Go through Class 7 Social Science Solutions Odia Medium and Class 7 Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତା to understand textbook questions more clearly.
7th Class Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium
Class 7 Social Science Chapter 1 Odia Medium
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ
Question 1.
ତୁମ ମତରେ, ଭାରତର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ?
Answer:
ମୋ ମତରେ ଭାରତର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଲା- ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ଏବଂ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ । ନିମ୍ନରେ ଏହାର କାରଣ ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଛି ।
(i) ପ୍ରଥମତଃ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରେ । ଏହା କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆରୁ ପ୍ରବାହିତ ଥଣ୍ଡା ପବନରୁ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଏହା ଦେଶର ଜଳବାୟୁକୁ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଥିବା ବରଫ ତରଳେ । ଏହା ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ସିନ୍ଧୁ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ ।
(iii) ତୃତୀୟତଃ, ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ଏକ ସୁବିସ୍ତୃତ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମିକୁ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପଟୁମାଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉର୍ବର ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ ।
(iv) ଚତୁର୍ଥତଃ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ଉତ୍ସ । ଏଣୁ ଏହି ସମତଳ ଭୂମିରେ ଭାରତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବାସ କରନ୍ତି ।
(v) ପଞ୍ଚମତଃ, ଏହି ସମତଳ ଭୂମି ଗମନାଗମନର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସଂଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।
Question 2.
ଯଦି ହିମାଳୟ ନଥା’ନ୍ତା ଭାରତ କିପରି ଦେଖାଯାଇଥା’ନ୍ତା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ସଂକ୍ଷୀପ୍ତ ଟୀପ୍ପଣୀ ଲେଖ କିମ୍ବା ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମ ଭାବନାର ପରିପ୍ରକାଶ କର ।
Answer:
ଯଦି ହିମାଳୟ ନଥା’ନ୍ତା ଭାରତର ଭୁଗୋଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ।
(i) ପ୍ରଥମତଃ, ଏହାଦ୍ଵାରା ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ଅଧିକ ଥଣ୍ଡା ସହ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥା’ନ୍ତା ।
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ଆମର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଚିରସ୍ରୋତା ହୋଇପାରିନଥା’ନ୍ତା ।
(iii) ତୃତୀୟତଃ, ଗଙ୍ଗାନଦୀର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଉର୍ବର କୃଷି ଉପଯୋଗୀ ହୋଇନଥା’ନ୍ତା, କି ଆମର ପ୍ରଧାନ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ଗହମ ଏବଂ ଧାନ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରି ନଥା’ନ୍ତା ।
(iv) ଚତୁର୍ଥତଃ, ଆମର ଶୈଳନିବାସଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମିତ ହୋଇପାରିନଥାନ୍ତା ଯଦ୍ଵାରା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପ୍ରକଳ୍ପ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ।
(v) ପଞ୍ଚମତଃ, ଆମ ଦେଶର ଜଳବାୟୁ ଶୁଖୁଲା ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଥା’ନ୍ତା
(vi) ସର୍ବଶେଷରେ, ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁର ପ୍ରବେଶ ରୋକିବାକୁ ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନଥା’ନ୍ତା ।
Question 3.
ଭାରତକୁ ଏକ ‘କ୍ଷୁଦ୍ର ମହାଦେଶ’ କୁହାଯାଏ । ତୁମେ ଯାହା ପଢ଼ିଛ, ତାହା ଆଧାରରେ କାହିଁକି ତୁମେ ଏପରି ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଛି, ଯାହା ଅନ୍ୟଦେଶଠାରୁ ତାକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରଖୁଛି । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ରହିଥିବାବେଳେ ପଶ୍ଚିମ ସୀମାନ୍ତରେ ଥର୍ ମରୁଭୂମି ଏବଂ ଆରବ ମହାସାଗର ରହିଅଛି । ସେହିପରି ଭାରତର ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ଏକ ବିଶାଳ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ ରହିଅଛି । ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଭାରତକୁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଭିନ୍ନ ରଖୁଛି ।
(ii) ଭାରତରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳବାୟୁ, ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ରହିଛନ୍ତି ।
(iii) ଶେଷରେ ଭାରତର ୨୮ଟି ରାଜ୍ୟର ଅଧ୍ଵବାମୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାଷା, ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିରେ ବିବିଧତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଭାରତକୁ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ମହାଦେଶ ରୂପେ ପରିଗଣିତ କରାଯାଇଥାଏ ।
Question 4.
ଓଡ଼ିଶାର ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ନଦୀର ଉତ୍ପରିସ୍ଥଳରୁ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁସରଣ କର । ଲୋକମାନେ ନଦୀକୁ କି କି ଉପାୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ? ତାହା ଶ୍ରେଶୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ନଦୀ ହେଉଛି ଋଷିକୁଲ୍ୟା । ଏହି ନଦୀ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଦାରିଙ୍ଗବାଡ଼ି ପାହାଡ଼ରୁ ଉତ୍ପତ୍ତିଲାଭ କରି ଓଡ଼ିଶାର କନ୍ଧମାଳ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଅଛି । ଏହି ନଦୀର ଜଳକୁ ପାନୀୟ ଜଳ, କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଜଳସେଚନ, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ, ଘରୋଇ ବ୍ୟବହାର, ଶିଳ୍ପ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
Question 5.
ଭାରତର ଦକ୍ଷିତାଂଶକୁ କାହିଁକି ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ମାଳଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଆମ ଦେଶର ମଧ୍ଯ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ମାଳଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହା ହେଉଛି ବହୁ ପୁରାତନ ଭୂମିରୂପ ଯାହାର ତିନି ପାର୍ଶ୍ବରେ ଆରବ ସାଗର, ଭାରତ ମହାସାଗର ଓ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଘେରି ରହିଛି । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଏକ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ମାଳଭୂମି କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ସ୍ଥଳଭାଗର ତିନି ପାର୍ଶ୍ବରେ ଜଳଭାଗ ଥାଏ ତାହାକୁ ଉପଦ୍ଵୀପ କୁହାଯାଏ । ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମିରେ ତିନିପାର୍ଶ୍ଵ ଜଳଭାଗଦ୍ଵାରା ବେଷ୍ଟିତ ଥିବାରୁ ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣଂଶକୁ ଏକ ଉପଦ୍ୱୀପୀୟ ମାଳଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Question 6.
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ୟୁନେସ୍କୋଦ୍ଵାରା ଘୋଷିତ କେଉଁ ଐତିହ୍ୟସ୍ଥଳୀଟି ତୁମକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭଲ ଲାଗିଲା ? ତାର ଆକର୍ଷଣୀୟତା ଏକ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ମାଧ୍ଯମରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ୟୁନେସ୍କୋଦ୍ଵାରା ବିଶ୍ଵମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ଭାରତର ପଶ୍ଚିମଘାଟକୁ ମୁଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧୂକ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ବୋଲି ଭାବୁଛି । ପଶ୍ଚିମଘାଟ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚତାବିଶିଷ୍ଟ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଏକ ପ୍ରାଚୀର ଭଳି ରହିଅଛି । ସେଥିରେ ବହୁତ ଜଳପ୍ରପାତ ରହିଛି ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ମୌସୁମୀରେ ତୀଖ ଧାରରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପଶ୍ଚିମ ଘାଟ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥଳ ଓ ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ପୁନଶ୍ଚ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳା ଭାରତର ଜଳବାୟୁକୁ ପ୍ରବାହିତ କରିଥାଏ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା କରାଇଥାଏ ଯାହା କୃଷିପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପର୍ବତମାଳାର ଉତ୍ତରାଂଶକୁ ସହ୍ୟାଦ୍ରୀ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ତା’ର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ପାଇଁ ବେଶ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ।
Question 7.
ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଥିବା ଭାରତର ଦୁଇଗୋଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ । ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି ତାହା ଚିହ୍ନଟ କର । ସେହି ସ୍ଥାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ ଭୌତିକ ଲକ୍ଷଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେବ ?
Answer:
ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବାସ କରୁଛୁ । ଭାରତର ଭୌତିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲାପରେ ଆମେ ଉପସଂହାରରେ ପହଞ୍ଚିଲୁ ଯେ ଗଙ୍ଗରାନଦୀର ସମତଳଭୂମିକୁ ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ । ଗଙ୍ଗାନଦୀ ଗୋମୁଖ୍ ବା ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ତୁଷାରସ୍ରୋତରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରିଅଛି । ଏହା ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ । ଏହାର ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏକଚଟାଣ ପରି ଏବଂ ଉର୍ବରା । ଯମୁନା ନଦୀ ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଏକ ଶାଖା ନଦୀ, ଯାହାକି, ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଛି । ଦିଲ୍ଲୀର ଅବସ୍ଥିତି ଏଠାକାର ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିନିମୟ ପାଇଁ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ଆସିଅଛି । ଦିଲ୍ଲୀ ହରିଆନାର ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ପଶ୍ଚିମରେ ରହିଅଛି ।
Question 8.
ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଭାରତର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାୟମାନ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଇଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଋତୁରେ ଉପଲବ୍ଧ ପନିପରିବାକୁ କିପରି ଅନ୍ୟ ଋତୁରେ ଶୁଖାଇ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଏ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ଭୌଗୋଳିକ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭାତରର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରରେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଆମ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥାଏ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ପଦ୍ଧତି ଆଲୋଚନା କରାଗଲା ।
- ଧାନ ସଂରକ୍ଷଣ ନିମିତ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଖଣି ଖୋଳି ପୋତି ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
- ଲଙ୍କା, ହଳଦୀ, ମାଛ, ପଣସ ମଞ୍ଜି, ମଟର ମଞ୍ଜି, ପାମ୍ପଡ଼ ଓ ଆମ୍ବ ଆଦିକୁ ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ଦୀର୍ଘଦିନ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଏ ।
- ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ସବୁଜ ପନିପରିବାକୁ ଶୀତଳଭଣ୍ଡାରଗୁଡ଼ିକରେ ସଂରକ୍ଷଣ ରଖ୍ ଅଣ ଋତୁରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
- କେତେକ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥା- ଆମ୍ବୁଲ, ଲେମ୍ବୁ ଆଚାର ଓ ଶୁଖୁଆ ଆଦିରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଲୁଣ ଦେଇ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇଥାଏ ।
- ଆମ୍ବ, ଲେମ୍ବୁ, ରସୁଣ, କଞ୍ଚାଲଙ୍କା, ଅଦା ଆଦି ଆଚାରକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ତେଲ (ସୋରିଷ | ବାଦାମ ତେଲ) ଦେଇ ଦୀର୍ଘକାଳ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଥାଏ ।
- ଘିଅକୁ ଅଧ୍ୟକ ସମୟ ନିଆଁରେ ବସାଇ ଈଷତ୍ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗ କରାଯାଇ ଦୀର୍ଘଦିନ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଉପରୋକ୍ତ କେତେକ ପଦ୍ଧତି ତୁମ ଘରେ କିମ୍ବା ଅଞ୍ଚଳରେ ହେଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ଶିକ୍ଷକ ବା ଅଭିଭାବକଙ୍କଠାରୁ ବୁଝି ନିଅ ।
Question 9.
ବହୁ ବିଭିନ୍ନାଞ୍ଚଳ (ପର୍ବତ, ମରୂଭୂମି, ସମତଳଭୂମି, ଉପକୂଳ) ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ହୋଇ ରହିଛି । ଭୂଗୋଳ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ସୂତ୍ରରେ ଏକତ୍ର କରିବାରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି ?
Answer:
ଆମ ଦେଶ ଭାରତର ଅନେକ ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତା ରହିଅଛି । ଏଥୁରେ ବରଫାବୃତ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା, ଅସହ୍ୟ ଗରମ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିବା ଥର୍ ମରୁଭୂମି, ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳା ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦରେ ଭରା ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମି ଇତ୍ୟାଦି ରହିଅଛି । ଏତଦ୍ବ୍ୟତୀତ ଏହାର ପଶ୍ଚିମରେ ଆରବସାଗର, ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଭଳି ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳରାଶି ରହିଅଛି । ସୁତରାଂ ଏହାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଯଥା- ମୃତ୍ତିକା, ଉଭିଦ, ପ୍ରାଣୀଜଗତ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ତାରତମ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
- ହିମାଳୟ ଭାରତର ଉତ୍ତର ସୀମାରେ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଭାବେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହୁଥିବା ଅଧିବାସୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।
- ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଙ୍ଗା ଯମୁନା ଭଳି ନଦୀ କୃଷି ବ୍ୟତୀତ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଛି ।
- ସେହିପରି ନୌବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର, ଆରବ ସାଗର ଏବଂ ଭାରତ ମହାସାଗର ମୁଖ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ସୁତରାଂ ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଆମ ଦେଶ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଏବଂ ଏକତାକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।
ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧) :
Question 1.
ଭାରତର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯଥା-
- ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା,
- ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ସିନ୍ଧୁ ବିଶାଳ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ,
- ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳ,
- ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମି,
- ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ।
Question 2.
ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତା ଆମ ଜୀବନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ ?
Answer:
ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତା ଜଳବାୟୁ, ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାଦ୍ଵାରା ଆମ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଆମ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କୃଷି, ପରିବହନ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ସମ୍ପର୍କିତ ବିଭିନ୍ନ ଆହ୍ଵାନ ଏବଂ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।
ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :
Question 1.
ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକର ଶେଷରେ ଥୁବା ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରକୁ କ’ଣସବୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ସେଥିରେ ତୁମେ ଦେଖୁଲ ? ପୂନୀ ପୂର୍ବ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲେ ।ଚି ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୂମିରୂପ ଯଥା – ପର୍ବତ, ସମତଳଭୂମି ଓ ମାଳଭୂମି କ ଥା ମନେ ପକାଅ । ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରରେ କେଉଁ କେଉଁ ଭୂମିରୂପକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲ ? ମାନଚିତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ କାହିଁ କି
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ଥାଏ ? (ଏହି ମାନଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ସୂଚକାଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଉଚ୍ଚତା ଦର୍ଶାଏ ।)
Answer:
(i) ଏହି ପୁସ୍ତକ ର ଶେଷରେ ଥିବା ଭାରତ ମାନଚିତ୍ରରେ ଆମେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା, ଉତ୍ତରସ୍ଥ ସମତଳଭୂମି, ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳଭୂମି, ପଶ୍ଚିମଘାଟ ଓ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା, ଭାରତୀୟ ମରୁଭୂମି ଏବଂ ଆଣ୍ଡାମାନ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଓ ଲାକ୍ଷା ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛୁ ।
(ii) ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରରେ ପର୍ବତ, ମାଳଭୂମି, ମରୁଭୂମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମତଳଭୂମିର ଭୂମିରୂପକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲୁ ।
(iii) ମାନଚିତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂମିରୂପକୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଅଛି ।
Question 2.
ପୂର୍ବ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ିଥବା ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ଦ୍ରାଘିମା ବିଷୟରେ ତୁମର ମନେ ପଡ଼ୁଛି କି ? ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ଏହାର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ଦ୍ରାଘିମାଗତ ବିସ୍ତୃତି କେତେ ତୁମେ ଜାଣି ପାରୁଛ କି ?
Answer:
ଉ ଭାରତର ୮°୬ରୁ ୩୭°୪ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶରେ ଏବଂ ୬୮୭’ ରୁ ୯୬°୨୫’ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ମଧ୍ଯରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଅକ୍ଷାଂଶୀୟ ବିସ୍ତୃତି ପ୍ରାୟ ୨୯° ଏବଂ ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ରାଘିମାଗତ ବିସ୍ତୃତି ପ୍ରାୟ ୨୯° ।
Question 3.
ଭାରତର ଏକ ଭୌତିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଉପରୋକ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଅ
Answer:
ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନେ ନିଜେ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ । ଭାରତର ମାନଚିତ୍ରରେ ହିମାଳୟ, ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମି, ପଶ୍ଚିମଘାଟ ଓ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା ଆଦି ଦେଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।
Question 4.
ନିକଟରୁ ଦେଖୁଲେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ଆକାଶକୁ ଛୁଇଁଲାପରି ମନେହୁଏ । ଏଥିରେ ଥିବା ଅନେକ ଗିରିଶୃଙ୍ଗର ଉଚ୍ଚତା ୮୦୦୦ ମିଟରରୁ ଅଧ୍ୟକ । ମିଳିତ ଭାବେ ଏହିସବୁ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ‘ଅଷ୍ଟ ସହସ୍ତୀୟ’ (Eight Thousanders) କୁହାଯାଏ । ଏହି ପର୍ବତମାଳା ଏସିଆର ଛଅଗୋଟି ଦେଶରେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା – ଭାରତ, ନେପାଳ, ଭୁଟାନ, ଚୀନ, ପାକିସ୍ଥାନ ଓ ଆଫଗାନିସ୍ଥାନ । ତୁମେ ପୃଥିବୀର ଉଚ୍ଚତମ ପବ’ତର ନାମ ଜାଣିଛ କି ?
Answer:
ପୃଥିବୀର ଉଚ୍ଚତମ ଗିରିଶୃଙ୍ଗର ନାମ ହେଉଛି ମାଉଣ୍ଟ ଏଭେରେଷ୍ଟ । ଏହି ଗିରିଶୃଙ୍ଗର ଉଚ୍ଚତା ୮୮୪୮ ମିଟର କିମ୍ବା ୨୯,୦୩୨ ଫୁଟ ଅଟେ । ଗଙ୍ଗାର ପ୍ରମୁଖ ଉପନଦୀ ଭାଗିରଥୀ
Question 5.
ହିମାଳୟ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବ କି ? ଏଥିପାଇଁ ଭାରତର ଭୌତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ସାହାଯ୍ୟ ନିଅ ।
Answer:
ହଁ, ହିମାଳୟ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ସିକିମ୍, ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ମଣିପୁର, ମେଘାଳୟ, ମିଜୋରାମ୍, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ତ୍ରିପୁରା, ଆସାମ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ । ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Question 6.
ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ନଦୀ ଯଥା- ଗଙ୍ଗା, କାବେରୀ, ଯମୁନା ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଦେବୀଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି, ମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ‘ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର’ ଭାବେ ଜଣା, ନଦୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳରେ ଶୁଷ୍କ ରହିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅଧ୍ଵ ଜଳରେ ପୂରି ଉଠେ । ଏପରି କାହିଁକି ହୁଏ ଜାଣିପାରୁଛ କି ?
Answer:
ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଗୋଟିଏ ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଥିବା ବରଫ ତରଳିଥାଏ । ଏହା ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀପରି ଅନେକ ଦୀକୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ । ଏହି ନଦୀ ବର୍ଷା ଋତୁ ଉପରେ ନିର୍ଭର କ ରେ ନା । ହିଁ, କରିଥା’ନ୍ତା, ତେବେ ଏହି ନ ଦୀର ଜଳ ଶୁ ଖ୍ ଯାଇଥା’ନ୍ତା ।
Question 7.
ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳର ସଘନ ଆଲୋକ ସଜ୍ଜାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ଏପରି ଆଲୋକ ସଜ୍ଜାର ବାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଘନ ଆଲୋକ ସଜ୍ଜାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏଠାରେ ଘନ ଜନବସତି ଅଛି । ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ଘର ଏବଂ ରାସ୍ତା ଥିବାରୁ ଏଠାରେ ସଘନ ଆଲୋକ ସଜ୍ଜା ରହିଛି ।
Question 8.
ବାଲୁକାସ୍ତପର ଆକୃତି କିପରି ? ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ପଥରରେ ତିଆରି ଓ ସେମାନେ ସ୍ଥିର, ବାଲି ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକର ପର୍ବତ ଆକୃତି କିପରି ହୋଇଛି, ଯଦିବା ଏହା ବାଲିରେ ତିଆରି ?
Answer:
ବାଲୁକା ସ୍ତପ ଦେଖିବାକୁ ପାରମ୍ପରିକ ବୌଦ୍ଧ ସ୍ତୁପ ସଦୃଶ ଅଟେ । ଏହାର ଆକୃତି ଅର୍ଥବୃତ୍ତାକାର ବା ଗମ୍ବୁଜାକାର ଅଟେ । ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ପଥରରେ ତିଆରି ଓ ସେମାନେ ସ୍ଥିର, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ବାଲିଗୁଡ଼ିକ ପବନରେ ଉଡ଼ି ସ୍ତର ସ୍ତର ହୋଇ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଜମା ହେବାଦ୍ଵାରାରା ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ଲଭାବେ ଏହା ପର୍ବତ ଆକୃତି ହୋଇପାରିଛି ।
Question 9.
ବହିରେ ଥିବା ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳା କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଛି ଚିହ୍ନଟ କର । ଦିଲ୍ଲୀ, ରାଜସ୍ଥାନ, ହରିୟାଣା ଓ ଗୁଜୁରାଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଏହା ଲମ୍ବିଛି ବୋଲି ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲ କି ?
Answer:
ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳା ହରିୟାଣା, ରାଜସ୍ଥାନ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯାଇଛି । ଦିଲ୍ଲୀ, ରାଜସ୍ଥାନ, ହରିୟାଣା ଓ ଗୁଜୁରାଟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଏହା ଲମ୍ବିଛି ବୋଲି ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥାଉ ।
Question 10.
ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକର ଶେଷରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ । ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରବାହକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର ।
Answer:
ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ଗତିକରି ପରିଶେଷରେ ସମୁଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଥା’ନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ମୁଖ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ନଦୀ ଯଥା ଝେଲମ୍ ଚେନାବ୍, ରବି, ସତ୍ଜ୍ ଏବଂ ବିପାସା ନଦୀ ସିନ୍ଧୁନଦୀରେ ମିଶି ଶେଷରେ ଆରବ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ସେହିପରି ଯମୁନା ନଦୀ ଗଙ୍ଗାନଦୀରେ ମିଶି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣରେ ଗୋଦାବରୀ କ୍ରିଷ୍ଣା ଏବଂ କାବେରୀ ନଦୀ ମାଳଭୂମି ଅତିକ୍ରମ କରି ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଗତିକରି ଶେଷରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ସେହିପରି ନର୍ମଦା ଏବଂ ତାପ୍ତି ନଦୀ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗତି କରି ଶେଷରେ ଆରବ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ।
Question 11.
ଜନାଜତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, ଆସାମ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଗୁଜୁରାଟ ଓ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଥିବା ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର ଓ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିତ କରି ଏହାକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ ।
Question 12.
ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ର, ସ୍କୁଲ ଆଟ୍ଲାସ୍ କିମ୍ବା କାନ୍ଥ ଟଙ୍ଗା ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଞ୍ଚଗୋଟି ନଦୀର ନାମ ଲେଖ । ଭାରତ ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ର, ସ୍କୁଲ ଆଟ୍ଲାସ୍ କିମ୍ବା କାନ୍ଥ ଟଙ୍ଗା ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଜାଣିଲୁ ଯେ, ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଞ୍ଚଗୋଟି ମୁଖ୍ୟ ନଦୀର ନାମ ହେଲା- ଗଙ୍ଗା, ବହ୍ମପୁତ୍ର, ଗୋଦାବରୀ, କ୍ରିଷ୍ଣା ଓ ମହାନଦୀ । ଭାରତର ଉପକୂଳ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଗୋଆ, ଗୁଜୁରାଟ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, କେରଳ, ତାମିଲନାଡୁ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଓଡ଼ିଶା ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ।
Question 13.
ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଅନେକ ସ୍ରୋତରେ ବା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ ଏହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ? ସବିଶେଷ ଜାଣିବାପାଇଁ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ଅନେକ ସ୍ରୋତରେ ବା ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଲେ ଏହାକୁ ଶାଖାନଦୀ କୁହାଯାଏ ।
ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
Question 1.
ଭାରତ ଉପମହାଦେଶର ଦେଶମାନଙ୍କର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
ଭାରତ ଉପମହାଦେଶର ଦେଶମାନଙ୍କର ନାମ ହେଲା – ଭାରତ, ପାକିସ୍ଥାନ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ନେପାଳ, ଭୂଟାନ୍, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏବଂ ମିଆଁମାର ।
Question 2.
ଭାରତର କେଉଁ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ତା’ର ଉତ୍ତରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଛି ?
Answer:
ଭାରତର ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ତା’ର ଉତ୍ତରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଛି ।
Question 3.
‘ଟନ୍ କୁଶ୍’’ କ’ଣ ?
Answer:
ରାଜସ୍ଥାନରେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତିରେ ବୃଷ୍ଟିଜଳକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖାଯାଇଥିବା ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକୁ ‘ଟନ୍ କୁଣ୍ଡ’ କୁହାଯାଏ ।
Question 4.
ସିୱାଲିକ୍ କ’ଣ ?
Answer:
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାର ବାହ୍ୟଶ ବା ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିମ୍ନତମ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀକୁ ସିଲିକ୍ (ବାହ୍ୟ ହିମାଳୟ ?) କୁହାଯାଏ ।
Question 5.
ଚମରୀଗାଈକୁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧ୍ଵବାସୀମାନେ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ?
Answer:
ହିମାଳୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଚମରୀଗାଈକୁ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଭାବରେ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
Question 6.
‘ଗୋମୁଖ’ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଗୋମୁଖ ସ୍ଥାନଟି ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ ତୁଷାର ସ୍ରୋତର ନିଘାଂଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Question 7.
ଥର୍ ମରୁଭୂମି କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ
Answer:
ଥର୍ ମରୁଭୂମି ରାଜସ୍ଥାନ, ଗୁଜୁରାଟ, ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା ରାଜ୍ୟରେ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ।
Question 8.
ଉପହ୍ରଦ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧଦ୍ଵାରା ସମୂଦ୍ରଠାରୁ ଅଲଗା ବୃହତ୍ ଜଳରାଶିକୁ ଉପହ୍ରଦ କୁହାଯାଏ ।
Question 9.
ସେଲୁଲାର ଜେଲ୍ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ସେଲୁଲାର ଜେଲ୍ ଆଣ୍ଡାମାନ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜରେ ଅବସ୍ତିତ ।
Question 10.
ସୁନ୍ଦରବନ କେଉଁ କେଉଁ ନଦୀଦ୍ଵାରା ଗଠିତ ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ସୁନ୍ଦରବନ ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଓ ସେମାନଙ୍କ ଉପନଦୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Question 11.
ଗାରୋ, ଖାସି ଓ ଦୟନ୍ତିଆ ପାହାଡ଼ କେଉଁ ମାଳଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଗାରୋ, ଖାସି ଓ ଦୟନ୍ତିଆ ପାହାଡ଼ ମେଘାଳୟ ମାଳଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
Question 1.
ହିମାଳୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଂଶକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ହିମାଦ୍ରୀ
Question 2.
ଆରାବଳୀ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀର ଉଚ୍ଚତମ ଗିରିଶୃଙ୍ଗର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ମାଉଣ୍ଟଆବୁ
Question 3.
କାହାକୁ ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ?
Answer:
ହିମାଳୟ
Question 4.
ହିମାଳୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
Answer:
ବରଫର ଘର
Question 5.
ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ଘରଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଥିରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ପଥର ଏବଂ କାଠ
Question 6.
ବରଫ ଚିତାବାଘ ଏବଂ ଆଇବେକ୍ସ ନାମକ ପାହାଡ଼ିଆ ଛେଳି କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଲଦାଖ
Question 7.
ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଏକ ସୁବିସ୍ତୃତ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳଭୂମି
Question 8.
ଆରାବଳୀ ପର୍ବତମାଳାର ପଶ୍ଚି ମାଂଶରେ ଏକ ବାଲୁକାପ୍ରାନ୍ତର ରହିଛି ? ଏହାକୁ କେଉଁ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ଥର୍ ମରୁଭୂମି
Question 9.
ଭାରତର ଥର୍ ମରୁଭୂମିରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ନଗରୀକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଜୈସଲମେର
Question 10.
ଭାରତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଶୀତଳ ମରୁଭୂମିର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଲଦାଖ
Question 11.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଥିବା ଜରିଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ମିଳିତ ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଅଷ୍ଟ ସହସ୍ତୀୟ
Question 12.
ସାଗର, ହ୍ରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀଭଳି ବୃହତ୍ ଜଳଭାଗରେ ନଦୀ ମିଶିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ମୁହାଣ
Question 13.
ପୂର୍ବଘାଟ ଓ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଚଭୂମିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଡେକାନ୍ ମାଳଭୂମି
Question 14.
ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧଦ୍ଵାରା ସମୁଦ୍ରଠାରୁ ପୃଥକ୍ ହୋଇଥିବା ବୃହତ୍ ଜଳରାଶିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଉପହ୍ରଦ ବା ଲାଗୁନ୍
Question 15.
ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି କେଉଁଠାରେ ଦେଖୁବାକୁ ମିଳେ ?
Answer:
ବ୍ୟାରେନ୍ ଦ୍ଵୀପ
ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।
Question 1.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁଟି ଭାରତ ଉପମହାଦେଶର ଦେଶ ନୁହେଁ ?
(କ) ପାକିସ୍ଥାନ
(ଖ) ବଙ୍ଗଳାଦେଶ
(ଗ) ଆଫଗାନିସ୍ଥାନ
(ଘ) ଶ୍ରୀଲଙ୍କା
Answer:
(ଗ) ଆଫଗାନିସ୍ଥାନ
Question 2.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁଟି ହିମାଳୟର ଅନ୍ୟନାମ ?
(କ) ହିମାଦ୍ରୀ
(ଖ) ହିମାଚଳ
(ଗ) ସିବାଲିକ୍
(ଘ) ଆରାବଳୀ
Answer:
(କ) ହିମାଦ୍ରୀ
Question 3.
ନିମ୍ନୋକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି କୁହାଯାଏ ?
(କ) ସିବାଲିକ୍
(ଖ) ଥର୍
(ଗ) ଲକ୍ଷାଦ୍ଵୀପ
(ଘ) ଲଦାଖ
Answer:
(ଘ) ଲଦାଖ
Question 4.
ପାଙ୍ଗଙ୍ଗସୋ କ’ଣ ?
(କ) ହ୍ରଦ
(ଖ) ଦ୍ଵୀପ
(ଗ) ଶାଖାନଦୀ
(ଘ) ପାର୍କ
Answer:
(କ) ହ୍ରଦ
Question 5.
ନିମ୍ନୋକ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଟି ଲଦାଖର ନୁହେଁ ?
(କ) ବରଫ ଚିତାବାଘ
(ଖ) ଆଇବେକ୍ସ
(ଗ) ତିଦ୍ଦତୀୟ ମୃଗ
(ଘ) ଜେବ୍ରା
Answer:
(ଘ) ଜେବ୍ରା
Question 6.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଲଦାଖର ଆକର୍ଷଣୀୟ ପର୍ବ ?
(କ) ବିହୁ
(ଖ) ଦଶହରା
(ଗ) ଲୋସାର
(ଘ) ଗଣେଶପୂଜା
Answer:
(ଗ) ଲୋସାର
Question 7.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ପର୍ବତମାଳା ମାର୍ବଲ, ଗ୍ରାନାଇଟ୍, ଦସ୍ତା ଏବଂ ତମ୍ବାଭଳି ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥରେ ସମୃଦ୍ଧ ?
(କ) ହିମାଳୟ
(ଖ) ଆରାବଳୀ
(ଗ) ବିନ୍ଧ୍ୟ
(ଘ) ପଶ୍ଚିମଘାଟ
Answer:
(ଖ) ଆରାବଳୀ
Question 8.
ପୂର୍ବଘାଟ ଓ ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଚଭୂମିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(କ) ଡେକାନ୍
(ଖ) ମାଲୟେସିଆ
(ଗ) ମାଳନ
(ଘ) ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
Answer:
(କ) ଡେକାନ୍
Question 9.
ମାଉଣ୍ଟଆବୁ କେଉଁ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀର ଉଚ୍ଚତମ ଶୃଙ୍ଗ ଅଟେ ?
(କ) ହିମାଳୟ
(ଖ) ଆରାବଳୀ
(ଗ) ପୂର୍ବ
(ଘ) ବିନ୍ଧ୍ୟ
Answer:
(ଖ) ଆରାବଳୀ
Question 10.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ସହରକୁ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ନଗରୀ କୁହାଯାଏ ।
(କ) ଜୈସଲମେର
(ଖ) ଅମୃତସର
(ଗ) ଚିତୋର
(ଘ) ଦୁର୍ଗାପୁର
Answer:
(ଖ) ଅମୃତସର
Question 11.
ଆରାବଳୀ ପର୍ବଶ୍ରେଣୀର କେଉଁ ଦିଗରେ ଥର୍ ମରୁଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ?
(କ) ଉତ୍ତର
(ଖ) ଦକ୍ଷିଣ
(ଗ) ପୂର୍ବ
(ଘ) ପଶ୍ଚିମ
Answer:
(ଘ) ପଶ୍ଚିମ
Question 12.
‘ଟନ୍କା କୁଣ୍ଢି’ କ’ଣ ?
(କ) ଜଳାଶୟ
(ଖ) ସମୁଦ୍ର
(ଗ) ଝରଣା
(ଘ) ନଦୀ
Answer:
(କ) ଜଳାଶୟ
Question 13.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତର କେଉଁ ଦିଗରେ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳଭୂମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ?
(କ) ଉତ୍ତର
(ଖ) ଦକ୍ଷିଣ
(ଗ) ପୂର୍ବ
(ଘ) ପଶ୍ଚିମ
Answer:
(ଖ) ଦକ୍ଷିଣ
Question 14.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ମରୁଭୂମିଟି ଶୀତଳ ମରୁଭୂମି ଅଟେ ?
(କ) ଲଦାଖ
(ଖ) ଥର୍
(ଗ) ସାଇବେରିଆ
(ଘ) କେଉଁଟି ନୁହେଁ
Answer:
(କ) ଲଦାଖ
Question 15.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାର ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧିହାର ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ___________ |
(କ) ୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର
(ଖ) ୫ ମିଲିମିଟର
(ଗ) ପାଞ୍ଚ ଇଞ୍ଚ
(ଘ) ପାଞ୍ଚ ଡେସିମିଟର
Answer:
(ଖ) ୫ ମିଲିମିଟର
Question 16.
କାହାକୁ ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ କୁହାଯାଇଛି ?
(କ) ହିମାଳୟ
(ଖ) ଆରାବଳୀ
(ଗ) ବିନ୍ଧ୍ୟ
(ଘ) ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ
Answer:
(କ) ହିମାଳୟ
Question 17.
ଭାଗିରଥୀ କେଉଁ ନଦୀର ଉପନଦୀ ଅଟେ ?
(କ) ଗଙ୍ଗା
(ଖ) ଜମୁନା
(ଗ) ସରସ୍ଵତୀ
(ଘ) ମହାନଦୀ
Answer:
(କ) ଗଙ୍ଗା
Question 18.
ଗୋମୁଖରୁ କେଉଁ ନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି ?
(କ) ଗଙ୍ଗା
(ଖ) ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର
(ଗ) ଗୋଦାବରୀ
(ଘ) କାବେରୀ
Answer:
(କ) ଗଙ୍ଗା
Question 19.
ହିମାଳୟର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
(କ) ବରଫର ଘର
(ଖ) କାଠର ଘର
(ଗ) ପଥର ଘର
(ଘ) ଛାତ ଘର
Answer:
(କ) ବରଫର ଘର
Question 20.
ଧାଜି ଦେୱାରୀ କ’ଣ ?
(କ) ଘର
(ଖ) ଯାନ
(ଗ) ସହର
(ଘ) ନଦୀ
Answer:
(କ) ଘର
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
Question 1.
ମାନଚିତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୂମିରୂପକୁ ଚିହ୍ନାଇବାପାଇଁ __________ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
Answer:
ରଙ୍ଗ
Question 2.
ହିମାଳୟରେ ଥିବା ସୁଉଚ୍ଚ ଗିରିଶୃଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ______________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଅଷ୍ଟ ସହସ୍ରାୟ
Question 3.
ନିୟୁତ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତ ____________ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଭାଗର ଅଂଶ ଥିଲା ।
Answer:
ଖଣ୍ଡୱାନାଲାଣ୍ଡ
Question 4.
ହିମାଳୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଂଶକୁ __________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ହିମାଦ୍ରୀ
Question 5.
ଆମ ଦେଶରେ ଥିବା ଶୀତଳ ମରୁଭୂମି __________ ଅଟେ ।
Answer:
ଲଦାଖ
Question 6.
ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମି ହିମାଳୟର __________ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
ଦକ୍ଷିଣ
Question 7.
ବାଲୁକାସ୍ତପର ଆକୃତି ____________ ଅଟେ ।
Answer:
ଗମ୍ବୁଜାକାର
Question 8.
ରାଜସ୍ଥାନରେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତିରେ ବୃଷ୍ଟିଜଳକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖୁଥିବା ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକୁ ____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଟନ୍ ବା କୁଣ୍ଡ
Question 9.
ପଶ୍ଚିମଘାଟକୁ _____________ ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।
Answer:
ୟୁନେସ୍କା
Question 10.
ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳ ଗୁଜୁରାଟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ____________ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ।
Answer:
କେରଳ
Question 11.
ପ୍ରାକୃତିକ ବନ୍ଧଦ୍ଵାରା ସମୁଦ୍ରଠାରୁ ଅଲଗା ବୃହତ୍ ଜଳରାଶିକୁ _____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଲାଗୁନ ବା ଉପହ୍ରଦ
Question 12.
ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳାର ଉତ୍ତରାଂଶକୁ _____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ସହ୍ୟାଦ୍ରୀ
Question 13.
ନଦୀ, ବୃହତ୍ ଜଳଭାଗ ଯଥା ସାଗର, ହ୍ରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ନଦୀରେ ମିଶିଥାଏ ଯାହାକୁ ନଦୀର ___________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ମୁହାଣ
Question 14.
ଲାକ୍ଷାଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ପ୍ରବାଳରେ ନିର୍ମିତ ____________ ଗୋଟି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
Answer:
୩୬
Question 15.
ଆଣ୍ଡାମାନ ଏବଂ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ___________ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ହେଉଛି ଭାରତର ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ।
Answer:
ବ୍ୟାରେନ୍
Question 16.
ହିମାଳୟରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ __________କି.ମି. ।
Answer:
୨୫୦୦ କି.ମି.
Question 17.
ମାଲବାର ଉପକୂଳର ନିକଟରେ __________ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
ଲାକ୍ଷା
Question 18.
ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଉତ୍ପ ___________ ରୁ ହୋଇଛି ।
Answer:
ଗୋମୂଖ
ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ ( ✓) ଚିହ୍ନ ଓ ସ୍କୁଲ୍ ଉକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
Question 1.
ଆରାବଳୀ ପର୍ବତକୁ ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ।
Answer:
✗
Question 2.
ମାଉଣ୍ଟ ଏଭେରେଷ୍ଟ ଏବଂ କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଗା ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ହିମାଳୟର ନଉଶ୍ଚୟୀ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ଅଟେ ।
Answer:
✓
Question 3.
ହିମାଚଳ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହିମାଳୟର ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
✗
Question 4.
ଭାରତର ପ୍ରାକୃତିକ ମାନଚିତ୍ରରେ ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକଲେ ଆମେ ଏକ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ଅଞ୍ଚଳ ଦେଖୁବାକୁ ପାଇଥାଉ, ଯାହାକୁ କି ଥର୍ ମରୁଭୂମି କୁହାଯାଏ ।
Answer:
✗
Question 5.
ରାଜସ୍ଥାନର ଜଓ୍ୱାରଠାରେ ଥିବା ଦସ୍ତା ଖଣି ପ୍ରାୟ ଆଠ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବର ଅଟେ ।
Answer:
✓
Question 6.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତଦ୍ଵାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ କୁମ୍ଭଲଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ ପର୍ବତରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରତି ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିରୋଧକ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
✗
Question 7.
ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳା ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା ତୁଳନାରେ କମ୍ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ।
Answer:
✗
Question 8.
ନର୍ବଦା ଓ ତାୟୀ ପଶ୍ଚିମାଭିମୂଖୀ ନଦୀ ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରି ଆରବ ସାଗରରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି ।
Answer:
✓
ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।
Question 1.
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଥର୍ ମରୁଭୂମି | ହିମାଦ୍ରୀ |
| ବ୍ୟାରେଜ ଦ୍ଵୀପ | ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି |
| ହିମାଳୟ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ | ଚମରୀଗାଈ |
| ଲଦାଖ | ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି |
| କାଞ୍ଚନଗଙ୍ଗା | ରାଜସ୍ଥାନ |
Answer:
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ସୁନ୍ଦର ବନ | ଲଦାଖ |
| ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି | ଦାର୍ଜିଲିଂ |
| ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ | ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳା |
| ମଶୌରୀ | ପାୱାରହାଉସ୍ ଜଳପ୍ରଗାତ |
| ପେରି ଆଲ୍ କେନାଲ୍ | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ |
Question 2.
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଥର୍ ମରୁଭୂମି | ରାଜସ୍ଥାନ |
| ବ୍ୟାରେଜ ଦ୍ଵୀପ | ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି |
| ହିମାଳୟ ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ | ଚମରୀଗାଈ |
| ଲଦାଖ | ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି |
| କାଞ୍ଚନଗଙ୍ଗା | ହିମାଦ୍ରୀ |
Answer:
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ସୁନ୍ଦର ବନ | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ |
| ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି | ଲଦାଖ |
| ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ | ଦାର୍ଜିଲିଂ |
| ମେଶୌରୀ | ପଶ୍ଚିମଘାଟ ପର୍ବତମାଳା |
| ପେରିଆଲ୍ କେନାଲ୍ | ୱାରହାଉସ୍ ଜଳପ୍ରଗାତ |
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ ।
Question 1.
ହିମାଳୟକୁ ‘ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ” ବୋଲି କାହିଁକି କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
- ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଥିବା ବରଫ ତରଳିଥାଏ ।
- ଏହା ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ସିନ୍ଧୁ ଆଦି ପ୍ରମୂଖ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ ।
- ଏହି ନଦୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ କୋଟି କୋଟି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ପାନୀୟ ଜଳ, କୃଷି ଓ କଳକାରଖାନାକୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ ।
- ସେଥିପାଇଁ ହିମାଳୟକୁ ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ।
Question 2.
ସିୱାଲିକ୍ ଉପରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟୀପ୍ପଣୀ ଲେଖ ।
Answer:
- ସିୱାଲିକ୍ (ବାହ୍ୟ ହିମାଳୟ) ହିମାଳୟର ପର୍ବତମାଳାର ବାହ୍ୟାଶ ବା ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିମ୍ନତମ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ଅଟେ ।
- ଏହା ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ପାହାଡ଼କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ।
- ଏହାର ପାଦଦେଶ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମୃଦ୍ଧ ଅଟେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳଟି ହିମାଳୟ ଓ ଗାଙ୍ଗେୟ ଅଞ୍ଚଳସ୍ଥ ମଧ୍ୟବର୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟେ ।
Question 3.
ଭାରତର କେଉଁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି ?
Answer:
ଭାରତର ନିମ୍ନୋକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ୟୁନେସ୍କୋରା ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି । ଯଥା— (i) ହିମାଳୟସ୍ଥ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ii) ରାଜସ୍ଥାନର ଜୈସଲମେର (iii) ପଶ୍ଚିମଘାଟ (iv) ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ଓ ସୁନ୍ଦରବନ ।
Question 4.
ଡେକାନ୍ ମାଳଭୂମିରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କର ନାମ ଲେଖ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନଶୈଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Question
- ଡେକାନ୍ ମାଳଭୂମିରେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କର ନାମ ହେଲା, ସାନ୍ତାଳ, ବୈଗ, ଭିଲି ଏବଂ କୋରକୁ ।
- ଏହି ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତିମାନେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ପରିସ୍କର ଭିତରେ ଭାରତର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି ।
- ସେମାନଙ୍କର ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରକୃତି ସହ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ।
Question 5.
ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଆଣ୍ଡାମାନ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ?
Answer:
(i) ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଆଣ୍ଡାମାନ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । କାରଣ ଆମର ଅନେକ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ସେଠାରେ ‘ସେଲୁଲାର ଜେଲ୍’ ନାମକ ବନ୍ଦୀଶାଳାରେ ବହୁ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ବନ୍ଦୀ ହୋଇ ରହିଥିଲେ ।
(ii) ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ସେହି ମହାନ୍ ବଳିଦାନକୁ ମନେ ରଖୁବାପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହାକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରି ରଖୁଛନ୍ତି ।
Question 6.
ଭାରତର ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି କେଉଁଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ? ଏଠାରେ କ’ଣ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ?
Answer:
- ଭାରତର ଏକମାତ୍ର ଜୀବନ୍ତ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ଆଣ୍ଡାମାନ୍ ଏବଂ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବ୍ୟାରେନ୍ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
- ଏଠାରେ ଧୁଆଁ ଓ ଲାଭା ଆକାଶକୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।
Question 7.
ଭାରତ ଧୀରେ ଧୀରେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି ? ଏହି ଚଳନ ବାର୍ଷିକ କେତେ ସେଣ୍ଟିମିଟର ହାରରେ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
- ଭାରତ ଧୀରେ ଉତ୍ତରସ୍ଥ ଏସିଆ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି ।
- ଏହି ଚଳନ ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ହାରରେ ହୋଇଥାଏ ।
Question 8.
ହିମାଳୟ ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ଦୁଇଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦରୁ ଆସିଛି ? ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
Answer:
- ହିମାଳୟ ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଯଥା- ହିମ ଓ ଆଳୟ ।
- ହିମ କହିଲେ ବରଫ ଓ ଆଳୟର ଅର୍ଥ ଘର । ତେଣୁ ହିମାଳୟର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ‘ବରଫର ଘର’’ ।
Question 9.
ଲକ୍ଷାଦ୍ଵୀପ ପୁଞ୍ଜ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହା କେତେଗୋଟି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଗଠିତ ?
Answer:
- ଲକ୍ଷାଦ୍ଵୀପ ପୁଞ୍ଜ ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଯାହାକି କେରଳର ମାଳାବାର ଉପକୂଳ ନିକଟସ୍ଥ ଆରବ ସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
- ଏହି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ପ୍ରବାଳରେ ନିର୍ମିତ ୩୬ଗୋଟି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଗଠିତ ।
ଭୌଗୋଳିକ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Question 1.
ଲଦାଖକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଲଦାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଭୂଭାଗ ପଥୁରିଆ ଓ ଆବଡ଼ା ଖାବଡ଼ା । ଏଠାକାର ଭୂ-ରୂପ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠର ଭୂପ୍ରକୃତି ସହ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଭୂମି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Question 2.
ହିମାଳୟରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଧିବାସୀମାନେ ଚମରୀଗାଈ ବା ୟାକ୍ ପାଳନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
ହିମାଳୟ ଏକ ବରଫାବୃତ ଅଞ୍ଚଳ ଅଟେ । ଏହିଠାରେ ଜଳବାୟୁରେ ଚମରୀଗାଈ ହିଁ ଜୀବନଧାରଣ କରିପାରିବ । କ୍ଷୀର, ମାଂସ, ପଶମ ଏବଂ ଗୋବର ପାଇଁ ଏଠାକାର ଅଧିବାସୀମାନେ ଏହାକୁ ପାଳନ କରିଥା’ନ୍ତି । ଏମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗାଈକୁ ପରିବହନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥା’ନ୍ତି ।
Question 3.
ହିମାଦ୍ରୀରେ ଜନବସତି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
Answer:
ହିମାଦ୍ରୀ (ବୃହତ୍ ହିମାଳୟ) ହେଉଛି ହିମାଳୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଂଶ । ଏହି ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ବର୍ଷସାରା ବରଫାବୃତ ରହିଥାଏ । ଜୀବନ ଏଠାରେ ଦୁର୍ବିସହ ହୋଇଥିବାରୁ କୌଣସି ଜନବସତି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
Question 4.
ହିମାଚଳରେ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୈଳନିବାସମାନ ରହିଛି ।
Answer:
ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ହିମାଚଳ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାକାର ସୁଷମ ଜଳବାୟୁ, ସମୃଦ୍ଧ ଜୈବ ବିବିଧତା ଓଁ ‘ ଜନବସତି ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଠାରେ ନୈନିତାଲ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ), ଦାର୍ଜିଲିଂ (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ), ସିମଳା (ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ) ଏବଂ ମଶୌରୀ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ) ଆଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୈଳନିବାସମାନ ରହିଛି ।
Question 5.
‘ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ କାଠ ଓ ପଥରରେ ତାଙ୍କର ଘରଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ପଶ୍ଚିମ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲୋକମାନେ ପଥର ଓ କାଠର ବ୍ୟବହାର କରି ଘର ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି । ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏହି ଘର ଉଷ୍ଣ ରଖୁବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଏହାକୁ ମୃଦୁ ଭୂମିକମ୍ପ ଜନିତ କ୍ଷୟକ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ ।
Question 6.
ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ କମ୍ ମାନବ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ?
Answer:
ମରୁଭୂମି ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏଠାରେ ଅତି ଉତ୍ତପ୍ତ ଦିନ, ଶୀତଳ ରାତି ଓ ଜଳାଭାବ ଜନିତ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମାନବ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଚଳାଚଳ ପ୍ରତିହତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି କାରଣ ପାଇଁ ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ କମ୍ ମାନବ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ।
Question 7.
ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳଭୂମିରେ ଭାରତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବାସ କରନ୍ତି ।
Answer:
ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ସୁବିସ୍ତୃତ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମିକୁ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମି କୁହାଯାଏ । ଗଙ୍ଗା, ସିନ୍ଧୁ, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପନଦୀ ସମୂହଦ୍ଵାରା ସଞ୍ଚିତ ପଟୁମାଟିଦ୍ଵାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ମୃତ୍ତିକା ସମୃଦ୍ଧ । ଏହି ପୃରିକାରେ ପ୍ରଚୁର ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଥିବାରୁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉର୍ବର ଓ କୃଷି ଉପଯୋଗୀ ଏବଂ ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳୀ । ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନର ଉତ୍ସ । ତେଣୁ ଏହି ସମତଳ ଭୂମିରେ ଭାରତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବାସ କରନ୍ତି ।
Question 8.
ହିମାଳୟକୁ ‘ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ’ ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ।
Answer:
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାରେ ଥିବା ବରଫ ତରଳି ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ସିନ୍ଧୁ ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ନଦୀଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ । ଏହି ନଦୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଉପନଦୀଗୁଡ଼ିକ କୋଟି କୋଟି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ପାନୀୟ ଜଳ, କୃଷି ଓ କଳକାରଖାନାଙ୍କୁ ଜଳ ଯୋଗାଇଥାଏ । ସେଥିପାଇଁ ହିମାଳୟକୁ ‘ଏସିଆର ଜଳଦୁର୍ଗ ଆଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ।
Question 9.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ଅନେକ ସଂସ୍କୃତି, ଆସ୍ଥା ଓ ଉଦ୍ଭବ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।
Answer:
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସେଥିପାଇଁ ସେଠାରେ ଅନେକ ମଠ, ମନ୍ଦିରମାନ ଗଢ଼ିଉଠିଛି । ଏହା ପୃଥିବୀର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏବଂ ଭଗବତ ପ୍ରେମୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା ଧ୍ୟାନ ନିମନ୍ତେ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ ।
Question 10.
ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନପାଇଁ ବହୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଗଙ୍ଗାନଦୀ କୂଳକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଉତ୍ପତ୍ତି ଗୋମୁଖରୁ ହୋଇଅଛି । ଏହି ନଦୀ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ । ସୁତରାଂ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଅସ୍ଥି ବିସର୍ଜନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗାନଦୀ କୂଳକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇ ଆସିଥାନ୍ତି ।
Question 11.
ପାଙ୍ଗ ହ୍ରଦର ଜଳ ଲୁଣିଆ ଅଟେ ।
Answer:
ଲଦାଖର ପାଙ୍ଗଙ୍ଗ୍ ସୋ ହ୍ରଦର ଜଳ ଲୁଣିଆ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅନ୍ୟ ହ୍ରଦ ପରି ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳରୁ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଏହି ଲବଣତାର କାରଣ ଅଟେ ।
ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Question 1.
ହିମାଚଳ ଏବଂ ହିମାଦ୍ରୀ
Answer:
| ହିମାଚଳ | ହିମାଦ୍ରୀ |
| (i) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ । | (i) ହିମାଳୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଂଶ । |
| (ii) ହିମାଚଳର ସୁଷମ ଜଳବାୟୁ ଜନବସତି ସୃଷ୍ଟିପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଠାରେ ନୈନିତାଲ, (ଉତ୍ତର ରଖଣ୍ଡ), ଦାର୍ଜିଲିଂ (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ) ସିମିଳା (ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ) ଏବଂ ମଶୌରୀ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ) ଆଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୈଳନିବାସମାନ ରହିଅଛି । | (ii) ଏହି ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀରେ ବର୍ଷସାରା ବରଫାବୃତ ର ହି ଥାଏ । ଜୀବନ ଏଠାରେ ଦୁର୍ବିସହ ହୋଇଥିବାରୁ କୌଣସି ଜନବସତି ଦେଖାଯାଏ । ନାହିଁ । |
Question 2.
ଲାକ୍ଷା ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଏବଂ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ।
Answer:
| ଲାକ୍ଷାଦ୍ଵୀପ ପୁଞ୍ଜ | ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ |
| (i) କେରଳର ମାଲବାର ଉପକୂଳର ନିକଟସ୍ଥ ଆରବ ସାଗରରେ ଲକ୍ଷା ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଅବସ୍ଥିତ । | (i) ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ପୂର୍ବ ଉପକୂଳ ନିକଟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ । |
| (ii) ପ୍ରବାଳରେ ନିର୍ମିତ ୩୬ଗୋଟି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଗଠିତ । | (ii) ୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ବଡ଼ ଦ୍ଵୀପକୁ ନେଇ ଏହି ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜ ଗଠିତ । |
Question 3.
ଥର୍ ‘ମରୁଭୂମି ଏବଂ ଲଦାଖ
Answer:
| ଥର୍ ମରୁଭୂମି : | ଲଦାଖ : |
| (i) ଥର୍ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଉଷ୍ଣ ମରୁଭୂମି । | (i) ଲଦାଖ ଏକ ଶୀତଳ ମରୁଭୂମି ଅଟେ । |
| (ii) ଏଠାରେ ଲୋକମାନେ ଓଟ ଉପରେ ନିର୍ଭର । କରନ୍ତି । | (ii) ଏଠାରେ ଆଇବେକ୍ସ ନାମକ ପାହାଡିଆ ଛେଳି ଓ ତିଦ୍ଦତୀୟ ମୃଗ ବାସ କରନ୍ତି । |
| (iii) ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଭୂଭାଗ ବାଲୁକାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । | (iii) ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ର ଭୂ ଭାଗ ପଥୁରି ଓ ଆ ଆବଡ଼ାଖାବଡ଼ା । |
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାକୁ କେତେ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଓ କ’ଣ କ’ଣ ?
Question
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଗୋଟି ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀରେ (Range) ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
(i) ହିମାଦ୍ରୀ (ବୃହତ୍ ହିମାଳୟ) ହେଉଛି ହିମାଳୟର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଂଶ । ଏଥିରେ ମାଉଣ୍ଟ୍ ଏଭେରେଷ୍ଟ ଓ କାଞ୍ଚନଜଙ୍ଗା ଭଳି ନଭଶ୍ଚମୀ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ ରହିଛି । ଏହି ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ ବର୍ଷସାରା ବରଫାବୃତ ରହିଥାଏ । ଜୀବନ ଏଠାରେ ଦୁର୍ବିସହ ହୋଇଥିବାରୁ କୌଣସି ଜନବସତି ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
(ii) ହିମାଚଳ (ମଧ୍ଯ ହିମାଳୟ) ସର୍ବୋଚ୍ଚ ହିମାଳୟର ଦକ୍ଷିଣରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାକାର ସୁଷମ ଜଳବାୟୁ, ସମୃଦ୍ଧ ଜୈବ ବିବିଧତା ଓ ଜନବସତି ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ନୈନିତାଲ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ), ଦାର୍ଜିଲିଂ (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ), ସିମଳା (ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ) ଏବଂ ମଶୌରୀ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ) ଆଦି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶୈଳନିବାସମାନ ଏଠାରେ ରହିଛି ।
(iii) ସିଲିକ୍ (ବାହ୍ୟ ହିମାଳୟ) ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାର ବାହ୍ୟଶ ବା ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ନିମ୍ନତ୍ତମ ପର୍ବତଶ୍ରେଣୀ । ଏହା ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ପାହାଡ଼କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହାର ପାଦଦେଶ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମୃଦ୍ଧ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳଟି ହିମାଳୟ ଓ ଗାଙ୍ଗେୟ (ଉତ୍ତରସ୍ଥ ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳ) ଅଞ୍ଚଳର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳ ।
Question 2.
ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳାର ସୃଷ୍ଟି କିପରି ହୋଇଛି ?
Answer:
ନିୟୁତ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତ ଗଣ୍ଡୱାନାଲାଣ୍ଡ ନାମରେ ଏକ ବିଶାଳ ଭୂଭାଗର ଅଂଶ ଥିଲା । ଏହା ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶର ପଡ଼ୋଶୀ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତ ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା ଏବଂ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା । ପ୍ରାୟ ୫୦ ନିୟୁତ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହା ୟୁରେସିଆ (ୟୁରୋପ + ଏସିଆ) ଭୂଭାଗର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଲା ଏବଂ ଏହା ସହ ଧକ୍କା ଖାଇଲା । ୟୁରେସିଆ ଭୂଭାଗକୁ ଠେଲିବା ଯୋଗୁଁ ତତ୍ମଧ୍ଯସ୍ଥ ସ୍ଥଳଭାଗ କୁଞ୍ଚ ହୋଇ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହେଲା । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ଗାଲିଚାକୁ ଠେଲିବା ଯୋଗୁ ସେଥିରେ ପଢ଼ୁଥିବା ଭାଙ୍ଗ ସହ ତୁଳନା କରାଯାଇପାରେ । ଏହିପରି ଭାବେ ବିଶାଳ ହିମାଳୟ ପର୍ବତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
Question 3.
ଭାରତର କେଉଁ ସ୍ଥାନ ସବୁଠାରୁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଗ୍ରାମ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ଏସିଆ ମହାଦେଶର ସବୁଠାରୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଗ୍ରାମ ‘‘ମାୱଲିନୋଙ୍ଗ’’ ଗ୍ରାମ ମେଘାଳୟ ରାଜ୍ୟ ଖାସିପାହାଡ଼ର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
(ii) ଏହି ସ୍ଵଚ୍ଛ ମନୋରମ ଗ୍ରାମ ଏହାର ସୁପରିଚାଳିତ ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା, ବାଉଁଶରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପାତ୍ର ଓ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
(iii) ଏହି ଗ୍ରାମ ଏହାର ଜୀବନ୍ତ ‘ଚେରସେତୁ’ପାଇଁ ପରିଚିତ, ଯାହାକି ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଚେରରେ ବୁଣାଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ନିମ୍ନୋକ୍ତ କାରଣରୁ ମାୱଲିନୋଙ୍ଗ ଗ୍ରାମ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ସବୁଠାରୁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଗ୍ରାମ ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
Question 4.
ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭାରତକୁ ଏସିଆର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ କିପରି ପୃଥକ୍ କରୁଛି ?
Answer:
ଭାରତର ଉତ୍ତରରେ ହିମାଳୟ ପର୍ବତମାଳା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରୂପେ ରହିଅଛି । ପଶ୍ଚିମ ଭୂଭାଗରେ ଥିବା ଥର୍ ମରୁଭୂମି ଏବଂ ଜଳଭାଗ ରୂପେ ଆରବ ସାଗର ଏହାର ପଶ୍ଚିମ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି । ଦକ୍ଷିଣରେ ଭାରତ ମହାସାଗର ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଏହାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଛି । ଏହିପରି ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭାରତକୁ ଏସିଆର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ପୃଥକ କରୁଛି ।