Go through 7th Class Social Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Social Science Chapter 11 Question Answer Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ to understand textbook questions more clearly.
7th Class Social Science Chapter 11 Question Answer Odia Medium
Class 7 Social Science Chapter 11 Odia Medium
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ
Question 1.
ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଓ ଏଥୁରେ ବିନିମୟ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
- ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବା ପାଇବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ବିନିମୟ କରୁଥିଲେ । ଏହାକୁ ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।
- ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଦଳ ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିନିମୟର ସର୍ବପୁରାତନ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ।
- ଲୋକମାନେ ବିନିମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ କଉଡ଼ି, ଲୁଣ ଚା’, ଧୂଆଁପତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର, ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଯଥା— ଗାଈ, ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ଘୋଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
- ପ୍ରଶାନ୍ତ ମାହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳର କେତେକ ଦେଶରେ ପଥରର ଡିସ୍କ ବା ରାଇ ପଥରକୁ ଟଙ୍କା ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
- ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅସୁବିଧାଜନକ ହେବାରୁ ଏହାର ବିକଳ୍ପ ଖୋଜାଗଲା । ଏହାପରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ଏବଂ ସର୍ବଶେଷରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ।
Question 2.
ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କେଉଁସବୁ ଅସୁବିଧା ଥିଲା ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଅଦଳ ବଦଳ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡୁଥିଲା ।
(ii) ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂରସ୍ଥାନକୁ ବୋହିନେବାରେ ସେମାନେ ଖର୍ଚ୍ଚାନ୍ତ ହେଉଥିଲେ । ଓଜନଦାର ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଆଣିବା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟୟବହୁଳ ଥିଲା ।
(iii) ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟର ଚାହିଦା ଥିବା ଦରକାର । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ତନ୍ତୀର ଧାନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ଦରକାର ଓ ଚାଷୀର ଲୁଗା ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ଦରକାର ପଡୁଥିଲା । ଏହାକୁ ଦ୍ୱୈତ ସଂଯୋଗ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଏହା ଛଡ଼ା ଅଧିକ ଦୂଲ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଦେଇ କମ୍ ଦାମ୍ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣାଯାଇ ପାରୁ ନଥିଲା ।
(v) ସେଥିପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ଏହିସବୁ ଅସୁବିଧାର ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜିଲେ । ଶେଷରେ ମୁଦ୍ରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲା ।
Question 3.
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:
(i) ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭାରତୀୟମାନେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ଯାହାକି ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରୂପ ଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରୁଥିଲେ ।
(ii) ସେହି ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା । ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଚଳନ ଶାସକମାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା । କେତେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରା ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଵୀକୃତ ହୋଇଥିଲା ।
(iii) ସେତେବେଳେ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସୁନା, ରୂପା ଏବଂ ତମ୍ବା ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ କିମ୍ବା ମିଶ୍ରଧାତୁରୁ ତିଆରି ହେଉଥିଲା ।
(iv) ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କାର୍ଷାପଣ’’ ବା ସକ୍ଷେପରେ ‘ପଣ’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘ରୂପ’ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(v) ପ୍ରାଚୀନ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ଵ ଯଥା ମୁଣ୍ଡ ଓ ଲାଞ୍ଜ ପଟେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ତଥା ରୂପ ଖୋଦିତ ହେଉଥିଲା । ଏଥିରେ ପ୍ରାଣୀ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ପ୍ରକୃତି ରୂପ ଏବଂ ରାଜା, ରାଣୀ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉଥିଲା ।
Question 4.
ସମୟାନୁକ୍ରମେ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ମୁଦ୍ରା କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି ?
Answer:
(i) କଥାରେ ଅଛି ‘ ଆବଶ୍ୟକତା ହିଁ ଉଦ୍ଭାବନର ଜନନୀ’’ । କ୍ରମଶଃ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାର ଓ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧିସହ ପଣ୍ୟ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ନିମନ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା
(ii) ପଣ୍ୟ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭୂତ ହେଲା ।
(iii) ବିନିମୟର ଏକ ସାଧାରଣ ମାଧ୍ୟମ ହିଁ କିଣାବିକାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ ଓ ଏହି କାରଣରୁ ‘ମୁଦ୍ରା’ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ।
(iv) ଦେଣନେଣ କାରବାରରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ଏକ ଦେୟ ପ୍ରଦାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବେ ସ୍ଵୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲା ।
(v) ସମୟାନୁକ୍ରମେ ବିନମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ମୁଦ୍ରା ଏହିପରି ଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରାରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରୁଛି । ମୁଦ୍ରାର କଳେବର ଦିନକୁ ଦିନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି ।
Question 5.
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପଦ୍ଵାରା ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରିଥିଲା ?
Answer:
(i) ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ସେହି ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା ।
(ii) ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଚଳନ ଶାସକମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହୁଥିଲା । କାଳକ୍ରମେ କେତେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶାସକଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରା ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଵୀକୃତ ହୋଇଥିଲା ।
(iii) ଏହା ଫଳରେ ଏକ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ସହଜ ଓ ସୁଗମ ହୋଇପାରିଥିଲା ।
(iv) ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସୁନା, ରୂପା ଏବଂ ତମ୍ବା ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ କିମ୍ବା ମିଶ୍ରଧାତୁରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କାର୍ଷାପଣ’ ବା ସଂକ୍ଷେପରେ ‘ପଣ’ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(v) ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘ରୂପ’ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
Question 6.
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରର ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଧାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ ।
ଦୈନିକ ଏକ ଅଢ଼କା ଶସ୍ୟଦ୍ଵାରା ବାର୍ଷିକ ୬୦ ପଣକୁ ବଦଳାଯାଇ ପାରିବ । ଏକ ଅଢ଼କା ୪ ଜଣଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ସହ ସମାନ । (ଏକ ଅଢ଼କା ପ୍ରାୟ ତିନି କିଲୋଗ୍ରାମ ସହ ସମାନ) । ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ ପଣର ମୂଲ୍ୟ ବିଷୟରେ କ’ଣ ସୂଚନା ମିଳୁଛି ?
ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବାରୁ ୧୦୦ ପଣ ଜୋରିମାନା ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା । ଏହାକୁ ବାର୍ଷିକ ଦରମା ସହ ତୁଳନା କର । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିବା ବିଷୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ନିଷ୍କର୍ଷ ବାହାର କରିପାରିବ ?
Answer:
(i) ଏଠାରେ ବାର୍ଷିକ ଦରମା = ୬୦ ପଣ = ଏକ ଅଢ଼କା ଶସ୍ୟ ଦିନକ ପାଇଁ
୧ ଅଢ଼କା = ପ୍ରାୟ ୩ କିଲୋଗ୍ରାମ ଶସ୍ୟ ସହ ସମାନ
ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ଶସ୍ୟ ଦରକାର ହେବ = ୩୬୫ × ୩ = ୧୦୯୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ଶସ୍ୟ
ତେଣୁ ୧୦୯୫ କିଲୋଗ୍ରାମ ଶସ୍ୟ = ୬୦ ପଣ
୧ ପଣ = ୧୦୯୫ : ୬୦ = ୧୮.୨୫ କି.ଗ୍ରା ଶସ୍ୟ
ଏହା ଅର୍ଥ ସେହି ସମୟରେ ୧ ପଣର ମଲ୍ୟ ୧୮.୨୫ କି.ଗ୍ରା ଶସ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ସମାନ ଓ ଏହା ୪ ଜଣକର ପାଖାପାଖୁ ୬ ଦିନର ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍ଗେ ସମାନ ।
(ii) ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବାରୁ ୧୦୦ ପଣ ଜୋରିମାନା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ପ୍ରାୟ ୨୦ ମାସର ଦରମା ସହିତ ସମାନ ।
(iii) ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଶା ସକମାନେ ଖୁବ୍ ଦୟାଳୁ ଥିଲେ । ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଅସୁବିଧା ସମୟରେ ନାଗରିକମାନେ ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ ଓ ସହଯୋଗ ବଜାୟ ରଖୁବେ ।
Question 7.
ଲୋକମାନେ କିପରି ପରସ୍ପରକୁ କଉଡ଼ିକୁ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଥୁବେ, ତାହା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟଙ୍ଗ ନାଟକ ଲେଖୁ ଅଭିନୟ କର ।
Answer:
ନାଟକର ନାମ – କଉଡ଼ିର କମାଲ ।
ନାଟକର ଚରିତ୍ରମାନେ ହେଲେ – କୃଷକ, କୁମ୍ଭାର, ବ୍ୟବସାୟୀ, ଗ୍ରାମ ମୁଖୁଆ ।
(i) ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟ – ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଦଳବଦଳର ସମସ୍ୟା
- କୃଷକ : କୁମ୍ଭାର ଭାଇ ମୋର କିଛି ମାଟି ହାଣ୍ଡି ଦରକାର ଥିଲା, ମୁଁ ତା’ ବଦଳରେ ତୁମକୁ କିଛି ଗହମ ଦେବି ।
- କୁମ୍ଭାର : ମୋର ଖଣ୍ଡିଏ ଲୁଗା ଦରକାର ଥିଲା । ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ଗହମ ନେଇ କ’ଣ କରିବି ?
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ
- ବ୍ୟବସାୟୀ : କୃଷକ ଓ କୁମ୍ଭାର ଭାଇ ତୁମେ ତୁମ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ କଉଡ଼ିରେ ବଦଳାଇ ନିଜ ନିଜର ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିପାରିବ ।
- ଗ୍ରାମ ମୁଖୁଆ : ହଁ ଭାଇମାନେ କଉଡ଼ିକୁ ବହୁତ ଦିନ ରଖୁପାରିବ, ତାକୁ ମଧ୍ୟ ଗଣିପାରିବ ଏବଂ ସହଜରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସହଜରେ ନେବା ଆଣିବା କରିପାରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା ।
(iii) ତୃତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ :
- କୃଷକ କଉଡ଼ି ବଦଳରେ କୁମ୍ଭାରଠାରୁ ମାଟି ପାତ୍ର କିଣିପାରିଲା ।
- କୁମ୍ଭାର ମଧ୍ଯ ତା’ର ଆବଶ୍ୟକ ଲୁଗା ତନ୍ତୀଠାରୁ କଉଡ଼ି ବଦଳରେ କିଣିପାରିଥିଲା ।
ଉଭୟଙ୍କର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ହୋଇ ପାରିଥିଲା ଏବଂ ଦୁଇ ଜଣଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇପାରିଥିଲା । ଏହା କେବଳ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଲା ସେହି କଉଡ଼ି ପାଇଁ । ଏହା ବ୍ୟବସାୟର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲା । ଏହି ନାଟକରୁ ଆମେ ଉପଲବ୍ଧ କଲୁ ଯେ କିପରି ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଦଳବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମାଧାନରେ କଉଡ଼ି ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଟଙ୍କା ପ୍ରଚଳନ ହେବାର ମାର୍ଗକୁ ଏକ ପାଦ ଆଗେଇ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Question 8.
କାଗଜ ନୋଟ୍ ଛାପିବା ଓ ବିତରଣ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍ଗ ଏକମାତ୍ର ଅନୁମୋଦିତ ଉତ୍ସ । କାଗଜ ଟଙ୍କାର ବିନିମୟ ଛାପା ତଥା ବ୍ୟବହାରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ୍ରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି । ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ଓ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ଆମ ଦେଶରେ ଭାରତୀୟ ରଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବା କ୍ଷମତା ପାଇଛି । ତେଣୁ ଟଙ୍କା ଛପାଇବା ପାଇଁ ସେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ଯେପରିକି ସହଜରେ ଏହା ନକଲି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ । ସେଥିପାଇଁ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଗୁପ୍ତ ପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ କେତେ ପ୍ରକାର ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ କରାଗଲା ।
(ii) ଟରମାର୍କ : ଆମ୍ବର ପାଞ୍ଚ ଶହ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ରେ ଯେପରି ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଛବି ରହିଛି, ଏହା କେବଳ ଲାଇଟ୍ରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
(iii) ଲୁକ୍କାୟିତ ଛବି : ସେଥିରେ କିଛି’ ସଂଖ୍ୟା ଥାଏ, ଯାହା କେବଳ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
(iv) ମାଇକ୍ରୋଲେଟରିଂ : ଏହି ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ‘RBI’ ଲେଖାଯାଇଥାଏ, ଯାହା କେବଳ ମ୍ୟାଗ୍ନି ଫାଇଙ୍ଗ୍ ଲାଇଟ୍ରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
(v) ଚିକ୍ଚିକ୍ କରୁଥିବା କାଳି : ଏଥୁରେ ଚିକ୍ଚିକ୍ କରୁଥିବା ଏକ ପ୍ରକାର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କାଳି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
(vi) କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା : ଏଥୁରେ ଏକ ପ୍ରକାର ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ସହିତ କୋଡ଼ ରଖାଯାଇଥାଏ ।
(vii) ପଛ ପାର୍ଶ୍ଵ : ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟଙ୍କା ପଛପଟରେ ଏକ ମନ୍ଦିର, ଗୁମ୍ଫା କିମ୍ବା ସ୍ତୂପର ଚିତ୍ର ହିଥାଏ । ଏତେ ବାଟବଣା ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଲୋକମାନେ ନକଲି କରି ଛପାଇ ପାରୁଛନ୍ତି । ଏଥିପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
Question 9.
ତୁମ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟ ତଥା ସ୍ଥାନୀୟ ଦୋକାନୀଙ୍କଠାରୁ ଦେଣନେଶର କେଉଁ ମାଧ୍ୟମକୁ ସେମାନେ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ପଚାରି ବୁଝ । ସେମାନେ ନଗଦ ରାଶି ନା ୟୁ.ପି.ଆଇ. (UPI) ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ଆମ୍ଭେମାନେ ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସମାଜର ତିନି ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କ କଥା ବିଚାରକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିବା ।
(ii) ପ୍ରଥମେ ଆମେ ୬୦ ବର୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କଥା ବିଚାର କରିବା – ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଟଙ୍କା କାରବାରକୁ ପସନ୍ଦ କରିବେ । ସେମାନେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାର ଜାଣି ନାହାନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏ ବିଷୟରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ବଢ଼ିନାହିଁ । ସେମାନେ ଟଙ୍କା ଫ୍ରିଡ଼୍ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କରିଥା’ନ୍ତି ।
(iii) ସହରାଞ୍ଚଳର ଯୁବ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା ସେମାନେ UPI କୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି ଏବଂ ଫୋନ୍, ଗୁଗୁଲପେ ରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇବାକୁ ବେଶୀ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତ । ଏହା ସହଜରେ ତୁରନ୍ତ ଟଙ୍କା ପଠାଇ ପାରିଥାଏ । ହଜିଯିବାର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନଥାଏ । ଏଥୁରେ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ରହିଯାଇଥାଏ ।
(iv) ଦୋକାନୀମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବା – ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମିଶ୍ରିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ । ସହରାଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ UPI କୁ ସଫଳ କରିଥାନ୍ତି । କାରଣ ଏଥରେ ନେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ । ଏଥିରେ ଅତି ଖୁବ୍ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣାବିକା ହୋଇପାରିଥାଏ । ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଟଙ୍କା କାରବାରକୁ ବେଶୀ ପସନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି କାରଣ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ନେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥାଏ । ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣ ହେଲା ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟଙ୍କା କାରବାର ପାଇଁ ୫% ୧୦% ଚାର୍ଜ ନେଇଥାଏ ।
ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୨୫୧) :
Question 1.
ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ ବିନିମୟ କିପରି ହେଉଥୁଲା ?
Answer:
(i) ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ କିଣାବିକା ଦ୍ରବ୍ୟ ବଦଳରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ଘରୋଇ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ବିନିମୟ ହେଉଥିଲା ।
ହେଉଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ
(ii) ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା- କଉଡ଼ି, ଲୁଣ, ଚା’, ଗୋରୁଗାଈ ଓ ଧାନ ଗହମ ଆଦି ପଦାର୍ଥ ସାଧାରଣଭାବେ ଦେଣନେଣର ପ୍ରାଚୀନ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା । ମୁଦ୍ରାର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ବିକଳ୍ପ ଥିଲା ।
Question 2.
ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ କାହିଁକି ହେଲା ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଘେରରେ ରହିଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵିପାକ୍ଷୀୟ ଆବଶ୍ୟକତାର ସଂଯୋଗ ଓ ଭାଗ ଯୋଗ୍ୟତାର ଅଭାବ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲା ।
(ii) ଅର୍ଥାତ୍ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ତାଙ୍କର ଗାଈ ବଦଳରେ ପୋଷାକ, ଔଷଧ, ଚାଉଳ ଇତ୍ୟାଦି ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛି । ତେଣୁ ଏ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବିକିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତିଟିଏ ମିଳିବା ଅତି ବିରଳ ।
(iii) ସେହିପରି ଗାଈକୁ ଭାଗ ଭାଗ କରି ବିକିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଭାଗ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ କ୍ଷୀର, ଦହି, ସବୁଜ ପନିପରିବା ଭଳି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ପଚିସଢ଼ି ଯାଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ବିକ୍ରି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(iv) ଏତଦ୍ବ୍ୟତୀତ ଭାରି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ବୋହିକି ନେବା ଆଣିବା କରିବା ତଥା ବିଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥର ସଠିକ୍ ମୂଲ୍ୟ ନିରୂପଣ କରିବାରେ ମଧ୍ଯ ଅସୁବିଧାମାନ ରହୁଥିଲା । ଏସବୁ ଅସୁବିଧାର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ।
Question 3.
ସମୟାନୁକ୍ରମେ ମୁଦ୍ରା କିପରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଵରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ?
Answer:
(i) ଆଦିମ କାଳରେ କଉଡ଼ି, ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଓ ଗୋରୁଗାଈ ଆଦିଦ୍ଵାରା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ହେଉଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଥିବାରୁ କାଳକ୍ରମେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ଓ ପରେ କାଗଜ ଟଙ୍କାର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ।
(ii) ଆଜିକାଲି କାଗଜ ଟଙ୍କା ବଦଳରେ ଡିଜିଟାଲ ଅର୍ଥ (ୟୁପିଆଇ, କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ କାର୍ଡ଼ ଓ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ଼) କାରବାର ମୋବାଇଲ ଫୋନ୍ ଓ କାର୍ଡ଼ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯାଉଛି ।
ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
Question 1.
ଧରିନିଅ ତୁମେ ଜଣେ ଚାଷୀ ଏବଂ ତୁମେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନେ ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ତୁମେ ତୁମ ଜେଜେମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ହଳେ ନୂଆ ଜୋତା, ଔଷଧ ଓ ପ୍ଲେଟର ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜିନିଷ ଆଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି । ତେବେ ତୁମ ପାଖରେ ବିନିମୟ ପାଇଁ କେବଳ ବଳଦଟିଏ ଅଛି । ଚିନ୍ତାକର, ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ଥାନରୁ ମିଳୁଥିବା ଏସବୁ ଜିନିଷ ପାଇଁ, ତୁମେ ବଳଦକୁ କିପରି ବଦଳେଇ ପାରିବ ? ତୁମେ କେଉଁସବୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ?
Answer:
(i) ମତେ ମୋର ଆବଶ୍ୟକ ଜିନିଷ ଯଥା- ହଳେ ନୂଆ ଜୋତା, ଏକ ସ୍ଵେଟର ଓ ମୋ ଜେଜେମା’ଙ୍କ ପାଇଁ ଔଷଧ ରଖୁଥିବା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ । ଏ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ବଦଳରେ ସେ ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ବଳଦ ନବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(ii) ଏପରି ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରୂହ ବ୍ୟାପାର । ଏଥିପାଇଁ ମତେ ବହୁସ୍ଥାନ ବୁଲି ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇବା ନିଶ୍ଚୟ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ।
Question 2.
ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ବିନିମୟରେ ବାସନକୁସନ କିଣିବା । ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟର କିଛି ଉଦାହରଣ । ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଲୋକମାନଙ୍କର କି କି ପ୍ରକାର ଅନୁଭୂତି ରହିଛି ? ଲୋକଙ୍କଦ୍ଵାରା ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ଚାଲିଥିବା ବିନିମୟର କିଛି ଘଟଣା ଘଟୁଛି କି ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଧୀରେଧୀରେ ଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ହେବାକୁ ବସିଲାଣି । ତେବେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସମାଜରେ ଏ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଳ୍ପେ ବହୁତେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି । ଯେପରିକି ପୁରୁଣା ଶାଢ଼ି ବିନିମୟରେ ନୂଆ ବାସନକୁସନ ଦେବା ଏବଂ ଚାଷୀମାନେ ଶସ୍ୟଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଆଦି କିଣିବା ।
(ii) ଏ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉଭୟ ଭଲ ଦିଗ ହେଲା – ଏହାଦ୍ଵାରା ମୁଦ୍ରା ସଞ୍ଚିତ ରହେ, ଦେନେଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ଵାସ ଓ ସାମାଜିକ ସୁସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ହୁଏ ଏବଂ ବିନିମୟ ସହଜ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ଅନେକ ସମୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ସମସ୍ୟା ବହୁଳ ହୋଇଥାଏ । ନିଜ ଜିନିଷ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଖୋଜିବା, ନ୍ୟାୟସଂଗତ ବିନିମୟ ହାର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଓ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ନେବା ଆଣିବା କରିବାରେ ଅସୁବିଧାମାନ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ଆଧୁନିକ କାଳରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପ୍ରଣାଳୀ ନୂଆରୂପ ନେଇଛି । ଏବେ ଅନଲାଇନ୍ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, ସାମାଜିକ ମିଡ଼ିଆଗ୍ରୁପ୍ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ବିନିମୟ ଜାଲକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜିନିଷ ବା ସେବା ଅଦଳବଦଳ କରୁଛନ୍ତି । ଉଭୟ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ମିଶ୍ରଣରେ ଆଧୁନିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପ୍ରଣାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ।
(v) ଦକ୍ଷତା ଅଦଳବଦଳ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଧୁନିକ ବିନା ଅର୍ଥ ଆଧାରିତ ବିନିମୟ ପ୍ରଣାଳୀ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ କୌଣସି ପିଲାକୁ ପାଠ ପଢ଼ାଇଲେ ଓ ପ୍ରତିବଦଳରେ ପିଲାର ବାପା ତାଙ୍କ ବାଡ଼ିବଗିଚା କାମ କଲେ । ଏଥିରେ ଦକ୍ଷତା ବା ସେବା ଅଦଳବଦଳ ହେଲା ।
Question 3.
ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମୟ ରେଖାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ମୁଦ୍ରା କାରବାରରେ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ?
Answer:
ପ୍ରଦତ୍ତ ମୁଦ୍ରାର ଯାତ୍ରା ସମୟରେଖାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଆମ ଦେଶରେ ଅବହମାନ କାଳରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଣଦେଣର ପ୍ରକାର ଓ ମାଧ୍ଯମ ତଥା ଟଙ୍କାର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତଥ୍ୟ ମିଳେ ।
- ୬୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୧୦୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ।
- ୧୦୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୧୮୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଉଡ଼ି ବିନିମୟ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ।
- ୬୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ୧୮୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୁହା, ସୁନା, ରୁପା, ତମ୍ବା ଆଦି ଧାତୁ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ।
- ୧୮୬୧ ମସିହାରୁ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମେ କାଗଜଟଙ୍କାର ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ।
- ୧୯୮୦ ମସିହାରୁ ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା ଯଥା- କ୍ରେଡ଼ିଟ କାର୍ଡ଼ ଓ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ଼ର ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ।
- ୨୦୧୬ ମସିହାରୁ ୟୁପିଆଇ ଡିଜିଟାଲ ଦେୟପୈଠ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭାବରେ ମୋବାଇଲ୍, କମ୍ପ୍ୟୁଟରଦ୍ଵାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ।
Question 4.
ପ୍ରଦତ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ତାମିଲନାଡୁର ପୁଡ଼ୁକୋଟାଇରୁ ଖନନବେଳେ ମିଳିଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକର ମୁଣ୍ଡ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ରୋମ ଶାସକଙ୍କ ଛବି ରହିଛି । ଏହି ତଥ୍ୟରୁ ଆମେ କେଉଁ ନିଷ୍କର୍ସରେ ପହଞ୍ଚିବା ?
Answer:
(i) ରୋମ ଦେଶର ମୁଦ୍ରା ତାମିଲନାଡୁରୁ ମିଳିବା ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତ ରୋମ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିଲା । ଏହି ନୌବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଆରବ ସାଗର ପଥଦେଇ ହେଉଥିଲା ।
(ii) ଏହା ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ସଭ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଆଦାନପ୍ରଦାନର ସୂଚନା ବହନ କରେ । ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ ଯେ ଭାରତରେ ମଧ୍ଯ ରୋମ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦେଣନେଣର ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ।
Question 5.
ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଞ୍ଚଜଣିଆ ଦଳ ଗଠନ କର । ଦଳଗତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ଘରର ସଦସ୍ୟ, ପଡ଼ୋଶୀ ଓ ଦୋକାନୀ ଆଦି ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ପୁରୁଣା ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହ କର । ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକର ବିଭିନ୍ନ ବିଶେଷଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖୁରଖ । ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଥିରେ ଓ କେଉଁ ମସିହାରେ ତିଆରି ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ କେଉଁ ଛବି ବା ଲେଖା ରହିଛି, ଏସବୁର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏହି ଅନୁଧ୍ୟାନରୁ ତୁମେ କ’ଣ ଅନୁମାନ କରିପାରୁଛ ? ତୁମର ଅନୁମାନ ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍, କିପରି ଜାଣିପାରିବ ?
Answer:
(କ) ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ରେକର୍ଡିଂ :
(i) ବିଭିନ୍ନ ଧାତୁ (ତମ୍ବା, ରୁପା, ନିକେଲ) ମୁଦ୍ରାର ଚିହ୍ନଟକରଣ ।
(ii) ପ୍ରସ୍ତୁତି ବର୍ଷ : ଯଦି ପଢ଼ି ହେଉଥାଏ, ତା’ହେଲେ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ବର୍ଷ ଲେଖୁ ରଖାଯିବ ।
(iii) ମୁଦ୍ରା ବା ସିକ୍କାର ସାମ୍ନାପଟ / ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵ : ଏହି ପାର୍ଶ୍ଵରେ ରାଜାଙ୍କ ମୁହଁ, ଦେବଦେବୀ ଓ ଜାତୀୟ ପ୍ରତୀକ ଆଦିର ଛବି ରହିଥାଏ ।
(iv) ସିକ୍କାର ପଛ ପାର୍ଶ୍ବ | ପ୍ରତିପାର୍ଶ୍ବ : ଏହି ପାର୍ଶ୍ଵରେ ମୁଦ୍ରାର ମୂଲ୍ୟ, ବର୍ଷ, ବିଭିନ୍ନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ଐତିହାସିକ ପ୍ରତୀକ ଆଦି ରହିଥାଏ ।
(ଖ) ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟର ବିଶ୍ଳେଷଣ :
(i) ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥା : ଏହା ସିଲ୍କାଗୁଡ଼ିକ ସମସାମୟିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରାର ସମୃଦ୍ଧିର ସୂଚକ ।
(ii) ରାଜନୈତିକ ଇତିହାସ : ମୁଦ୍ରା / ସିକ୍କାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସମୟର ଶାସକ | ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜଣାପଡ଼େ ।
(iii) ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ : ସିକ୍କାର ପଛପଟେ ଥିବା ଧାର୍ମିକ ପ୍ରତୀକ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ।
(ଗ) ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା :
(i) ଉପଲବ୍ଧ ମୁଦ୍ରାକୁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ରେକର୍ଡ଼ ଓ ପୁରାତନ ମୁଦ୍ରା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପୁସ୍ତକ ସହ ମିଳାଇ ପୁନଃ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(ii) ମ୍ୟୁଜିୟମ୍ରେ ଥିବା ସିକ୍ ସଂଗ୍ରାହକ ବିଶାରଦଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଆବଶ୍ୟକ ।
(iii) ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଭଳି ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ମୁଦ୍ରାଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରୁ ଅନଲାଇନ୍ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ପୁନଃ ଯାଞ୍ଚର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
ଉଦାହରଣ : ୧୯୪୭ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ରାଜା ଷଷ୍ଠ ଜର୍ଜଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ଏବଂ ପଛପାର୍ଶ୍ବରେ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭର ସିଂହ ଚିହ୍ନ ରହିଛି । ଏହା ଉପନିବେଶବାଦର ଅନ୍ତ ଓ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣ ସୂଚନା ଦେଉଛି ।
Question 6.
ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଦେଣନେଣ ଯଥା— ପନିପରିବା କିଣିବା ବା ଜମି କିଣିବା ସମୟରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ କ’ଣ ସବୁ ଘଟିଥବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରୁଛ ? ଏଥରେ କି କି ସମସ୍ୟା ଉପୁଜୁଥୁବ ?
Answer:
(i) ଭାରୀ ତଥା ଅସୁବିଧା ଜନକ : ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ ସିକ୍କାର ଓଜନ ଏକ ସମସ୍ୟା ହେଲା । ବହୁ ପରିମାଣରେ ମୁଦ୍ରା ବୋହିବା ବା ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ।
(ii) ସୀମିତ ମୂଲ୍ୟ : ସିକ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ବହୁତ କମ୍ ଯଥା- ପାଏ, ଅଧୁଲି ଠାରୁ ଟ.୨ ବା ଟ.୫ ଥିଲା । ବଡ଼ ନେଣଦେଣ (ଯଥା- ଜମି ଖରିଦ ବିକ୍ରି ଇତ୍ୟାଦି) ପାଇଁ ବହୁତ ସିକ୍କା ଦରକାର ପଡ଼େ ।
(iii) ଗଣନାର ସମସ୍ୟା : ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ସିକ୍କା ଗଣିବା କଷ୍ଟକର ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ ।
(iv) ଘଷିହୋଇ ନଷ୍ଟ ହେବା : ବହୁବାର ବ୍ୟବହାର କଲେ ସିକ୍କା ଘଷିହୋଇ ଆକୃତି ଓ ଚମକ ହରାଏ । ଏପରି ସିକ୍କା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଲୋକେ ଅମଙ୍ଗ ହୁଅନ୍ତି ।
(v) ନକଲି ସିକ୍କା : ନକଲି ସିକ୍କା ବା ଅନୁନ୍ନତ ମାନର ଧାତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସିକ୍କା ବଜାରରେ ଚାଲିପାରେ । ଏହା ଯୋଗୁଁ ଲୋକଙ୍କ ଭିତରେ ଅବିଶ୍ଵାସ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
(vi) ଧାତୁ ଅଭାବ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ : ସିକ୍କା ତିଆରି ପାଇଁ ତମ୍ବା, ନିକେଲ ଆଦି ଧାତୁର ଅଭାବ ପଡ଼ିପାରେ । କେବେକେବେ ସିକ୍ସା ତିଆରି କରିବାର ଖର୍ଚ୍ଚ ତାହାର ମୂଲ୍ୟଠାରୁ ବେଶୀ ହୁଏ ।
Question 7.
ପ୍ରଦତ୍ତ ୫୦ ଓ ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟକୁ ଦେଖ । ନୋଟ୍ର ପଛପଟରେ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ଚିତ୍ରିତ କରୁଥିବା ନମୁନାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନି ପାରୁଛନ୍ତି କି ? ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର ।
Answer:
(i) ୫୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ରେ ହାମ୍ପିର ପଥର ରଥର ପ୍ରତିଛବି ରହିଛି । ହାମ୍ପି ହେଉଛି ବିଜୟନଗର (କର୍ଣ୍ଣାଟକ) ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପୁରୁଣା ରାଜଧାନୀ । ଏହି ପଥର ରଥ ଭାରତର ପୁରାତନ ପ୍ରସ୍ତର ଶିଳ୍ପ କଳା, ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳା ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ମନ୍ଦିର ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରତିନିଧୁତ୍ଵ କରେ ।
(ii) ୧୦୦ ଟଙ୍କା ନୋଟ୍ରେ ଥିବା ଛବି ରାଣୀ କି ଭାଭ ଭାରତର ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଐତିହ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ଅଟେ । ଏହା ଗୁଜରାଟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ସିଡ଼ିଥିବା କୂଅ । ଏହା ଭାରତର ପୁରାତନ ଜଳ ସଞ୍ଚୟ ପ୍ରଣାଳୀର ଏକ୍ ସୁନ୍ଦର ଉଦାହରଣ । ଏହି କୂଅର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଶିଳ୍ପକଳା, ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ଓ ଜଳ ସଞ୍ଚୟ ପଦ୍ଧତିର ଅଦ୍ଭୁତ ସମନ୍ଵୟ ଦେଖୁବାକୁ ମିଳେ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଭାରତରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମୂର୍ତ୍ତିକଳାର ସ୍ଵାକ୍ଷର ବହନ କରେ ।
ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :
Question 1.
ଚାଷୀଙ୍କ କାହାଣୀରେ କଳ୍ପନା କର, ଚାଷୀଜଣକ ଏପରି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଖୋଜିବ ଯିଏ ବଳଦ ବିନିମୟରେ ହଳେ ଜୋତା, ସ୍ଵେଟର ଓ ଔଷଧ ଦେଇପାରୁଥୁବ । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିବା କ’ଣ ସହଜ ହେବ ? ଉପରୋକ୍ତ ପରିସ୍ତିତିରେ ତୁମେ କେଉଁ ସବୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ ?
Answer:
ଚାଷୀଜଣକ ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିବା ସହଜ ହେବ ନାହିଁ । ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ସମୟରେ ଆମେ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଅସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲୁ । ଯଥା- ଚାହିଦାର ଦ୍ଵୈତ ସଂଯୋଗର ଅନୁପସ୍ଥିତି, ବିଭାଜନ, ସ୍ଥାୟିତ୍ଵ, ସଂରକ୍ଷଣ, ବହନ ଯୋଗ୍ୟତା ।
Question 2.
ଉପରୋକ୍ତ ଆଲୋଚନା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅଭାବରେ ଦ୍ଵୈତ ସଂଯୋଗର କି ଉଦାହରଣ ରହିଛି ?
Answer:
- ଚାଷୀଜଣକ ହଳେ ଜୋତା, ସ୍ଵେଟର ଓ ଔଷଧ କିଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରତି ବଦଳରେ ଦେବାକୁ ବଳଦଟିଏ ଅଛି ।
- ସୁତରାଂ ତାକୁ ଗ୍ରାହକଟିଏ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯିଏ ବଳଦ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବ ।
- ଚାଷୀ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଜୋତା, ସ୍ଵେଟର ଓ ଔଷଧ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
Question 3.
ଉପରୋକ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାଷୀର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜ କରିବାରେ ‘ଅର୍ଥ | ଟଙ୍କା ବା ମୁଦ୍ରା’ କେଉଁସବୁ ପ୍ରକାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
- ମୁଦ୍ରାଦ୍ଵାରା ଚାଷୀ କିଣାବିକାରେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ତ ଘଟିବ ।
- ଚାଷୀ ତା’ର ବଳଦକୁ ବିକ୍ରି କରି ମୁଦ୍ରା ପାଇବ ଏବଂ ସେହି ମୁଦ୍ରାରୁ କିଛି ଦେଇ ସେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଜିନିଷସବୁ କିଣିପାରିବ ।
- ମୁଦ୍ରାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଦୀର୍ଘକାଳ ରଖୁହେବ । ଏହାର ମୂଲ୍ୟରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ ।
- ଛୋଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ଅଳ୍ପ ପରିମାଣର ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିବା ପାଇଁ କ୍ଷୁଦ୍ର ମୂଲ୍ୟର ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିହେବ ।
- ବଡ଼ବଡ଼ ଓଜନିଆ ବସ୍ତ ବଦଳରେ ମୁଦ୍ରା ନେବାଆଣିବା ସହଜସାଧ୍ୟ ।
Question 4.
ମନେକର ତୁମେ ବହିଟିଏ କିଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ । ତୁମ ପାଖରେ ୫୦ ଟଙ୍କା ଅଛି । ତୁମ ଘର ପାଖରେ ଥିବା ବହି ଦୋକାନରେ ତୁମେ ବହିର ଦାମ୍ ୧୦୦ ଟଙ୍କା ବୋଲି ଜାଣିଲ । ସେହିଦିନ ବହିଟି କିଣିବା ପାଇଁ ତୁମ ପାଖରେ କି ବିକଳ୍ପ ଅଛି ? ତୁମେ ଦୋକାନୀକୁ ପରେ ଟଙ୍କା ଦେଇଦେବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିପାରିବ କି ?
Answer:
ଉ ହଁ, ମୁଁ ବହି ଦୋକାନୀକୁ ବହିଟି ମୋତେ ଦେବାପାଇଁ କହିବି । ମୋ ପାଖରେ ଥିବା ୫୦ ଟଙ୍କା ତାଙ୍କୁ ଦେବି ଓ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ତାଙ୍କୁ ପରେ ଦେବାପାଇଁ କହିବି । ମୋର ବହିଟି ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବାରୁ ସେହିଦିନ ହିଁ ତାହାକୁ କ୍ରୟ କରିବି ।
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
Question 1.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ଯରେ ଯୋଗସୂତ୍ରର ଭୂମିକା କିଏ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ?
Answer:
ଅର୍ଥ
Question 2.
ଜନ ମେନାର୍ଡ଼ କେନ୍ସ କେଉଁ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ?
Answer:
ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ
Question 3.
ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପାଇବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାସହ ଅଦଳବଦଳକୁ କେଉଁ ବ୍ଯବସ୍ଥା କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା
Question 4.
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପରସ୍ପର ଚାହୁଁଥିବା ଜିନିଷ ଅଛି, ସେପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିନିମୟ କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
‘ଚାହିଦାର ଦ୍ଵୈତ ସଂଯୋଗ
Question 5.
ଆସାମର ‘ଜୁନ୍ବିଲ୍’ଠାରେ ତିନିଦିନିଆ ସାମାଜିକ ସାଂସ୍କୃତିକ ମେଳାରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵକଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କାହାକୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଅଗ୍ନି ଦେବତାଙ୍କୁ
Question 6.
ଆଗ କାଳରେ ମୁଦ୍ରା (mint coin) ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କେଉଁ ମିଶ୍ରଧାତୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥୁଲା ?
Answer:
ରୂପା ଓ ତମ୍ବା
Question 7.
ଟଙ୍କାର ସଂକେତ କୁ କେବେ ଭାରତ ସରକାର ସ୍ଵୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ?
Answer:
୨୦୧୦ ମସିହା
Question 8.
କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଦେଶରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଚୀନ୍
Question 9.
ଭାରତରେ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନକୁ କିଏ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ
Question 10.
ଇଂରାଜୀରେ ୟୁପିଆଇ (UPI) ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ କ୩ଣ ?
Answer:
United Payments Interface
Question 11.
ଦୁଇଶହ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ର ପଛପଟରେ କେଉଁ ସ୍ତୂପର ଚିତ୍ର ଦେଖୁବାକୁ ମିଳିଥାଏ ?
Answer:
ସାଞ୍ଚସ୍ତପ
Question 12.
ଏକ ଅଣା କହିଲେ ଏକ ଟଙ୍କାର କେତେ ଭାଗ ସହ ସମାନ ?
Answer:
୧/୧୬ ଭାଗ
Question 13.
ଯେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଦ୍ରାକୁ ଛୁଇଁବା ବା ଅନୁଭବ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାଏ ତାହାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ମୁଦ୍ରା କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା
Question 14.
ଚାଲୁକ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ କାହାର ପ୍ରତିଛବି ରଖାଯାଇଥିଲା ?
Answer:
ବରାହ (ବିଷ୍ଣଙ୍କର ତୃତୀୟ ଅବତାର)
Question 15.
ବିନିମୟର ଏକ ସାଧାରଣ ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ କିଣାବିକାକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ କାହାର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ମୁଦ୍ରା ।
ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।
Question 1.
କେଉଁ ମୁଦ୍ରାକୁ ଚୁଇଁବା ବା ଅନୁଭବ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାଏ ?
(କ) ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା
(ଖ) କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ ମୁଦ୍ରା
(ଗ) ଡେବିଟ୍ ମୁଦ୍ରା
(ଘ) ୟୁ.ପି.ଆଇ.ମୁଦ୍ରା
Answer:
(କ) ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା
Question 2.
ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅସୁବିଧା ହେତୁ କାହାର ଜନ୍ମ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା
(ଖ) ତମ୍ବା ମୁଦ୍ରା
(ଗ) ମୁଦ୍ରା
(ଘ) କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ କାର୍ଡ଼
Answer:
(ଗ) ମୁଦ୍ରା
Question 3.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ଯରେ କିଏ ଯୋଗସୂତ୍ରର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
(କ) ମାନସମ୍ମାନ
(ଖ) ଧନସମ୍ପରି
(ଗ) ଯଶକୀର୍ତ୍ତି
(ଘ) ଅର୍ଥ
Answer:
(ଘ) ଅର୍ଥ
Question 4.
ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆସାମର କେଉଁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଦ୍ରବ୍ୟବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଅଛି ?
(କ) ଦିସ୍ର
(ଖ) ମୋରି ଗାଓଁ
(ଗ) ରେତଗାଓଁ
(ଘ) ଗୋରି ଗାଓଁ
Answer:
(ଖ) ମୋରି ଗାଓଁ
Question 5.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଟଙ୍କା ବା ମୁଦ୍ରାର ମୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ତୁମର ଧାରଣା ହେଉଛି ?
(କ) କିଣାବିକା ସହଜ ହୋଇଛି
(ଖ) ଚୋରି ଡକାୟତି ବଢ଼ିଯାଇଛି
(ଗ) ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ବଢ଼ିଛି
(ଘ) ଅଧୁକ ସମ୍ପରି ଠୁଳ କରାଯାଇପାରୁଛି
Answer:
(କ) କିଣାବିକା ସହଜ ହୋଇଛି
Question 6.
ପୁରାତନ କାଳରେ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା ?
(କ) ହେଣ୍ଡନୋଟ
(ଖ) ଦଲିଲ
(ଗ) ଧାତବ ମୁଦ୍ରା
(ଘ) ଜମିବାଡ଼ି
Answer:
(ଗ) ଧାତବ ମୁଦ୍ରା
Question 7.
ଆମ ଦେଶରେ ୟୁ.ପି.ଆଇ. ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
(କ) ୨୦୧୪
(ଖ) ୨୦୧୫
(ଗ) ୨୦୧୬
(ଘ) ୨୦୧୭
Answer:
(ଗ) ୨୦୧୬
Question 8.
କେବେଠାରୁ ଭାରତରେ ଏ.ଟି.ଏମ୍. କାର୍ଡ଼ର ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ?
(କ) ୧୯୮୦ ମସିହା
(ଖ) ୧୯୯୦ ମସିହା
(ଗ) ୧୯୫୦ ମସିହା
(ଘ) ୧୯୪୭ ମସିହା
Answer:
(କ) ୧୯୮୦ ମସିହା
Question 9.
ବର୍ତ୍ତମାନର ଦଶଟଙ୍କିଆ ନୋଟର ପଛପଟରେ କେଉଁ ମନ୍ଦିରର ଛବି ରହିଛି ?
(କ) ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର
(ଖ) କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର
(ଗ) ଭୀମେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର
(ଘ) ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର
Answer:
(ଖ) କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର
Question 10.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଧାତୁଟିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଦ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉନାହିଁ ?
(କ) ନିକେଲ
(ଖ) କପର୍
(ଗ) ଜିଙ୍କ
(ଘ) ରୂପା
Answer:
(ଘ) ରୂପା
Question 11.
ତାମିଲନାଡୁର ପୁଡ଼ୁକୋଟାଇର ଖନନରୁ କେଉଁ ଦେଶର ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା ମିଳିଥିଲା ?
(କ) ଇଟାଲୀ
(ଖ) ଫ୍ରାନ୍ସ
(ଗ) ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ
(ଘ) ରୋମ
Answer:
(ଘ) ରୋମ
Question 12.
ଭାରତର କେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟରେ ଖନନ ସମୟରେ ଅନେକ ବୈଦେଶିକ ମିଳିଥିବାର ସୂଚନା ମିଳେ ?
(କ) କେରଳ ଓ ତାମିଲନାଡୁ
(ଖ) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଓ ଓଡ଼ିଶା
(ଗ) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜୁରାଟ
(ଘ) ବିହାର ଓ ଓଡ଼ିଶା
Answer:
(କ) କେରଳ ଓ ତାମିଲନାଡୁ
Question 13.
ପୂର୍ବେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଥିବା କେତେ ଅଣାରେ ଏକ ଟଙ୍କା ହୋଇଥାଏ ?
(କ) ଚାରି ଅଣା
(ଖ) ଆଠ ଅଣା
(ଗ) ବାର ଅଣା
(ଘ) ଷୋହଳ ଅଣା
Answer:
(ଘ) ଷୋହଳ ଅଣା
Question 14.
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଏକ ଡଜନ କଦଳୀ କିଣିବା ପାଇଁ କେତେ ଅଣା ଦେବାକୁ ପଡୁଥିଲା ?
(କ) ଏକ ଅଣା
(ଖ) ଦୁଇ ଅଣା
(ଗ) ତିନି ଅଣା
(ଘ) ଚାରି ଅଣା
Answer:
(କ) ଏକ ଅଣା
Question 15.
ଟଙ୍କା ସଂକେତ ଭାରତର କେଉଁ ଲିପିରୁ ଆସିଅଛି ?
(କ) ପାଲି
(ଖ) ପ୍ରାକୃତ
(ଗ) ସଂସ୍କୃତ
(ଘ) ଦେବନାଗରୀ
Answer:
(ଘ) ଦେବନାଗରୀ
ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
Question 1.
ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ____________ ର ସର୍ବପୁରାତନ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା । (ବିନିମୟ, ବାଣିଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ, କିଣାବିକା)
Answer:
ବିନିମୟ
Question 2.
ଖାସି ଓ ଜୟନ୍ତିଆ ଆଦି ଜନଜାତି _______________ରାଜ୍ୟରେ ବାସ କରନ୍ତି ।
(ଆସାମ, ମେଘାଳୟ, ମଣିପୁର, ତ୍ରିପୁରା)
Answer:
ମେଘାଳୟ
Question 3.
ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ବିନିମୟରେ ______________ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିବା ସହଜ ହୋଇଥାଏ ।
(ପନିପରିବା, ସୁନାରୂପା, ତେଲଲୁଣ, ବାସନକୁସନ)
Answer:
ବାସନକୁସନ
Question 4.
କଥାରେ ଅଛି ‘ ଆବଶ୍ୟକତା ହିଁ ________________ ଜନନୀ’’ ଅଟେ । (ଜ୍ଞାନ, ମାନବୃଦ୍ଧି, ସମ୍ମାନ, ଉଦ୍ଭାବନ)
Answer:
ଉଦ୍ଭାବନ
Question 5.
ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ___________ ଏକ ସାଧାରଣ ପରିମାପକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । (ମୁଦ୍ରା, ସୁନା, ତମ୍ବା, କଉଡ଼ି)
Answer:
ମୁଦ୍ରା
Question 6.
ପୁରାତନ କାଳରେ ____________ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ (coins) ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା ।
(ଧାତବ, ଅଧାତବ, ପଥର, ଲୁହା)
Answer:
ଧାତବ
Question 7.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ __________ ମିଶ୍ରିତ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହେଉଛି । (ତମ୍ବା, ସୁନା, ଲୁହା, ରୂପା)
Answer:
ଲୁହା
Question 8.
ତାମିଲନାଡୁର ପୁଡ଼ୁକୋଟାଇଠାରେ ହୋଇଥିବା ଖନନରୁ _____________ ଦେଶର ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ମିଳିଥିଲା । (ଇଟାଲୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ରୋମ୍, ତୁର୍କୀ)
Answer:
ରୋମ୍
Question 9.
_____________ ଅଣା ଏକ ଟଙ୍କା ସଙ୍ଗେ ସମାନ । (୧୨ ଅଣା, ୧୩ ଅଣା, ୧୪ ଅଣା, ୧୬ ଅଣା)
Answer:
୧୬ ଅଣା
Question 10.
ଟଙ୍କା ସଂକେତ ? ଡିଜାଇନ୍ _____________ କରିଥିଲେ ।
(ଶ୍ରୀ ଉଦୟ କୁମାର, ଶ୍ରୀ ଅଜୟ କୁମର, ଶ୍ରୀ ବିଜୟ କୁମାର, ଶ୍ରୀ ବିନୟ କୁମାର)
Answer:
ଶ୍ରୀ ଉଦୟ କୁମାର
Question 11.
____________ ଦେଶରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲା ।
(ଆମେରିକା, ଜାପାନ, ଚୀନ୍, ଭାରତ)
Answer:
ଚୀନ୍
Question 12.
ଭାରତରେ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା _____________ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(ପଞ୍ଚଦଶ, ସପ୍ତଦଶ, ଅଷ୍ଟାଦଶ, ଷୋଡ଼ଶ)
Answer:
ଅଷ୍ଟାଦଶ
Question 13.
ଆମ ଦେଶରେ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବାର ଅଧିକାର ____________ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
(ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଅଫ ବରୋଦା, ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ୍, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍, କାନାଡ଼ା ବ୍ୟାକ୍ସ୍)
Answer:
ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍
Question 14.
ଆଜିକାଲିର କାଗଜ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଥମ ପାର୍ଶ୍ବରେ __________ ଙ୍କର ଛବି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
(ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ, ସର୍ଦାର ପଟେଲ)
Answer:
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ
Question 15.
ଗ୍ରାହକମାନେ ବଜାରରୁ ଜିନିଷ କିଣିଲାପରେ ମୋବାଇଲରେ ____________ କୋଡ଼କୁ ସ୍କାନ୍ କରି ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ କରିଥା’ନ୍ତି । (QR କୋଡ଼, OR କୋଡ଼, SR କୋଡ଼, PR କୋଡ଼)
Answer:
QR କୋଡ଼୍
ଠିକ୍ ଭକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଓ ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
Question 1.
ଟଙ୍କାର ଉଦ୍ଭାବନ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସିଧାସଳଖ ଅଦଳବଦଳ କରିପାରୁ ନଥିଲେ ।
Answer:
✗
Question 2.
ଭାରତୀୟ ଷ୍ଟେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆମ ଦେଶରେ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିଥାଏ ।
Answer:
✗
Question 3.
UPI ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆମ ଦେଶରେ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ।
Answer:
✗
Question 4.
କାଗଜ ଟଙ୍କା ପ୍ରଥମେ ଭାରତବର୍ଷରେ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Answer:
✗
Question 5.
ପୂର୍ବକାଳରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ କୁହାରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିଲା ।
Answer:
✗
Question 6.
ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ କାଗଜ ନୋଟ ୧୮୬୧ ମସିହାରେ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Answer:
✓
Question 7.
ଜନ୍ ମେନାର୍ଡ଼ କେନସ୍ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ ।
Answer:
✓
Question 8.
ଆସାମର ‘ଜୁନ୍ ବିଲ୍’ ମେଳା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୫ ଦିନ ବ୍ୟାପୀ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✗
Question 9.
କଥାରେ ଅଛି ‘ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି ଆବିଷ୍କାରର ଜନନୀ’’ ।
a
✗
Question 10.
ପୁରାତନ କାଳରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା ।
Answer:
✓
Question 11.
ଟଙ୍କାର ୡ ସଙ୍କେତକୁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ସ୍ଵୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✗
Question 12.
୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ତାର ସ୍ଵାଧୀନତାର ୭୪ ବର୍ଷ ପୂର୍ତ୍ତି ପାଳନ କରିଥିଲା ।
Answer:
✗
Question 13.
ବଦଳ ପଦ୍ଧତିରେ ସୀମିତତା ଯୋଗୁଁ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦେଣନେଣ ମାଧ୍ୟମ ଦ୍ଵାରା ମୁଦ୍ରାର ବିକାଶ ଘଟିଥିଲା ।
Answer:
✓
Question 14.
ଏକ ଅଢ଼କା ପ୍ରାୟ ଚାରି କିଲୋଗ୍ରାମ ସହ ସମାନ ।
Answer:
✗
Question 15.
ଭାରତର କାଗଜ ନୋଟ୍ ଛାପିବା ଓ ବିତରଣ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଏକ ମାତ୍ର ଅନୁମୋଦିତ ଉତ୍ସ ।
Answer:
✓
ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।
Question 1.
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଚୋଳ ରାଜବଂଶର ମୁଦ୍ରାର ସଂକେତ | ସୁନା |
| ପୁରାତନ ମୁଦ୍ରାର ଧାତୁ | ବାଘ |
| ୟୁ.ପି.ଆଇ. ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହେବା | ଚୀନ୍ |
| ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ | ୨୦୧୬ ମସିହା |
| ପ୍ରଥମ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ | ଭାରତରେ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ |
Answer:
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଚୋଳ ରାଜବଂଶର ମୁଦ୍ରାର ସଂକେତ | ବାଘ |
| ପୁରାତନ ମୁଦ୍ରାର ଧାତୁ | ସୁନା |
| ୟୁ.ପି.ଆଇ. ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁହେବା | ୨୦୧୬ ମସିହା |
| ଭାରତରେ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ | ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ |
| ପ୍ରଥମ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ | ଚୀନ୍ |
Question 2.
(ନୋଟ୍ରପଛର ଚିତ୍ର)
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ୫୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା |
| ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ଲାଲକିଲ୍ଲା |
| ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ରାନୀକି ଭାୱ |
| ୧୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରର ରଥଚକ |
| ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହାମ୍ପି ମନ୍ଦିର |
Answer:
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ୫୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | କର୍ଣ୍ଣାଟକର ହାମ୍ପି ମନ୍ଦିର |
| ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ରାନୀକି ଭାୱ |
| ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ଲାଲକିଲ୍ଲା |
| ୧୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରର ରଥଚକ |
| ୨୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ | ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା |
ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ଅତୀତରେ କେଉଁସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
- ଅତୀତରେ ଲୋକମାନେ କଉଡ଼ି, ଲୁଣ, ଚା’, ଧୂଆଁପତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର, ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ, ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଜି ଆଦିକୁ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
- ଏହି ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ନେବା ଓ ଆଣିବାରେ ଅନେକ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ ।
Question .
‘‘ଚାହିଦାର ଦୈତ ସଂଯୋଗ’’ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଯଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦୁଇ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପରସ୍ପରର ଆବଶ୍ରକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଥାଏ, ତେବେ ବିନିମୟ ସହଜ ହେଉଥିଲା । ଏହାକୁ ଚାହିଦାର ଦ୍ଵୈତ ସଂଯୋଗ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅଦଳବଦଳ ପାଇଁ ଥିବା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମଗ୍ରୀ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆବଶ୍ରକତା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଜରୁରୀ । ଉଦାହରଣ – ତନ୍ତୀର ଧାନ ଦରକାରପୂବ ଓ ଚାଷୀର ଲୁଗା ଦରକାର ଥିବ । ସେ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିନିମୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ।
Question 3.
ଆସାମ ଓ ମେଘାଳୟର ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ କେବେଠାରୁ ଏକ ମେଳାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଛନ୍ତି ?
Answer:
- ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଏହି ମେଳା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ । ଏହା ତିନିଦିନ ଯାଏଁ ଚାଲି ଥାଏ ।
- ଏହି ମେଳାରେ ଆସାମ ଓ ମେଘାଳୟର ତିଓ୍ବା, କାର୍ସୀ, ଖାସି ଓ ଜୟନ୍ତିଆ ଆଦି ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ମିଳିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ସାଥ୍ରେ ଆଣିଥାନ୍ତି ଏବଂ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବିନିମୟ କରିଥା’ନ୍ତି । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମେଳା ଏକ ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୂପେ ଚାଲୁ ରହିଛି ।
Question 4.
ମୁଦ୍ରାର ଉଦ୍ଭବ କିପରି ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
- ବିନିମୟର ଏକ ସାଧାରଣ ମାଧ୍ୟମ ହିଁ କିଣାବିକାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ, ତେଣୁ ତାହାର ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲା ଓ ଏହିସବୁ କାରଣରୁ ‘ମୁଦ୍ରା’ର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।
- ଦେଣନେଣ କାରବାରରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ଏହା ଦେୟ ପ୍ରଦାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବରେ ସ୍ଵୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲା ।
Question 5.
ପୁରାତନ କାଳରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାକୁ ଶାସକମାନେ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲେ ?
Answer:
- ପୁରାତନ କାଳରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ (Coins) ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ନାଗରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରୁଥିଲେ ।
- ସେହି ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା । ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଚଳନ ଶାସକମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା ।
Question 6.
କାଗଜ ନୋଟର ପ୍ରଚଳନ କେବେ ଓ କିପରି ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
- ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଚଳିତ ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାକୁ ନେବା ଆଣିବା କରିବା କଷ୍ଟକର ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଞ୍ଜୟ କରି ରଖୁବା ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।
- ତେଣୁ ଏହିସବୁ ସମସ୍ୟାର ଉପଯୁକ୍ତ ବିକଳ୍ପ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଫଳରେ କାଗଜ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ ହୋଇଥିଲା । କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଥମେ ଚୀନ୍ରେ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତରେ ଏହାର ପ୍ରଚଳନ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ହୋଇଥିଲା ।
Question 7.
ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ହେବାପରେ ମୁଦ୍ରାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ହେବା ଫଳରେ ଲୋକମାନେ ମୋବାଇଲରେ QR କୋଡ଼କୁ ସ୍କାନ୍ କରି ଟଙ୍କା ପ୍ରେରଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ଛୋଟ ଫଳ ଦୋକାନୀଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଏହି ଡିଜିଟାଲ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆପଣେଇ ନେଲେଣି ।
(ii) ଏହାଛଡ଼ା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋ ।ନିସ୍ ରୂପରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥିବା ମୁଦ୍ରାକୁ ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଛି । ଏହାବ୍ୟତୀତ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ଼, କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ କାର୍ଡ଼, ନେଟ୍ ବ୍ୟାକିଙ୍ଗ୍ ଓ ୟୁପିଆଇ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇପାରୁଛି ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ମୁଦ୍ରାର ବିବର୍ତ୍ତନ କେବେଠାରୁ କିପରି ହୋଇଆସିଛି ତାହାର ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ଯାତ୍ରା ଖୁବ୍ ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା ଥିଲା । ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ଧାତବ ମୁଦ୍ରାର ଅନେକ ବିବର୍ତ୍ତନ ବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ଏବେ ଆମେ କାଗଜ ନୋଟ୍କୁ ମୁଦ୍ରାରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ ।
(ii) ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଟଙ୍କାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ସେତେବେଳର ଶାସକମାନେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ସୁବିଧା ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରୁଥିଲେ ।
(iii) କାଳକ୍ରମେ ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲା । ଯାହାଫଳରେ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରର ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ସହଜ ଓ ସୁଗମ ହୋଇପାରିଥିଲା । ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ବହନ କରି ନେବା ଆଣିବାରେ ଅସୁବିଧା ହେବାରୁ କାଳକ୍ରମେ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ହେଲା ।
Question 2.
ଆଧୁନିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପଦ୍ଧତିରେ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ତିଷ୍ଠି ରହିଛି । ଏକ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଆଧୁନିକ ଅର୍ଥବ୍ରବସ୍ଥା ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପଦ୍ଧତିର ସ୍ଥାନ ଅଧ୍ବକାର କରିଛି ତଥାପି କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏଯାଏ ତିଷ୍ଠି ରହିଛି ।
(ii) ଆସାମର ମୋରି ଗାଓଁ ଜିଲ୍ଲାର ‘ଜୁବିଲ୍’ ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତିନିଦିନିଆ ସାଂସ୍କୃତିକ ମେଳାକୁ ଉଦାହରଣଭାବେ ନିଆଯାଇପାରେ ।
(iii) ଏହି ସାଂସ୍କୃତିକ ମେଳାରେ ଅନେକ ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ସେମାନେ ସାଥ୍ରେ ଆଣିଥିବା ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବିନିମୟ କରିଥା’ନ୍ତି । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବରେ ଚାଲି ଆସୁଅଛି ।
Question 3.
ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରାଦମାଞ୍ଚଳରେ କିପରି ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ବିନିମୟରେ ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ମିଳିପାରୁଛି ?
Answer:
- ପୂର୍ବରୁ ଚଳି ଆସୁଥୁବା ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ବଳବତ୍ତର ରହିଅଛି ।
- ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ବସ୍ତ୍ର ବିନିମୟରେ ନୂଆ ବାସନକୁସନ କିଣିବା ସହଜ ହୋଇପାରୁଛି ।
- ଏହି ପ୍ରଥାରେ ବୁଲାବିକାଳୀମାନେ, ଘରକୁ ଘର ବା ଗଳିକୁ ଗଳି ବୁଲି ପୁରୁଣା ଶାଢ଼ି ବା ଲୁଗାପଟା ବଦଳରେ ନୂଆ ବାସନକୁସନ ବା ଘରକରଣା ସାମଗ୍ରୀ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହି ବିନିମୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଲାଭପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ ।
Question 4.
ଆମର ସଞ୍ଚୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ କିପରି ମଜବୁତ୍ କରିପାରିଛି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
- ଯଦି ଜଣେ ଚାଷୀ ଧାନ ଅମଳ ପରେ ଧାନକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖେ, ତେବେ ତାହାକୁ କୀଟ ଓ ମୂଷା ଖାଇଯିବାର ଭୟ ଥାଏ । ତେଣୁ ତାକୁ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।
- ସେ ଯଦି ଧାନକୁ ମୁଦ୍ରା ବଦଳରେ ବିକ୍ରି କରିଦିଏ, ତେବେ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଞ୍ଚୟ କରିପାରିବ ।
- ଏହାଦ୍ଵାରା ତା’ର କୌଣସି କ୍ଷତି ସହିବାର ଭୟ ନଥା, । ତେଣୁ ମୁଦ୍ରା ହିଁ ସଞ୍ଚକୁ ସୁବିଧାଜନକ ଓ ସହଜ କରିପାରିଛି ।
Question 5.
ବହୁ ପୂର୍ବକାଳରୁ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ଵ ସମାନ ନଥାଏ କାହିଁକି ? ଏ ଭିନ୍ନତା କ’ଣ ସୂଚାଇ ଥାଏ ?
Answer:
- ପୂର୍ବକାଳରେ ପ୍ରଚଳିତ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇଟି ପାର୍ଶ୍ଵ ଥିଲା, ଯଥା- ମୁଣ୍ଡ ଓ ଲାଞ୍ଜ ପାର୍ଶ୍ଵ ।
- ଏଥିରେ ପ୍ରାଣୀ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ ପରି ପ୍ରକୃତି ରୂପ ଏବଂ ରାଜା, ରାଣୀ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ସ୍ଥାନ ପାଉଥିଲା ।
- ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଚାଲୁକ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ବରାହଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ଛତ୍ରୀ ରହିଥିଲା ।
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ କେଉଁସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
(i) ପୂର୍ବେ ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପାଇବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ବିନିମୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(ii) ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିନିମୟର ସର୍ବପୁରାତନ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା । ପୃଥିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟର ମାଧ୍ୟମ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ।
(iii) ଲୋକମାନେ ବିନିମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବରେ କଉଡ଼ି, ଲୁଣ, ଚା’, ଧୂଆଁପତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର, ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ, ଯଥା- ଗାଈ, ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ଘୋଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।
(iv) କାଳକ୍ରମେ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆସିବାରୁ ସେମାନେ ଏହି ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ କରିବାପାଇଁ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।
(v) ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ବୋହିନେବା କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ହେଲା ଓ ଚୋରି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଲା । ତେଣୁ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କାଗଜ ନୋଟ୍ର ପ୍ରଚଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଏବେ ଏହା ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲାଣି ।
Question 2.
ଆବଶ୍ୟକତା ହିଁ ଉଦ୍ଭାବନର ଜନନୀ’ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କା କ୍ଷେତ୍ରରେ କାହିଁକି ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ?
Answer:
(i) ମୁଦ୍ରାର ଉଦ୍ଭାବନ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଅସୁବିଧା ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । କ୍ରମଶଃ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାର ଓ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହିତ ବିନିମୟ ନିମନ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।
(ii) ପଣ୍ୟ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭୂତ ହେଲା ।
(iii) ବିନିମୟର ଏକ ସାଧାରଣ ମାଧ୍ୟମ ହିଁ କିଣାବିକାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ, ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତ ହେଲା ଓ ଏହି କାରଣରୁ ମୁଦ୍ରାର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ।
(iv) ଦେଣନେଣ କାରବାରରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ଏହା ଦେୟପ୍ରଦାନର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବେ ସ୍ଵୀକୃତିଲାଭ କଲା ।
(v) ସେହିଦିନଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଦ୍ରାର ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଆଜି ଏହା ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା ଭାବରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଲାଣି ।
Question 3.
ମୁଦ୍ରାର ଅଦୃଶ୍ୟ ରୂପ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଏହା କିପରି ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ତାହାର ସମ୍ୟକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ସମୟର ଅଗ୍ରଗତି ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ସହ ଆଜିକାଲି ମୁଦ୍ରାକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ।
(ii) ସିକ୍କା ବା କଏନ ଓ କାଗଜ ନୋଟ୍ ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପ ବ୍ୟତୀତ ମୁଦ୍ରାର ଅଦୃଶ୍ୟରୂପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଦ୍ରାକୁ ଛୁଇଁବା ବା ଅନୁଭବ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାଏ ।
(iii) ଆଗରୁ ଲୋକାମନେ କାଗଜ ନୋଟ୍ରେ କାରବାର କରୁଥିଲେ । ଏବେ ଯୁଗ ବଦଳିଗଲାଣି । କାଗଜନୋଟ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ଼, କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ କାର୍ଡ଼, ନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ୟୁପିଆଇ ଆଦିଦ୍ଵାରା ଅର୍ଥ କାରବାର ହୋଇପାରୁଛି ।
(iv) ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଅତି କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଜଣକର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଅର୍ଥ ସିଧାସଳଖ ଚାଲିଯାଇପାରୁଛି ।
(v) ଏବେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଦୋକାନରୁ କିଣୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ବଦଳରେ ମୁଦ୍ରା ନଦେଇ QR କୋଡ଼କୁ ସ୍କାନ୍ କରି ଡିଜିଟାଲ ଆକାରରେ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି । ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ଅଗ୍ରଗତି ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଏ