Go through 6th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 6 Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium ଜୀବଜଗତର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ to understand textbook questions more clearly.
6th Class Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium
Class 6 Science Chapter 10 Odia Medium
ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା
Question 1.
ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ତାଲିକା କର ।
Answer:
ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା :
- ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥା ବା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଉଦ୍ଭଦରେ ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ମ, ବୃଦ୍ଧି, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ, ସେହିପରି ପ୍ରାଣୀରେ ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥା ।
- ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦ ଯୁଗ୍ମଜରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଜୀବରେ ପରିଣତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
- ଉଭୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦ ନିଜ ନିଜର ବଂଶବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି । ଉଦ୍ଭଦ ମଞ୍ଜିଦ୍ଵାରା ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଅଣ୍ଡା ବା ଅପତ୍ୟଦ୍ଵାରା ବଂଶ ବିସ୍ତାର କରନ୍ତି ।
ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ
- ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରାଣୀମାନେ ଫୁସ୍ଫୁସ୍ ଓ ଗାଲିଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରୁଥିବାବେଳେ ଉଭିଦମାନେ ପତ୍ରରେ ଥିବା ସ୍ତୋଦ୍ଵାରା ଅଥବା ବାତରନ୍ଧ୍ରଦ୍ୱାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି ।
- ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଭିଦମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିବା ବେଳେ ପରିପକ୍ଵ ଅବସ୍ଥାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।
- ବଂଶବିସ୍ତାର ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜନନ ଅଙ୍ଗ ରହିଥିବାବେଳେ ଉଭିଦମାନେ କାଣ୍ଡ, ମୂଳ, ରେଣୁ ଓ ମଞ୍ଜିଦ୍ଵାରା ବଂଶବିସ୍ତାର କରିଥା’ନ୍ତି ।
Question 2.
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୃଷ୍ଠାର ସାରଣୀରେ କିଛି ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି । ତଥ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କର ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଏବଂ ତୃତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଉଦାହରଣ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।
Answer:
| କ୍ର.ସଂ | ଏହା ବଢ଼ିଥାଏ କି ? | ଏହା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟ କରେ କି ? | ଉଦାହରଣ | ମନ୍ତବ୍ୟ |
| 1. | ନାହିଁ | ନାହିଁ | ପଥର | ନିର୍ଜୀବ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ |
| 2. | ନାହିଁ | ହିଁ | ଭୂତାଣୁ | ଏହା ଆଶ୍ରୟଦାତା କୋଷ ବାହାରେ ନିର୍ଜୀବ କିନ୍ତୁ ଆଶ୍ରୟଦାତା କୋଷ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ |
| 3. | ହିଁ | ନାହିଁ | ଲବଣର ସ୍ଫଟିକ | ନିର୍ଜୀବ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ କିନ୍ତୁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ନାହିଁ |
| 4. | ହିଁ | ହିଁ | ଜୀବ | ସଜୀବ |
Question 3.
ତୁମେ ଜାଣିଛ ଯେ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଶସ୍ୟ ଏବଂ ଡାଲିର ଉପଯୁକ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆମେ ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ?
Answer:
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉପାୟମାନ ଅବଲମ୍ବନ କରି ଆମେ ଶସ୍ୟ ଓ ଡାଲିକୁ ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖୁପାରିବା :
(କ) ଏହାକୁ ଶୁଷ୍କ ରଖୁ (ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ରଖୁବା)
(ଖ) ଶୀତଳ ଭଣ୍ଡାରରେ ସଂରକ୍ଷଣ (ଫ୍ରିଜର ବ୍ୟବହାର)
(ଗ) ବାୟୁରୋଧୀ ପାତ୍ରର ବ୍ୟବହାର
Question 4.
ତୁମେ ଜାଣିଲ ଯେ ଏକ ବେଙ୍ଗଫୁଲାରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ବେଙ୍ଗଫୁଲା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିବାର ସହିତ କ’ଣ ?
Answer:
ବେଙ୍ଗଫୁଲା ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିବାଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନଲିଖିତ ସୁବିଧା ମିଳିଥାଏ ଯଥା :
(କ) ଲାଞ୍ଜ ପହଁରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଖ) ଜଳରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଗ) ଜଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ଵେଷଣ ଓ ଶିକାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଘ) ଜଳରେ ସନ୍ତରଣ କଲାବେଳେ ଶରୀରର ଭାରସାମ୍ୟ ଓ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Question 5.
ପ୍ରୀତି କହେ ଯେ କାଠ ଚାଲିପାରୁ ନ ଥିବାରୁ ଏହା ନିର୍ଜୀବ । ଆୟୁଷ ଏହାର ପ୍ରତିବାଦ କରି କହେ ଯେ ଏହା ଗଛରୁ ମିଳୁଥିବାରୁ ଏହାର ଜୀବନ ଅଛି । ପ୍ରୀତି ଓ ଆୟୁଷ ଦେଇଥିବା ଦୁଇଟି ଉକ୍ତି ସପକ୍ଷରେ କିମ୍ବା ବିପକ୍ଷରେ ନିଜର ଯୁକ୍ତି ଦିଅ ।
Answer:
ଯେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଠ ଉଦ୍ଭିଦ ସହିତ ଲାଗିକରି ରହିଥିଲା ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସଜୀବ ଥିଲା କାରଣ ସଜୀବର ସମସ୍ତ ଗୁଣ ତାଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।
ପୁନଶ୍ଚ ଏହା ଗଛଠାରୁ ଅଲଗା ହେବାପରେ ସଜୀବର ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଏହା ମଧ୍ୟରେ ରହିଲା ନାହିଁ ଓ ତାହା ନିର୍ଜୀବରେ ପରିଣତ ହେଲା । ତେଣୁ ପ୍ରୀତିର ଯୁକ୍ତି ଠିକ୍ ଆୟୁଷର ଯୁକ୍ତି ଭଲ ଅଟେ ।
Question 6.
ମଶା ଓ ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ସମାନତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟଗତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କ’ଣ ?
Answer:
ସମାନତା :
ଉଭୟ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଅଣ୍ଡାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥା’ନ୍ତି ।
ଉଭୟଙ୍କର ଲାର୍ଭା ଅବସ୍ଥା ରହିଥାଏ (ବେଙ୍ଗରେ ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଓ ମଶାରେ ଲାର୍ଭା) ।
ପାର୍ଥକ୍ୟ :
ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ 4 ଟି ସୋପାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯଥା : (i) ଅଣ୍ଡା, (ii) ଲାର୍ଭା, (iii) ପ୍ୟୁପା, (iv) ବୟସ୍କ ମଶା ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପା ସାଇଫନଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।
ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ 4 ଟି ସୋପାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଯଥା : (i) ଅଣ୍ଡା, (ii) ବେଙ୍ଗଫୁଲା, (iii) ଛୁଆବେଙ୍ଗ, (iv) ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଅବସ୍ଥାରେ ବେଙ୍ଗ ଗାଲିଦ୍ଵାରା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅବସ୍ଥାରେ ବେଙ୍ଗ ଫୁସ୍ଫୁସ୍ ଦ୍ଵାରା ଓ ଚର୍ମଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।
Question 7.
ଏକ ଉଭିଦକୁ ଏହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କାରକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ (ଚିତ୍ର) । ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ କାଣ୍ଡ ଏବଂ ଏହାର ମୂଳରେ ତୁମେ ଯାହା ଦେଖୁବାକୁ ଆଶା କର ତାହା ଅଙ୍କନ କର । ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ ଲେଖ ।
Answer:
ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ସମସ୍ତ କାରକ ପ୍ରଦାନ କରି ଗୋଟିଏ ଉଭିଦକୁ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ରଖୁ ଦେଖାଯିବ ଯେ, କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଏବଂ ଚେର ତଳକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଉଅଛି । ଏହାକୁ ଉଭିଦର ଚଳନ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଆଲୋକ ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଅଛି । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ ପାଇଁ କାଣ୍ଡ ଆଲୋକଆଡ଼କୁ ବଙ୍କାଇଯାଏ ଏବଂ ଜଳ ଓ ଖଣିଜଲବଣ ଶୋଷଣ ପାଇଁ ଚେର ମାଟି ଭିତରକୁ ଯାଇଥାଏ ।
Question 8.
ପ୍ରୀତି ଓ ଆୟୁଷ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ପରୀକ୍ଷଣ–ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ (ଚିତ୍ର) ସଜାଇଲେ । ସେମାନେ କ’ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସେମାନେ ଏହା ଠିକ୍ ଅଛି ବୋଲି କିପରି ଜାଣିବେ ?
Answer:
ଗଜା ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧା ଭାବରେ, ଓଲଟା ଭାବରେ ଓ ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବରେ ମାଟି ସହ ରଖାଯାଇଛି । ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ ଉଭିଦର ଚଳନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇପାରିବ ।
ପ୍ରଥମ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦଟି ଭୂସମାନ୍ତର ଭାବରେ ରହି ଅଛି । ଦେଖାଯିବ ଯେ କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଉପରକୁ ଓ ଚେର ତଳକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଆଲୋକର ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଅଛି ।
ଦ୍ଵିତୀୟ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦଟିକୁ ଓଲଟା ରଖାଯାଇଛି । ଦେଖାଯିବ ଯେ ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ପରେ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଦିଗ ଓଲଟି ଉପରକୁ ଚେର ବଙ୍କା ହୋଇ ତଳ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି ।
ତୃତୀୟ ପାତ୍ରରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ଓ ଚେର ତଳ ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିବ ।
Question 9.
ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ଉପରେ ତାପମାତ୍ରାର କିଛି ପ୍ରଭାବ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
- ତିନୋଟି ସମାନ ଆକୃତିର ପାତ୍ରରେ ମାଟି ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକରେ 10 ଟି କରି ମଞ୍ଜି ରଖାଯାଉ ଓ ସମାନ ପରିମାଣର ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
- 1 ମ ପାତ୍ରକୁ ଛାତ ଉପରେ 2 ୟ ପାତ୍ରକୁ ବାରଣ୍ଡାରେ ଓ ତୃତୀୟ ପାତ୍ରକୁ ଘର ଭିତରେ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ ।
- ବିଭିନ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ମକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଉ ।
- ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ଥର୍ମୋମିଟରରେ ପରିବେଶର ତାପମାତ୍ରା ମାପି ଆମେ ଜାଣିପାରିବା ଯେ, କେଉଁଟି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଟେ ।
ଆଗକୁ ଶିଖ୍
Question 1.
ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ବଗିଚାକୁ ଭ୍ରମଣ କର । ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଜଣେ ମାଳୀଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କର ।
Answer:
- ଉଦ୍ୟାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ । ଏହା ସମୟ ସହିତ S ଆକୃତିର ବକ୍ରରେଖା ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ ।
- ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦ୍ରୁତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହା
- ଧୀର ହୋଇ ଶେଷରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ ।
- ଉଭିଦର ଏହି ବୃଦ୍ଧି ହାର ଆଲୋକ, ତାପମାତ୍ରା, ଜଳ, ସାର ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜାତି ଏବଂ ଉଭିଦ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।
- କଳା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରିବାଦ୍ଵାରା ମାଟି ଉଷ୍ମ ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରାଯାଇପାରିବ ।
Question 2.
ଆମେ ଗଛଗୁଡ଼ିକର ମଞ୍ଜିକୁ ଅଙ୍କୁରିତ ନକରି ଚାଷ କରିପାରିବା କି ? ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ଏବଂ କିଛି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
- ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ମ ବିନା ଚାଷ କରିବା ସମ୍ଭବ ଅଟେ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଚାଷକୁ ଅଙ୍ଗୀୟ ଜନନ କୁହାଯାଏ ।
- ଆଖୁ, କଳଦୀ, ଗୋଲାପ, ଅମରପୋଇ, ପିଆଜ, ଅଦା ଇତ୍ୟାଦି ଉଭିଦ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ବଂଶବିସ୍ତାର କରିଥା’ନ୍ତି ।
- ଶତମୂଳୀ ଓ ଡାଲିଆ ଆଦି ଗଛର ମୂଳରୁ ନୂତନ ଗଛ ବା ଲତା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
- ଟିସୁ ପୋଷଣ ଏକ ଉନ୍ନତ କୌଶଳ ଯେଉଁଠାରେ ଉଭିଦ ଟିସୁର ଛୋଟ ଖଣ୍ଡକୁ ଏକ ଜୀବାଣୁହୀନ ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ଚାଷ କରାଯାଇ ଅନେକ ନୂତନ ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଦୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ ।
- ଉଦାହରଣ : ଆର୍କାସିଆ ଓ ୟୁକାଲିପଟାସ ।
Question 3.
ଘର, ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା ନିକଟସ୍ଥ ବଗିଚାରେ ଚାଷ ହେଉଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ଗଛର ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ସେମାନଙ୍କ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ଏକ ଚିତ୍ର ପୁସ୍ତକ ତିଆରି କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛର ନାମ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସମୟସୀମା ଲେଖ ।
Answer:
Question 4.
ପ୍ରଜାପତିର ଜୀବନ ଚକ୍ରର କିଛି ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସହିତ ସମାନ କି ?
Answer:
ଉଭୟ ଅଣ୍ଡା ଦେଉଥିବାବେଳେ ପ୍ରଜାପତି ଗଛର ପତ୍ରରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଏ କିନ୍ତୁ ମଶା ମଇଳା ଓ ସ୍ଥିର ଜଳରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥାଏ ।
Question 5.
ତୁମ ମତରେ ପରିବେଶ, କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ କି ? କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ପରିବେଶର କାରକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ତାଲିକା କର ।
Answer:
କୀଟପତି ଙ୍ଗ ମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର ରେ ରୂପ ପରି ବ ଉଁ ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମେଟାମ ଫେସି ସ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ପରିବେଶର ବିଭିନ୍ନ କାରକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
- ତାପମାତ୍ରା : ଏହା ବିକାଶର ଗତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । ଉଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ଗତିକୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତ କରୁଥିବାବେଳେ ଥଣ୍ଡା ବିକାଶକୁ ବିଳମ୍ବିତ ବା ବନ୍ଦ କରିଥାଏ ।
- ଆର୍ଦ୍ରତା : ଏହା କୀଟପତଙ୍ଗ ମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ନଷ୍ଟହେବା କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
- ଖାଦ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧତା : ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ । ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବ ବିକାଶକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ ।
- ବାସସ୍ଥାନ ଅବସ୍ଥା : ପରି ବେଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ବଞ୍ଚିବା ହାରକୁ ହ୍ରାସ କରିଥାଏ ।
- ଜୈବିକ କାରକ : ଶି କାରୀ କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ କରେ ।
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
[4, ଶ୍ଵାସନ, ଅଙ୍କୁରିତ, ପ୍ରଜନନ, ନିଃଶ୍ଵାସ]
(a) ଶରୀର ଭିତରୁ ବାହାରକୁ ବାୟୁ ଛାଡ଼ିବାକୁ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ନିଃଶ୍ଵାସ
(b) ନିଃଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାମୂହିକ ଭାବେ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଶ୍ୱସନ
(c) ନିଜ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ______ ଦ୍ଵାରା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ପ୍ରଜନନ
(d) ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନ ________ ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତିକରେ ।
Answer:
4
(e) ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଗଜାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ______ ହେଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଅଙ୍କୁରିତ
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
[ନିଷ୍କାସନ, ପ୍ରଶ୍ଵାସ, ପାଣି ଓ ଲୁଣ, 10 ରୁ 15, କିରୋସିନ ତେଲ]
(a) ବାହାର ବାୟୁ ଶରୀର ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ପ୍ରଶ୍ଵାସ
(b) ଝାଳରେ ______ ଉପାଦାନ ରହିଥାଏ ।
Answer:
ପାଣି ଓ ଲୁଣ
(c) _______ ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
Answer:
କିରୋସିନ ତେଲ
(d) ଶରୀରରୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତ ବାହାର କରିବାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ନିଷ୍କାସନ
(e) ବୟସ୍କ ମଶା ________ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।
Answer:
10 ରୁ 15
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
[ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ମାଂସଭୋଜୀ, ସ୍ତୋମ୍, 4, ଖୋଳପା ]
(a) ଡ୍ରୋସେରା ହେଉଛି ଏକ ______ ଶ୍ରେଣୀର ଉଭିଦ ।
Answer:
ମାଂସଭୋଜୀ
(b) ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ଥିବା ______ ଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ।
Answer:
ସ୍ତୋମ୍
(c) ମଞ୍ଜିର ବାହ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକୁ _____ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଖୋଳପା
(d) ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଚାରାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ _____ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ
(e) ମଶାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର ____ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରନ୍ତି ।
Answer:
4
ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଉଭିଦର ଚଳପ୍ରଚଳର ଅନ୍ୟତମ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଫୁଲ ଫୁଟିବା ।
Answer:
(✓)
(b) ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉଦ୍ଦୀପନାର ପ୍ରତି କ୍ରି ୟା ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)
(c) ପେଟୁନିଆ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଅନାବଶ୍ୟକ । ।
Answer:
(✗)
(d) ଜିନି ଆ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରିଆ ପରିବେଶ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)
(e) ଉଦ୍ଭଦକୁ ମାଟି ଉପରେ ସିଧା ରଖୁଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)
ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)
(b) ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ପ୍ରଜନନ କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)
(c) କୋଲିୟସ୍ ଗଛର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✗)
(d) ଉଦ୍ଭଦକୁ ଓଲଟା ମାଟି ଉପରେ ରଖୁଲେ ଚେର ଉପରକୁ ଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)
(e) ଅଣ୍ଡା ଦେଉଥିବା ମଶା ସହିତ ସ୍ଥିର ଜଳର ସମ୍ପର୍କ ନଥାଏ ।
Answer:
(✗)
ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଜୀବର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ।
Answer:
(✓)
(b) ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ସୁସ୍ଥ ଶରୀରର ଉପାୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)
(c) ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପା ମଶା ଜୀବନ ଚକ୍ରର ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)
(d) ମଶାର ଲାର୍ଭା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଜଳର ପୃଷ୍ଠକୁ ଆସିଥାଏ ।
Answer:
(✓)
(e) ମଶାର ପ୍ୟୁପା ପାଣିରେ ରହିଥାଏ ।
Answer:
(✓)
‘କ’, ‘ଖ’ ଓ ‘ଗ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
| କ | ଖ | ଗ |
| ମଶା | ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା | ଲାଞ୍ଜ |
| ରେଶମ ପୋକ | ଗୋଡ଼ | ଟାଡ଼ପୋଲ୍ |
| ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡା | ଅଣ୍ଡା ଓ ଲାର୍ଭା | ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ |
| ବେଙ୍ଗଫୁଲା | ଜେଲି ଭଳି ପଦାର୍ଥ | ପ୍ୟୁପା ଓ ବୟସ୍କ ମଶା |
Answer:
| କ | ଖ | ଗ |
| ମଶା | ଅଣ୍ଡା ଓ ଲାର୍ଭା | ପ୍ୟୁପା ଓ ବୟସ୍କ ମଶା |
| ରେଶମ ପୋକ | ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା | ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ |
| ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡା | ଜେଲି ଭଳି ପଦାର୍ଥ | ଟାଡ଼ପୋଲ୍ |
| ବେଙ୍ଗଫୁଲା | ଗୋଡ଼ | ଲାଞ୍ଜ |
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(a) ପ୍ୟୁପା : କୀଟ :: ବେଙ୍ଗଫୁଲା : ______
Answer:
ବେଙ୍ଗ
(b) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : ଅଣ୍ଡା :: ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ______
Answer:
ବେଙ୍ଗଫୁଲା
(c) ମାଛ : ଜଳଚର :: ବେଙ୍ଗ : ______
Answer:
ଉଭୟଚର
(d) ମଶା ଅଣ୍ଡା : ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : ଲାର୍ଭା ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହେବା : ______
Answer:
ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ
(e) 3 ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ : 4 ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟ :: ପ୍ୟୁପା : ______
Answer:
ବୟସ୍କ ମଶା
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ଲେଖ ।
(a) ଚଳନ (Movement) :
Answer:
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଉଭିଦର ଉଚ୍ଚତାରେ ବୃଦ୍ଧି ଜୀବର ଚଳନ ଅଟେ ।
(b) ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ (Carnivorous plant) :
Answer:
ଏହି ଉଦ୍ଭଦ ନିଜର ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଉଦ୍ଭଦ କୀଟକୁ ତାହାର ମୁନିଆ କଣ୍ଟାରେ ଲଗାଇ ରଖିଦିଏ ।
(c) ପ୍ରଶ୍ଵାସ (Inspiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବାହାର ବାୟୁ ଶରୀର ଭିତରକୁ ନେଉ, ତାହାକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସ କୁହାଯାଏ ।
(d) ନିଃଶ୍ଵାସ (Expiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଆମେ ଶରୀର ଭିତରୁ ଯେଉଁ ବାୟୁ ବାହାରକୁ ଛାଡ଼ିଥାଉ ତାହାକୁ ନିଃଶ୍ଵାସ କୁହାଯାଏ ।
(e) ଶ୍ୱସନ (Respiration) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ନିଃଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସାମୂହିକ ଭାବେ ଶ୍ଵାସନ କୁହାଯାଏ ।
(f) ଷ୍ଟୋମାଟା (Stomata) :
Answer:
ସବୁଜ ପତ୍ରରେ ଥିବା ପତ୍ରଛିଦ୍ରକୁ ଷ୍ଟେମାଟା କୁହାଯାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟଦେଇ ଉଭିଦ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ ଓ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ କରିଥାଏ ।
(g) ନିଷ୍କାସନ (Excretion) :
Answer:
ଝାଳରେ ପାଣି ଓ ଲୁଣ ରହିଥାଏ, ଏହା ଶରୀରର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତ ଭାବେ ଶରୀର ବାହାରକୁ ବାହାରି ଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିଷ୍କାସନ କୁହାଯାଏ ।
(h) ଉଦ୍ଦୀପନା (Stimulus) :
Answer:
କୌଣସି ଜିନିଷ ବା ଘଟଣା, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଜୀବ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ଉଦ୍ଦୀପନା କୁହାଯାଏ ।
(i) ପ୍ରଜନନ (Reproduction) :
Answer:
ଜୀବ ଶରୀରର ବଂଶବୃଦ୍ଧି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଜନନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ନୂତନ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
(j) ଅଙ୍କୁରଣ (Germination) :
Answer:
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଗଜାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେ ବେଳେ ଏହା ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ବାୟୁ, ଜଳ, ଆଲୋକ
ଆବଶ୍ୟକ ।
(k) ଲାର୍ଭା (Larva) :
Answer:
ମଶା ଅଣ୍ଡାରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ । ଅଣ୍ଡାର ଆକୃତି ଲାର୍ଭାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ଲାର୍ଭା ମ୍ପ୍ୟୁପାରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଲାର୍ଭା ଆକାରରେ ବଢ଼ି ତୁଃପାରେ ପରି ଣତ ହୋଇଥାଏ ।
(l) ପ୍ୟୁପା (Pupa) :
Answer:
ମଶା ଲାର୍ଭା କ୍ରମଶଃ ବିକଶିତ ହୋଇ ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ରେଶମ ପୋକର ଲାର୍ଭା ସୂତା ଭଳି ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼ାଇ ଦିଅନ୍ତି । ଏହାକୁ ପୁଂପା କୁହାଯାଏ ।
(m) ବେଙ୍ଗଫୁଲା (Spawn) :
Answer:
ବେଙ୍ଗ ଜୀବନ ଚକ୍ରର 2 ୟ ଅବସ୍ଥା ହେଉଛି ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଅବସ୍ଥା । ଏହାର l ମ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ଥାଏ ଓ ପରେ ଲାଞ୍ଜ ସହ ଆଗଗୋଡ଼ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ବଢ଼ି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବେଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
Question 2.
ମାଂସଭୋଜୀ ଉଭିଦ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଏହି ଉଭିଦ ନିଜର ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଥା’ନ୍ତି । ଡ୍ରୋସେର। ଏପରି ଉଭିଦର ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ଏହି ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ କେଶ ଭଳି ଲମ୍ବା ଓ ମୁନିଆ କଣ୍ଟା ରହିଥାଏ । କୌଣସି କୀଟ ପତ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ମୁନିଆଁ କଣ୍ଟାରେ ଲାଗିଯାଏ ଓ ପରେ ଖାଦ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
Question 3.
ଉଭିଦର ଚଳନ ଅଛି କି ? ଏହା କେତେ ପ୍ରକାର ?
Answer:
ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ଆଲୋକ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଯାଏ, ଏହାକୁ ଆଲୋକାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଉଭିଦର ଚେର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତିଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀର କେନ୍ଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଯାଏ ଏହାକୁ ଜ୍ୟାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଲାଜକୁଳୀ ଲତାର ପତ୍ର ସ୍ପର୍ଶଦ୍ଵାରା ସଂକୁଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ସ୍ପର୍ଶାନୁବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
Question 4.
ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ କି ?
Answer:
ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଥିବା ଛିଦ୍ରକୁ ଷ୍ଟେମାଟା କୁହାଯାଏ । ଏହି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଉଭିଦ ବାଷ୍ପ ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉଭିଦ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିତ୍ୟାଗ କରେ; କିନ୍ତୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ବା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଏହା ଓଲଟା ହୋଇଥାଏ ।
Question 5.
ଜୀବ ଶରୀରରେ ନିଷ୍କାସନ କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ?
Answer:
ପ୍ରାଣୀମାନେ ଚର୍ମରେ ଥିବା ସ୍ବେଦଗ୍ରନ୍ଥି ଦ୍ଵାରା ପାଣି ଓ ଲୁଣ ମିଶ୍ରିତ ଜଳକୁ ଝାଳ ଆକାରରେ ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି । ପରିସ୍ରା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ନିଷ୍କାସନର ଏକ ଉତ୍ପାଦ ଅଟେ । ଗୋଲାପ ଓ ଘାସ ପତ୍ରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ବାହାରିଥାଏ, ଏହା ଉଦ୍ଭଦର ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ ।
Question 6.
ସମସ୍ତ ଜୀବ ଉଦ୍ଦୀପନାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଅନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଲାଜକୁଳୀ ଲତାକୁ ଛୁଇଁବା ଏକ ଉଦ୍ଦୀପନା, ପତ୍ର ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା । ମଶା ଚର୍ମ ଉପରେ ଆଘାତ କରିବା ଏକ ଉଦ୍ଦୀପନା, ହାତ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ କୁଣ୍ଡାଇବା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା । ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ ଉଦ୍ଭଦ ଆଲୋକ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବା ଏକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଟେ ।
Question 7.
କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜୀବକୁ ମୃତ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଜୀବିତ ରହିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳ (ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ଖାଦ୍ୟ) ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସତ୍ତ୍ବେ ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ତାହାକୁ ମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
Question 8.
କେଉଁ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ କୁହାଯାଏ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର କିଛି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଥାଏ, ଯଥା – ଚଳପ୍ରଚଳ, ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ବୃଦ୍ଧି, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା, ନିଷ୍କାସନ, ପ୍ରଜନନ ଓ ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ । ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ନ ଥିଲେ ତାହାକୁ ନିର୍ଜୀବ କହିପାରିବ ।
Question 9.
କେଉଁ କାରକମାନଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଜଳ : ମଞ୍ଜିର ବାହ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକୁ ଖୋଳପା କୁହାଯାଏ । ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ମଞ୍ଜିର ଖୋଳପାକୁ ନରମ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଭିତରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଭୃଣକୁ ଏକ ଚାରା ଉଦ୍ଭଦରେ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ବାୟୁ ଓ ମାଟି : ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ବାୟୁର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥାଏ । ମଞ୍ଜି ମୃଭିକା ସ୍ଥାନରେ ମିଳୁଥିବା ବାୟୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ମାଟି କଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କା ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।.
ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକାଂଶ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଚାରାର ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ ।
Question 10.
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ଚିତ୍ର ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ନିମ୍ନ ଫଳାଫଳ ମିଳିଥାଏ –
- ଉଦ୍ଭଦକୁ ସିଧା ରଖିଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
- ଉଦ୍ଭଦକୁ ଓଲଟା ରଖିଲେ ମୂଳ ବଙ୍କାହୋଇ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଓ କାଣ୍ଡ ବଙ୍କା ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ । (iii) ଉଭିଦକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମିଳିଲେ ଆଲୋକ ଆସୁଥୁବା ଦିଗରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥାଏ ।
Question 11.
‘‘ଉଭିଦ ଉଦ୍ଦୀପନାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିପାରେ”? – ଏହା କେଉଁ ବୈଜ୍ଞାନିକ କିପରି ଭାବେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଥିଲେ ?
Answer:
- ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ନାମକ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପରୋକ୍ତ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।
- ଆଲୋକ, ଉତ୍ତାପ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଭଳି ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ଉଦ୍ଭଦ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେ ‘କ୍ରୋସ୍କୋଗ୍ରାଫ’ ନାମକ ଏକ ଉପକରଣ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
- ଏହି ଉପକରଣଦ୍ଵାରା ଗଛ କେତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଥାଏ, ତାହା ସେ ମାପି ପାରୁଥିଲେ ।
Question 12.
ବିନ୍ ଗଛର ଜୀବନଚକ୍ରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇ ମାଟିରେ ପୋତାଯାଏ ।
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ପତ୍ର ଧରେ ।
(iv) ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ଫୁଲ ଧରିବା, ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
(v) ପଞ୍ଚମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛରେ ଫଳ ଧରେ ।
(vi) ଷଷ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଗଛର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ ।
Question 13.
ବିନ୍ ଗଛର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର ।
Answer:
Question 14.
ମଶା ବଂଶବୃଦ୍ଧିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପାଣିରେ କିରୋସିନ୍ ତେଲ ସିଞ୍ଚନ କାହିଁକି କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
(i) ବାଡ଼ି ବଗିଚାରେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ପାଣି ଜମି ରହୁଥିଲେ ମଶା ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(ii) ମଶାର ଲାର୍ଭା ଏବଂ ପ୍ୟୁପା ବାରମ୍ବାର ଜଳପୃଷ୍ଠକୁ ଆସି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(iii) କିରୋସିନ୍ ତେଲ ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ପତଳା ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହି ସ୍ତର ବାୟୁରୁ ଜଳକୁ ଅଲଗା କରିଥାଏ ଏବଂ ଲାର୍ଭା ଓ ପ୍ୟୁପାର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
(iv) ଫଳରେ ଜୀବନ ଚକ୍ର ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ମଶାର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥାଏ ।
Question 15.
ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ଏକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଏହା କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ମଶାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର 4ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି । ଯଥା (iii) ପ୍ୟୁପା, (iv) ବୟସ୍କ ମଶା
(ii) ପ୍ୟୁପାରୁ ବାହାରୁଥିବା ବୟସ୍କ ମଶା ପାଣି ପୃଷ୍ଠରେ କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଏ । ବୟସ୍କ ମଶା 10 ରୁ 15 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।
(iii) ଗୋଟିଏ ମଶା 1ମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା, 2ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଭାର୍ଭା, 3ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ୟୁପ ଏବଂ 4ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ମଶାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବୟସ୍କ ମାଇ ମଶା ସିଧାସଳଖ ପାଣି ଉପରେ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ଜାରି ରଖନ୍ତି ।
(v) ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଶାର ଶରୀରର ଆକୃତି ଏବଂ ଗଠନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।
Question 16.
ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନରେ ରେଶମ କୀଟର ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନ ଚକ୍ର 4 ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲା
(a) ଅଣ୍ଡା, (b) ଲାର୍ଭା, (c) ପ୍ୟୁପା, (d) ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ।
(ii) ଅଣ୍ଡାରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ପରେ ଆକାରରେ ବଢ଼ିଥାଏ ।
(iii) ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଲାର୍ଭାଗୁଡ଼ିକ ସୂତା ପରି ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟିକରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼େଇ ଦିଅନ୍ତି ।
(iv) ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ତନ୍ତୁ ଯାହା ରେଶମ କପଡ଼ା ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
(v) ଭାରତରେ ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ ଆୟୋଗ (KVIC) ଅନେକ ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି ଅଛନ୍ତି ।
Question 17.
ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ଚିତ୍ର ସହ ବୁଝାଅ । କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ଏକ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ ଅଟେ ।
Answer:
(i) ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର 4ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
(ii) ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା ଅବସ୍ଥା ଭୃଣାବସ୍ଥାକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ ।
(iii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବେଙ୍ଗଫୁଲା, ଯାହାର ପ୍ରଥମ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ରହିଥାଏ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ସହ ଆଗ ଗୋଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ।
(iv) ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବେଙ୍ଗ ଛୁଆ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ପଛଗୋଡ଼ ବାହାରିଥାଏ ।
(v) ଚତୁର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଛୁଆ ବେଙ୍ଗଟି ବୟସ୍କ ବେଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
(vi) ବେଙ୍ଗର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ପାଇଁ ଜଳଭାଗ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗର ଆବଶ୍ୟକତା ରହୁଥିବାରୁ ଏହା ଏକ ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀ ଅଟେ ।