Class 7 Science Chapter 3 Question Answer Odia Medium ବିଦ୍ୟୁତ୍ : ଏହାର ପରିପଥ ଓ ଉପାଦାନ

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 3 Question Answer Odia Medium ବିଦ୍ୟୁତ୍ : ଏହାର ପରିପଥ ଓ ଉପାଦାନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 3 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 3 Odia Medium

ସାରଣୀ : ବତୀ ଜଳାଇବାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା

Answer:

ସାରଣୀ : ବିଦ୍ୟୁତ ପରିବାହୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତରୋଧୀ ବସ୍ତୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା

Answer:

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତିଟି ବାଛ ।
(କ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ସୁଇଚ୍ ।
(ଖ) ଗୋଟିଏ ସୁଇଚ୍ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିପଥକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଯୋଗ ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଗ) ଆମର ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ସୁଇଚ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
(ଘ) ଯେତେବେଳେ ସୁଇଚ୍ ବନ୍ଦ ଥାଏ ସେତେବେଳେ ଦୁଇ ଅଗ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ବ୍ୟବଧାନ ଥାଏ ।
Answer:
(କ) ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ୍ ଅଟେ । କାରଣ, ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ସୁଇଚ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ନୁହେଁ ।

Question 2.
ଚିତ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ସହ କ ଓ ଖ ଅଗ୍ରକୁ ଯୋଗ କଲେ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ ?

Answer:
କାଠ, ରବର କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସଂଯୋଗ କଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ପଦାର୍ଥ ଗୁ ଡ଼ି କ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ନ ହେବାରୁ ପରିପଥଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।

Question 3.
ଚିତ୍ରରେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଫିଲାମେଣ୍ଟ୍‌ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ତେବେ ଅନ୍ୟ ବତୀଟି ଜଳିବ କି ? ତୁମର ଉତ୍ତର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

Answer:
ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ଚିତ୍ରରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ବ୍ୟାଟେରୀର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବାହାରି ଉଭୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବତୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ବ୍ୟାଟେରୀର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରକୁ ଆସିଥାଏ । ଯଦି ଗୋଟିଏ ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ତେବେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଅନ୍ୟ ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 4.
ଜଣେ ଛାତ୍ର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିପଥ ତିଆରି କଲାବେଳେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ତାରରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣ କାଢ଼ିବାକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା । ଯଦି ବତୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ କରୁଥାଏ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ କି ?
Answer:
ଜଳିବ ନାହିଁ । କାରଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ତାର ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବ ନାହିଁ ।

Question 5.
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ପରିପଥ ଚିତ୍ର କର ।
Answer:
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ପରିପଥ ଚିତ୍ର ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା ।

Question 6.
ଚିତ୍ରରେ :

(କ) ଯଦି ସୁଇଚ୍ S₁ ଅନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଓ ସୁଇଚ୍ S₁ ଅଫ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

(ଖ) ଯଦି ସୁଇଚ୍ S₂ ଅଫ୍ ସୁଇଚ୍ S₁ ଅନ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

(ଗ) ଯଦି S₁ ଓ S₂ ଉଭୟ ଅନ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ତେବେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ।

(ଘ) ଯଦି S₁ ଓ S₂ ଉଭୟ ଅଫ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ତେବେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 7.
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଭାରତୀ ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ତିଆରି କଲା । ପରିପଥକୁ ବନ୍ଦ କରିବାପରେ ମଧ୍ୟ ବତୀ ଜଳିଲା ନାହିଁ । ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଏକ ଅସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟର ଯେତେ ଅଧ‌ିକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ତାହା ଲେଖ । ଏ ବତୀ କାହିଁକି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ଏହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ ? ‍

Answer:
ଭାରତୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ବନ୍ଦ କଲାପରେ ମଧ୍ୟ ବତୀ ଜଳିଲା ନାହିଁ । ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା ।
(କ) ବିଦ୍ୟୁତ ବଲବ୍ ବା ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଛିଣ୍ଡିଯାଇ ପାରିଥାଏ ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ବତୀଟି ଫ୍ୟୁଜ୍ ହୋଇଥାଇପାରେ ।
(ଖ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ସଂଯୋଜକ ତାର ଢିଲା ହୋଇ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇନଥାଇପାରେ । ଏହା ଫଳରେ ପରିପଥଟି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବା ସ୍ଵାଭାବିକ ଅଟେ ।
(ଗ) ସଂଯୋଜକ ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବାହାର (Removed) କରାଯାଇ ନଥାଇପାରେ ।
(ଘ) ପରିପଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ସରିଯାଇଥାଇପାରେ ଅଥବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ହୋଇ ନଥାଇପାରେ, ଅର୍ଥାତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନଥାଇପାରେ ।

ବତୀ କାହିଁକି ଜଳିଲା ନାହିଁ ସେଥ‌ିପାଇଁ କ’ଣ କରିବା :
(କ) ପ୍ରଥମତଃ ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଚେକ୍ କରିବାକୁ ହେବ, ଯଦି ଏହା ଛଣ୍ଡିଯାଇଥାଏ, ତେବେ ବତୀକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଖ) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ସଂଯୋଜକ ତାରର ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ତଦାରଖ (ଚେକ୍) କରିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ଯଦି ଠିକ୍ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ନଥାଏ, ତେବେ ତାରଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଗ) ସଂଯୋଜକ ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ ରହିଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରୋଧୀ ଆବରଣ ବାହାର କରାଯାଇଛି କି ନାହିଁ ଦେଖୁ। ଯଦି ବାହାର କରାଯାଇନଥାଏ, ତେବେ ଆବରଣକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବାହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଘ) ଏସବୁ ପରେ ଯଦି ବଲବ ନ ଜଳେ ତେବେ ବ୍ୟାଟେରୀକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟାଟେରୀ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ହେବ ।

Question 8.
ଚିତ୍ରରେ ଯେତେବେଳେ ସୁଇଚ ବନ୍ଦ କରାଯିବ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ ?

Answer:
ଚିତ୍ର ‘ଗ’ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ କାରଣ LED ବଲ୍‌ବର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଅବାଶ୍ୟକ । ଚିତ୍ର ‘ଗ’ କ୍ଷେତ୍ରରେ LED ବତୀର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତପ୍ରାନ୍ତ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 9.
ମନେକର, ‘+’ ଓ ‘-‘ ଚିହ୍ନ/ସଙ୍କେତ ବ୍ୟାଟେରୀରେ ପଢ଼ି ହେଉନାହିଁ । ବ୍ୟାଟେରୀର ଦୁଇ ଶେଷାଗ୍ରକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ କରିବ ତୁମ ମତ ଦିଅ ।
Answer:
ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ଧାତବ ଟୋପି ପାର୍ଶ୍ଵ ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ଏବଂ କେବଳ ଧାତବ ଆବରଣ ଥିବା ପାର୍ଶ୍ଵ ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ହୋଇଥାଏ ।

Question 10.
ତୁମକୁ ଛଅଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ଦିଆଯାଇଛି A, B, C, D, E ଓ F । ଏଥୁରୁ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି । ଏକ ଶିକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିକଳ୍ପନା କର : ଯାହାଦ୍ଵାରା କେଉଁ କୋଷଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତ ଜାଣି ହେବ ?
(କ) ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ପଦାର୍ଥର ତାଲିକା କର ।
(ଖ) ତୁମେ କେଉଁ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବ ତାହା ଲେଖ ।
(ଗ) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିବା କୋଷକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାପାଇଁ ଏହି ପଦାର୍ଥ ସାହାଯ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପାଦନ କର ।
Answer:
(କ) ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –

1. ହୋଲଡ଼ର (Lamp holder)
2. ଦୁଇଟି ସଂଯୋଜକ ପରିବାହୀ ତାର
3. ଏକ ବିଦ୍ୟତ୍ ବତୀ
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ (A, B, C, D, E, F)

(ଖ) ବତୀ ହୋଲଡ଼ର ଦୁଇ ଅଗ୍ର ସହିତ ସଂଯୋଜକ ତାର ଦୁଇଟିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ । ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣକୁ ଠିକ୍ ରୂପେ ବାହାର କରାଯାଉ ।

(ଗ) ବର୍ତ୍ତମାନ ତାରର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଅଗ୍ରକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ A ର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଯାଉ । ଯଦି ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିଲା, ତେବେ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଛି । ଯଦି ବତୀଟି ନ ଜଳେ ତେବେ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନୁହେଁ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ନେଇ ଏହି ପରୀକ୍ଷାର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି ସେଲଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କି ନୁହେଁ ତାହା

Question 11.
ଗୋଟିଏ LED ଜଳି ବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଷ ଆବଶ୍ୟକ କରେ । କବିତା ଏକ ପରିପଥ ଚିତ୍ର ତିଆରି କଲା । ବଲ୍‌ ଜଳିବ କି ? ଯଦି ନା, ତେବେ ତାରକୁ ନେଇ ସଠିକ୍ ସଂଯୋଗ କର ।

ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ, କାରଣ ପରିପଥଟଇ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୋଜିତ ହୋଇନାହିଁ । ସଠିକ୍ ପରିପଥଟି ହେବ-
(କ) ପ୍ରଥମ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ଦ୍ଵିତୀୟ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୋଗ କରାଯିବ ।
(ଖ) ଦ୍ଵିତୀୟ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର, LED ବତୀର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରସହ ସଂଯୋଗ କରାଯିବ ।
(ଗ) ପ୍ରଥମ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର LED ବତୀର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯିବ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧। ମନେକର କୌଣସି କାରଣରୁ ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇଦିନ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସରବରାହରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ତୁମ ଦୈନିକ ଜୀବନରେ ତୁମେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତାହାର ତାଲିକା କର ।

୨ । ଏକ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍‌କୁ (ଚିତ୍ର
(କ)) ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଖେଳଣା ପଙ୍ଖା ଚିତ୍ର
(ଖ) ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଚିତ୍ର
(ଗ) ରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ ପରିପଥ ତିଆରି କର ।

୩ । ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ ଦୋକାନକୁ ଯାଅ । ସେ ଦୋକାନୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେଠାରେ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ କୋଷକୁ ଚିହ୍ନଟ କର । ପ୍ରତିଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ କେଉଁ କେଉଁ ଯନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ତାହାର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
୪। ତୁମ ଘରେ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକରେ ତିନୋଟି ବର୍ଗରେ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
(କ) କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ବସ୍ତ
(ଖ) କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ବସ୍ତ
(ଗ) ବସ୍ତୁ ଯାହାର କିଛି ଅଂଶ ପରିବାହୀ ଓ ଆଉ କିଛି ଅଂଶ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରୋଧୀ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ।

ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ବା ବ୍ୟାଟେରୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଏକ ଉତ୍ତମ ଉତ୍ସ ଯାହାକୁ ନେବାଆଣିବାରେ ବହୁତ ସହଜ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ କେତେକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତିକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଖୁବ୍ ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ ସେଲ୍ ବା ବ୍ୟାଟେରୀଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ଆକୃତିରେ ଉପଲବ୍‌ ହୋଇଥା’ନ୍ତି, ଯଥା – ଟର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟାଟେରୀ, କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟା ଶୁଣିବାଯନ୍ତ୍ର ସବୁ ବଟମ ଆକୃତିର, ପୁନଃ ଚାର୍ଜ କର। ଯଉଥ‌ିବ। ବ୍ୟାଟେରୀ (rechargeable battery), ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗାଡ଼ି, ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଏବଂ ଲାପ୍‌ଟପ୍‌ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) କୌଣସି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁଦିତ ବା ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ________ ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍

(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଗାରଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ସଙ୍କେତ ରୂପେ ଏବଂ ଛୋଟ ଗାରଟି _______ ଅଗ୍ରର ସଙ୍କେତ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
Answer:
ବିଯୁକ୍ତ

(iii) ଯେଉଁଠି ଗୋଟିକରୁ ଅଧ‌ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ବ୍ୟାଟେରୀ

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍କୁ _______ କଲେ ବିଜୁଳି ବତୀଟି ଜଳେ ।
Answer:
ମୁଦିତ

(v) _________ ମାର୍କ ଥ‌ି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ କ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
Answer:
ISI

(vi) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାର ଉପରେ କୁପରିବାହୀ ପଦାର୍ଥର ଦିଆଯାଇଥିବା ଆବରଣକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ରୋଧନ

(vii) ବର୍ତ୍ତମାନ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବଦଳରେ _________ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।
Answer:
ମିନିଏଚର ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (MCB)

(viii)ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ତାରଟି ଚୁମ୍ବକ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଏହାକୁ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର __________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ

(ix) କେତେକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ

(x) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଥମେ
ବୈଜ୍ଞାନିକ _______ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
Answer:
ହାନ୍ସ କ୍ରିଷ୍ଟିୟାନ ଓରଷ୍ଟେଡ୍

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ପଥରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାରଟି ସେହିପରି ରହିଥାଏ ।
(ii) ଗୋଟିଏ କାଠ ସ୍କୃ ଉପରେ ରୋଧ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ ତାହା ଲୁହାଗୁଣ୍ଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବ ।
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀର ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ ଅଗ୍ର ଅନ୍ୟ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ସଂକେତରେ ବଡ଼ ଗାରଟି ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।
(v) ଏକାଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଂଯୋଗକୁ ସୁଇଚ୍ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ଅଧ‌ିକ ମାତ୍ରାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାରଟି ତରଳିଯାଏ ।
(ii) ଗୋଟିଏ କୋମଳ ଲୁହା ଉପରେ ରୋଧ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ ତାହା ଲୁହାଗୁଣ୍ଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବ ।
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀର ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଅନ୍ୟ ସେଲ୍‌ର ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ରସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଙ୍କେତରେ ବଡ଼ ଗାରଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।
(v) ଏକାଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଂଯୋଗକୁ ବ୍ୟାଟେରୀ କୁହାଯାଏ ।

ନିମ୍ନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କେତ ଲେଖ ।

(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍
Answer:

(ii) ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
Answer:

(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
Answer:

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର
Answer:

(v) ମୁଦିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
Answer:

(vi) ବ୍ୟାଟେରୀ
Answer:

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ହିଟର୍‌ରେ କେଉଁ ତାର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ?
(i) ନିକ୍ରୋମ
(iii) ଆଲୁମିନିୟମ୍
(ii) ତମ୍ବା
(iv) ଲୁହା
Answer:
(i) ନିକ୍ରୋମ

(ଖ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟବହାର କରେ ନାହିଁ ?
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପଙ୍ଖା
(iii) ରୁମ୍ ହିଟର
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରୋଷ୍ଟର
Answer:
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପଙ୍ଖା

(ଗ) ବର୍ତ୍ତମାନ ବଜାରରେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବଦଳରେ କେଉଁଟି ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ?
(i) CFL
(ii) ISI
(iii) MCB
(iv) RAM
Answer:
(iv) RAM

(ଘ) ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକ ସର୍ବଦା କେଉଁ ଦିଗକୁ ରହେ ?
(i) ଦକ୍ଷିଣ-ଉତ୍ତର
(ii) ପଶ୍ଚିମ-ପୂର୍ବ
(iii) ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ
(iv) ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ
Answer:
(iv) ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ

(ଙ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଆଧାରିତ ?
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
(ii) ହିଟର
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟି
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେଟ୍‌ଲୀ
Answer:
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟି

(ଚ) କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସାମଗ୍ରୀର ନିରାପତ୍ତା ଅଂଶକ ?
(i) ସୁଇଚ୍
(ii) ପରିବାହୀ
(iii) ରେଜିଷ୍ଟର
(iv) ଫ୍ୟୁଜ
Answer:
(iv) ଫ୍ୟୁଜ

(ଛ) କୌଣସି ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ମୁଦିତ କରିବାକୁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ?
(i) ଚୁମ୍ବକ
(ii) ଫ୍ୟୁଜ୍
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
(iv) ସେଲ୍
Answer:
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍

(ଜ) ଦୁଇ ବା ତତୋଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାହାକୁ କଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଫ୍ୟୁଜ୍
(ii) ପରିପଥ
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ
(iv) ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ
Answer:
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ

(ଝ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି କ୍ରେନ୍‌ର ଶେଷାଗ୍ର ରେ ରଖାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଚୁମ୍ବକ
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକ
(iii) ଫିଲାମେଣ୍ଟ
(iv) ବଡ଼ ଲୁହାଖଣ୍ଡ
Answer:
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକ

(ଞ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହ ପାଇଁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ?
(i) ସୁପରିବାହୀ ଧାତବ ତାର
(ii) ଫ୍ୟୁଜ୍
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ
(iv) ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ
Answer:
(i) ସୁପରିବାହୀ ଧାତବ ତାର

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଉତ୍ସ କିଏ ?
Answer:
ସେଲ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଉତ୍ସ ଅଟେ ।

(ii) ସେଲ୍ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିପାରୁଥିବା ଏକପ୍ରକାର ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ଧାରକକୁ ସେଲ୍ କୁହାଯାଏ ।

(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଯେଉଁ ପଥଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ କହନ୍ତି ।

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ ବା ମୁଦିତ କାହା ସାହାଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ ?
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ ବା ମୁଦିତ ସୁଇଚ ସାହାଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ ।

(v) ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସାନ ସମାନ୍ତରଗାର କାହାର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସାନ ସମାନ୍ତରଗାର ସେଲର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ।

(vi) ପରିଧାନୀର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?
Answer:
ଏକାଧ୍ଵ ସେଲ୍‌କୁ ଏକତ୍ର ଧରିରଖି ବ୍ୟାଟେରୀରେ ପରିଣତ କରିବା ପରିଧାନୀର କାର୍ଯ୍ୟ ।

(vii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଗାର କାହାର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଛୋଟ ଗାର ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଅଗ୍ର ଓ ବଡ଼ ଗାର ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଅଗ୍ର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ।

(viii) ହିଟରରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ତାର ଥାଏ ?
Answer:
ହିଟରରେ ନିକ୍ରୋମ୍ ଧାତୁର କୁଣ୍ଡଳୀ ତାର ଥାଏ ।

(ix) ରୋଧନ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer::
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ତାର ଉପରେ ରହୁଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀର ଆବରଣକୁ ରୋଧନ କହନ୍ତି ।

(x) ବ୍ୟାଟେରୀ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଏକାଧ‌ିକ ସେଲ୍ଫର ସଂଯୋଗକୁ ବ୍ୟାଟେରୀ କହନ୍ତି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ସୁଇଚ୍ ଆଦି ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ରବର ଜୋତା ପିନ୍ଧନ୍ତି କାହିଁକି ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ଅଟେ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ସୁଇଚ୍ ଆଦି ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ଆମ ଶରୀର ଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶକଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିବ । ଫଳରେ ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇନପାରେ ।
2. ରବର ଜୋତା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ କୁପରିବାହୀ ହେତୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଆମ ଦେହ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଆମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ରବର ଜୋତା ପିନ୍ଧାଯାଏ ।

Question 2.
ଅତି ସୁଲଭ ଧାତୁ ଲୁହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଲୁହା ଅତି ସୁଲଭ ଧାତୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ଖୁବ୍ କମ୍ ।
2. ଲୁହାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ଆଲୁମିନିୟମ୍‌ର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତାର ପ୍ରାୟ ଚାରିଭାଗରୁ ଏକଭାଗ । ତେଣୁ ଲୁହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।

Question 3.
ଫ୍ୟୁଜ୍ କ’ଣ ? ଏହା କେଉଁଠି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:

1. ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଭାବେ ତିଆରି କେତେକ ତାରରେ ଅଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାରଟି ସହଜରେ ଓ ଶୀଘ୍ର ତରଳିଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ତାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଫ୍ୟୁଜ୍ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
2. ମେନ୍‌ସୁଇଚ୍, କିଟ୍‌ଟ୍, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍‌ମାନଙ୍କରେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
ସଟସର୍କିଟ୍ କ’ଣ ?
Answer:

1. ପରିବାହୀ ତାରର ରୋଧନ ପୁରୁଣା ହେତୁ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ କଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁଦଗ୍ର ଓ ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁଦଗ୍ର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଗଲେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବହି ଉପକରଣ ଅକାମୀ ହୋଇଯାଏ ।
2. କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଜାତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ସର୍କିଟିଂ କ ହନ୍ତି ।

Question 5.
ସୁଇଚ୍ କ’ଣ ? ଆକେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁ ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ଅଂଶକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁଦିତ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ କରେ, ତା’କୁ ସୁଇଚ୍ କୁହାଯାଏ ।
2. ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଆମେ ସୁଇଚ୍ ମୁଦିତ କରୁ କିମ୍ବା ବ୍ୟବହାର ପରେ ସୁଇଚ୍ ମୁକ୍ତ କରୁ ।

Question 6.
କିଛି ସମୟ ଜଳିଲା ପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲବ ଗରମ ଲାଗେ କାହିଁକି ?
Answer:

• କୌଣସି ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଅଧିକ ସମୟ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ସେଥ‌ିରେ ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
• ସେଥ‌ିପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ କିଛି ସମୟ ଜଳିଲା ପରେ ଗରମ ଲାଗେ ।

Question 7.
ଫ୍ୟୁଜ୍ ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ କେଉଁସବୁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଉଚିତ ?
Answer:

• ISI ମାର୍କ ଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ କ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ । ଫ୍ୟୁଜ୍ ଲାଗିଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧାତବ ପାତ ବା ତାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅନୁଚିତ ।
• ମୁଖ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ପରିପଥ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଫ୍ୟୁଜ୍ରେ କୌଣସି ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା ଆଦୌ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

Question 8.
ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଉପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆଚ୍ଛାଦନ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଏହା ଯୋଡ଼ିକିଆ ତାର ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଗୋଟିକରେ ଧନାତ୍ମକ ଓ ଅନ୍ୟଟିରେ ଋଣାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏ ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଗଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଭ୍ରାଟ ଘଟିବ ।
2. ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଇ ତାର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ରହିଲେ ଆମ ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଆମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧକ୍କା ଲାଗି ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
3. ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର କୁପରିବାହୀ । ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଉପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ ର ଆଚ୍ଛାଦନ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରଦ୍ଵୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆଚ୍ଛାଦନ ଭିତରେ ରହିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଭ୍ରାଟ ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧକ୍କାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ନିକ୍ରୋମ୍ ତାରଟିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ‘ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ’ କୁହାଯାଏ ।
2. ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ହିଟର୍‌ରେ ନିକ୍ରୋମ୍ ଧାତୁର ଏକ ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ ଥାଏ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଏହି ତାର କୁଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ କୁଣ୍ଡଳିଟି ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ତାପ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
3. ତାପର ପରିମାଣ, ତାର ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥରୁ ତିଆରି ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ତାରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ମୋଟେଇ ଉପରେ ନିର୍ଭର ମଧ୍ଯ କରେ ।
4. ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ ଆଲୋକ ଦେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତାପ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ । ଏହି ତାପ ବିକିରଣ ଦ୍ଵାରା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଏହି ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କମାଇବାପାଇଁ ଟ୍ୟୁବ୍‌ଲାଇଟ୍ ବା ସି.ଏଫ୍.ଏଲ୍. (CFL) ବଲ୍‌ବ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍‌ ।
5. ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ତିଆରି କେତେକ ତାରରେ ଅଧ୍ବକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାରଟି ସହଜରେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତରଳି ଛିଣ୍ଡିଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାରର ତାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଫ୍ୟୁଜ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
6. ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣରୁ କମ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହାର କିଛି ହୁଏନାହିଁ । ମାତ୍ର ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାତ୍ରାରୁ ଅଧ୍ଵ ପରିମାଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ତରଳି ଛିଣ୍ଡିଯାଏ । ଫଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥଟି ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ । ଫ୍ୟୁଜ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଫଳରେ ବୈଦ୍ୟୁତି କ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ନଷ୍ଟହେବାରୁ ରକ୍ଷାପାଏ ।

Question 2.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଚୁମ୍ବକ । ଏହା ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ହୋଇ ରହେ ।
2. ଏହା ନିକଟକୁ ଏକ ଚୁମ୍ବକ ଆଣିଲେ ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକଟି ବିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ । ପରିପଥରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲାବେଳେ ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକଟି ବିକ୍ଷେପିତ ହେଉଛି ।
3. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ତାରଟି ଚୁମ୍ବକ ପରି କାର୍ଯ୍ୟକରେ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ‘ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ’ କୁହାଯାଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ହାନ୍ସ କ୍ରିଷ୍ଟିୟାନ୍ ଓରଷ୍ଟେଡ୍ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କରି ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକର ବିକ୍ଷେପଣ ଦେଖୁଥିଲେ ।
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଅନ୍ତରକ ବା ରୋଧନଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାରକୁ କୋମଳ ଲୁହା ଉପରେ ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ କୋମଳ ଲୁହାଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
5. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଯାଇ ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ ଓଜନିଆ ପଦାର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଯାଇପାରେ ।
6. କ୍ରେନ୍‌ର ଶେଷାଗ୍ରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ରଖାଯାଇଥାଏ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକର ଧର୍ମକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଅଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥରୁ ଅଲଗା କରାଯାଇପାରେ ।
7. ଆଖ୍ ଡାକ୍ତରମାନେ ଆଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ସାହାଯ୍ୟରେ କାଢ଼ି ଆଣନ୍ତି ।
8. ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖେଳନାରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ।

Question 3.
ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ କିପରି ଜାଣିବ ?
Answer:
ଉପକରଣ – ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା, କିଛି ପିନ୍‌କଣ୍ଟା, ୭୫ ସେ.ମି.ର ରୋଧ ପରିବାହୀ ତାର ସୁଇଚ୍, ସେଲ ।
ପରୀକ୍ଷା – ସ୍କୃ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଦେହରେ ରୋଧୂ ପରିବାହୀ ତାରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଦିଅ । ତାରର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାପ୍ତ ସେଲ୍‌ର ବିଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ତାରର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ନେଇ ସୁଇଚର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ସୁଇଟ୍‌ର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତରୁ ତାରଟିଏ ସଂଯୋଗ କରି ନେଇ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଇଚକୁ ମୁଦିତ କର ଓ କିଛି ପିନକଣ୍ଟାକୁ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ପାଖକୁ ଆଣିଲେ ପିନକଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ସ୍କୃ ଲୁହାକଣ୍ଟାରେ ଲାଗିଯିବ । କାରଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଚୁମ୍ବକରେ ପରିଣତ ହେଲା । ସୁଇଟ୍‌କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ପିନକଣ୍ଟା ତଳକୁ ଖସି ପଡ଼ିବ । କାରଣ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଚୁମ୍ବକତ୍ଵ ହରାଇଲା ।