Go through BSE Odisha Class 6 Social Science Notes Odia Medium Chapter 13 କାର୍ଯ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ to understand important topics more clearly.
6th Class Social Science Chapter 13 Notes Odia Medium
BSE Odisha Class 6 Social Science Chapter 13 Notes Odia Medium
ଭାଗ ସମ୍ପର୍କରେ
ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଉ । ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅତି କମ୍ରେ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ବାସଗୃହ, ଜଳର ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇଥାଏ । ବଡ଼ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବିକା ଏବଂ ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ହୋଇଥାଏ ।
ସୁଦୃଢ଼ ଅର୍ଥନୀତି ବିନା କୌଣସି ଦେଶ ବିକାଶ କରିପାରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାଏ । ବିଶେଷକରି ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବିଶାଳ ଦେଶରେ ଅର୍ଥନୀତି କିପରି କାମ କରେ ? ଲୋକମାନେ କେଉଁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିପାରିବେ ? ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ମାନବ ସମ୍ବଳକୁ କିପରି ଉତ୍ତମ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରାଯାଏ ? – ଏହି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣା ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଆମେ ଏହି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ଏହି ଭାଗରେ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସେବାର ଧାରଣା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
‘ଯେତେବେଳେ ତୁମେ କୌଣସି କାମ କରୁଛ, ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କର ନାହିଁ । ଏହାକୁ ବ୍ରତ ଭାବରେ ଏପରିକି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରତ ଭାବରେ ନିଜର ପୁରା ଜୀବନ ନିୟୋଜିତ କର ।’’- ସ୍ଵାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ
ମଣିଷ ଜୀବନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ । ଏହାଦ୍ଵାରା ମଣିଷ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପଥରେ ପହଞ୍ଚାଏ, ଯେପରି ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ଵେଷଣ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ଵ ନେବା ଇତ୍ୟାଦି ।
ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ରୋଜଗାର କରିବା : ଲୋକମାନେ ନିଜକୁ ଓ ନିଜ ପରିବାରକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ କିଣିବା, ଲୁଗା ଓ ବାସଗୃହ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି ।
ସମାଜର ସେବା କରିବା : ଶିକ୍ଷକ, ଡାକ୍ତର, କୃଷକଙ୍କ ଅବଦାନରେ ସମାଜର ଉନ୍ନତି ଘଟିଥାଏ ।
କୌଶଳକୁ ଉନ୍ନତି କରିବା : ନୂଆନୂଆ କୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ପରିବାର, ସମାଜ ତଥା ଦେଶର ଉନ୍ନତି କରିପାରିବା ।
ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଅନୁ ଓ କବୀର ପାର୍କରେ ଖେଳୁଥିବା ସମୟରେ ପଡ଼ୋଶୀ ଗୀତା ମାଉସୀଙ୍କୁ ଟ୍ୟାକ୍ସିରୁ ଓହ୍ଲାଉଥିବାର ଦେଖିଲେ । ସେ ୟୁନିଫର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ସାରି ଘରକୁ ଫେରୁଥିଲେ । ବାୟୁସେନାର ଜଣେ ପାଇଲଟ ଭାବରେ ସମଗ୍ର ସହର ପାଇଁ ସେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ।
କବୀର : ମାଉସୀଙ୍କ ୟୁନିଫର୍ମ, ଗତକାଲି ଘରେ ଦେଖୁଥିବା ୟୁନିଫର୍ମ ଭଳି ଲାଗୁଛି, କିନ୍ତୁ ରଙ୍ଗ ଅଲଗା ।
ଅନୁ : ହ୍ୟାଙ୍ଗର ରେ ଥିବ। ସେହି ୟୁନି ଫ ର୍ମ ଜେଜେବାପାଙ୍କର । ସେ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ବଳରୁ ଅବସର ନେଇଥିଲେ ।
ଅନୁ ର ଜେଜେବାପା ପାଖ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମାଗଣା ଭୂଗୋଳ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି, ପରିବା ବଗିଚାର ଯନ୍ ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଘର ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷପତ୍ର କିଣାବିକାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁର ବାପା : ତାଙ୍କର ଏକ ଡ୍ରେସ୍ ଦୋକାନ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ୟୁନିଫର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୋଷାକ ବିକ୍ରି ହୁଏ । ବାପା ସକାଳୁ ଶୀଘ୍ର ଦୋକାନକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି ଏବଂ ସ୍କୁଲକୁ ଯିବାପରେ ମା’ ଦୋକାନକୁ ଯାଇ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
ଅନୁର ମାଆ : ପିଲାମାନେ ସ୍କୁଲରୁ ଘରକୁ ଫେରିବାବେଳେ ମା’ ଫେରି ଆସନ୍ତି । ସେ ଏକ ସ୍ଵେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନରେ ଯୋଗଦାନ କରି ଗୋଷ୍ଠୀର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସିଲେଇ ଓ ହାତବୁଣା କାମ ଶିଖାନ୍ତି ।
ଅନୁର ଭାଇ ରୋହନ : ସେ ଜଣେ ସଫ୍ଟୱେର ଇଞ୍ଜିନିୟର ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଆପ୍ଲିକେଶନ୍ ତିଆରି କରୁଥିବା ଶେଷଦିନ ସେ ସ୍ଵେଚ୍ଛାସେବୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ଏକ କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରନ୍ତି । ସପ୍ତାହର ଭାବେ ନିକଟସ୍ଥ କଲେଜର ଯୁବ ବିକାଶ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୌଶଳ ଶିଖାନ୍ତି ।
ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଯଥା- ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ଅଣ – ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ।
ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ : ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ବଦଳରେ ଅନ୍ୟ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରାଯାଏ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ବା ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ବଜାରରେ ସ୍କୁଲ ବ୍ୟାଗ୍ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ, ବଜାରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରୁଥିବା ଜଣେ କୃଷକ, ମାମଲା ରୁଜୁ କରି ଶୁଳ୍କ ରୋଜଗାର କରୁଥିବା ଜଣେ ଓକିଲ, ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ମାଲ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭର୍, କାର୍ ନିର୍ମାଣ କାରଖାନାରେ ନିୟୋଜିତ ଶ୍ରମିକ ଇତ୍ୟାଦି ଟଙ୍କା ବଦଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।
ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ : ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ସମ୍ପତ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ ବରଂ କୃତଜ୍ଞତା, ପ୍ରେମ, ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଭଳି ଭାବନାକୁ ବୁଝାଏ, ତାହାକୁ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ- ପିତାମାତା, ପରିବାର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ରୋଷେଇ କରନ୍ତି କିମ୍ବା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯୁବକମାନେ ଜେଜେବାପା, ଜେଜେମାଙ୍କ ଯନ୍ ନିଅନ୍ତି ଓ ଘର ର କ୍ଷଣା ବେକ୍ଷଣ ରେ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି ।
ପଇସାର ମୂଲ୍ୟ (Money’s Worth) : ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଯେଉଁ ଆର୍ଥିକ ମୂଲ୍ୟ ରଖୁଥାଏ ଏଥୁରୁ ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲାଭ ପାଆନ୍ତି ତାହା ଉପରେ ଏହା ଆଧାରିତ ।
ବଜାର : ବଜାର ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର ବିନିମୟରେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ଲୋକମାନେ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଜିନିଷ ଏବଂ ସେବା ବିନିମୟ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ବଜାରରେ ଟଙ୍କାପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ବିନିମୟ କରାଯାଏ ।
ଶୁଳ୍କ : ବୃତ୍ତିଗତ ପରାମର୍ଶ କିମ୍ବା ସେବା ବଦଳରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ସଂସ୍ଥାକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦେୟ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଜଣେ ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଜଣେ ଓକିଲଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ପାଉଣା ।
ଅନୁ ଏବଂ କବୀରଙ୍କ କାହାଣୀରେ ଗୀତା ମାଉସୀ ଜଣେ ବାୟୁସେନାର ଦରମାପ୍ରାପ୍ତ ପାଇଲଟ୍ । ସେ ଦେଶର ସେବା କରିବା ପାଇଁ ଦରମ ପାଉଥବାରୁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି । ଅନୁଙ୍କ ଭାଇ ରୋହନ ଏକ ସଫ୍ଟୱେର କମ୍ପାନୀରେ କାମ କରି ଦରମା ପାଇଥାନ୍ତି ।
ସପ୍ତାହ ଶେଷରେ, ସେ ନିକଟସ୍ଥ କଲେଜର ଯୁବ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସ୍ଵେଚ୍ଛାସେବୀ ଭାବରେ ଯୁବକମାନଙ୍କୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୌଶଳ ଶିଖାନ୍ତି, ଯାହା ଏକ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଅଟେ ।
ଦରମା (Salary) : ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନିୟମିତ ଦେୟ ସାଧାରଣତଃ ଜଣେ ନିଯୁକ୍ତିଦାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ମାସିକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ।
ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ପ୍ରକାରଭେଦ :
କାବ୍ୟା କମଳାପୁର ଗାଁରେ ଥିବା ତା’ର ମାଉସୀ ଘରକୁ ଯାଉଥିଲା । ଯିବା ବାଟରେ ସେ ଗାଁ ନିକଟରେ ଏକ ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣ ଯୋଗୁଁ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳରେ ଭିଡ଼ ଜମିଥିବାର ସେ ଦେଖୁଲା । ଏସକାଭେଟର ଓ ବୁଲଡୋଜର ଆଦି ବଡ଼ ବଡ଼ ମେସିନ୍ଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଟେକ୍ନିସିଆନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥୁଲା
ଏହି ନୂତନ ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣ ହେବା ଫଳରେ ନିକଟସ୍ଥ ସହରକୁ ଯାତ୍ରା ସମୟ ୫ ଘଣ୍ଟାରୁ ମାତ୍ର ୨ ଘଣ୍ଟାକୁ ହ୍ରାସ ହୋଇଯିବ । ଫଳରେ କାବ୍ୟା କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ତା’ ମାଉସୀଘରକୁ ଯାଇପାରିବ ।
କାବ୍ୟ ଖୁସି ହୋଇ ନିଜ ମାଉସୀଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇବାକୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଉସୀ ତିଆରି କରିଥିବା ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ଜିଲାପି ଖାଇବାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲା ।
କାବ୍ୟାଙ୍କ ମାମୁଁ ଏକ ନିର୍ମାଣ କମ୍ପାନୀରେ ଟେକ୍ନିସିଆନ୍ ଏବଂ ବୁଲଡୋଜର ଚାଳକ ଭାବରେ କାମ କରୁଥିଲେ ଓ ସେବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମାସିକ ଦରମା ମିଳୁଥିଲା ।
କାବ୍ୟାଙ୍କ ମାଉସୀ ଗାଁ ଡାକଘରେ ଏକ ଚାକିରି କରି ମାସିକ ଦରମା ପାଉଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅଫିସ୍ କାମ ସାରି ସେ ଅନ୍ଲାଇନ୍ ବା ଆଭାସୀ ଶିକ୍ଷକ ଆୟୋଜନ କରି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସ୍କୁଲ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଏହି କ୍ଲାସ୍ ବା ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସାପ୍ତାହିକ ‘ଫି’ ବା ଦେୟ ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ ।
ସପ୍ତାହ ଶେଷରେ କାବ୍ୟା ତାଙ୍କ ମାଉସୀଙ୍କ ସହ ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ଆମ୍ବ ଖାଇବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଆମ୍ବ ବଗିଚାକୁ ସାହିଲ ନାମକ ଜଣେ କୃଷି ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଦେଖୁଲା, ଯିଏ କି ନିକଟସ୍ଥ ଜଣେ ପାଇଁ ଟ୍ରାକ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ କାମ ପାଇଁ ଦୈନିକ ପାଉଥିଲେ । ଏଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନଗଦରେ କିଛି ଦରମା ମିଳେ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ସମାନ ମୂଲ୍ୟର ଆମ୍ବ ଆକାରରେ ମିଳେ । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ମିଳୁଥିବା ଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ସେ କୃଷକଙ୍କ ଜମି ଚାଷ କରିବା ରୋଜଗାର ରୂପରେ ମଜୁରୀ ଆମ୍ବକୁ ଏକ ପ୍ରକାରର ଦେୟ କୁହାଯାଏ ।
ମଜୁରୀ (Wage) : ନିଯୁକ୍ତିଦାତା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଦ୍ରବ୍ୟ ଆକାରରେ ଦେୟ ସମ୍ପାଦିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏକ ଅଣ-ନଗଦ (Non Cash) ଦେୟ ।
ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ହେଉଛି ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରାମୂଲ୍ୟର ସୃଷ୍ଟି । ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଧ୍ୟ କିଛି ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ ରୂପରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମୂଲ୍ୟ ଯୋଡ଼ିଥାଏ । ଏହାକୁ ମୂଲ୍ୟ ସଂଯୋଜନ କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ :
- କାବ୍ୟାଙ୍କ ବାପା ରାଜେଶ ଜଣେ ବଢ଼େଇ, ଯିଏ ଆସବାବପତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ନିକଟସ୍ଥ ବଜାରରୁ ୬୦୦ ଟଙ୍କାରେ କାଠ କିଣୁଥିଲେ ।
- ବିଭିନ୍ନ କାଠ ତିଆରି ଆସବାବପତ୍ର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ସେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଉପକରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
- ରାଜେଶ ବଜାରରେ ଗୋଟିଏ ଚଉକିର ଦାମ୍ ୧୦୦୦ ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ ।
ଚଉକି ପାଇଁ କାଠର କିଣା ମୂଲ୍ୟ ୬୦୦ ଟଙ୍କା) ଅବଶିଷ୍ଟ ୪୦୦ ଟଙ୍କା (୧୦୦୦ – ୬୦୦ ଟଙ୍କା) ରାଜେଶଙ୍କ ଦକ୍ଷତା, ସମୟ ଏବଂ ପରିଶ୍ରମର ଆର୍ଥିକ ମୂଲ୍ୟ ହିଁ ସେହି ଚୋର ତିଆରିରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି ।
ରାଜେଶ କାଠକୁ ଆସବାବପତ୍ରରେ ପରିଣତ କରି ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ାଇଛନ୍ତି । କାଠ କିଣିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚଉକି ବିକ୍ରି କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଦେୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ତେଣୁ ସେମାନେ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଏକ ଅଂଶ ଅଟନ୍ତି ।
ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ଗୁରୁତ୍ଵ :
ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କୌଣସି ଟଙ୍କା ବା ମୁଦ୍ରା ସହିତ ସାମିଲ ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହାଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥୁବା ମୂଲ୍ୟ ‘ଆମ ଜୀବନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।
(୧) ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା : ମନ୍ଦିର, ଗୁରୁଦ୍ଵାର, ମସଜିଦ୍ ଏବଂ ଚର୍ଚ୍ଚ ପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ମାଗଣାରେ ସେବା ମିଳୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ- ଗୁରୁଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଲଙ୍ଗର ବା ସମୁହ ରୋଷଶାଳା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି । ଏହା ସନ୍ତୋଷ ଏବଂ କୃତଜ୍ଞତା ଭାବନାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ । ଏହାର ପ୍ରତିବଦଳରେ କୌଣସି ଅର୍ଥର ଆଶା ନକରି ସମାଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦାନ କରିବାରେ ଏହା ଏକ ଉପାୟ ବା ମାର୍ଗ ବୋଲି କୁହାଯିବ ।
(୨) ଗୋଷ୍ଠୀ ସହଭାଗିତାର ମହତ୍ତ୍ଵ : ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାରତ ଅଭିଯାନ ଆମ ଆଖପାଖକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖୁବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଆମେ ଆମ ଘର ଏବଂ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସଫା ରଖୁଥାଉ । ରାସ୍ତାଘାଟ, ଗଳି, ପାର୍କ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସର୍ବସାଧାରଣ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା କମ୍ୟୁନିଟି ଅଞ୍ଚଳକୁ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହା ସାମୁହିକ ପ୍ରୟାସଦ୍ୱାରା ଘର, ପଡ଼ୋଶୀ, ସମାଜ ଓ ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ଵଚ୍ଛ ରହିଥାଏ ।
ଭାରତରେ ବୃକ୍ଷର ମହତ୍ତ୍ଵ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସଂରକ୍ଷଣ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ବନମହୋତ୍ସବ (ଜଙ୍ଗଲର ପର୍ବ) ପାଳନରେ ଗୋଷ୍ଠୀ ସମୂହର ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ପଦକ୍ଷେପଦ୍ଵାରା ଗୋଷ୍ଠୀର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ବୃକ୍ଷରୋପଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଥାଏ ।
ବିଷୟ ସାରାଂଶ
- ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
- ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
- ଅଣ-ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କିପରି ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଜୀବନର ଗୁଣବତ୍ତା ବୃଦ୍ଧିରେ ଯୋଗଦାନ କରେ ତାହା ଆମେ ଜାଣିବା ।