
Perpendicular bisector:
A line that bisects a given line and is perpendicular to it, is called the perpendicular bisector

PQ is perpendicular bisector of AB.

Angle bisector: A ray drawn from the vertex of an angle that divides the angle into two equal parts is called the angle bisector.

Here, BX is angle bisector of ∠ABC.

Copying An Angle
Copying an angle means constructing an angle that is exactly equal in measure to a given angle. We can copy a given angle using geometric instruments (a ruler and a compass), without measuring the angle with a protractor.
Consider the given angle to be ∠BAC.
Steps of construction to copy an angle:

Step 1: Draw a ray PQ with P as the initial point.
Step 2: With the compass at A and any radius, draw an arc cutting the arms of ∠BAC at J and K.

Step 3: Without changing the compass opening, place it at P and draw an arc cutting PQ at M.
Step 4: Place the compass at K and open it to reach J (measure KJ).

Step 5: Keeping the same opening, place the compass at M and draw an arc intersecting the previous arc at L.
Step 6: Using a ruler, draw a ray from P through L.
Step 7: Mark any point R on this ray. ∠RPQ is the required angle, equal to ∠BAC.

Tilings
Tiling (or tessellation) is the process of covering a flat region using a set of shapes so that there are absolutely no gaps or overlaps.

In general, a regular polygon can tile the plane only if the interior angle divides 360° exactly (whole number of times).

The hexagonal tiling is highly efficient; it is famously used by bees in honeycombs because it covers the area without wasting space and uses the minimum amount of wax to store the maximum amount of honey.

Tangram
A tangram is a mathematical puzzle made by cutting a square into seven geometric pieces, called tans.

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 6 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 6 Question Answer

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Ramesh, an 11-year-old boy, developed a few pimples on his face. His mother told him that this is because of ongoing biological changes in his body.
(i) What could be the possible reasons for the development of these pimples on his face?
(ii) What can he do to get some relief from these pimples?
Answer:
(i) The development of pimples on Ramesh’s face could be due to the hormonal changes and oily secretions from the skin that occur during adolescence.
(ii)

• Avoid squeezing or picking the pimples.
• Maintain good body hygiene.
• Drink plenty of water.
• Use a gentle cleanser for the face.

Question 2.
Which of the following food groups would be a better option for adolescents and why?

Answer:
The food group (B), would be a better choice for adolescents because it contains sources of all essential nutrients, i.e., carbohydrates, proteins, fats, vitamins, and minerals that are necessary for supporting the rapid growth and development occurring during this period. On the other hand, food group (A) contains various junk foods that are high in fats and sugar but low in essential nutrients.

Question 3.
Unscramble the underlined word in the following sentences:
(i) The discharge of blood in adolescent girls which generally occurs every 28-30 days is nstmnoiaretu.
(ii) The hoarseness in the voice of adolescent boys is due to enlarged iceov xob.
(iii) Secondary sexual characteristics are natural signs that the body is preparing for adulthood and mark the onset of urtypeb.
(iv) We should say NO to lahoclo and srugd as they are addictive.
Answer:
(i) nstmnoiaretu – menstruation
(ii) iceov xob – voice box
(iii) urtypeb – puberty
(iv) lahoclo – alcohol, srugd – drugs

Question 4.
Shalu told her friend, “Adolescence brings only physical changes, like growing taller or developing body hair.” Is she correct? What would you change in this description of adolescence?
Answer:
No, Shalu is partially correct because adolescence not only brings physical changes like growing taller or the appearance of body hair, but also includes internal (biological) changes indicating reproductive capability, as well as emotional and behavioural changes.

Question 5.
During a discussion in the class, some of the students raised the following points. What questions would you ask them to check the correctness of these points?
(i) Adolescents do not need to worry about behavioural changes.
(ii) If someone tries a harmful substance once, they can stop anytime they want.
Answer:
The following questions can be asked to check the correctness of points made by the students:
(i)

• Can ignoring certain behavioural changes affect mental health or social relationships later on?
• Why do you think it is important for adolescents to adapt to changes in a positive way rather than worrying about them?
• Are behavioural changes during adolescence linked to hormonal changes, and how can one handle these changes?

(ii)

• Can harmful substances like tobacco and alcohol cause addiction, and is it easy to stop using them once a person becomes dependent?
• How does peer pressure or emotional state influence the ability to stop using a substance?
• Has any research shown that people can easily quit using harmful substances after trying them just once?

Question 6.
Adolescents sometimes experience mood swings. On some days, they feel very energetic and happy, while on other days, they may feel low. What other behavioural changes are associated with this age?
Answer:
Adolescents undergo several behavioural changes, such as:

• A strong desire for independence, developing their own identity, and personal decision making.
• A desire to explore new interests and engage in varied activities like music, dance, or sports.
• Increased influence of peers, attraction to them, and trying to mimic their behaviour.
• Intense emotions, frequent mood swings and increased sensitivity.
• Getting involved in social work and initiatives to support the needy and the disadvantaged.

Question 7.
While using a toilet, Mohini noticed that used sanitary pads were scattered near the bin. She got upset and shared her feelings with her friends. They discussed the importance of menstrual hygiene and healthy sanitary habits. What menstrual hygiene and sanitary habits would you suggest to your friends?
Answer:
The following menstrual hygiene and sanitary habits should be followed:

• Properly disposing used sanitary pads by wrapping them in paper and disposing them in a dustbin.
• Using clean, reusable cloth pads or sanitary napkins.
• Washing hands with soap and water before and after handling sanitary products.
• Cleaning the pubic area regularly to maintain hygiene and prevent bacterial or fungal infections.

Question 8.
Mary and Manoj were classmates and good friends. On turning 11, Mary developed a little bulge on the front of her neck. She visited the doctor who gave her medication and asked to take iodine-rich diet. Similarly, a bump was developed on the front of Manoj’s neck when he turned 12. However, the doctor told him that it was a part of growing up. According to you, what could be the possible reason for advising Mary and Manoj differently?
Answer:
The doctor advised Mary and Manoj differently because the causes of their neck bulges were different.

• In Mary’s case, the bulge on her neck was likely due to goitre, a condition caused by iodine deficiency. Iodine is essential for performing physical and mental activities efficiently. When the body lacks iodine, it leads to a disease called goitre and a prominent bulge or swelling on the front of the neck is a characteristic symptom of this disease. Therefore, the doctor advised her to take an iodine-rich diet and prescribed required medication.
• On the other hand, in Manoj’s case, the bulge on his neck was due to the natural growth of the voice box during puberty. This results in the formation of the Adam’s apple, which is a normal part of male development and also causes the voice to become deeper and hoarse.

Question 9.
During adolescence, the boys and girls undergo certain physical changes, a few of which are given below.
(i) Change in voice
(ii) Development of breasts
(iii) Growth of moustache
(iv) Growth of facial hair
(v) Pimples on the face
(vi) Growth of hair in the pubic region
(vii) Growth of hair in armpits
Categorise these changes in the table given below:

Answer:

Physical changes during adolescence
Observed only in boys	Observed only in girls	Common in boys and girls
Change in voice	Development of breasts	Pimples on the face
Growth of moustache		Growth of hair in the pubic region
Growth of facial hair		Growth of hair in armpits

Question 10.
Prepare a poster mentioning the tips for adolescents to live a healthy lifestyle.
Answer:
The students should prepare the poster themselves.

Class 7 Curiosity Chapter 6 Question Answer

InText Questions

Question 1.
What changes are most commonly seen during adolescence? [Page 75]
Answer:
Commonly observable changes during adolescence are:

• Increase in height and weight
• Appearance of hair in different parts of the body, like the armpits and pubic region
• Change in voice (more prominent in boys)
• Oily secretions from the skin causing pimples on the face

Question 2.
Is adolescence just about physical changes or changes associated with reproductive capability? [Page 78]
Answer:
No, adolescence also brings about significant emotional and behavioural changes along with other changes.

Question 3.
Does an ideal nutritious diet for adolescents mean consuming only protein and carbohydrate-rich foods? [Page 79]
Answer:
For proper growth and to perform well in studies and sports, we not only require proteins and carbohydrates, but also an adequate amount of fats, vitamins, and minerals, along with a proper intake of dietary fibre and water.

Question 4.
In what ways do nutrients support our growth and development? [Page 79]
Answer:
Nutrients such as proteins, fats, carbohydrates, vitamins and minerals play a crucial role in keeping our body healthy. These nutrients are obtained from foods like milk, curd, cheese, spinach, millets, kidney beans, and dried fruits such as raisins and figs.
These nutrients help our body in the following ways:

• Support the growth and development of bones and muscles
• Increase strength and help build a healthy body
• Aid in the formation of blood
• Improve energy levels

Question 5.
Adolescents, especially girls, may suffer from blood-related health problems due to a deficiency of iron or vitamin B12. Name and describe such health problem(s). [Page 80]
Answer:
Anaemia is a blood-related health problem caused by a deficiency of iron or vitamin B12. It leads to low haemoglobin levels, resulting in weakness, fatigue, and pale skin. Adolescent girls are more prone to anaemia due to rapid growth and blood loss during menstruation.

Question 6.
How can we manage iron deficiency in our body? [Page 80]
Answer:
Iron deficiency can be prevented and managed by including iron-rich foods in our diet, such as beans, nuts, dried apricots, spinach, lentils, legumes, broccoli, and fortified cereals. In some cases, doctors may also recommend iron supplements to maintain healthy iron levels in the body.

Question 7.
What are some sources of vitamin B12? [Page 80]
Answer:
Vitamin B12 is mainly obtained from foods such as eggs, meat, liver, fish, cheese, milk, fortified cereals, nutritional yeast, and green leafy vegetables.

Question 8.
List some government schemes that aim to prevent deficiency diseases like anaemia. [Page 80]
Answer:
In India, the Adolescent Anaemia Control Programme focuses on reducing the prevalence and severity of anaemia among adolescents and supports the government’s Anaemia Mukt Bharat initiative under the National Health Mission.
The Weekly Iron and Folic Acid Supplementation (WIFS) programme is a key component of the Anaemia Mukt Bharat strategy. It involves the supervised weekly consumption of Iron and Folic Acid (IFA) tablets by both school-going and outof-school adolescents to prevent iron-deficiency anaemia.

Question 9.
Why do changes occur during the adolescent life stage? [Page 84]
Answer:
Many changes during adolescence, including menstruation and other signs of puberty, are primarily due to the production of certain chemicals in our bodies called hormones.

Easy-to-read Ganita Prakash Class 7 Notes and Part 2 Chapter 5 Connecting the Dots Class 7 Notes save valuable study time during exam season.

Class 7 Maths Chapter 5 Connecting the Dots Notes

Class 7 Connecting the Dots Notes

Statistical Questions and Statements
A statistical question is a question that can be answered by collecting and analysing data.

A statistical statement is a claim or summary about some phenomenon, expressed in terms of numerical values, proportions, probabilities or predictions.

A non-statistical question does not need data collection as it has usually one, fixed answer.

Asking a statistical question, collecting data, analysing it and making a statistical statement together form the statistical process.

Visualisation of data with a Dot Plot
A dot plot is a simple way of visualising data using dots, where each dot represents one observation.
In a dot plot:

1. Spacing between the horizontal and the vertical lines must be equal.
2. The dots are placed in a line or a row, usually along a number line.
3. If the same observation occurs more than once, place the dots one above the other.

For example, the given data shows how the prices of potatoes change across different months of the year in Jaipur.

Month	Jan	Feb	Mar	Apr	May	Jun	Jul	Aug	Sep	Oct	Nov	Dec
Price in Jaipur (in ₹/ kg)	25	24	43	28	30	35	39	26	49	56	59	44

The dot plot for the given data is drawn as:

Range of the given data is difference between its extremes, i.e. the difference between the highest and the lowest values in the dataset.
Range = Highest Value (Maximum) Lowest Value (Minimum)

Representative Value of the Data
A representative value of a dataset is a single number, often called a measure of central tendency, that summarises the entire dataset.

Average or Arithmetic mean (or simply Mean) is the value we get when we add up all the observations in the group and divide the total by the count of observations in the group.
\(\text { Mean }=\frac{\text { Sum of all values in the data }}{\text { Number of values in the data }}\)

The value of the Arithmetic mean depends on the total of all values and number of values, so more observations do not guarantee a higher mean.

The Median of a data set is the value in the middle, when all observations are arranged in order. It splits the data into two groups of equal size.

If n is odd, Median = value of the \(\left(\frac{n+1}{2}\right)^{\text {th }}\) observation
If n is even, \(\text { Median }=\frac{\text { value of the }\left(\frac{n}{2}\right)^{\text {th }} \text { observation }+ \text { value of }\left(\frac{n}{2}+1\right)^{\text {th }} \text { observation }}{2}\)

An outlier is a data value which significantly deviates from the rest of the values in the data set.

Effect of Outliers on Mean and Median:
The mean may move up (or down), depending on the presence of an outlier to the right (or left).

The median usually remains near the centre of the main cluster of data and is more stable than the mean (especially in presence of outliers).

Mean is sensitive to outliers, while the median is more stable and often better represents the central tendency of the complete data set.

While working with data, it is important to understand the difference between a zero value and no value. For example, in a cricket match:

A score of 0 means the player played and scored 0 runs. Therefore, it must be counted to find mean or median.

A blank (no score) means the player did not bat in that match. Therefore, that match should not be counted while finding the average.

Visualisation of data with a Double Bar Graph
A clustered bar graph is a type of bar graph in which two or more bars are placed side by side to compare related quantities.

Like the single bar graphs, clustered bar graphs can be of two types: Horizontal and Vertical, depending on the orientation of bars.

A double bar graph is a special case of a clustered bar graph in which exactly two bars are drawn for each category such as a team, a place, a time period, a type of item etc.

To draw a double bar graph for a given data, follow the steps given below:
Step 1: Draw axes and choose a scale: Draw vertical and horizontal axes, label them, and select a common scale for the vertical axis (or horizontal axis in case of horizontal double bar graph).
Step 2: Draw bars for each data set: For each category, draw bars of equal width side by side, using different colours or patterns.
Step 3: Add title and key: Give the graph a proper title and include a key (legend) to identify each data set.
Step 4: Check and label carefully: Ensure all bars are correctly labelled and spaced evenly.

For example, for the given data:

	Special Abilities Chosen by Students
	Invisibility (I)	Super Speed (S)	Time Travel (T)	None(N)
Class 6	7	9	5	3
Class 8	6	7	9	2

The double graph is drawn as:

Interpretation of Double Bar Graphs
Interpreting a graph means studying it carefully to understand the information shown, comparing values, and drawing meaningful conclusions from the data.

To make sense of the data easily, we can follow a simple two-step process:
Step 1: Observe and identify the given data

1. To do this, first read the title of the graph to know what is being measured and compared.
2. Next, observe the x-axis and y-axis to identify the categories shown and the unit of measurement.
3. Finally, check the scale of the graph so that the values and differences can be interpreted correctly.

Step 2: Analyse the data and make inferences

1. To do this, analyse the values shown in the graph.
2. Compare the data for different categories.
3. Draw conclusions based on your observations.

A well-drawn graph must be clear and accurate: It should have a proper title, correctly labelled axes, a common scale, equal spacing, and a key so that the data can be understood easily.

Introduction
Statistical questions are questions that involve variability in data and require data collection and analysis to answer.

A data set is an organised collection of related information or numerical values,
Range is the difference between the maximum and minimum values in a data set.

Representative Value
A representative value of a data set is a single number, often called a measure of central tendency, that summarises the entire data set. For example, mean and median.

Arithmetic Mean (Average)	Median
\(\text { Mean }=\frac{\text { Sum of all observations }}{\text { Number of observations }}\)	Median is the middle value of an ordered data.
Mean can be understood as fair share or equal distribution.	If number of observations i.e., n is even, \(\text { Median }=\left(\frac{n+1}{2}\right)^{\text {th }} \text { value }\)
Mean is widely used in daily life (rainfall, height, income, prices, sports performance)	If number of observations i.e., n is even, \(\text { Median }=\frac{\left(\frac{n}{2}\right)^{\text {th }} \text { value }+\left(\frac{n}{2}+1\right)^{\text {th }} \text { value }}{2}\)

Note:

1. An outlier is a number that is very different from the others in a set of data — it is much bigger or much smaller than most of the values.
2. The mean can be easily affected by outliers, but the median usually stays the same and gives a better idea of the middle of the data set.

Visualisation of Data
Data visualisation helps in understanding data better using tools like dot plots and clustered bar graphs.

Dot Plots	Double Bar Graphs
A dot plot is a simple, visual graph used to represent numerical data by placing dots above a labeled number line.	Double bar graphs are used to compare two related quantities by showing a pair of bars for each category using the same scale.
In a dot plot: Each dot represents one value from the data set. Spacing between the horizontal and vertical lines must be equal. The dots are placed in a line or row, usually along a number line. If the same number appears more than once, we stack the dots on top of each other.	To draw a double bar graph for a given data, follow the steps given below: Step 1: Draw axes and choose a scale Step 2: Draw bars for each data set Step 3: Add title and key Step 4: Check and label carefully

 

Interpreting the Graphs
Interpreting a graph means studying it carefully to understand the information shown, comparing values and drawing meaningful conclusions from the data.

To make sense of the data easily, we can follow a simple two-step process:
Step 1: Observe and identify the given data
Step 2: Analyse the data and make inferences