Class 7 Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 8 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
୧୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୫୦ ମିଟର ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଏକ କାରର ବେଗ ଗଣନା କର । ତୁମର ଉତ୍ତର କିମି | ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Answer:
ଏଠାରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ୧୫୦ ମିଟର
ସମୟ ଅବଧୂ = ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ

= ୫୪ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା

Question 2.
ଜଣେ ଧାବକ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୪୦୦ ମିଟର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଧାବକ ୪୫ ସେକେଣ୍ଡରେ ସମାନ ଦୂରତା ସମାପ୍ତ କରେ । କାହାର ବେଗ ଅଧିକ ଏବଂ କେତେ ଅଧିକ ?
Answer:
ଦତ୍ତ ଅଛି ଯେ ଜଣେ ଧାତବ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୪୦୦ ମିଟର ଦୂରତା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ।

ଏଥୁରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ V₂ > V₁ = ୮.୮୯ > ୮
ତେଣୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାବକର ବେଗ ଅଧ‌ିକ ଅଟେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ V₂ – V₁ = (୮.୮୯ – ୮) = ୦.୮୯ ମି./ସେ.
ତେଣୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାବକର ବେଗ ପ୍ରଥମ ଧାବକଠାରୁ ୦.୮୯ ମି./ସେ. ଅଧୁକ ଅଟେ ।

Question 3.
ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ୨୫ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଯାତ୍ରା କରେ ଏବଂ ୩୬୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏହାକୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗେ ?
Answer:
ଦତ୍ତ ଅଛି ଯେ, ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ = ୨୫ ମି./ସେ.
= ୨୫ × କି.ମି./ଘଣ୍ଟା
= ୯୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ୩୬୦ କି.ମି.

∴ ଏହି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଟ୍ରେନ୍‌କୁ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗିବ ।

Question 4.
ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ୩ ଘଣ୍ଟାରେ ୧୮୦ କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରେ । ଏହାର ବେଗ ଏହି ଅନୁସାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(i) କି.ମି/ଘଣ୍ଟା
(ii) ମି| ସେକେଣ୍ଡ
(iii) ଯଦି ଏହା ସମୁଦାୟ ଯାତ୍ରା କାଳରେ ସମାନ ବେଗ ବଜାୟ ରଖେ ତେବେ ଏହା ୪ ଘଣ୍ଟାରେ କେତେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ ?
Answer:

(iii) ସମୟ = ୪ ଘଣ୍ଟା, ବେଗ = ୬୦ କି.ମି./ ଘ.
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ବେଗ × ସମୟ = ୬୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା × ୪ ଘଣ୍ଟା = ୨୪୦ କି.ମି.
∴ ୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଟ୍ରେନ୍ ୨୪୦ କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ ।

Question 5.
ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡୁଥ‌ିବା ଘୋଡ଼ା ପ୍ରାୟ ୧୮ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ । ଏହା ୭୨ କିଲୋମିଟର|ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ ସହିତ କିପରି ତୁଳନୀୟ ଅଟେ ?
Answer:

= ୨୦ ମି./ସେ.
ଘୋଡ଼ାର ବେଗ = ୧୮ ମି./ସେ.
ତେଣୁ ଟ୍ରେନର ବେଗ ଘୋଡ଼ାର ବେଗଠାରୁ ଅଧିକ ।

Question 6.
ଟ୍ରାଫିକ୍ ବିନା ସିଧା ରାଜପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ କାର୍ ଏବଂ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ କାର ଉଦାହରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ସମାନ ଏବଂ ଅସମାନ ଗତି ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

1. ସମାନ ଗତି : ଏକ ସରଳରେଖାରେ ସମବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତର ଗତିକୁ ସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ
2. ଅସମାନ ଗତି : ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଅସମ ବେଗରେ ଗତିଶୀଳ ବସ୍ତର ଗତିକୁ ଅସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
3. ଉଦାହରଣ : ଟ୍ରାଫିକ୍ ବିନା ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଗତି କରୁଥିବା କାର୍ ସମାନ ଗତିରେ ଗତି କରିଥାଏ ଅର୍ଥାତ୍ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କାଟି ସମାନ ରୈ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ସହର ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରାଫିକ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା କାର୍ ଅସମାନ ଗତିରେ ଗତି କରୁଥାଏ । ତେଣୁ କାର୍‌ଟି ଅସମାନ ବୈଖ୍ୟକ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

Question 7.
ବିଭିନ୍ନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତର ତଥ୍ୟ ନିମ୍ନଲିଖ୍ ସାରଣୀରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଯଦି ବସ୍ତୁ ସମାନ ଗତିରେ ଅଛି, ତେବେ ସାରଣୀରେ ଥିବା ଖାଲି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କର ।

Answer:

ସମୟ (ସେ)	O	୧୦	90	୩୦	४०	୫୦	୬୦	୭୦
ଦୂରତା (ମି.)	O	୮	୧୬	୨୪	୩୨	४०	୪୮	୫୬

Question 8.
ଗୋଟିଏ କାର୍ ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟାରେ ୬୦ କିଲୋମିଟର, ଦ୍ଵିତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୭୦ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ତୃତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୫୦ କିଲୋମିଟର ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏହାର ଗତି ସମାନ କି ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ଦର୍ଶାଅ । କାର୍‌ର ହାରାହାରି ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
Answer:
କାର୍‌ଟି ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟାରେ ୬୦ କି.ମି., ଦ୍ଵିତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୭୦ କି.ମି. ଓ ତୃତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୫୦ କ.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏଥୁରୁ ସୂଚନା ମିଳେ ଯେ କାରଟି ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି । ଏହା କାରର ଗତି ଅସମାନ ଅଟେ ।
ମୋଟ ଦୂରତା = (୬୦ + ୭୦ + ୫୦) କି.ମି. = ୧୮୦ କି.ମି.
ମୋଟ ସମୟ = ୧ ଘ. + ୧ ଘ. + ୧ ଘ. = ୩ ଘଣ୍ଟା

Question 9.
ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗତି ଅଧୁକ ସାଧାରଣ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ତୁମର ଅଭିଜ୍ଞତାରୁ ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(a) ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସମାନ ଗତି ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ବସ୍ତୁଟି ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ସେତେବେଳେ ସେହି ବସ୍ତର ଗତିକୁ ଅସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତାରେ ଯାନବାହନରେ ଗତି ଓ ଉଠାଣି ବା ଗଡ଼ାଣି ରାସ୍ତାରେ ଯାନର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(b) ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ବସ୍ତର ଗତିକୁ ସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସମାନ ଗତି କ୍ଵଚିତ୍ ଦେଖାଯାଏ । ଉଦାହରଣ : ଜନଗହଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତାରେ ବା ଟ୍ରାଫିକ୍ ଥ‌ିବା ରାସ୍ତାରେ ଗାଡ଼ିର ଗତି ଅସମାନ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ସମାନ ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ଗାଡ଼ିଟି ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ।

(c) ପଡ଼ିଆରେ ଗଡ଼ିଯାଇଥିବା ପେଣ୍ଡୁ ବା କ୍ରିକେଟ ବଲ୍‌ର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(d) ଉଠାଣି ବା ଗଡ଼ାଣି ରାସ୍ତାରେ ଗାଡ଼ିର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 10.
ଏକ ବସ୍ତର ଗତି ପାଇଁ କଥ୍ୟ ନିମ୍ନଲିଖତ ସାରଣୀରେ ଦିଆଯାଇଛି । ବସ୍ତର ଗତି ସମାନ ନା ଅସମାନ କୁହ । ତାହାର ହାରାହାରି ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

Answer:
ସମବେଗ ପାଇଁ ବସ୍ତୁଟି ସମାନ ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ।
ଏଠାରେ ସାରଣୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ବସ୍ତୁଟି ପ୍ରତି ୧୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୬ ମି., ୪ ମି., ୬ ମି.
୫ ମି., ୮ ମି. ଇତ୍ୟାଦି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଛି । ତେଣୁ ବସ୍ତର ଗତି ଅସମାନ ଅଟେ ।

Question 11.
ଗୋଟିଏ ଯାନ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ପ୍ରଥମ ୫୦୦ ମିଟର, ଏହା ୧୦ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୫୦୦ ମିଟର, ଏହା ୫ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଗତି କରେ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତାକୁ କେଉଁ ବେଗରେ ଗତି କରିବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ଵାରା ଯାତ୍ରା ୨୦୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ସମାପ୍ତ ହେବ ? ସମଗ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯାନର ହାରାହାରି ଗତି କେତେ ?
Answer:
(i) ଗୋଟିଏ ଯାନ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ୨ କି.ମି. ବା ୨୦୦୦ ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ।
ପ୍ରଥମ ୫୦୦ ମିଟର ଦୂରତା ୧୦ ମି./ସେ. ବେଗରେ ଗତିକରେ ।

(iii) ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତା = ୨୦୦୦ ମି. – (୫୦୦ + ୫୦୦) ମି.
ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ = ୧୦୦୦ ମିଟର ୨୦୦ ସେ. – (୫୦ + ୧୦୦) ସେ. = ୫୦ ସେକେଣ୍ଡ
ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୦୦୦ ମି, ଦୂରତାକୁ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବେଗ

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧ । ଏକ ‘ଭାସମାନ ପାତ୍ର’ ପ୍ରକାରର ଜଳ ଘଣ୍ଟା ତିଆରି କରର। ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଏବଂ ସେଥ‌ିରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଗାତ କରି ପରୀକ୍ଷଣ କର ଯାହା ଦ୍ଵାରା ପାତ୍ରର ବୁଢ଼ିବା ସମୟ ୨୪ ମିନିଟ୍ ପାଖାପାଖ୍ ହୋଇପାରିବ ।

୨ । ତୁମର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ନାଡ଼ି ହାର (ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାଡ଼ି ୧ ମିନିଟ୍‌ରେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କେତେ ଥର ସ୍ପନ୍ଦିତ ହୁଏ) ମାପିବା କର ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ସମୟ ଉପରେ ଏକ କାହାଣୀ ବିକଶିତ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏପରି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାପିବା ପାଇଁ ତୁମର ନାଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ଏବଂ ସେହି ଧାରଣା କରିପାରିବ ।

୩ । କାର୍ଯ୍ୟ ୮.୨ରେ ନିଆଯାଇଥ‌ିବା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ଦିଆଯାଇଥବା ସମାନ ଦୈର୍ଘ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଆବର୍ଷକାଳରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେବାର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଉପାୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି କି ନାହିଁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟଟିକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କର ।

୪ । କିଛି ଦୋଳି ଥ‌ିବା ଏକ ଖେଳପଡ଼ିଆ ପରିଦର୍ଶନ କର । ୧୦ ଥର ଦୋଳନ ପାଇଁ ଏକ ଦୋଳି ଦ୍ଵାରା ନିଆଯାଇଥୁବା ସମୟ ମାପ କର ଏବଂ ଏହାର ଆବର୍ଷ କାଳ ଗଣନା କର । ଏହାର ଆବର୍ଷ କାଳ ପ୍ରାୟ ସମାନ କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏଥ‌ିରେ ବିଭିନ୍ନ ଓଜନର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କର । ବିଭିନ୍ନ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଦୋଳି ସହିତ ଏହା ପୁନରାବୃତ୍ତି କର । ଦୋଳିର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସହିତ ଆବର୍ଷ କାଳ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ତାହା ଜାଣ । ଦୋଳି ମଧ୍ଯ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଏକ ଉଦାହରଣ କି ?

୫। ଗତ ଦୁଇଟି ଅଲିମ୍ପିକ୍ ଖେଳରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୧୦୦ ମିଟର, ୨୦୦ ମିଟର ଏବଂ ୪୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ର ବିଜେତାମାନଙ୍କର ସମୟ ସଂଗ୍ରହ କର । ସେମାନଙ୍କର ବେଗ ଗଣନା କର ଏବଂ ତୁଳନା
କର । କେଉଁ ଘଟଣାରେ ବେଗ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ?

ଆମର ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ ସମୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିବ । ଆମେ ସମୟକୁ ଦେଖପାରିବୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅନୁଭବ କରିପାରୁବୁ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଆମେ କେବଳ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଗତି ମାପିପାରିବା । ଏହି ସମୟ ବ୍ୟବଧାନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସେକେଣ୍ଡର ଅଂଶ କିମ୍ବା ମାସ, କିମ୍ବା ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଶତାବ୍ଦୀ ହୋଇପାରେ । ଆମେ କେବଳ କହିପାରିବା ଯେ ଏକ ଘଟଣା କେତେବେଳେ ଘଟିଲା କିମ୍ବା ଏହା କେତେ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଲା । ଯଦିଓ ଆମେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସଠିକତା ସହିତ ସମୟ ମାପ କରିବା ଶିଖୁଛୁ, ଏବଂ ଆମର ଜୀବନ କାନ୍ଥ, ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ହାତ ଘଣ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ‘ସମୟ କ’ଣ ?’ ଏହା ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି ଯାହାର କୌଣସି ସହଜ ଉତ୍ତର ମିଳିନାହିଁ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର

(i) ନୌସଞ୍ଚାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଗର ଏକକ ହେଉଛି _______ ।
Answer:
ନଟ୍

(ii) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହକୁ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇବାପାଇଁ ଯେଉଁ ରକେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାର ବେଗ _______ ଯାଏଁ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
୮ କି.ମି.|ସେ.

(iii) ଗ୍ରାଫ୍ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଶିକୁ ନିଆଯିବ ତା’ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ଵାଧୀନ ବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ରାଶିକୁ _____ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରାଶିକୁ ______ ନିଆଯାଇଥାଏ ।
Answer:
x-ଅକ୍ଷରେ ଓ y ଅକ୍ଷରେ

(iv) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କରିଥି ଦୂରତାକୁ ବସ୍ତୁର ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ବେଗ

(v) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତି କୁ _______ ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ଵାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।
Answer:
ସମୟ-ଦୂରତା

(vi) ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ _________ ।
Answer:
ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ

ବାମପାର୍ଶ୍ଵର ସମ୍ପର୍କଦ୍ଵୟକୁ ଦେଖ୍ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵର ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି : ସରଳରେଖ୍ :: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି : _______
Answer:
ଆବର୍ତୀ

(ii) ଦୋଳି ଖେଳିବା ଗତି : ଦୋଳନଗତି : ଘଣ୍ଟାର ସେକେଣ୍ଡ କଣ୍ଟାର ଗତି : _______
Answer:
ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି

(iii) ଦୂରତାର ଏକକ : ମିଟର :: ବେଗର ଏକକ : _______
Answer:
ମି.|ସେ.

(iv) ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ : ସେକେଣ୍ଡ : ସମୟର ବୃହତ୍ତର ଏକକ : ______
Answer:
ମିନିଟ୍

(v) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହର ବେଗ : 8 କି.ମି./ସେ :: କଇଁଛର ବେଗ : ______
Answer:
8 ./69.

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥୁଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ ଘଣ୍ଟା ଅଟେ ।
Answer:
ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ ।

(ii) ଦୁଇଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ସେଣ୍ଟିମିଟର ରେ ମପାଯାଏ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା କିଲୋମିଟରରେ ମପାଯାଏ ।

(iii) ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ସମାନ ବେଗରେ ଗତି କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଅସମ ବେଗରେ ଗତି କରିଥାନ୍ତି ।

(iv) ଗୋଟିଏ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ଧ୍ରୁବ ନୁହେଁ ।
Answer:
ଗୋଟିଏ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ଧ୍ରୁବ ଅଟେ ।

(v) ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ ମି.|ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।
Answer:
ଟ୍ରେନର ବେଗ କି.ମି.|ଘ.ରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ସମ୍ପର୍କ ବାଛି ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦୋଳନ ସମୟ	ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
ନୌସଂଚାଳନ	ମିଟର
ଦୂରତା	ବିରାମ ଘଡ଼ି
ଦିଲ୍ଲୀ	ନଟ୍
ବସ୍ତୁର ଗତି	ସମୟ-ଦୂରତା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦୋଳନ ସମୟ	ବିରାମ ଘଡ଼ି
ନୌସଂଚାଳନ	ନଟ୍
ଦୂରତା	ମିଟର
ଦିଲ୍ଲୀ	ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
ବସ୍ତୁର ଗତି	ସମୟ-ଦୂରତା

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ କ’ଣ ?
(ମି./ସେ., କି.ମି./ଘଣ୍ଟା, ମାଇଲ୍‌/ଘଣ୍ଟା, ମିଟର/ଘଣ୍ଟା)
Answer:
ମି./ସେ.

(ii) ଗୋଟିଏ କଇଁଛର ବେଗ ପ୍ରାୟ କେତେ ?
(୮ ସେ.ମି./ସେ., ୧୨ ସେ.ମି./ସେ., ୧୦ ସେ.ମି.|ସେ., ୧୮ ସେ.ମି./ସେ.)
Answer:
୮ ସେ.ମି./ସେ.

(iii) ମହାଶୂନ୍ୟରେ ଆଲୋକର ବେଗ କେତେ ମି.|ସେ. ?
(3 × 10⁸, 3 × 10⁶, 3 × 10⁵, 3 × 10⁷)
Answer:
3 × 10⁸

(iv) ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତର-ମନ୍ତରଠାରେ କେଉଁଘଡ଼ି ଅଛି ?
(ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ବାଲୁକାଘଡ଼ି, ଜଳଘଡ଼ି, ବିରାମଘଡ଼ି)
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି

(v) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି କେଉଁ ପ୍ରକାର ଗତି ?
(ସରଳରେଖ, ବୃତ୍ତୀୟ, ଆବର୍ଜୀ, ଦୋଳନ)
Answer:
ଆବର୍ଜୀ

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କରିଥି ଦୂରତାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଗତି
(ii) ବେଗ
(iii) ତ୍ଵରଣ
(iv) ଶକ୍ତି
Answer:
(ii) ବେଗ

(ଖ) କୌଣସି ବସ୍ତୁର ସମୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଗତି
(ii) ବେଗ
(iii) ତ୍ଵରଣ
(iv) ଶକ୍ତି
Answer:
(i) ଗତି

(ଗ) ‘ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥବା ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି’ କେଉଁ ଗତିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ?
(i) ସରଳରେଖିକ
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ
(iii) ଆବର୍ତୀ
(iv) ଦୋଳନ
Answer:
(iii) ଆବର୍ତୀ

(ଘ) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ଯଦି ତା’ର ବେଗ ମୁହଁମୂହଁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ଏପରି ଗତିକୁ କେଉଁ ଗତି କୁହାଯାଏ ?
(i) ନୈକସମାନ ଗତି
(ii) ସମଗତି
(iii) ବିସମ ଗତି
(iv) ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି
Answer:
(i) ନୈକସମାନ ଗତି

(ଙ) ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାରେ ବସ୍ତୁର କେଉଁ ଗତି ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ ?
(i) ସରଳରେଖକ ବା ବୃତ୍ତୀୟ
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ ବା ଆବର୍ତ୍ତୀ
(iii) ଆବର୍ତୀ ବା ଦୋଳନ
(iv) ଦୋଳନ ବା ସରଳରୈଖିକ
Answer:
(iii) ଆବର୍ତୀ ବା ଦୋଳନ

(ଚ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କାହାଦ୍ଵାରା ଗତିଶୀଳ ଯାନର ବେଗ ମପାଯାଏ ?
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର
(iii) ଷ୍ଟପ୍ଚ୍
(iv) ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ି
Answer:
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର

(ଛ) ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଘଡ଼ି ବ୍ୟହାର କରାଯାଏ ?
(i) ଜଳଘଡ଼ି
(ii) ବାଲୁକାଘଡ଼ି
(iii) ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
(iv) ବିରାମଘଡ଼ି
Answer:
(iv) ବିରାମଘଡ଼ି

(ଜ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କାହାଦ୍ଵାରା ଗତିଶୀଳ ଯାନର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ମାପ କରାଯାଏ ?
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର
(iii) ଷ୍ଟପ୍ଚ୍
(iv) ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ି
Answer:
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର

(ଝ) ଗୋଟିଏ ଗତିଶୀଳ ବସ୍ତୁର ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ କେଉଁ ଗ୍ରାଫ୍ ଅଟେ ?
(i) ବାରଗ୍ରାଫ୍
(ii) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ
(iv) ସ୍ତମ୍ଭ ଗ୍ରାଫ୍
Answer:
(ii) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍

(ଞ) ତଥ୍ୟକୁ ଆନୁପାତିକ ପରିମାଣ ଅନୁଯାୟୀ ବୃତ୍ତାକାର ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ କ’ଣ କହନ୍ତି ?
(i) ବାରଗ୍ରାଫ୍
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ ଗ୍ରାଫ୍
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ
(iv) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍
Answer:
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁର ଗତି କେତେ ପ୍ରକାର ଓ କ’ଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁର ଗତି ସରଳରେଖ, ଦୋଳନ, ବୃତ୍ତୀୟ ଓ ଆବର୍ତୀ ହୋଇପାରେ ।

(ii) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷରେ ବୁଲିବା କି ପ୍ରକାର ଗତି ?
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷରେ ବୁଲିବା ଆବର୍ତୀ ଗତି ।

(iii) ଘଡ଼ିର ସୂଚକ କଣ୍ଟାର ଗତି କି ପ୍ରକାର ଗତି ?
Answer:
ଘଡ଼ିର ସୂଚକ କଣ୍ଟାର ଗତି ଆବର୍ତୀ ଗତି ।

(iv) ବସ୍ତୁର ବେଗ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ତାହାକୁ ସେ ବସ୍ତୁର ବେଗ କୁହାଯାଏ ।

(v) ଦୂରତା, ସମୟ ଓ ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ କ’ଣ ?
Answer:
ଦୂରତା ମାପର ମୌଳିକ ଏକକ ମିଟର, ସମୟ ମାପର ସେକେଣ୍ଡ ଓ ବେଗ ମାପର ମୌଳିକ ଏକକ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ।

(vi) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ କେଉଁ ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ?
Answer:
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ଵାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।

(vii) ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାର କେଉଁ ଗତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:
ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାର ଦୋଳନ ଗତି ବା ଆବର୍ତ୍ତୀ ଗତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

(viii)ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଧୀର, କ୍ଷୀପ୍ର କିପରି ଜାଣିବା ?
Answer:
ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଧୀର କିଏ କ୍ଷୀପ୍ର ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ।

(ix) ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି କେଉଁ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ସରଳରେଖ୍ୟ ଗତି ।

(x) ସ୍ଥିରବସ୍ତୁ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ସମୟ ସହ ନିଜର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ସ୍ଥିରବସ୍ତୁ କହନ୍ତି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସମଗତି ଓ ଅସମଗତି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:

• ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ତେବେ ସେପରି ଗତିକୁ ସମଗତି କୁହାଯାଏ ।
• ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ତା’ର ବେଗ ଯଦି ବାର୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ଏପରି ଗତିକୁ ଅସମଗତି କୁହାଯାଏ ।

Question 2.
ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତୀୟ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତୀୟ ଗତିର ଉଦାହରଣ –

• ଘଣ୍ଟାର ସେକେଣ୍ଡ କଣ୍ଟାର ଗତି ।
• ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥ‌ିବାର ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ।

Question 3.
ଦୁଇଟି ଆବର୍ଷ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ଆବର୍ତ୍ତ ଗତିର ଉଦାହରଣ

1. ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।
2. ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥ୍‌ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।

Question 4.
ଦୁଇଟି ସରଳରୈଖିକ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ସରଳରୈଖିକ ଗତିର ଉଦାହରଣ

1. ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ମାର୍ଚ୍ଚଫାଷ୍ଟ କରି ଯାଉଥ‌ିବା ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ସମୂହ ଗତି ।
2. ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚାଳକର ପକେଟରେ ଥିବା କଲମର ଗତି ।

Question 5.
ଦୁଇଟି ଏକାଧ୍ଵକ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ଏକାଧ୍ଯକ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ-

• ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।

Question 6.
ଗ୍ରାଫ୍ ପାଇଁ ସ୍କେଲ୍ ବାଛିବାବେଳେ କେଉଁ ବିଷୟ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନଦେବା ଉଚିତ୍ ?
Answer:

• ଗ୍ରାଫ୍ ଆଙ୍କିବାକୁ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ସାରଣୀରେ ଥ‌ିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ କେତେ ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ ।
• ରାଶିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କେତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ସ୍କେଲ୍ ଏମିତି ନେବାକୁ ହେବ ଯେମିତି ଏହି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୂଲ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଅକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହେବ ।
• ସ୍କେଲ୍ ଏମିତି ବାଛିବ ଯେପରି ଗ୍ରାଫ୍ କାଗଜଟି ପ୍ରାୟ ପୂରାପୂରି ବ୍ୟବହାର ହେବ ।

Question 7.
ଗତିଶୀଳ କାରର ଓଡ଼ୋମିଟରରେ ମାପାଙ୍କ ଅପରାହ୍ନ ୩ଟାରେ ୭୨୮୫୫ କି.ମି. ଅପରାହ୍ନ ୩.୪୫ରେ ୭୨୯୫୫ କି.ମି. ଅଟେ । ଏହି ସମୟ ଅବସ୍‌ରେ କାର୍‌ଟିର ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ବେଗ ସ୍ଥିର କର ।
Answer:
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା
=(72855 କି.ମି. – 72955 କି.ମି.)
= 100 କି.ମି.
ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ = 3.45 -3.00
= 45 ମିନିଟ୍
= \(\frac{45}{60}\) ଘଣ୍ଟା = \(\frac{3}{4}\) ଘଣ୍ଟା

=100 କି.ମି. ÷ \(\frac{3}{4}\) ଘଣ୍ଟା
= 100 × କି.ମି. ଘଣ୍ଟା = \(\frac{400}{3}\) କି.ମି. ଘଣ୍ଟା

Question 8.
ସମଗତି ଓ ଅସମଗତି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଗଣନା କରିବା ପାଇଁ ତାହାର କ’ଣ କ’ଣ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା ଦରକାର ?
Answer:
(i) ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ତେବେ ସେପରି ଗତିକୁ ସମଗତି କୁ ହାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ତା’ର ବେଗ ଯଦି ବାରମ୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ଏପରି ଗତିକୁ ଅସମଗତି କୁହାଯାଏ ।

(ii) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ ସେ ବସ୍ତୁର ବେଗ କୁହାଯାଏ । ତେବେ ଦୂରତାର ଏକକ ମିଟର ଓ ବେଗର ଏକକ ମିଟର ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ ।

(iii)

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗତି କ’ଣ ? ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ଦିଗ ଓ ଦୂରତା ସମୟ ଅନୁସାରେ ନ ବଦଳିଲେ ବସ୍ତୁଟି ସ୍ଥିର ଏବଂ ଏଥରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବି ବଦଳିଲେ ତାହା ଗତିଶୀଳ ।
(ii) ଗତି ସାଧାରଣତଃ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଅଟେ ; ଯଥା – ସରଳରେଖ ଗତି, ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି, ଆବର୍ତୀ ଗତି ଏବଂ ଦୋଳନ ଗତି ।

ସରଳରେଖ୍ୟ ଗତି – ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କଲେ, ତା’ର ଗତିକୁ ସରଳରେଖ୍ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ – ପେଣ୍ଡୁଟିଏ ଗଡ଼େଇଲେ ସେ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରିଥାଏ, ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରିଥାଏ ।
ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି – ଯଦି କୌଣସି ଏକ ବସ୍ତୁ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରୁଥାଏ, ତେବେ ତା’ର ଗତିକୁ ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ – ଚକ୍ରବାଣର ଗତି, ସାଇକେଲ୍ ଚକର ଗତି, ଚକ୍ରଦୋଳିର ଗତି ଇତ୍ୟାଦି ।
ଆବର୍ତୀ ଗତି – ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି, ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥିବା ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ଇତ୍ୟାଦି ଆବର୍ତ୍ତୀ ଗତିର ଉଦାହରଣ ।
ଦୋଳନ ଗତି – ତୁମେ ଦୋଳି ଖେଳୁଥ‌ିବାବେଳେ ଦୋଳିଟି ଏପଟ ସେପଟ ହୋଇ ଅର୍ଥାତ୍ ଥରେ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଗତି କରିଥାଏ । ସେହିପରି ଭାବରେ ଘଣ୍ଟାରେ ଥ‌ିବା ଦୋଳକ ଓ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଏପଟ ଓ ସେପଟ ହୋଇ ଗତି କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ଗତିକୁ ଦୋଳନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।

Question 2.
ସରଳ ଦୋଳକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବୁଝାଅ । ସେକେଣ୍ଡ ଦୋଳକ କ’ଣ ?
Answer:
ସରଳ ଦୋଳକ :

1. ସରଳ ଦୋଳକର ସୂତାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ 1 ମିଟର । ସୂତାରୁ ଝୁଲିଥିବା ଛୋଟ, ଭାରୀ (ସାଧାରଣତଃ ଗୋଲାକାର) ବସ୍ତୁକୁ ଗୋଲକ (Bob) କୁହାଯାଏ ।
2. ଦୋଳକର ବକୁ A ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଟାଣି ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବର୍‌ଟି ଦୋଳନ କରି ମାଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାନ ଅତିକ୍ରମ କରି ‘B’ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଯିବ ।
   
3. B ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ବଟି ଦୋଳନ କରି ମାଧ ଅବସ୍ଥାନ O ଦେଇ A ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଫେରିବ ।
4. ଏହିପରି ବବ୍ ନିରନ୍ତର ଗତିକରି ଚାଲିବ । ବତ୍‌ର ଏହି ଗତିକୁ ଦୋଳନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
5. ବଚ୍‌ଟି ସ୍ଥିତି Aରୁ ସ୍ଥିତି Bକୁ ଯାଇ ପୁଣି ସ୍ଥିତି Aକୁ ଫେରିଆସିବାକୁ ଯେତିକି ସମୟ ନିଏ ତାହା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ କୁହାଯାଏ ।

ସେକେଣ୍ଡ ଦୋଳକ :

1. ଯେଉଁ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ୨ ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ, ତାହାକୁ ସେକେଣ୍ଡ-ଦୋଳକ କୁହାଯାଏ ।
2. ଏବେ ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ିମାନଙ୍କରେ ଅଣୁର ଦୋଳନ ସମୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସମୟ ମପାଯାଉଛି ।