Prasanna

Combining textbook study with BSE Odisha Class 7 Science Notes and Class 7 Science Curiosity Chapter 3 Electricity: Circuits and Their Components Notes can make exam preparation more effective.

Electricity: Circuits and Their Components Notes Class 7

Class 7 Science Curiosity Chapter 3 Notes

Electricity: Generation and Its Applications in Daily Life

• Electricity is a form of energy that powers many devices we use daily.
• It can be generated in various wavs, such as by windmills, solar panels, flowing water (hydropower), or burning natural gas and coal.
• Electricity is widely used in daily life for cooking, lighting, transportation, heating and cooling, entertainment, and communication. It operates appliances such as kettles, refrigerators, fans, televisions, trains, lifts, and mobile phones, making modern life convenient and efficient.

Simple Electric Circuit

Electric Cell

• An electric cell is a portable source of electrical energy used in devices such as torches, clocks and remotes.
• Every cell has two terminals: a positive terminal ( + ), which is the small metal cap, and a negative terminal (-), which is the flat metal disc at the other end.
• The chemical energy stored in the cell is converted into electrical circuit.
  

Battery

• A combination of two or more cells in a particular arrangement is called a battery. A battery can provide electrical energy for a longer time and/or more energy than a single cell.
• In a battery, the positive terminal of one cell is connected to the negative terminal of the next cell in series.
• Electric cells and batteries are compact, portable sources of electrical energy that make it easy to use in electrical devices anywhere.
• Electricity from cells and batteries is called direct current (DC) and is used for small devices, whereas the electricity from power plants that reaches homes and factories is called alternating current (AC) and is used for larger appliances.
  

Electric Lamp

An electric lamp in a torch may be an incandescent lamp (small bulb) or an LED lamp.
Incandescent Lamp

• In an incandescent lamp, the very thin wire inside the glass bulb is called the filament. The filament is supported by two thicker wires; one is connected to the metal case at the base and the other to the metal tip at the centre, forming the two terminals of the lamp.
• When electric current passes through the filament, it becomes very hot and glows, producing light.
  
  Incandescent Lamp used in torch

Light Emitting Diode (LED)

• An LED lamp does not have a filament. It has two terminals: the longer wire is the positive terminal and the shorter wire is the negative terminal.
• LEDs are commonly used in modern torches because thev use less energv, produce bright light and last much longer than filament lamps.
  

Electrical Circuit

• An electrical circuit is a complete path in which electric current can flow from one terminal of the cell, through wires and components, back to the other terminal.
• A lamp glows only when the circuit is closed: one terminal of the lamp is connected to the positive terminal of the cell and the other terminal is connected to the negative terminal through connecting wires.
• If there is a gap anywhere in the path, or both wires from the lamp are connected to the same terminal of the cell, the circuit is open and the lamp does not glow.
• The conventional direction of electric current in an electrical circuit is taken to be from the positive to the negative terminal of the electric cell.
• In an incandescent lamp, the filament glows whenever a closed circuit is formed, regardless of how the terminals are connected. However, an LED glows only when connected in the correct direction, as it allows current to flow in one direction only. An electrical circuit
• Current passes through the LED only when the positive terminal (longer wire) of the LED is connected to the positive terminal of the battery, and the negative terminal (shorter wire) of the LED is connected to the negative terminal of the battery. If these connections are reversed, the LED does not glow.
• If the filament of an incandescent lamp breaks, the circuit becomes open inside the lamp, and the lamp is said to be fused. It will not glow even when connected in a proper circuit.
  
  Electrical Circuit

Electric Switch

• A switch is a simple device used to open or close an electric circuit.
• When the switch is in the ON position, its conducting parts touch, the circuit is closed, and current can flow, so the lamp glows. When the switch is in the OFF position, there is a gap between its conducting parts, the circuit is open, and current cannot flow, so the lamp does not glow.
• A switch can be placed anywhere in a circuit to control the flow of current.

A Torchlight
A torchlight (flashlight) uses electricity from one or more electric cells to make a lamp glow. It has a lamp and a switch; the lamp glows when the switch is turned ON and goes off when the switch is turned OFF.

Circuit Diagrams

A diagram that shows the arrangement of the components in an electric circuit with the help of some standard symbols is called a circuit diagram.

NOTE: In the symbol for an LED, the triangle points in the direction of current flow, and the arrows represent the emission of light by the LED. International organisations like IEC, ANSI and IEEE standardise these symbols so that they can be understood in the same way worldwide.

Electrical Conductors and Insulators

• Materials through which electric current flows easily are called good conductors or conductors of electricity.
• Materials through which electric current cannot pass are called insulators or poor conductors of electricity.
• Metals such as copper, aluminium, silver and gold are good conductors, so they are used for making wires and contacts in circuits.
• Among these, copper is most commonly used because it is a good conductor, relatively cheap and easilv available.
• Materials like plastic, rubber, glass, wax, ceramics and dry wood are insulators and do not allow current to flow through them.
• Electrical wires, plugs, switches and sockets use conductors for the inner parts to allow flow of current, but their outer parts are covered with insulating materials such as plastic, rubber or ceramic to protect people from electric shocks.

NOTE: Our body is a conductor of electricity; electric current passing through the body can cause serious injury or death, so electrical appliances must always be handled with great care. We should never touch switches or plugs with wet hands, use electrical devices in wet areas, or handle wires and plugs with damaged insulation.

Electrical Circuit
An electrical circuit is a complete conducting pathway that allows electric current to flow through connected components.
The conventional direction of electric current is from the positive to the negative terminal of a cell.

Electrical Cell

• An electrical cell is a portable source of electrical energy.
• All electric cells have two terminals.

Battery

• A combination of two or more cells is called a battery.
• In a battery the positive terminal of one cell is connected to the negative terminal of the next cell and so on.

Note: The term ‘battery’ is sometimes also used for a single cell.

Electric Lamp
Electrical lamps are devices that convert electrical energy into light.
Incandescent Lamp

• In incandescent lamps, a filament is attached to two thicker wires connected to the lamp’s terminals.
• When electric current passes through the filament, it heats up and glows, producing light.
• The connection of terminals to the positive or negative cell terminals does not affect its functioning.
• LED Lamp

LED (Light Emitting Diode) lamps are electrical lamps that produce light when electric current passes through them.

• LED lamps do not have a filament, and are energy- efficient.
• Electric current can pass through LEDs in one direction only.

Electric Switch

• A switch is a simple device that either completes or breaks a circuit.
• In the OFF position, the circuit is open.
• In the ON position, the circuit is closed.

Circuit Diagram: A representation of an electrical circuit using symbols is called its circuit diagram.

Symbols: The various components of an electrical circuit are represented by symbols.

Electrical Conductivity
Conductor

• Materials that allow electric current to flow through them are called conductors.
• Examples: Copper, silver, gold, etc.

Insulator

• Materials that do not allow electric current to flow through them are called insulators.
• Examples: Rubber, plastic, wood, etc.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 7 Science Notes and Class 7 Science Curiosity Chapter 2 Exploring Substances: Acidic, Basic, and Neutral Notes can make exam preparation more effective.

Exploring Substances: Acidic, Basic, and Neutral Notes Class 7

Class 7 Science Curiosity Chapter 2 Notes

Classification of Substances

Based on their physical properties, substances around us are classified into the following categories:

Nature of the substance	Taste/Feel	Examples
Acidic	Sour taste	Lemon juice, Avila juice
Basic	Bitter taste and soapy or slippery to the touch	Detergent solution, Baking soda
Neutral	No particular taste or smell	Sugar solution, salt solution

Some Common Acids and their Natural Sources

Acid	Natural source	Acid	Natural source
Citric acid	Citrus fruits like lemon, orange, etc.	Malic acid	Apple
Acetic acid	Vinegar	Oxalic acid	Spinach
Ascorbic acid	Amla juice	Tartaric acid	Tamarind and grapes
Lactic acid	Curd, sour milk	Formic acid	Ant sting

Indicators

• The substances whose colour or odour changes when they come in contact with acidic or basic substances are known as indicators.
  Indicators can be natural or synthetic depending on their origin.
• Natural: Obtained from natural sources
• Synthetic: Made in laboratories

Indicators can be visual or olfactory depending on their mode of action.

• Visual: Show colour change in different media
• Olfactory: Show odour change in different media

Visual Indicators

(a) Litmus

• Natural substance obtained from lichens
• Available in both solution form and in the form of paper strips
• Litmus paper is available in two colours – red and blue.
  
• Changes in the colour of litmus papers in different solutions are represented as follows:
  
• Since litmus shows different colours in acidic and basic solutions, it is known as a visual acid-base indicator.

(b) Red Rose extract

• Natural, visual acid-base indicator o It is obtained as a filtrate by soaking fresh and crushed red rose petals in hot water.
• Changes in the colour of red rose extract in different solutions are represented as follows:
  

(c) Turmeric

• Natural, visual acid-base indicator
• Can be used in the form of turmeric paper strips
• Changes in the colour of turmeric paper in different solutions are represented as follows:
  
• Can only be used to identify basic substances
• Cannot distinguish between acidic and neutral substances

NOTE: The colour of hydrangea flowers depends on the acidic or basic nature of the soil in which they grow.
In acidic soil, hydrangea flowers turn blue, whereas in basic soil, they become pink or red.

By adjusting the acidic or basic nature of the soil, gardeners can change the flower colour, making hydrangea an example of a natural acid-base indicator.

Olfactory indicator: Onion extract

• Onion extract can be used as an olfactory indicator as it shows change in odour in different media as follows:
• Basic solutions: Odour vanished
• Acidic and neutral solutions: Odour retained

Neutralisation Reaction

The reaction in which sufficient quantities of an acid and a base react with each other to form a corresponding salt and water, with the release of heat, is called a neutralisation reaction.
Acid + Base → Salt + Water + Heat

Real-life Applications of Neutralisation Reactions

Treatment of an ant bite: Formic acid injected from the ant bite can be neutralised by applying moist baking soda (basic).

• Treatment of agricultural soil:
  • Acidic soil can be treated with a base like quick lime or slaked lime
  • Basic soil can be treated with acidic substances such as organic matter, like manure or composted leaves
• Management of factory wastes :
  • Factory wastes are acidic, and hence, when released into water bodies, they become dangerous for aquatic life. Therefore, these are treated with basic substances to neutralise before they are released into the water bodies.

Substances Around Us

Grouping of Substances
Acids

• Acids generally taste sour.
• Acids turn blue litmus paper red.
• Examples: lemon juice, amla juice, tamarind water, vinegar etc.

Bases

• Bases generally taste bitter and often feel soapy or slippery to the touch.
• Bases turn red litmus paper blue.
• Examples: soap solution, baking soda solution, washing powder solution, etc.

Neutral Substances

• Neutral substances do not possess the sour or bitter taste associated with acids and bases.
• Neutral substances do not affect either of the two litmus papers.
• Examples: distilled water, sugar solution, salt solution etc.

Neutralisation: Reaction between an acid and a base to produce salt and water with the evolution of heat.
Acid + Base → Salt + Water + Heat

Neutralisation in Daily life

• An ant bite injects formic acid, which can be neutralised by applying moist baking soda, a base.
• Farmers neutralise acidic soil by adding lime water and neutralise basic soil by adding organic matter like manure or compost.
• Factory waste (if acidic) can be neutralised by adding basic substances before releasing it into the lake.

Indicators: Substances that help us identify whether a substance is acidic, basic, or neutral.

Natural Indicators: These are obtained from natural sources like plants.
Examples: turmeric, litmus, red rose extract, etc.

Synthetic Indicators: These are made in laboratories.
Examples: phenolphthalein and methyl orange.

Visual Indicators: These are the substances that change colour in acidic and basic media.
Litmus Solution/paper

• Acidic solution: Blue litmus → Red
• Basic solution: Red litmus → Blue
• Neutral solution: No colour change

Red Rose Extract

• Acidic solution: Dark pink → Red
• Basic solution: Dark pink → Green
• Neutral solution: No colour change

Turmeric Paper

• Basic solution: Yellow → Red
• Acidic and neutral solutions:
• No colour change

Olfactory Indicator: Olfactory indicators change their smell when mixed with acids or bases. Example: cloth strips with onion smell.

• Smell vanishes → Basic solution
• Smell retains → Acidic or neutral solution

Go through Class 7 Social Science Solutions Odia Medium and Class 7 Social Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ : ଏକ ପରିଚୟ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Social Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium

Class 7 Social Science Chapter 10 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
“ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ ବିଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ପ୍ରତିନିଧୁମାନେ ଥିଲେ ।’’ ସମଗ୍ର ଭାରତରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତିନିଧ୍ବ ରଖୁବା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ ଭାରତର କୋଣ ଅନୁକୋଣରୁ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ନେତା ଏବଂ ପାରଦର୍ଶିତା ଥ‌ିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଏହାର ସଭ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ସମ୍ବିଧାନକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କରିବାପାଇଁ ସବୁବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ନିଆଯାଇଥିଲା । ପୁନଶ୍ଚ ଭାରତ ଏକ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ବୃଦ୍ଧିର ଲୋକମାନେ ବାସ କରନ୍ତି । ସମସ୍ତଙ୍କ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବାରୁ ସବୁ ଅଞ୍ଚଳର ଓ ସବୁ ବର୍ଗର ପ୍ରତିନିଧ‌ିଙ୍କୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଭାରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଡଃ ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକର ଏକ ଦଳିତବର୍ଗର ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁଣ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବିଧାନ ଡ୍ରାଫ୍‌ଟିଂ କମିଟିର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପ୍ରଣିଧାନଯୋଗ୍ୟ ଯେ ୧୫ ଜଣ ମହିଳା ସଭ୍ୟ ଏଥୁରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସକ୍ରିୟ ସହଯୋଗ କରିଥିଲେ । ବେଗମ୍ ରସୁଲ୍ ଏକମାତ୍ର ମୁସଲମାନ ମହିଳା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଯେକି ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନର ଡ୍ରାଫ୍‌ଟିଂ କମିଟିର ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଭା ଡଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ପୌରୋହିତ୍ୟରେ ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା । ଏହିଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ଜ୍ଞାନୀଗୁଣୀ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଭା ତା’ର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲା ।

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବେ ପଢ଼ ଏବଂ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନରେ କେଉଁ କେଉଁ ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ | ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଛି ତାହାକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
(କ) ରାମ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ରାଧା ଏକ ଧାଡ଼ିରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଥଥର ନିମନ୍ତେ ଭୋଟ୍ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଅଛନ୍ତି ।
(ଖ) ରାଧା, ସୀତା ଓ ଜଟିଆ ସମାନ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସମାନ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ନ୍ତି ।
(ଗ) ପିତାମାତାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପିଲାମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଲାଭ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ ।
(ଘ) ସମସ୍ତ ଜାତି, ଲଙ୍ଗ ଓ ଧର୍ମର ଲୋକମାନେ ଗାଁ କୂଅ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।
Answer:
(କ) ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ଭୋଟ ପ୍ରଥା
(ଖ) ଶିକ୍ଷାଗତ ଅଧିକାର ଏବଂ ବିବିଧତା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ
(ଗ) ଶିକ୍ଷାଗତ ଅଧିକାର ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଧାରା ୨୧ ।
(ଘ) ସମାନତାର ଅଧିକାର – ଧାରା ୧୪, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଉଚ୍ଛେଦ – ଧାରା ୧୭
ସମସ୍ତଙ୍କର ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧାପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦିଆଯିବ, ଏଥ‌ିରେ କୌଣସି ପକ୍ଷପାତିତା ହେବନାହିଁ । ସମସ୍ତେ ଏକ ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଡୋରିରେ ବନ୍ଧା ।

Question 3.
କୁହାଯାଏ ଯେ, ଭାରତରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆଇନ ଆଗରେ ସମାନ । ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ଏହା ଏକ ବାସ୍ତବତା ? ଯଦି ହଁ, କାହିଁକି ? ଯଦି ନୁହେଁ, କାହିଁକି ନୁହେଁ ? ତୁମ ଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ । ଏହା ଏକ ବାସ୍ତବତା, କାରଣ ଏସବୁକୁ ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪ରେ ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ରୂପେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି । ଭାରତର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଛଅଟି ଅଧ୍ବକାର ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଅନ୍ୟତମ ।

(ii) ତଦନୁଯାୟୀ ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏପରିକି ପଦପଦବୀ ସତ୍ତ୍ଵେ ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ ବିବେଚିତ ହେବେ ।

(iii) ଅଧୂକନ୍ତୁ, ବାସ୍ତବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନତା ମିଳିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ । ଅନେକ ସାମାଜିକ ବିଧ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହା କେବଳ ଏକ ଆଇନ ରୂପେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଥାଏ ।

Question 4.
ତୁମେ ଜାଣିଛ ଯେ, ‘ଭାରତ ଏକମାତ୍ର ଦେଶ, ଯିଏ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ନିଜ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ଭୋଟ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଭାରତ ଏହା କାହିଁକି କଲା, ବୁଝାଇ ପାରିବ କି ?
Answer:
ଭାରତ ଅଦ୍ୟାବଧୂ ବିଶ୍ଵରେ ଏକ ବୃହତ୍ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରରୂପେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇଛି । ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ସେମାନଙ୍କ ସଭ୍ୟତା, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଐତିହ୍ୟରେ ରହିଛି । ଇତିହାସକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାଜା ମହାରାଜାମାନେ ଜନତାଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିବା ସଭା ଓ ସମିତିର ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ । ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳତା ପାଇଁ ଅନେକ ଜନମଙ୍ଗଳକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ସୁତରାଂ ଭାରତରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରା ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ସୁଦୃଢ଼ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ବସିଲା ସେତେବେଳେ ଭାରତକୁ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରତିନିଧୁ ନିର୍ବାଚନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସାବାଳନ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ସ୍ଵାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା । ଇଂଲଣ୍ଡ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର ହୋଇଥିବାରୁ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା । ସୁତରାଂ ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଓ ସମାଜରେ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ଭେଦଭାବ ଅନ୍ତ ଘଟାଇବା ନିମନ୍ତେ ଏହା ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭୋଟ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା ।

Question 5.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ କିପରି ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ? ଭାରତରେ ସଭ୍ୟତାର ଐତିହ୍ୟ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ୟଚ୍ଛ କିପରି ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥୁଲା, ବ୍ୟାଖ୍ୟାକର ।
Answer:
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଉଭୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଐତିହ୍ୟଦ୍ଵାର ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଭିଜ୍ଞତା ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖ୍ୟ ଆଦର୍ଶକୁ ପ୍ରଣୟନ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନତା, ନ୍ୟାୟ, ସ୍ଵାଧୀନତା ଏବଂ ଭ୍ରାତୃତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ବିଧାନରେ ନୀତିମାନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବୋଧକ ଥିଲା ।

ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ଭାରତୀୟ ପ୍ରାଚୀନ ସଭ୍ୟତାର କେତେକ ମୌଳିକ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶବୋଧକୁ ମଧ୍ଯ ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଲା, ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପାଇଁ ଅନ୍ଵେଷଣ, ନାରୀ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଏବଂ କାଳଜୟୀ ଦାରଣା ‘ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍’ ଏବଂ ‘ସର୍ବେ ଭବନ୍ତୁ ସୁଖୀନଃ’’ ଇତ୍ୟାଦି । ଏସବୁ ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

Question 6.
ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ଆମେ ଏକ ସମାଜ ଭାବରେ ସମ୍ବିଧାନର ସମସ୍ତ ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିଛୁ ? ଯଦି ନୁହେଁ, ତେବେ ନାଗରିକ ଭାବରେ ଆମ ଦେଶକୁ ଏହି ଆଦର୍ଶଆଡ଼କୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ’ଣ କରିପାରିବା ?
Answer:
ଦେଶ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ବିକାଶ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନରେ ଅନେକ ଆଦର୍ଶ ନୀତି ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି ।
ଅନେକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯଥା— ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ, ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିବାର ଅଧିକାର, ସ୍ଵାଧୀନତା ଅଧିକାର, ଧର୍ମଗତ ସ୍ଵାଧୀନତା ଅଧିକାର ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଆମେ ହାସଲ କରିପାରିଛୁ । ଅଧୂକନ୍ତୁ ଆମପାଇଁ ଆହୁରି ଆହ୍ଵାନମାନ ରହିଛି । ଏବେ ବି ଆମେ ଅର୍ଥନୀତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଅସମାନତା ସହିତ ଲଢ଼େଇ କରୁଛୁ ଏହା ସାଙ୍ଗକୁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଲିଙ୍ଗ ଭେଦଭାବ ନୀତି, ନିମ୍ନ ସାକ୍ଷରତାହାର ଏବଂ ଜାତି ଭେଦଭାବ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଲୋପ ହୋଇପାରି ନାହିଁ ।

ନାଗରିକଭାବେ ଆମ୍ଭେମାନେ ଏକ ଜନଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବା ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ସଂଖ୍ୟାଲକ୍ଷୁ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଆଗକୁ ଆଣିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଯନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସଶକ୍ତ କରିପାରିବା ଏବଂ ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଯେ ସମାଜର କୌଣସି ବର୍ଗ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏବଂ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଯେପରି ପକ୍ଷପାତିତା ନହୁଏ ।

Question 7.
ଭାରତରେ ସମ୍ବିଧାନର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ର ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ଧାନର ସହିତ ପଢ଼ । ନିମ୍ନ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରେ ଦିଆଯାଇଥବା ଗ୍ରୀଜ୍ଝଟିକୁ ଇଂରାଜୀରେ ପରିଣ କରି ଏହାର ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥକୁ ଲେଖ ।

Answer:

ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ –
2. ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥା । (LEGISLATURE)
7. ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଦେଶ ପ୍ରତି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ସମ୍ବିଧାନର ଅଂଶ । (FUNDAMENTAL DUTIES)
8. ସମ୍ବିଧାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥ‌ିବା ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ । (SUPREME COURT)
9. ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯେଉଁଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ, ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ନୁହଁନ୍ତି । (REPUBLIC)
10. ସମୟ କ୍ରମେ ସମ୍ବିଧାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା । (AMENDMENT)

ଉପରୁ ତଳକୁ –
1. ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ଲେଖୁଥ‌ିବା ଲୋକଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ । (CONSTITUENT ASSEBLY)
3. ସମ୍ବିଧାନର ଆରମ୍ଭରେ ଥ‌ିବା ବିବୃତ୍ତି ଯାହା ଆମକୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବିଷୟରେ କହିଥାଏ । (PREAMBLE)
4. ଏକ ଦଲିଲ୍ ଯାହା ଦେଶର ନିୟମ ଏବଂ ଆଇନ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । (CONSTITUTION)
5. ମୂଳ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ଗ୍ୟାସ୍ । HELIUM
6. ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ମୌଳିକ ଅଧିକାର, ଯେପରିକି ସ୍ଵାଧୀନତା ଓ ସମାନତା । (FUNDAMENTAL RIGHTS)

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୨୩୧) :

Question 1.
ସମ୍ବିଧାନ କ’ଣ ଏବଂ ଆମେ କାହିଁକି ଏହା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛେ ?
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ ହେଉଛି ଏକ ଦସ୍ତାବିଜ, ଯାହା ଏକ ଦେଶର ମୌଳିକ ନୀତି ଓ ଆଇନକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ । ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥାଏ ଯେ,

1. ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ଵ ।
2. ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ଯରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରକ୍ଷାକରି ନିରପେକ୍ଷତା, ଦାୟିତ୍ଵ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦାୟିତ୍ଵ ।
3. ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।
4. ଦେଶର ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାର ଏକ ରୂପରେଖ ।

ଆବଶ୍ୟକତା –
(i) ସମ୍ବିଧାନର ମୌଳିକ ନିୟମ ଏବଂ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିର କରେ ଯେ ସରକାର କି ପ୍ରକାରର ହେବ, ଏହାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ହେବ ଏବଂ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ।

(ii) ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ଉଲ୍ଲେଖ କରେ ଆଇନ କିପରି ପ୍ରଣୟନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯିବ, କିଏ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାକୁ ନିର୍ବାଚିତ କରୁଛି ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା କିପରି ଗଠିତ ହୁଏ ଏବଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସବୁ କ’ଣ ଅଟେ ।

(iii) ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ସହିତ ଅନେକ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ସେମାନେ କେଉଁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରତି ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହେବେ ତାହା ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ । ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ ଯେପରିକି ନ୍ୟାୟ, ସମାନତା, ବନ୍ଧୁତ୍ଵ, ବହୁବିଧତା ଏବଂ ସ୍ଵାଧୀନତା ।

Question 2.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୪୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖ ଦିନ ଗଠିତ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାଦ୍ଵାରା ସମ୍ବିଧାନ ଲିଖୁତ ଓ ବିକଶିତ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ସଭ୍ୟମାନେ ପ୍ରତି ପ୍ରଦେଶର ବିଧାନସଭା ମାଧ୍ଯମରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଆରମ୍ଭରେ ଏଥ‌ିରେ ୩୮୯ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଭାରତ ବିଭାଜନ ପରେ ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା ୨୯୯କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ଆରମ୍ଭରେ ଏଥିରେ ୧୫ ଜଣ ମହିଳା ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ଡଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ସମ୍ବିଧାନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରୁ ୧୯୪୯ ନଭେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖ ଅର୍ଥାତ୍ ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୮ ଦିନ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା । ଫଳସ୍ଵରୂପ ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ୨୬ ତାରିଖ ଦିନ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଦିନକୁ ଆମେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ରୂପେ ପାଳନ କରିଥାଉ ।

Question 3.
ଆମର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ସଭ୍ୟତାର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ?
Answer:
ଆମର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ ସଭ୍ୟତାର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ଏଥିରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଭିଜ୍ଞତା, ଚିନ୍ତାଧାରା ଏବଂ ଆଦର୍ଶର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା । ଏଥୁ ସହିତ ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।

ଭାରତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଅଭିଜ୍ଞତା ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖ୍ୟ ଆଦର୍ଶକୁ ରୂପ ଦେବାରେ ମୂଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ସମାନତା, ନ୍ୟାୟ, ସ୍ଵାଧୀନତା, ଭ୍ରାତୃଭାବ ଭଳି ନୀତି ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ଏକ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଭାବରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି । ଏତଦ୍‌ବ୍ୟତୀତ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଅନେକ ଆଦର୍ଶ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ପ୍ରବୃତ୍ତି ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶିକ୍ଷା ଆହରଣ, ନାରୀପ୍ରତି ସମ୍ମାନ, ସର୍ବୋପରି କାଳଜୟୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ‘ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍’’ ଏବଂ ‘ସର୍ବେ ଭବନ୍ତୁ ସୁଖୀନଃ’’ ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ସମ୍ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ବିବିଧ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଭାରତର ବହୁଳତାବାଦୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।

Question 4.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଏହା କାହିଁକି ଏବେ ବି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଯଦିଓ ଏହା ସତୁରୀ ବର୍ଷରୁ ଅଧ‌ିକ ପୂର୍ବେ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
(i) ପୃଥ‌ିବୀର ବୃହତ୍ତମ ଲିଖ୍ ସମ୍ବିଧାନ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ । ଆରମ୍ଭରେ ଏଥ‌ିରେ ୩୯୫ଟି ଧାରା, ୨୨ଟି ବିଭାଗ ଏବଂ ୮ଟି ଅନୁସୂଚୀ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଥ‌ିରେ ୪୭୦ଟି ଧାରା, ୨୫ଟି ବିଭାଗ ଏବଂ ୧୨ଟି ଅନୁସୂଚୀ ରହିଅଛି ।

(ii) ଭାରତରେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ । ଯେଉଁଥିରେ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ମିଳିତ ଭାବରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ସମ୍ବିଧାନ ଭାରତକୁ ଏ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଛି ଏବଂ ୧୮ ବର୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।

(iv) ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର, ଏକକ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଏଠାରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନୀତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି ।

(v) ସରକାରଙ୍କର ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ଅଛି, ଯଥା– ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା । ଏଗୁଡ଼ିକର ଯଥାର୍ଥ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀତା ନିମନ୍ତେ କ୍ଷମତାର ପୃଥକୀକରଣ ନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ।

(vi) ଭାରତରେ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯଥା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସନ, ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ।

(vii) ସମ୍ବିଧାନର ଅନ୍ୟ ମୂଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି, ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ମୌଳିକ ଅଧୂକାର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି ।

ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ସମୟ ଅନୁସାରେ ସମ୍ବିଧାନକୁ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୁରଣ କରାଯାଇପାରୁଛି ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ମନେପକାଅ ଯେ ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆମେ ‘ସମ୍ବିଧାନ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ପଢ଼ିଥିଲେ – ଏହା ଏକ ଦଲିଲ୍ ଯାହା ଭିତ୍ତିରେ ଏକ ଦେଶର ମୌଳିକ ନୀତି ଏବଂ ନିୟମ ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ତିନିଜଣିଆ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଏକ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ବିଷୟରେ ତୁମ ମନକୁ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନର ଏକ ତାଲିକା କର ।
Answer:
ଆମମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆସୁଥିବା ସମ୍ବିଧାନ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅଟେ । ଯଥା-

1. ସମ୍ବିଧାନର ଭୂମିକା କ’ଣ ?
2. ଆମ ବିଦ୍ୟାଳୟପା ଇଁ ଆମେ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବା କି ?
3. ସମ୍ବିଧାନ ବିଷୟରେ ଆମେ ଛାତ୍ରମାନେ କ’ଣ ଶିକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ?
4. ସମ୍ବିଧାନ ଦିବସକୁ ଆମେ କିପରି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଳନ କରିବା ।
5. ମୂଳ ସମ୍ବିଧାନର ଏକକିତା ନକଲ ଆମେ ପାଇପାରିବା କି ?
6. ସମ୍ବିଧାନ କିପରି ସରକାରଙ୍କ କ୍ଷମତାକୁ ସୀମିତ କରିପାରିବ ?
7. ସମ୍ବିଧାନ ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
8. ଯଦି ସମ୍ବିଧାନ ନଥା’ନ୍ତା ତାହାହେଲେ କ’ଣ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ?
9. ସମ୍ବିଧାନକୁ ଭାରତରେ ଅନୁସରଣ କରାଯାଉଛି କିଏ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି ?
10. ସମ୍ବିଧାନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରିବ କି ? ଯଦି ହଁ, ତେବେ କିପରି ?
11. ଆମର ସମ୍ବିଧାନ କାହିଁକି ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ?
12. ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ?
13. ଆମର ସମ୍ବିଧାନ କାହିଁକି ପୃଥ‌ିବୀର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘତମ ।
    ଆମେ ସମ୍ବିଧାନରୁ କ’ଣ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥାଉ ?

ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ଏକ ମହତ୍ତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦଲିଲ ଅଟେ ଯାହାକୁ କାଏମ୍ ରଖୁବା ନିମନ୍ତେ ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧିକାରୀ ଶପଥ ନେଇଥାନ୍ତି । ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏହାର ସଂରକ୍ଷଣ, ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ଶପଥ ନେଇଥା’ନ୍ତି । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ଏବଂ ବିଚାରପତିମାନେ ଏହାର ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ନୀତିନିୟମ )କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 2.
କଳ୍ପନା କର ଯେ, ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ କବାଡ଼ିରେ ଫାଇନାଲ ତଥା ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ତୁମ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦଳ ଯିଏ ଲଗାତର ଦୁଇବର୍ଷ ଧରି ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ଜିତିଛି । ଯିଏକି ତୃତୀୟ ଥର ପାଇଁ ଜିତିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖୁଛି, ଯାହା ଏକ ହ୍ୟାଟ୍ରିକ । ମ୍ୟାଚ ଚାଲିଛି ଏବଂ ତୁମ ଦଳର ଜଣେ ଖେଳାଳି ଅନ୍ୟ ଦଳର ଜଣେ ଖେଳାଳିଙ୍କୁ ଆଉଟ କରି ଦେଇଛି, ତା’ପରେ ଏ ସମୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି, ଆଉଟ ହୋଇଥୁବା ଖେଳାଳି ଜଣକ ଜିଦ୍ ଧରିଛନ୍ତି ଯେ ତୁମ ଦଳର ଖୋଳୀ ତାଙ୍କୁ ଆଉଟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ନିଜ ଦଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସାରିଥିଲେ । ରେଫରୀ ଦେଖୁଛନ୍ତି ଯେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ଖୋଳୀ ପ୍ରକୃତରେ ଆଉଟ ହୋଇ ଯାଇଛନ୍ତି । ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସେ ଏକ ଛୋଟ ସରକାରୀ ନିୟମ ପୁସ୍ତକ ବାହାର କରନ୍ତି । ଦଳର ଅଧୂନାୟକମାନେ ରେଫରୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି ଏବଂ ନିୟମ ଦେଖନ୍ତି । ତା’ପରେ ସେମାନେ ସହମତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ଖେଳାଳି ଜଣକ ପ୍ରକୃତରେ ଆଉଟ ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ତୁମ ଦଳ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଟ୍ରଫି ଜିତିଛି ।

ତୁମ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଆଲୋଚନା କର ଯଦି କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନିୟମ ପୁସ୍ତିକା ନଥା’ନ୍ତା, ତେବେ କ’ଣ ଘଟିଥା’ନ୍ତା ଏବଂ ଦଳର ରେଫରୀ ଏବଂ ଅଧୁନାୟକମାନେ କାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିଥା’ନ୍ତେ ? ସମସ୍ତେ ନିୟମ ପୁସ୍ତକ ମାନିବାକୁ କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯିବ ଯଦି ଦଳର ଅଧୁନାୟକମାନେ ନିୟମ ପୁସ୍ତିକା ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ରାଜି ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
ଯେକୌଣସି ମାନବ ସମାଜରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ନିୟମର ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ବିନା ନିୟମରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ । ପୁସ୍ତକରେ ଥ‌ିବା ଏକ ଖେଳକୁ ନେଇ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆଲୋଚନା କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନିୟମ ପୁସ୍ତକ ନଥା’ନ୍ତା ତେବେ କ’ଣ ଘଟିଥାନ୍ତା । ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ ବିନା ନିୟମ ପୁସ୍ତିକା ଅନୁସରଣରେ କୌଣସି ଖେଳ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ହେବା ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ । ରେଫରୀ ଏବଂ ଅଧୁନାୟକମାନେ ଖେଳକୁ ପରିଚାଳନା କଲାବେଳେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥା’ନ୍ତି । ଯଦି ସେମାନେ ନିୟମକୁ ଅନୁସରଣ ନ କରନ୍ତି ତେବେ ବିଶୃଙ୍ଖଳା ଉପୁଜିବା ସ୍ଵଭାବିକ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଶେଷରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

Question 3.
ତୁମେ ସାଧାରଣତଃ ଖେଳୁଥିବା ଏକ ଖେଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରୁଥିବା ନିୟମଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳର ପିଲାମାନେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିଥିବା ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରିବେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପସ୍ଥାପନାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ, ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋଚନା କର ଏବଂ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଖେଳର ସାଧାରଣ ନିୟମ ସ୍ଥିର କର । ସମସ୍ତେ ସହମତି ହେଉଥୁବା ନିୟମରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛ ?
Answer:
ଆମେ ସାଧାରଣତଃ ଖେଳୁଥିବା ଖେଳ ହେଉଛି କ୍ରିକେଟ୍ । ଏହାର ଆଜି ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ନିୟମ ଅଛି, ଯାହାକୁ ଜାତୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଖେଳାଳିମାନେ ଅନୁସରଣ କରିଥା’ନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆମେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆମର ଅନଭିଜ୍ଞତା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ କିଛିଗୁଡ଼ିଏ ନିୟମ ମନକୁ ମନ ଯୋଡ଼ିଥାଉ । ନିଜକୁ ସୁହାଇଲା ଭଳି କିଛି ନିୟମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରୁପ୍‌ର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରି ଉପସ୍ଥାପନା କରିଥା’ନ୍ତି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖେଳ ଶିକ୍ଷକ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ ଯଥାକୃତ ନିୟମକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବାକିକୁ ବାଦ୍ ଦେଇଥାନ୍ତି ଯାହାଫଳରେ ଖେଳପାଇଁ ଏକ ସହମତିରେ ନିୟମ ବନାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସହମତିରେ ଅନେକ ଯୁକ୍ତିତର୍କ ଓ ବାଦବିବାଦ ମଧ୍ୟ ଉପୁଜିଥାଏ । ସର୍ବଶେଷରେ ଖେଳଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଅନ୍ୟକିଛି ବରିଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏକ ନିୟମ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଆମେ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥାଉ ।

Question 4.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପୁସ୍ତିକାରେ ୨୫ଟି ବିଭାଗ ଓ ୧୨ଟି ଅନୁସୂଚୀ ରହିଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଭାଗର ଉପବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ସର୍ବବୃହତ୍ ଲିଖ୍ ସମ୍ବିଧାନ ଅଟେ । ପ୍ରାଥମିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲାବେଳକୁ ଏଥରେ ୨୨ଟି ବିଭାଗ ଓ ୮ଟି ଅନୁସୂଚୀ ଥିଲା । ଏହି ସଂଖ୍ୟା ତୁମେମାନେ ମନେ ରଖୁବା ନିହାତି ଜରୁରୀ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ତୁମେମାନେ ଅନୁମାନ କରିପାରୁଛ କି ୧୯୫୦ ମସିହା ପରଠାରୁ ଏହା କାହିଁକି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ?
Answer:
ଯଦିଓ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ବୃହତ୍ ଲିଖ୍ତ ସମ୍ବିଧାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ ସମୟକ୍ରମେ ୧୯୫୦ ମସିହାରୁ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ନିୟମର ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି । ଆରମ୍ଭରେ ଏଥିରେ ୨୨ଟି ବିଭାଗ ଏବଂ ୮ଟି ଅନୁସୂଚୀ ଥୁଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୫ଟି ବିଭାଗ ଓ ୧୨ ଅନୁସୂଚୀ ରହିଅଛି । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ୭୫ ବର୍ଷ ସମୟ ବିତିଗଲାଣି । ତେଣୁ ସାମାଜିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ନେଇ ଏଥୁରେ ନୂଆ ନିୟମ ଯୋଗ କରାଯାଇଛି ।

ଏବେ ସଦ୍ୟ ଦଶନ୍ଧିଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା, ଜଗତୀକରଣ, ପରିବେଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଇତ୍ୟାଦି ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ଆବଶ୍ୟକତା ଦେଖାଦେଇଛି । ଜନସାଧାରଣଙ୍କର ଦାବି ଏବଂ ନିଷ୍ପଭି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସରକାରଙ୍କର ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଇଛି । ସୁତରାଂ ଏସବୁକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖ୍ ସମ୍ବିଧାନର କଳେବରକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି ।

Question 5.
ଛୋଟ ଛୋଟ ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ, ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ନାମ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର । ଯେଉଁମାନେ କି ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଇପାରନ୍ତି । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ, ତୁମେ କେଉଁ କେଉଁ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କରିପାରିବ ? (ପଦ୍ଧତି – ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟ କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପାଠାଗାରର ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର । ତୁମେ ତୁମ ଶିକ୍ଷକ, ପିତାମାତା ଏବଂ ପାଖ ପଡ଼ିଶାରେ ଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପଚାରିପାର । (ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମ୍ବିଧାନର ସଭା ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।)
Answer:
ଓଡ଼ିଶାରୁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ ମୋଟ ୧୪ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ନାମ ହେଲା – ବିଶ୍ଵନାଥ ଦାସ, କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ, ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ସାହୁ, ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ (ଏକମାତ୍ର ମହିଳା ସଦସ୍ୟା) ।

Question 6.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଉଦ୍ଧୃତିଟି ପଢ଼, ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରା ବିଷୟରେ ସେ କହୁଥିଲେ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସେ କାହିଁକି କହିଥିଲେ ଯେ, ମହିଳାମାନଙ୍କର ସମାନତା ଭାରତରେ କୌଣସି ନୂଆ ଧାରଣା ନୁହେଁ ? ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଆଲୋଚନା କର ।

‘ଭାରତର ମହିଳାମାନେ ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନତାର ନିଜର ଯଥାର୍ଥ ଐତିହ୍ୟର ପାଦ ଦେଇ ଖୁସି ଅଛନ୍ତି । ଏହା ଏକ ନୂଆ ଧାରଣା ନୁହେଁ, ଯାହା ସମ୍ବିଧାନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି ବରଂ ଏହା ଏକ ଆଦର୍ଶ ଯାହା ଭାରତରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲି ଆସିଛି । ଯଦିଓ କିଛିଦିନ ପାଇଁ ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥା ନିମନ୍ତେ ଏହା ବନ୍ଦ ଥିଲା । ଏହି ସମ୍ବିଧାନ ସେହି ଆଦର୍ଶକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯାହା ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଧୁକାର ନିମନ୍ତେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖେ ।
ବେଗମ୍ ଏଜାଜ ରସୁଲ, ୨୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୯
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ବିତର୍କ ସମୟରେ ।
Answer:
ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୫ ଏବଂ ଧାରା ୩୯ ବିଷୟରେ ସେ କହୁଥିଲେ ବୋଲି ଆମେ ଭାବୁଛୁ । ଧାରା ୧୫ ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କୌଣସି ପ୍ରକାର ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ମଧ୍ଯରେ ପକ୍ଷପାତିତାକୁ ସମ୍ବିଧାନରେ ରଦ୍ଦ କରାଯାଇଛି । ଅର୍ଥାତ୍ ଉଭୟ ନାରୀ ଓ ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି । ସେହିପରି ଧାର ୩୯ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ ନାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ବିଶେଷ କରି ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ । ସେ ମଧ୍ୟ କହିଥିଲେ ନାରୀ ସମାନତା ଏହା ଏକ ନୂଆ ବିଷୟ ନୁହେଁ, ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଐତିହ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗ ସମାନତାର ଧାରଣା ରହିଅଛି । ଯଦିଓ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ନେଇ ଏକ ପିତୃକୈନ୍ଦ୍ରିକ ଧାରାରେ ବାସ୍ତବତାକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଇଛି । ନାରୀମାନଙ୍କ ଭାରତୀୟ ସାମାଜିକ ପରମ୍ପରାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ସୂଦୁର ଅତୀତରୁ ରହିଆସିଛି । ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ରୂପେ ଏବଂ ଭାରତର କିଛି ମାତୃକୈନ୍ଦ୍ରିକ ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି । ସୁତରାଂ ସମ୍ବିଧାନ କୌଣସି ଏକ ନୂତନ ଧାରଣାକୁ ପ୍ରଚଳନ କରୁନାହିଁ । କେବଳ ସୁଦୂର ଅତୀତର ଏହି ଲିଙ୍ଗଗତ ସମାନତା ବିଶ୍ୱାସକୁ ପୁନଶ୍ଚ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛି ।

Question 7.
ଏକ ସମୟରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ନିଜଘରେ ଉଡ଼ାଇବାର ଅନୁମତି ନଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ନିୟମ ବଦଳିଗଲା । ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ନାଗରିକ ଅନୁଭବକଲେ ଯେ ଏହା ତାଙ୍କର ଦେଶ ପ୍ରତି ଗର୍ବ କରିବାର ଏକ ନିଦର୍ଶନ ଏବଂ ସେ ଏହି ନିୟମକୁ ବିଚାରାଳୟରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କଲେ ଜଣଙ୍କର ସ୍ଵାଧୀନତାର ପରିପ୍ରକାଶ ନିମନ୍ତେ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ ମୌଳିକ ଅସ୍ଵୀକାରର ଏକ ଅଂଶ । ଏବେ ଆମେ ପତାକା ଉଡ଼ାଇ ପାରିବା । କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ କେବେ ବି ଅସମ୍ମାନ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୂଳ ସମ୍ବିଧାନର ଅଂଶ ନଥିଲା । ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ୭୩ ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଅଧୁନିୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ସମ୍ବିଧାନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।

Question 8.
ବିଗତ ଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବିଧାନରେ କ’ଣ ସବୁ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି ତାହା ତୁମେ ଖୋଜି ପାରିବ କି ?
Answer:
ବିଗତ ଦଶବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ଯେଉଁସବୁ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଛି ତାହା ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି ।

ସଂଶୋଧନ ।	ବର୍ଷ	ବିଷୟ
୧୦୧ ତମ	୨୦୧୬	ଜି.ଏସ୍.ଟି କର ପ୍ରଚଳନ ।
୧୦୩ ତମ	୨୦୧୯	ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ଶ୍ରେଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଶତକଡ଼ା ୧୦ ଭାଗ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ।
୧୦୪ ତମ	୨୦୨୦	ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି-ଉପଜାତିଙ୍କର ସଂରକ୍ଷଣ ସମୟ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଲୋକସଭାରେ ଆଙ୍ଗୋଇଣ୍ଡିଆନ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ରଦ୍ଦ ।
୧୦୬ ତମ	୨୦୨୩	ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତକଡ଼ା ୩୩ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ, ନାରୀଶକ୍ତି ବନ୍ଦନା ଅଭିଯାନ ଆଇନ ସ୍ଵିକୃତୀ ।

Question 9.
ପ୍ରସ୍ତାବନାରେ ଦିଆଯାଇଥବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ତଳେ ଦିଆଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢ଼ ଏବଂ ତୁମ ଚାରିପାଖରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗର ଉଦାହରଣ ଲେଖ ।

Answer:

ସାର୍ବଭୌମ		ଭାରତବର୍ଷ ତା’ର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ ସ୍ଵାଧୀନ ।
ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ		ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଧର୍ମ ପାଳନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଠାରୁ ଅନୁମତି ନେବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ ଯଦି ତାହା କାହାର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିନଥାଏ ।
ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର		ଭାରତ ଏକ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର । ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ଏଠାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନସାଧାରଣଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ କୌଣସି ରାଜା ବା ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଶାସକ ନଥା’ନ୍ତି ।
ନ୍ୟାୟ		ଜାତି, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ବିଶେଷରେ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ ।
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା		ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ବା ସ୍ଵାଧୀନତାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ତା’ର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵର ବିକାଶ ଘଟାଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର ସ୍ଵାଧୀନ ମତପ୍ରକାଶ, ବିଶ୍ବାସ,ପ୍ରତ୍ୟୟ ଏବଂ ପୂଜା କରିବାର ଅଧିକାର ରହିଛି ।
ସମାନତା		ସମାନତା ବିନା ସ୍ଵାଧୀନତା ମୂଲ୍ୟହୀନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏଣୁ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମାନତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ହେଉଛି ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ଏହାର ଅର୍ଥ ଆଇନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ । ସମତା ଆଦର୍ଶ ଉପରେ ଏହି ନିରପେକ୍ଷ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ।
ଭ୍ରାତୃଭାବ		ବିଭିନ୍ନତା ମଧ୍ଯରେ ଏକତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଉଛି ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ଭିତ୍ତିଭୂମି । ଆମ୍ଭେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଭେଦଭାବକୁ ଭୁଲି ଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ରୂପକ ପ୍ରେମର ରଜ୍ଜୁରେ ବାନ୍ଧିହୋଇ ଜାତୀୟ ଏକତା ଏବଂ ଅଖଣ୍ଡତାକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖୁବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟିତ ରହିବା ବିଧେୟ ।

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନସଭା ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ମସିହାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ?
(କ) ୧୯୪୩ ଅକ୍ଟୋବର ୫
(ଖ) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯
(ଗ) ୧୯୪୭ ଜୁଲାଇ ୪
(ଘ) ୧୯୫୦ ଜାନୁୟାରୀ ୨୬
Answer:
(ଖ) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର ୯

Question 2.
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
(କ) ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
(ଖ) ଫାଶୀବାଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
(ଗ) ରାଜତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
(ଘ) ନାଜୀବାଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
Answer:
(କ) ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା

Question 3.
ପୃଥ‌ିବୀର ବୃହତ୍ତମ ଲିଖ୍ ସମ୍ବିଧାନ କେଉଁ ଦେଶରେ ରହିଅଛି ?
(କ) ଆମେରିକା
(ଖ) ଇଂଲଣ୍ଡ
(ଗ) ଜାପାନ
(ଘ) ଭାରତ
Answer:
(ଘ) ଭାରତ

Question 4.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସମ୍ବିଧାନ ?
(କ) ଅଲିଖ
(ଖ) ଲିଖ୍
(ଗ) ଐକିକ
(ଘ) ଅନମନୀୟ
Answer:
(ଖ) ଲିଖ୍

Question 5.
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ଚିଠା କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିଏ ଥିଲେ ?
(କ) ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ
(ଖ) ବି.ଆର୍.ଆମ୍ବେଦକର
(ଗ) ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ
(ଘ) ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା
Answer:
(ଖ) ବି.ଆର୍.ଆମ୍ବେଦକର

Question 6.
ସମ୍ବିଧାନରେ ଥ‌ିବା ‘ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତ’’ ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଛି ?
(କ) କାନାଡ଼ା
(ଖ) ଆୟାଲ୍ୟାଣ୍ଡ
(ଗ) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା
(ଘ) ଇଂଲଣ୍ଡ
Answer:
(ଖ) ଆୟାଲ୍ୟାଣ୍ଡ

Question 7.
ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ ?
(କ) ୨୧ ବର୍ଷ
(ଖ) ୨୨ ବର୍ଷ
(ଗ) ୨୦ ବର୍ଷ
(ଘ) ୧୮ ବର୍ଷ
Answer:
(ଘ) ୧୮ ବର୍ଷ

Question 8.
ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ କିଏ ?
(କ) ହାଇକୋର୍ଟ
(ଖ) ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ
(ଗ) ଲୋକ ଅଦାଲତ
(ଘ) ଜିଲ୍ଲାବୋର୍ଡ଼
Answer:
(ଖ) ସୁପ୍ରିମ୍ କୋର୍ଟ

Question 9.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ପାଇଁ କେତେ ସମୟ ନେଇଥିଲେ ?
(କ) ୧ ବର୍ଷ ୫ ମାସ ୧୮ ଦିନ
(ଖ) ୨ ବର୍ଷ ୫ ମାସ ୨୨ ଦିନ
(ଗ) ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୮ ଦିନ
(ଘ) ୩ ବର୍ଷ ୪ ମାସ ୫ ଦିନ
Answer:
(ଗ) ୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୮ ଦିନ

Question 10.
୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ୨୬ ତାରିଖରେ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲାବେଳକୁ ସେଥୁରେ କେତୋଟି ଧାରା ଥିଲା ?
(କ) ୨୧୦
(ଖ) ୨୯୫
(ଗ) ୩୪୯
(ଘ) ୩୯୫
Answer:
(ଘ) ୩୯୫

Question 11.
ଆମ ଭାରତବର୍ଷର ସଂସଦର ନିମ୍ନ ସଦନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(କ) ସଂସଦ ଭବନ
(ଖ) ରାଜ୍ୟସଭା
(ଗ) ଲୋକସଭା
(ଘ) ବିଧାନସଭା
Answer:
(ଗ) ଲୋକସଭା

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

Question 1.
ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ସମୟରେ ଏଥରେ ____________ ଟି ଭାଗ ଏବଂ __________ ଟି ଅନୁସୂଚୀ ଥିଲା ।
Answer:
୨୨, ୮

Question 2.
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ___________ ଦ୍ଵାରା ଲେଖାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ______________ ବର୍ଷ ଲାଗିଥିଲା ।
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ ସଭା, ୩

Question 3.
____________ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ।
Answer:
ଡ.ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ

Question 4.
ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖବନ୍ଧରେ ଥିବା _______________ ପଦଟି ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତାର ଉତ୍ସ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦିଏ ।
Answer:
ଆମ୍ଭେ ଭାରତୀୟମାନେ

Question 5.
ସମ୍ବିଧାନର ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଆଦର୍ଶ ଓ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରକୃତି ସମ୍ପର୍କରେ _________ ସୂଚନା ଦିଏ ।
Answer:
ମୁଖବନ୍ଧ

Question 6.
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ __________ , ________ ଓ _______ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।
Answer:
ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ

Question 7.
____________ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ଚିଠି କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନର ଜନକରୂପେ ଅଭିହିତ କରାଯାଏ ।
Answer:
ଡଃ ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକର

Question 8.
ସମ୍ବିଧାନରେ ____________ ଟି ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିଅଛି ।
Answer:
୧୧

Question 9.
ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ___________ ଧାରାରେ ସମାନତାର ଅଧିକାର ଏବଂ ___________ ଧାରାରେ ଶିକ୍ଷାଗତ ଅଧିକାର ରହିଛି ।
Answer:
୧୪, ୨୧ (କ)

Question 10.
ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନର ___________ ଭାଗରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଅଛି ।
Answer:
୪

Question 11.
୧୯୯୨ ମସିହାରେ ୭୩ ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଅଧିନିୟମ ମାଧ୍ୟମରେ __________ ସମ୍ବିଧାନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।
Answer:
ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ

Question 12.
ସମ୍ବିଧାନର _______________ ଧାରାରେ ଜନମଙ୍ଗଳ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଲେଖାଯାଇଛି ।
Answer:
୪୧

Question 13.
୧୯୪୬ ମସିହାରେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିବା ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାରେ _____________ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।
Answer:
୩୮୯

Question 14.
_____ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଆଇନ ଓ ନ୍ୟାୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।
Answer:
ଡଃ ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକର

Question 15.
__________ ସମ୍ବିଧାନକୁ ନିଜ ହାତରେ ଲେଖୁଥିଲେ ।
Answer:
ପ୍ରେମ ବିହାରୀ ନାରାୟଣ ରାଇଜାଦା ।

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ କେବେ ବସିଥିଲା ? ଏହି ସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିଏ ଥିଲେ ?
Answer:

1. ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ୧୯୪୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରେ ବସିଥିଲା ।
2. ଏହି ସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଡଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଥିଲେ ।

Question 2.
ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନରେ କେତୋଟି ଧାରା, ଅନୁସୂଚୀ ଓ ଭାଗ ରହିଛି ?
Answer:

1. ଭାରତ ସମ୍ବିଧାନରେ ୪୭୦ଟି ଧାରା ଅଛି ।
2. ଏଥ‌ିରେ ୧୨ଟି ଅନୂସୂଚୀ ଓ ୨୫ଟି ବିଭାଗ ରହିଛି ।

Question 3.
ଆମ ଭାରତରେ ସଂସଦରେ କେତୋଟି ସଦନ ଅଛି ? ସେହି ସଦନଗୁଡ଼ିକର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:

1. ଆମ ଭାରତର ସଂସଦରେ ଦୁଇଟି ସଦନ ଅଛି ।
2. ଏହି ଦୁଇଟି ସଦନ ହେଉଛି ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ।

Question 4.
ସମ୍ବିଧାନ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଏହା କେଉଁଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:

1. ସମ୍ବିଧାନ ଏକ ଦଲିଲ ଯାହା ଭିଭିରେ ଏକ ଦେଶର ମୌଳିକ ନୀତି ଏବଂ ନିୟମ ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଏହା ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ୨୬ ତାରିଖରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ।

Question 5.
ସରକାରଙ୍କର କେତୋଟି ଅଙ୍ଗ ଅଛି ଓ କ’ଣ କ’ଣ ?
Answer:

1. ସରକାରଙ୍କର ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ଅଛି ।
2. ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ନ୍ୟାୟପାଳିକା

Question 6.
ସମ୍ବିଧାନ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଏଥିରେ କ’ଣ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ?
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ ଏକ ଦସ୍ତାବିଜ୍, ଯାହା ଏକ ଦେଶର ମୌଳିକ ନୀତି ଓ ଅଇନକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାଏ । ଏହା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥାଏ ଯେ :
(କ) ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଓ ଦାୟିତ୍ଵ ।
(ଖ) ସରକାରଙ୍କ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ଯରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରକ୍ଷାକରି ନିରପେକ୍ଷତା, ଦାୟିତ୍ଵ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦାୟିତ୍ଵ । (ଗ) ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।
(ଘ) ଦେଶର ଦୀର୍ଘସୂତ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ଆକାଂକ୍ଷାର ଏକ ରୂପରେଖ

Question 7.
ସମ୍ବିଧାନର ଜନକ ଭାବେ କିଏ ପରିଚିତ ? ସେ କେଉଁ ବିଭାଗର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ?
Answer:

1. ଡଃ ଭୀମରାଓ ରାମଜୀ ଆମ୍ବେଦକର ସମ୍ବିଧାନର ଜନକ ଭାବେ ପରିଚିତ ।
2. ସେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଆଇନ ଓ ନ୍ୟାୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।

Question 8.
ଆଧୁନିକ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାମାନେ କେଉଁ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନରୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତା, ସମାନତା, ଭ୍ରାତୃତ୍ଵର ଆଦର୍ଶ ଆଣିଛନ୍ତି ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି’’ କେଉଁ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନରୁ ଆସିଛି ?
Answer:

1. ଆଧୁନିକ ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର ନିର୍ମାତାମାନେ ଫ୍ରାନ୍ସ ସମ୍ବିଧାନରୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତା, ସମାନତା, ‘ଭ୍ରାତୃତ୍ଵ’ର ଆଦର୍ଶ ଆଣିଛନ୍ତି ।
2. ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି ଆଇରିସ୍ ସମ୍ବିଧାନରୁ ଅଣାଯାଇଛି ।

Question 9.
ସରକାରଙ୍କର କେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥାଏ ଏବଂ କେଉଁ ଅଙ୍ଗଦ୍ବାରା ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ ? ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ କିଏ ନିଅନ୍ତି ?
Answer:

1. ସରକାରଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଦ୍ୱାରା ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ ।
2. ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏହା ନେତୃତ୍ଵ ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 10.
ଭାରତରେ କେତେ ସ୍ତରୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ଓ କ’ଣ କ’ଣ ?
Answer:

1. ଭାରତରେ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ।
2. ଯଥା— କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସନ, ରାଜ୍ୟ ଶାସନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ (ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା) ।

Question 11.
ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? କିଏ ଭାରତ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ସାରାଂଶକୁ ପ୍ରତିନିଧୃତ୍ଵ କରିଥାଏ ।
Answer:

1. ସମ୍ବିଧାନର ମୁଖ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ମୌଳିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି ।
2. ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶମୂଳକ ନୀତି ଭାରତପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତାମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ସାରାଂଶକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ୟ କରିଥାଏ ।

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 12 Beyond Earth Notes can make exam preparation more effective.

Beyond Earth Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 12 Notes

Stars and Constellations

At night, many stars are visible; some look bright, others dim, and they shine with their own light.

Groups of stars appear to form patterns that resemble familiar objects, animals or characters from stories. In earlier times, these groups of stars forming patterns were called constellations.

Long ago, different cultures named these patterns based on their own stories, and these patterns were useful for navigation before compasses and modern technology.

At present, constellations are defined as regions of the sky that include these groups of stars, but the word “constellation” is still commonly used for the star patterns themselves.

Different cultures marked constellation boundaries in different ways, so in the early twentieth century the International Astronomical Union (IAU) defined an internationally agreed set of constellation boundaries.

The IAU officially listed 88 constellations, dividing the entire sky into 88 regions, and these regions of the sky are now defined as constellations.

The constellation Orion is often represented as a hunter; three bright stars in the middle form the hunter’s belt.

Nearby constellations include Canis Major (imagined as a dog) and Taurus (imagined as a bull). Sirius, the brightest star in the night sky, lies in Canis Major.

In Indian astronomy, the term nakshatra is used for certain stars or star groups, such as Ardra (Betelgeuse in Orion), Krittika (the Pleiades star group in Taurus) and Rohini (Aldebaran in Taurus). Two well-known star patterns are the Big Dipper and the Little Dipper. The Big Dipper lies in the constellation Ursa Major, and the Little Dipper lies in Ursa Minor.

The Pole Star (Polaris) is part of the Little Dipper, appears almost stationary in the northern sky, and is useful for finding the North direction in the northern hemisphere.

In India, the Big Dipper is called Saptarishi, and the Pole Star is called Dhruva tara.

Note: The lines used to show a constellation are not seen in the sky; they are imaginary lines drawn only for easy identification.

Night Sky Watching

We cannot see the same stars and constellations all the time. Their visibility depends on our location on Earth, the season, sky conditions (light pollution, cloudy sky) and the time of night.

• Some stars are visible only during certain months or from particular places on Earth.
• Dhruv Tara (Pole Star) is visible only in the Northern Hemisphere because it lies almost in line with Earth’s axis towards the north; it cannot be seen from the Southern Hemisphere, o The visibility of constellations changes with seasons.
• Orion is a constellation that is prominent in winter months.
• Some stars rise and set during the night, similar to how the Sun rises and sets during the day.
• To identify a star or constellation, it is important to know its pattern and the part of the sky and time when it will be visible.
• Images of constellations and sky-mapping apps on phones and computers (such as Sky Map and Stellarium) are helpful in learning where and when to look.
  

Using Patterns to Locate Stars
The Big Dipper can be seen in the northern sky on suitable nights in summer; drawing an imaginary straight line from the two stars at the end of its “cup” about five times their separation leads to the Pole Star.

Our Solar System

The Solar System is made up of the Sun, the eight planets, their moons, and many smaller objects including asteroids and comets. The Sun is the largest and heaviest object in the Solar System and produces almost all the energy in it.

The Sun

• The Sun is a star and is the closest star to the Earth. It is an extremely hot, glowing sphere of gases that emits a huge amount of energy in the form of heat and light.
• The Sun’s heat keeps the Earth warm enough for life and drives climate, seasons, weather, winds and the water cycle. Plants use sunlight to make food and oxygen, supporting animals and humans, so the Sun is essential for life on Earth.
• The average distance between the Earth and the Sun is about 150 million kilometres; this distance is taken as 1 astronomical unit (1 au) and is used to measure distances within the Solar System.
  
• The Sun’s diameter is about 100 times that of the Earth, but it appears small in the sky because it is very far away.
• The Sun appears much larger and brighter than other stars because it is so much closer to us; many stars that look like tiny points may actually be larger than the Sun.
• During daytime, the bright sunlight makes it impossible to see other stars with the naked eye.
• The star nearest to us after the Sun is Proxima Centauri, which is at a distance of about 269000 au.

Planets

• A planet is a large, nearly spherical object that revolves around the Sun along a path called its orbit.
• The eight planets, in order of increasing distance from the Sun, are Mercury, Venus, Earth, Mars, Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune.
  
• The four inner planets—Mercury, Venus, Earth and Mars—are smaller and have solid, rocky surfaces.
• The four outer planets—Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune—are much larger than the Earth and are mostly made of gases; they are called giant gaseous planets. These giant planets have broad, flat ring-like structures around them, made of dust particles and rocky material.
• The Earth takes nearly one year to complete one revolution around the Sun. While revolving around the Sun, the Earth also rotates about its own axis once in about 24 hours, giving rise-to day and night; other planets also rotate about their own axes.
• A large portion of the Earth’s surface is covered with water, so from space it appears blue and is called the Blue Planet.
• Venus shines very brightly at dawn and dusk and is commonly called the Morning Star or Evening Star, although it is a planet, not a star.
• Mars appears reddish because its soil is red in colour, so it is known as the Red Planet.
• Planets receive most of their energy from the Sun, so in general, planets farther from the Sun are colder.
• The atmosphere of a planet can trap heat and greatly affect its temperature; for example, Venus is hotter than Mercury even though it is farther from the Sun. because its atmosphere traps more heat.
• Beyond Neptune, there are smaller bodies that also revolve around the Sun; one of these is Pluto, which is smaller than Earth’s Moon. It was once considered a planet but was reclassified as a dwarf planet in 2006 after the International Astronomical Union (IAU) redefined the criteria for planets.
• Among the planets, Venus is easiest to identify in the night sky because it is very bright; after the Moon, it is the brightest object in the night sky. Mercury, Mars, Jupiter and Saturn can also be seen with the naked eye but appear as shining dots. Neptune is the only planet in our solar system not visible to the naked eye.
• Planets generally shine with a steadier light, while stars appear to twinkle a lot, which helps to distinguish planets from stars.
• Many celestial objects can be seen more clearly and brightly using binoculars or a telescope, and telescopes also allow us to see many dim objects that cannot be seen with the naked eye.

Natural Satellites

• Objects that move around planets are commonly called satellites; they are smaller than the planets. In general, any object that moves around a much larger object can also be called a satellite; for example, the Earth can be considered a satellite of the Sun.
• Moons are natural satellites of planets; the Earth has one moon (The Moon), Mars has two moons (Phobos and Deimos), and Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune each have many moons.
  

The Moon

• The Moon is the Earth’s natural satellite and is our nearest neighbour in space. It takes about 27.3 days to complete one revolution around the Earth.
• The Moon’s diameter is about one-quarter that of the Earth.
• The Moon is about 3,84,000 km away from the Earth.
• The Moon’s surface is covered with circular, bowl-shaped depressions called craters, formed mainly by impacts of asteroids or rocks from space. There is almost no atmosphere, water or life on the Moon, so these surface features remain unchanged for very long periods.
  

Asteroids

• The Sun and the planets are nearly spherical, but the Solar System also contains many smaller, rocky objects that are irregular in shape, called asteroids.
• Many asteroids revolve around the Sun in orbits that lie mainly between Mars and Jupiter; this region is called the asteroid belt.
• Asteroids vary in size from about 10 metres to about 500 kilometres across. Occasionally, some asteroids pass very close to the Earth.
  

Comets

• Comets are icy, rocky objects that usually come from the outer regions of the Solar System and sometimes pass through the inner Solar System.
• Comets are made up of dust, gases, rocks and ice. As a comet approaches the Sun, the frozen material in it starts to evaporate and forms a glowing tail that always points away from the Sun.
• Comets look bright when close to the Sun but become dimmer as they move away and mav no longer be visible to the naked eye.
• Many comets revolve around the Sun in long, stretched orbits and approach the Sun periodically; some may escape the Solar System, break up, or fall into the Sun or a planet.
• A famous comet is Halley’s Comet, which appears roughly every 76 years; its last appearance was in 1986.
  

Galaxy

• A galaxy is a huge group of stars, planets, clouds of gas, and dust that move
• Our galaxy is called the Milky Way.

The Milky Way Galaxy

• The Milky Way is a spiral galaxy that contains our Solar System along with billions of stars, gas, and dust.
• It appears in the night sky as a faint, continuous band of light stretching across the sky and can be seen only on a clear, moonless night from a dark place away from city lights.
• Our Solar System and all the stars visible in the sky are part of the Milky Way Galaxy.
  

The Universe

• The universe is an extremely vast and seemingly endless space.
• There are trillions of galaxies in the universe, and the Milky Way is just one of them. .

Exoplanets

• Exoplanets are planets that revolve around stars other than the Sun in our galaxy.
• Thousands of exoplanets have been discovered with the help of powerful telescopes.
• Scientists are still searching for signs of life beyond our Solar System, but no confirmed evidence has been found so far.
• The search for life beyond Earth is mainly focused on these exoplanets.

Universe:
There are many galaxies in the outer space beyond the Milky Way galaxy which together constitutes the whole universe.

Galaxy:
A galaxy is a group of stars, planets, clouds of gas, and dust that move together through space.

Milky Way Galaxy (Akasha Ganga)

• This is our home galaxy.
• Our solar system, along with all the stars and constellations we see in the night sky, is part of the Milky Way Galaxy.

Constellations

• In earlier times, a group of stars forming patterns was called a constellation.
• Nowadays, the sky is divided into 88 regions called constellations, which include groups of stars that appear to form patterns.
• Some important constellations are, Orion, Taurus, Canis Major, Ursa Major, Ursa Minor.
• The Pole Star which is a star in the Ursa Minor constellation appears stationary in the north direction, and helps in locating the north direction in the northern hemisphere.
• Sirius is the brightest star in the night sky and is part of the constellation Canis Major.

Solar System: The Sun, planets, their moons, and many smaller objects including asteroids and comet, together form the solar system.

Sun

• It is the nearest star to the Earth.
• It emits huge amounts of heat and light.
• The Sun is the main source of energy on the Earth.
• It is about 100 times bigger than the Earth in diameter.
• The Sun is nearly 150,000,000 km’ (150 million km) away from the Earth.

Planets

• Planets are large, nearly spherical objects that revolve around the Sun.
• Planets do not have light of their own.
• They shine because of the reflection of sunlight from their surfaces.
• Planets get most of their energy from the Sun.
• Inner Planets
  • Mercury (Budha)
  • Venus (Shukra)Earth (Prithvi)
  • Mars (Mangala)

• They are closer to the Sun and smaller in size.
• They have solid surfaces with rocks on them.

Outer Planets

• Jupiter (Brihaspati or Guru)
• Saturn (Shani)
• Uranus (Aran)
• Neptune (Varun)
• They are much bigger than Earth, and are mostly made of gases.
• They have large flat ring-like structures around them which are made of dust particles and rocky materials.
• They are colder than inner planets due to their distance from the Sun.

Natural Satellites

• Objects that orbit around planets.
• They are smaller in size than planets
• Moons are natural satellites of planets.
• The Earth has one moon.
• Mars has two moons.
• Jupiter, Saturn, Uranus and Neptune have a large number of moons.

Earth’s Natural Satellite

• The Moon is Earth’s natural satellite.
• It revolves around the Earth in nearly 27 days.
• Its diameter is about one-fourth that of the Earth.
• It is about 3,84,000 km away from the Earth.
• Rocky and irregular objects in space.
• Asteroid belt lies between Mars and | upiter.

Asteroids

• Rocky and irregular objects in space.
• Asteroid belt lies between Mars and Jupiter.

Comets

• Comets are small bodies made of ice, dust, gas. and rocks.
• They come from the outer regions of the solar system.
• As they move near the Sun, heat causes them to form a glowing head and a long tail.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 11 Nature’s Treasures Notes can make exam preparation more effective.

Nature’s Treasures Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 11 Notes

Air

A layer of air envelops the Earth, called the atmosphere, which is essential for our survival and extends up many kilometres.

Composition of Air

• Air is a mixture of gases surrounding the Earth.
• It is composed of 78% nitrogen. 21% oxygen, and 1% other gases (argon, carbon dioxide, water vapour, and other gases).
  

Key Gases and their Importance

• Nitrogen: The most abundant gas in the atmosphere. It is essential for plant growth.
• Oxygen: Necessary for breathing and survival of living beings. It also supports burning.
• Carbon dioxide: Used by plants to make food and helps regulate the Earth’s temperature by trapping heat coming from the Sun.
• Water vapour: Contributes to humidity, drives the water cycle, and helps keep the atmosphere warm.

Harnessing Wind Energy

• Wind is moving air. When wind blows, it rotates the large blades of a windmill, which helps generate energy. This energy can be used for various purposes, including producing electricity. Many windmills are set up together in large open areas called wind farms.
• Some famous wind farms in India are Muppandal Wind Farm (Tamil Nadu), Jaisalmer Wind Farm (Rajasthan), and Brahmanvel Wind Farm (Maharashtra).
• Wind energy is a clean and renewable source of power that does not pollute the environment. India is the fourth-largest country in the world in wind power capacity.
  

Water

• Water is indispensable for life and is required to perform daily activities. It is important for plant growth, agriculture, industries, and regulating the Earth’s temperature and climate.
• The Earth is called the “Blue Planet” because about two-thirds of its surface is covered with water.
• Most of the Earth’s water is saline or salty (present in oceans and seas) and cannot be used for domestic, farming and industrial purposes.
• For all these, freshwater is required, which is found in ponds, rivers, kikes, underground sources (groundwater – part of rainwater that seeps into the ground through the soil and collects between the rocks), and in (lie form ol ice.

Water Pollution

• Water pollution is a serious problem that makes water unsafe for use. It is caused by plastic waste, household waste, and other litter thrown into water bodies.
• Chemicals from industries and agricultural waste (like fertilisers) also pollute water when released without proper treatment.
• Since freshwater is limited (less than 1%), pollution worsens water shortages. Therefore, we must prevent water pollution and use water wisely.

Water Conservation

• Rainwater harvesting is an effective method to conserve water. It involves collecting rainwater from rooftops of houses and other buildings and storing it for future use.
• Rainwater harvesting is a traditional practice in India, especially important in dry regions like Rajasthan and Gujarat. Stepwells, known as Bawadis in Rajasthan or Vavs in Gujarat, are built for storing rainwater and help in recharging groundwater.
  

Solar Energy

• The Sun is the ultimate source of energy for life and daily activities on Earth. Plants use sunlight to make their food (photosynthesis), which supports all living beings.
• Sunlight keeps us warm, especially during cold weather. It also gives us light, enabling us to see and carry out daily activities, like drying of clothes.

Harnessing Solar Energy

• Solar energy is obtained from the Sun’s rays and can be used to generated heat and electricity through solar panels, n It is a clean, renewable source of energy.
• The Indian government encourages the use of solar energy by providing subsidies for installing solar panels.
  

Forests

• A forest is a dense area with a wide variety of plants and animals. Forests are called the Earth’s “green lungs” for the vast amount of oxygen released by the plants.
• They also regulate the climate, prevent soil erosion, and provide food and shelter to many animals, birds, and insects, as well as timber and medicines for humans.

Deforestation
Clearing of land by cutting trees is called deforestation, which leads to loss of natural resources, soil erosion, landslides (due to loss of tree roots), and other harmful effects, on the environment.

Conservation of Forests

• Plant more trees (afforestation) and educate people about the importance of forests.
• Prevent overgrazing by cattle.
• Control forest fires using anti-fire measures.
• Recycle paper to reduce the cutting of trees, n Promote alternate energy sources; reduce firewood use.

The Chipko Movement, started in the 1970s in Uttarakhand, was led by local women who hugged trees to prevent them from being cut down. It was a protest against commercial logging and deforestation. Leaders like Chandi Prasad Bhatt, Sunderlal Bahuguna, and Gaura Devi played key roles in the movement.

Van Mahotsav (the festival of trees) is celebrated during the first week of July to encourage tree planting and forest conservation. The festival aims to increase green cover by actively involving local communities and government agencies in creating a greener, cleaner India.

Soil

• Soil forms the topmost layer of the Earth’s surface and consists of organic and inorganic materials.
• Soil supports plant growth by allowing roots to grow, access air, and absorb water and nutrients. It is also home to organisms (like earthworms) and microbes that enrich soil fertility.
• It is replenished by the decay of organic matter and by nutrient recycling.
• It forms from the slow disintegration (breaking apart or weathering) of rocks over thousands of years by the Sun, wind, water, and living organisms.

Rocks and Minerals

Rocks

• Humans have been using rocks to make tools like arrowheads and axes since prehistoric times (Stone Age).
• Rocks are used in the construction of houses, buildings, monuments (like the Taj Mahal made from white marble), roads, dams, and table tops.
• Examples include slate (roofing), laterite (brick-making), granite (for kitchen countertops), and sandstone.
  

Minerals

• Rocks are made of minerals (solid, naturally occurring substances with specific chemical compositions and structures), which can consist of a single or a combination of elements, n a Several important metals come from minerals, including aluminium, gold, copper, iron, quartz, and calcite (limestone).
• Minerals are essential in everyday products, playing a key role in manufacturing airplanes, jewellery, electronics, automobiles, and cosmetics.

Conservation and Responsible Use

• Rocks and minerals take millions of years to form, so they must be conserved and used responsibly.
• Mining can harm the environment, cause deforestation, soil erosion, groundwater contamination, and habitat destruction, thus making sustainable mining practices crucial.Mineral resources are unevenly distributed, so their extraction and transportation must be done carefully.

Fossil Fuels

Fossil fuels (petrol, diesel, natural gas now used in the form of CNG) are natural resources formed from the remains of ancient plants and microorganisms over millions of years. These fuels were formed under extreme heat and pressure deep inside the Earth and are the major sources of energy used worldwide.

Coal and Petroleum

• Coal is widely used in production of cement, steel, and electricity generation, a Petrol, diesel, and kerosene are derived from petroleum.
  CNG (Compressed Natural Gas)
• Natural gas is formed through the same process as petroleum and is found near petroleum reserves.
• It produces fewer harmful emissions and less smoke compared to other fossil fuels.
• Used for transportation, cooking, and electricity generation.

Natural Resources: Renewable and Non-renewable

The materials that we use to meet our daily needs are known as resources. Resources provided by nature are called natural resources. They are broadly classified into two categories:

Basis of Difference	Renewable Resources	Non-renewable Resources
Meaning	Natural resources that can regenerate or replenish themselves over time.	Natural resources that exist in limited quantities and cannot be replenished within a human lifetime.,
Availability	Available continuously and can be used repeatedly	Available in fixed amounts and are depleted with use
Formation Time	Replenished naturally in a short period	Formed over millions of years
Rate of Replenishment	Replaced by nature at the same or faster rate than consumption	Cannot be replaced at the same rate as they are consumed
Examples	Water, sunlight, air, and forests	Coal, petroleum, natural gas, rocks, minerals, and soil
Risk of Depletion	Less risk if used responsibly	High risk of exhaustion once used

Resources made by human beings to meet their needs are called human-made resources (like bulbs, cars, etc.).

Nature’s Treasures
Resources are nature’s treasures that we need for our survival and for making our lives more comfortable.

Natural Resources: Resources provided by nature

Renewable Resources: Resources that get renewed, replenished or restored within a reasonable period of time
Air

• Mixture of gases
• Contains 78% nitrogen, 21% oxygen, and 1% argon, carbon dioxide and other gases.
• Present around us in a thin layer called the atmosphere.
• Windmills harness wind (moving air) energy to generate electricity.

Water

• Covers about two-thirds of the Earth’s surface
• Most of the water found in large water bodies is saline and thus unsuitable for daily use; very small fraction of water is usable, which is called freshwater.
• Water Pollution: Contamination of water by harmful substances, making it unfit for use.
• Rainwater harvesting is a wise method for conserving water.

Energy from the sun

• The Sun is the ultimate source of energy for all living beings on Earth.
• Plants get energy from the Sun and produce food, which are then eaten by animals.
• Solar energy can be used to generate electricity using solar panels.

Forests

• A dense area where we find a large variety of plants and animals.
• Forest cover is decreasing due to human activities like large-scale cutting of trees (deforestation).
• Van Mahotsav is a tree-planting festival celebrated in India which aims to promote awareness about the importance of forests and encourages planting and conservation of trees.

Human-made Resources
Resources created by human beings to meet their needs are called human-made resources. Humans use natural resources to make many useful things like light bulbs, furniture, machines, bicycles, etc.

Non-renewable Resources: Resources which are found in limited quantities, and once used, get exhausted

Soil, Rocks, and Minerals

• Soil is formed by the disintegration (weathering) of rocks and is a precious treasure that supports biodiversity.
• Rocks are made up of minerals apd takes thousands to millions of years to form.
• Important metals, like gold, copper, and iron are extracted from minerals.
• Mining is the process of extracting minerals.

Fossil Fuels

• Formed from the remains of microorganisms and plants.
• Petrol, diesel, and kerosene are obtained from petroleum.
• Coal is used for the production of electricity.
• Natural gas is used in the form of Compressed Natural Gas (CNG) for cooking and in vehicles as fuel.
• When fossil fuels are burned, smoke and carbon dioxide are produced which cause air pollution.

Sustainable use of natural resources means using them judiciously so that they are available for future generations.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 10 Living Creatures: Exploring their Characteristics Notes can make exam preparation more effective.

Living Creatures: Exploring their Characteristics Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 10 Notes

Features of Living Beings

An organism that can grow, move, require food, respond to stimuli, respire (breath), reproduce, and remove waste from its body is considered living.

Growth

• Growth is characterised by an increase in size, which is measurable and observable in terms of weight and height, e.g., the growth of a baby into an adult, a kitten into a fully grown cat, a seedling into a tree, etc.
• Living beings require food (nutrition) for their growth and development.

Nutrition

• Nutrition is the process by which a living organism prepares (like plants) or consumes (like animals) food to keep itself alive.

Movement

• Movement is an act of moving, i.e., changing position or place by a living thing as a whole or by certain parts of it.
• Animals can move from one place to another based on their needs; however, plants also show some movements:
• Opening of flowers
• Drosera, an insectivorous plant, is another example, identified by the presence of saucer-shaped leaves with sticky hair-like projections of unequal length. Whenever an insect comes and sits on the leaves, hairs move inward and trap the insect with their sticky ends.
  

Respiration

• Respiration is the process of breaking down food to release energy, which is used to carry out various processes of the body. It includes breathing, which is a process of inhaling and exhaling air.
• Exchange of gases in plants takes place by means of tiny pores called stomata, which are primarily present on the surface of leaves.

Excretion

• Excretion is the process by which waste materials are removed from the body.
• In case of animals, excess water and salts are removed from the body in the form of sweat and urine. Whereas, in case of plants like grasses and roses, the excess water and minerals are removed in the form of small droplets on their leaves.
  

Response to Stimulus

Stimulus (plural – stimuli) is any change in the external or internal environment that brings about any response in an organism. Some common examples include:

• Withdrawal of the foot when we step on a sharp object, such as a thorn.
• Withdrawal of hands upon touching a hot object.
• Folding or closing of leaves in a Mimosa plant (also called touch-me-not, chhui-mui, or lajjalu) when someone touches them.
• The leaves of Indian gooseberry (amla) fold up and come together after sunset, thus earning the name sleeping leaves. Here, the absence of sunlight acts as a stimulus.
  
  

Reproduction

• Reproduction is the process by which organisms produce individuals of their own kind. It ensures the continuity of life on Earth.
• Animals and plants reproduce in different ways; some animals lay eggs (e.g., frog, fish), some give birth to young ones (e.g., cats, humans), and plants reproduce through seeds that germinate under favourable conditions.

Death
When a living being is not able to exhibit the above mentioned characteristics even after the availability of all the resources (like air, water, food, etc.), it is said to be dead. The absence of any of these features indicates that a particular thing is non-living. However, seeds are an exception, as they can grow into new plants under favourable conditions, through germination.

Germination

Germination is the process through which a new plant emerges from a seed.

Conditions Required for Seed Germination

1. Water
   • Enables a seed to carry out all the essential functions necessary for its growth and germination.
   • It also softens the outer covering of the seed, called seed coat, and helps the embryo to develop into a plant.
2. Air and Soil
   • Seeds utilise the air present between the soil particles for respiration.
   • Soil particles retain moisture, and the spaces between the soil particles allow roots to grow easily.
3. Light and/or dark conditions
   • Most of the seeds do not require sunlight for germination.
   • However, there are some exceptions; Coleus and Petunia are seeds that require sunlight to germinate, and Calendula and Zinnia are seeds that require complete darkness to germinate.
     

Growth and Movement in Plants

• Once a seedling is formed, sunlight is very much essential for its growth and development. It is also essential for preparing food.
• Sunlight affects the direction of growth of shoots and roots:
  • Shoots of a plant always grow towards the source of light.
  • Roots always grow downwards into the soil away from the light source.

Jagadish Chandra Bose (1858-1937)
Indian scientist who invented the crescograph to study plant responses to stimuli like light, heat, electricity, and gravity, showing that plants can sense and respond to their environment.

Life Cycles of Organisms

Life cycle refers to the different stages in the life of an organism.

Life Cycle of Plants

• Sowing of Seeds: Life begins when seeds are sown in the soil.
• Germination: Seeds sprout under suitable conditions, i.e., adequate water, air, and soil.
• Appearance of Leaves: Small leaves grow and prepare food.
• Appearance of Flowers: Buds form and develop into flowers, upon maturity.
• Appearance of Fruits: Flowers change into fruits.
• Seed Formation: Fruits contain seeds, which give rise to a new generation.
• Death: A plant stops growing in spite of the availability of conditions.
  

Life Cycle of Animals

(i) Life Cycle of a Mosquito: Mosquitoes (usually female mosquitoes) are bloodsucking insects that transmit various diseases like malaria, dengue, and chikungunya.

• Stage I (Egg): The female mosquito lays eggs in stagnant water bodies.
• Stage II (Larva): Eggs hatch into worm-like larvae.
• Stage III (Pupa): Larvae grow into pupae. Life cycle of a mosquito
• Stage IV (Adult mosquito): Pupae tranform into adult mosquitoes; they emerge from water rest briefly on the water surface and then fly away. An adult mosquito may survive for about 10-15 days.
  

• A silk moth’s life cycle, like that of a mosquito, also has four stages: egg, larva, pupa, and adult. Eggs hatch and form larvae which produce thread-like material around it and wrap it around themselves to form a cocoon before becoming pupae. The fibres which they form are used to make silk fabric. In India, the Khadi and Village Industries Commission (KVIC) has established several centres all over the country for silk production.

(ii) Life Cycle of a Frog
Frogs are common amphibians usually found near water bodies.

• Stage I (Spawn): Female frogs lay eggs in a cluster of jelly-like substance called spawn, usually found floating near the pond’s edge or attached to plants growing around. Eggs develop into embryos.
• Stage II (Tadpole): Embryos become tadpoles with tails for swimming. Later, they develop hind legs and start transforming into froglets.
• Stage III (Froglet): Eroglets have a tail and hind legs initially, then later lose the tail and develop forelegs, gradually resembling adult frogs. They still live in water but spend more time on land.
• Stage IV (Adult frog): Froglets mature into adult frogs with stronger legs, capable of living both on land and in water.

Characteristics of Living Beings

Growth: It is characterised by an increase in the size (can include weight and height) of the body of an organism.
Examples: Transformation of a baby into an adult, kitten into cat, etc.

Movement: It is an act of moving, i.e., changing position or place by a living thing as a whole or by certain parts of it.
Examples: Opening of flowers, flying of birds, etc.

Nutrition: The process by which an organism prepares or consumes food to keep itself alive.
Example: Plants prepare their own food, while animals depend on plants and other animals for their nutritional requirements.

Respiration: The process of breakdown of food to release energy which is used to perform different functions of the body. It also includes breathing (process of inhaling and exhaling air).
Example: Respiration in plants through stomata

Excretion: The process by which waste materials are removed from the body.
Examples: Water droplets in grass, urine and sweat in humans, etc.

Response to Stimuli All living organisms respond differently to the changes in their surrounding environment (stimuli).
Examples: Withdrawal of hands upon touching a hot object, drooping of leaves in Mimosa (Touch- me-not) when touched, etc.

Reproduction: The process of producing young ones of own kind to maintain the continuity of life.
Examples: Dogs give birth to puppies, germination of seeds to produce seedlings, etc.

Plants

Essential conditions for seed germination:

• Water
• Air
• Soil

Direction of growth and movement in plants:

• Roots grow downwards (away from the light source)
• Shoots grow upwards (towards the light source)

Life Cycles

Animals

Mosquito: Stages in the life cycle of a mosquito include:

Female mosquitoes are bloodsucking insects and transimit diseases like malaria. dengue. and chikungunya.

Frog

Stages in the life cycle of a frog include:

Go through Class 7 Social Science Solutions Odia Medium and Class 7 Social Science Chapter 9 Question Answer Odia Medium ଶାସକଙ୍କ ଠାରୁ ଶାସିତଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ : ସରକାରର ପ୍ରକାର ଭେଦ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Social Science Chapter 9 Question Answer Odia Medium

Class 7 Social Science Chapter 9 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ଶିଖୁବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସରକାରଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
(i) ଆମେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଜାଣିଛୁ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଆଜିର ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସରକାର ଅଟେ । ଯେଉଁଥରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ବାକ୍ ସ୍ଵାଧୀନତା ଥାଏ ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଯଥା- ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର । ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ଯ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହୋଇପାରେ ।

(iii) ଏବେ ପୃଥ୍ବୀ ପ୍ରଚଳିତ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଯଥା- ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସାଉଦି ଆରବରେ ଥ‌ିବାବେଳେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଇଂଲଣ୍ଡରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ।

(iv) ଆଉ ଏକ ସରକାର ଅଛି ତାହାହେଲା ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର । ଏଥୁରେ ଦେଶର ଧର୍ମ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ନିୟମ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ– ଇରାନ୍ ।

(v) ସେହିପରି ଆଉ ଏକ ଶାସନ ହେଲା ଏକଛତ୍ରବାଦ । ଏପରି ସରକାରରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ହିଟଲର ଜର୍ମାନୀର ।ଚନ୍ସେଲର ହେବା ପରେ ସେଠାରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ଚଳାଇଥିଲେ ।

Question 2.
ଭାରତରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅଛି ? ଏବଂ ଏହାକୁ ସେହି ପ୍ରକାରର ସରକାର କାହିଁକି କୁହାଯାଏ ?
Answer:
(i) ଭାରତରେ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ, ଯେଉଁଥରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧ୍ଵକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ଏହି ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପୁନର୍ବାର ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ, ଯଥା- ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର । ଆମ ଦେଶରେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ’ ଅଛି ।

(iii) ଭାରତୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯିବାର କାରଣ ଦେଶର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବା ସଂସଦ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।

(iv) ଏହି ସଂସଦୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି । ସେହି ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟ କେତେଜଣ

(v) ମନ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ହିସାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ସଂସଦ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ।

Question 3.
ତୁମେ ଜାଣିଲ ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ରହିଛି । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ହେବା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ତାହାର ତିନୋଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ତିନୋଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ହେଲା- ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟ ପାଳିକା ।

(ii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାମ ହେଲା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା । କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାମ ହେଲା ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା କିନ୍ତୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିଥାଏ । ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ଠିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ ।

(iii) ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଉପସ୍ଥିତି ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ।

(iv) ନ୍ୟାୟପାପଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ନହେଲେ ସରକାରଙ୍କ ମନୋମୁଖୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ନାଗରିକମାନେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିବେ ।

(v) ନାଗରିକ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି କି ନାହିଁ ତାହା ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଦେଖୁଥାଏ । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ନହେଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭୁଷୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।

Question 4.
ତୁମେ କ’ଣ ଭାବ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅପେକ୍ଷା ଭଲ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଆଜିର ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସରକାର । ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅଟେ । ସେଥୁମଧ୍ଯରୁ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବା ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଟେ, ଯାହାକି ଆମ ଦେଶ ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଅଛି ।

(ii) ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ଏହି ସଂସଦୀୟ ସରକାରରେ ସରକାର ସର୍ବଦା ସଂସଦ ନିକଟରେ ତଥା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଥାଆନ୍ତି ।

(iv) ଏଥରେ ନିର୍ବାଚନ ହେଉଛି ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପସନ୍ଦର ସରାକାର ବାଛିପାରିବେ ।

(v) ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିର୍ବାଚନ ନିୟମିତ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଥରେ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅନୁସୃତ କେତେକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । ତୁମେ ସେହି ଅନୁସୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରକାର ସହିତ ମେଳ କରିପାରିବ କି ?

Answer:

ଦେଶରେ ଅନୁସୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥା	ସରକାରର ପ୍ରକାର
୧. ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।	ଗଣତନ୍ତ୍ର
୨. ସରକାର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପଭି ପାଇଁ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ମତ ଲୋଡ଼ିଥାନ୍ତି ।	ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର
୩. ରାଣୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନୂତନ ରାଜା ହେଲେ ।	ରାଜତନ୍ତ୍ର
୪. ଶାସକ କୌଣସି ସମ୍ବିଧାନ ପାଳନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି ।	ଏକଛତ୍ରବାଦ

Question 6.
ନିମ୍ନରେ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅଛି ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Answer:
ଦେଶସରକାରର ପ୍ରକାର୧. ଭୂଟାନ୍ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର୨. ନେପାଳସଂଘୀୟ ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ଗଣତନ୍ତ୍ର୩. ବାଂଲାଦେଶସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର୪. ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର୫. ବ୍ରାଜିଲ୍ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 7.
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏକ ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଭିଭିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା । ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ ।

(ii) ଆମ ଦେଶରେ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଅଛି । ଆମେ ଆମ ନିତିଦିନିଆ ଜୀବନରେ ଏହାର ଅନେକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଦେଖ‌ିବାକୁ ପାଉ । ପୃଥ‌ିବୀର ଅଧିକାଂଶ ଦେଶରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଛି ।

(iii) କିନ୍ତୁ ଏହି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସମସ୍ୟା ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଦୁର୍ନୀତି, ସମ୍ପଭିର ଅସମାନତା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧ୍ୱକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ଵାଧୀନତା ଅବକ୍ଷୟ ଇତ୍ୟାଦି ।

(iv) ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେରଫେର ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

(v) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାପାଇଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଏଥିପ୍ରତି ସଚେତନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଦେଶକୁ ଭଲ ପାଇବାକୁ ଶିଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଦେଶର ସମ୍ପରିକୁ ନିଜର ବୋଲି ମନେ ନକରି ସାମୂହିକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବିନିଯୋଗ କରିବାପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତାହାହେଲେ ଏକ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଓ ନିର୍ମଳ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରିବ ।

Question 8.
ଗଣତନ୍ତ୍ର, ରଜତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକଛତ୍ରବାଦଠାରୁ ଭିନ୍ନ । ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ଜନସାଧାରଣ କ୍ଷମତାର ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି, ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ରାର୍ଜା ବା ରାଣୀଙ୍କ ହାତରେ ସମସ୍ତ ଶାସନ କ୍ଷମତା ଥାଏ । ସେହିପରି ଏକଛତ୍ରବାଦ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଆଇନ ଆଗରେ ସମାନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଅଧିକାର ଥାଏ । ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଏକଛତ୍ରବାଦରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର କୌଣସି ଅଧିକାର ନଥାଏ । ସେମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗୁ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ । ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ଯମରେ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି । ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ଏକଛତ୍ରବାଦରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ନୁହନ୍ତି ଓ ଲୋକାମେନ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।

(iv) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଜ ନିଜ ପରିସରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, କେହି କାହା କାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମାତ୍ର ଏକଛତ୍ରବାଦ ଓ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଥାଏ ।

(v) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ସମାନତା ଭିଭିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ଏକଛତ୍ରବାଦ ମନୋମୁଖୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟେ ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୨୦୭) :

Question 1.
ସରକାର କେତେ ପ୍ରକାର ଥାଏ ?
Answer:
ସରକାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଥାଏ ।

Question 2.
ସରକାର ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା କେଉଁଠାରୁ ପାଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ (ଭୋଟ ମାଧ୍ୟମରେ) କ୍ଷମତା ପାଇଥା’ନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ରାଜତନ୍ତ୍ର ବା ଏକଛତ୍ରବାଦ ଶାସନରେ ସେମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ କିମ୍ବା ବାହୁବଳ (ସେନାବଳ) ଦ୍ଵାରା କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 3.
ଗୋଟିଏ ଦେଶର ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୋଗସୂତ୍ର ରକ୍ଷା କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା, ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ, ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗସୂତ୍ର ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି ।

Question 4.
ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସମାନ ଅଧିକାର, ସ୍ଵାଧୀନତା ଏବଂ ନିଜ ଶାସକ ବାଛିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳୁଥିବାରୁ ଏହା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

Question 1.
ଷଷ୍ଠଶ୍ରେଣୀ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦେଖୁଥ‌ିବ। ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମନେପକାଇ ପାରୁଛ କି ?

Answer:
ହଁ ।

Question 2.
ସରକାରଙ୍କର ଆହୁରି ଅନେକ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।
Answer:
ପାଠ୍ୟ ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ସରକାରଙ୍କର ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-

1. ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ (ଯେପରି ବାତ୍ୟା, ବନ୍ୟା) ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।
2. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ପାଣି ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ।
3. ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା (ରାସନ କାର୍ଡ଼) କରିବା ।
4. ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଶିଳ୍ପ ଓ କାରଖାନା ବସାଇବା ।

Question 2.
ତିନୋଟି ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ପଦ୍ଧତିଟି ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନେହେଉଛି ?
Answer:
ତୃତୀୟ ପଦ୍ଧତିଟି (ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଚୟନ କରିବା) ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନେ ହେଉଛି । କାରଣ ଏହା ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରକ ପଦ୍ଧତି । ଏଥ‌ିରେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କ ମତାମତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନେ ନିଜ ଶ୍ରେଣୀର ସୁବିଧା ଅସୁବିଧା ବିଷୟରେ କମିଟିରେ ଭଲ ଭାବରେ କହିପାରିବେ ।

Question 3.
ପୂର୍ବ ସାରଣୀରେ ଦେଶ କ ଓ ଦେଶ ଖ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖାଲିସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣଙ୍କ ପସନ୍ଦର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ନେଇ ପୂରଣ କର ।
Answer:
ସାରଣୀରେ ପୂରଣ କରାଯାଇଛି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଦେଶ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବେ ।

Question 4.
ସାରଣୀକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣର ସମାନତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବିଷୟରେ ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ନିଜ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ ।

Question 5.
ଉପରୋକ୍ତ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରେ, ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରଙ୍କ ମୂଳ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କର । ନିଜ ହୃଦବୋଧକୁ ଆଧାର କରି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପାଦିତ କର ।
ତୁମମାନଙ୍କୁ ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନିମନ୍ତେ ଏକ ଛାତ୍ରକମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ଯାହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ କର ଯେ –

1. ସମିତିର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭଲଭାବରେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି ।
2. ସମିତି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ।

Answer:
(ନମୁନା ଯୋଜନା) :
(i) କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟ : ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସଫାସୁତୁରା ରଖୁ, ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା, ବଗିଚା କାମ ଦେଖୁବା ।

(ii) ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା : ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀରୁ ପିଲାମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ଜଣେ ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ବାଛିବେ ।

(iii) ବହିଷ୍କାର ବ୍ୟବସ୍ଥା : ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ନିଜ ଦାୟିତ୍ଵ ଠିକ୍ ଭାବରେ ନ ତୁଲାନ୍ତି କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତିତା କରନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମତ ନେଇ ତାକୁ ବଦଳାଯିବ ।

Question 6.
ଶେନ୍ ବାସ କରୁଥିବା ଦେଶ କ’ଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦେଶ ପରି ଲାଗୁଛି ?
Answer:
ନା, ଶେନ୍ ବାସ କରୁଥିବା ଦେଶ ଆଦୌ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପରି ଲାଗୁନାହିଁ । ଏହା ଏକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ ଥ‌ିବା ଦେଶ ।

Question 7.
ଶେନ୍‌ଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ କିପରି ହୋଇଥବ ବୋଲି ତୁମେମାନେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
ଶେନ୍‌ଙ୍କ ଜୀବନ ବହୁତ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ଭୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥବ । ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ କୌଣସି ସ୍ଵାଧୀନତା ନାହିଁ । ସେ କ’ଣ ପିନ୍ଧିବେ, କିପରି କେଶ କାଟିବେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସରକାର ସ୍ଥିର କରୁଛନ୍ତି ।

Question 8.
ତୁମେମାନେ କ’ଣ ଏପରି ଏକ ଦେଶରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହିଁବ ? କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ନା, ମୁଁ ଏପରି ଏକ ଦେଶରେ କଦାପି ବାସ କରିବାକୁ ଚାହିଁବି ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରେ ଶେନ୍ ବାସ କରୁଛି । ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା –
(i) ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵାଧୀନତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ : ଏହି ଦେଶରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ପସନ୍ଦ କରିବାର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ । ଲୋକମାନେ କିପରି କେଶ କାଟିବେ ଏବଂ କେଉଁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବେ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ନିୟମ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି ।

(ii) କଠୋର ନିୟମ ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମରିକ ସେବା : ଏଠାରେ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଠୋର ନିୟମ ରହିଛି । ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସରକାର ନିଷ୍ପଭି ନନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମରିକ ସେବାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହାକି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଛଡ଼ାଇ ନିଏ ।

(iii) ସୂଚନା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଉପରେ କଟକଣା : ଏପରି ଦେଶରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଯାଇଥାଏ । ଫଳରେ ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ଦେଶ ବାହାରର ଦୁନିଆ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞ ରହିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।

(iv) ନିରନ୍ତର ଭୟ ଏବଂ ଗୁଇନ୍ଦାଗିରି : ସରକାର ନାଗରିକମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖୁଥା’ନ୍ତି । ଯଦି କେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଦେଶରେ ଏକ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ଏହାର ବିପରୀତରେ, ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ କରିପାରିବେ । ସେମାନେ କ’ଣ କହିବେ, କ’ଣ ପିନ୍ଧିବେ ଏବଂ ନିଜକୁ କିପରି ପ୍ରକାଶ କରିବେ ତାହା ସେମାନେ ନିଜେ ଚୟନ କରିପାରିବେ । ତେଣୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ଏବଂ ସମାନତା ନଥିବା ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଦେଶରେ ରହିବା ଅପେକ୍ଷା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନୀତିରେ ପରିଚାଳିତ ଦେଶରେ ରହିବା ଶ୍ରେୟସ୍କର ଅଟେ ।

Question 9.
ଉପରିସ୍ଥ ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରଟିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ଏହା ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଆମେରିକାର ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ସଂସ୍ଥାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟ । ତୁମେମାନେ କ’ଣ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲ ? ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରର ଉପର ବାମ କୋଣରେ ତୁମେମାନେ କ’ଣ ଦେଖୁଛ ? ଏହି ନିର୍ବାଚିତ ସଂସ୍ଥାରେ କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଏହି ଚିତ୍ରରେ କିଛି ବରାଟକାୟ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ପଛରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ଛୋଟଛୋଟ ସାଂସଦମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

(ii) ଚିତ୍ର ଦେଖ‌ିଲେ ଲାଗୁଛି ଯେ ନିର୍ବାଚିତ ସାଂସଦମାନେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପଛରେ ଥିବା ଧନୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର)ହିଁ ପ୍ରକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି ।

Question 10.
ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ର କ’ଣ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ? ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ ରଖୁବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ ?
Answer:
(i) ହଁ, ଯଦି କେବଳ କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଧନୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲୋକ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ।

(ii) ଲୋକମାନେ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ, ଠିକ୍ ପ୍ରତିନିଧ୍ ବାଛିବା ଦରକାର ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 11.
ତୁମେମାନେ ସରକାରର ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜାଣିଗଲ । ଗୋଟିଏ କ୍ଷୁଦ୍ର ନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କର ।

ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣୟନ କର ।
ରାଜତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣୟନ କର ।
ଏକଛତ୍ରବାଦ ପ୍ରଣୟନ କର ।

Answer:
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ କ୍ଷୁଦ୍ରନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାରର ବିଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ନିଜେ କରିବେ ।

Question 12.
କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ବା ସରକାରଙ୍କର କେଉଁ ରୂପକୁ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବୁଛ ?
Answer:
ଆମ ମତରେ ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର’ ହେଉଛି ସରକାରର ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ରୂପ ବା ବ୍ୟବସ୍ଥା । ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-
(i) ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଶାସନ : ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶାସନ ଓ କ୍ଷମତାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ଜନସାଧାରଣ । ଜନସାଧାରଣ ବା ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧୁ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ସ୍ଵାଧୀନତା ଓ ସମାନତା : ଏକ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ କରିପାରିବେ । ସେମାନେ କ’ଣ କହିବେ, ପିନ୍ଧିବେ ବା ବିଶ୍ଵାସ କରିବେ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ ସ୍ଵାଧୀନତା ଥାଏ ।

(iii) ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର କ୍ଷମତା : ଯଦି ସରକାର ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଭୋଟ୍ ଦେଇ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ ।

(iv) ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା : ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକଙ୍କ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଯଦି ରାଜା ନିଜକୁ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଅଧ୍ୟାକାରୀ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ତେବେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ସେ କିପରି ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରିବେ ?
Answer:

1. ଯଦି ରାଜା ନିଜକୁ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ (ଭଗବାନଙ୍କ ଦୂତ) ବୋଲି ଭାବିବେ, ତେବେ ସେ ଅହଙ୍କାରୀ ହୋଇଯିବେ ।
2. ସେ ନିଜର ସବୁ କାମକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ଭାବିବେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର କୌଣସି ପରାମର୍ଶ ଶୁଣିବେ ନାହିଁ ।
3. ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କଠୋର ଆଇନ ତିଆରି କରିବେ ।
4. ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରାଇ ଜୋରଜବରଦସ୍ତ ଶାସନ କରିବେ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୁଖଦୁଃଖକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେବେ ନାହିଁ ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଆବ୍ରାହମ୍ ଲିଙ୍କନ କେଉଁ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ ?
Answer:
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା

Question 3.
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ହିସାବରେ କାହାକୁ ଧରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ

Question 3.
କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 4
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ

Question 5.
ଆମ ଦେଶରେ କେବେଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୫୦ ମସିହା

Question 6.
୧୯୭୧ ମସିହାଠାରୁ କେଉଁ ଦେଶର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡ

Question 7.
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେତେ ବର୍ଷରେ ଥରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଚାରି ବର୍ଷ

Question 8.
ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୨୮ ମସିହା

Question 9.
କେଉଁ ଦେଶରେ ୧୯୬୫ ମସିହାଠାରୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା

Question 10.
ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଇଂଲଣ୍ଡ

Question 11.
ଯେଉଁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ବାସ୍ତବ କ୍ଷମତା ହାସଲକରି ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ତାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 12.
ଆମେରିକାର ସଂସଦକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
କଂଗ୍ରେସ

Question 13.
ଭାରତରେ ଉଚ୍ଚ ସଦନ ଓ ନିମ୍ନ ସଦନ କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ରାଜ୍ୟସଭା, ଲୋକସଭା

Question 14.
ମହାଜନପଦ ମାନଙ୍କରେ କେଉଁମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ?
Answer:
ରାଜା

Question 15.
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶରଶଯ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ମହାଭାରତର କେଉଁ ପର୍ବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ଶାନ୍ତିପର୍ବ

Question 16.
ରାଜତନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣତଃ କେତେ ପ୍ରକାର ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଦୁଇପ୍ରକାର – ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଏକ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କ୍ଷମତା କାହା ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା
(ଖ) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା
(ଗ) ନ୍ୟାୟପାଳିକା
(ଘ) ନଗରପାଳିକା
Answer:
(କ) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା

Question 2.
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ନିମ୍ନ ସଦନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ରାଜ୍ୟସଭା
(ଖ) ବିଧାନସଭା
(ଗ) ବିଧାନମଣ୍ଡଳ
(ଘ) ପ୍ରତିନିଧ୍ଵସଭା
Answer:
(ଘ) ପ୍ରତିନିଧ୍ଵସଭା

Question 3.
ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ବିଧାନ ପରିଷଦ
(ଖ) ବିଧାନସଭା
(ଗ) ସାଧାରଣ ସଭା
(ଘ) ରାଜ୍ୟସଭା
Answer:
(ଖ) ବିଧାନସଭା

Question 4.
ଭାରତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଲୋକସଭା ୬
(ଖ) ରାଜ୍ୟସଭା
(ଗ) ସଂସଦ
(ଘ) ବିଧାନ ପରିଷଦ
Answer:
(ଗ) ସଂସଦ

Question 5.
ଲିଚ୍ଛାବୀ ରାଜବଂଶ କେଉଁ ମହାଜନପଦରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ?
(କ) କ୍ରିଜି
(ଖ) ମଲ୍ଲ
(ଗ) କୋଶାୟୀ
(ଘ) ବଙ୍ଗ
Answer:
(କ) କ୍ରିଜି

Question 6.
ବିଦ୍ଵାନ କଲ୍‌ହତା କେଉଁ ପୁସ୍ତକରେ କାଶ୍ମୀର ଇତିହାସ ବର୍ଣନା କରିଥିଲେ ?
(କ) ରାଜତରଙ୍ଗିଣୀ
(ଖ) ସୌଦାମିନୀ
(ଗ) ଭୂସ୍ୱର୍ଗ
(ଘ) ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ
Answer:
(କ) ରାଜତରଙ୍ଗିଣୀ

Question 7.
ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କେଉଁ ଦେଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ?
(କ) ଇଟାଲୀ
(ଖ) ଫ୍ରାନ୍ସ
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ
(ଘ) ବ୍ରିଟେନ୍
Answer:
(ଘ) ବ୍ରିଟେନ୍

Question 8.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଭାଟିକାନ୍ ସିଟିରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ?
(କ) ଧର୍ମତନ୍ତ
(ଖ) ରାଜତନ୍ତ୍ର
(ଗ) ଏକଛତ୍ରବାଦ
(ଘ) ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର
Answer:
(କ) ଧର୍ମତନ୍ତ

Question 9.
ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟ୍‌ଲର୍ କେଉଁ ଦେଶର ଚାନ୍ସେଲର୍ ଥିଲେ ?
(କ) ଇଟାଲୀ
(ଖ) ରୋମ୍
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ
(ଘ) ଫ୍ରାନ୍ସ
Answer:
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ

Question 10.
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଥିଲେ ?
(କ) ବେନିତୋ ମୁସୋଲିନ୍
(ଖ) ହିଣ୍ଡେନବର୍ଗ
(ଗ) ଚର୍ଚ୍ଚିଲ
(ଘ) ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲର
Answer:
(ଘ) ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲର

Question 11.
ଇଦି ଅମିନ କେଉଁ ଦେଶର ଜଣେ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକ ଥିଲେ ?
(କ) ବୋସନିଆ
(ଖ) ଉଗାଣ୍ଡା
(ଗ) ରୋଡ଼େସିଆ
(ଘ) ନାଇଜେରିଆ
Answer:
(ଖ) ଉଗାଣ୍ଡା

Question 12.
ଯେତେବେଳେ ରାଜନେତା ଏବଂ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଶାସନରେ ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ରାଜତନ୍ତ୍ର
(ଖ) ଅଭିଯାନତନ୍ତ୍ର
(ଗ) ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର
(ଘ) ଧର୍ମତନ୍ତ
Answer:
(ଗ) ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

Question 1.
________ ସରକାର ଦେଶର ଧର୍ମ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ନିୟମ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ ।
(ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର, ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର)
Answer:
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର

Question 2.
୧୯୩୪ ମସିହାରେ ___________ ଦେଶରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
(ଇଟାଲୀ, ଜର୍ମାନୀ, ଋଷ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ)
Answer:
ଜର୍ମାନୀ

Question 3.
ଇଦି ଅମିନ ____________ ଦେଶର ଜଣେ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକ ଥିଲେ ।
(ରୁମାନିଆ, ଭିଏତନାମ, ନାମିବିଆ, ଉଗାଣ୍ଡା)
Answer:
ଉଗାଣ୍ଡା

Question 4.
‘ଅଲିଗାକି’ ଶବ୍ଦଟି ମୂଳ ____________ ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା । (ଲାଟିନ୍, ଗ୍ରୀକ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଚାଇନିଜ୍)
Answer:
ଗ୍ରୀକ୍

Question 5.
___________ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ । (ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର, ନିରଙ୍କୁଶ ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଗଣତନ୍ତ୍ର)
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 6.
ଭାରତରେ _____________ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି । (ସଂସଦୀୟ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ, ଧର୍ମତାନ୍ତ୍ରିକ, ରାଜତାନ୍ତ୍ରିକ)
Answer:
ସଂସଦୀୟ

Question 7.
ସରକାର କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ତାହା ________________ ପୁସ୍ତକରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଥାଏ ।
(ଲାଲତଥ୍ୟ ପୁସ୍ତକ, ସମ୍ବିଧାନ, ଧର୍ମପୁସ୍ତକ, ପାଣ୍ଡୁଲିପି)
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ

Question 8.
କେତେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶକୁ ଭିତ୍ତି କରି ____________ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
(ସରକାର, ରାଜତନ୍ତ୍ର, ସଂସଦ, ବିଧାନସଭା)
Answer:
ସରକାର

Question 9.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ଭାରତୀୟମାନେ __________ ମସିହାରେ ହାସଲ କରିଥିଲେ । (୧୯୪୭, ୧୯୫୦, ୧୯୪୮, ୧୯୪୯)
Answer:
୧୯୫୦

Question 10.
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଇଂଲଣ୍ଡରେ __________ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
(୧୯୨୭, ୧୯୩୦, ୧୯୪୭, ୧୯୨୮)
Answer:
୧୯୨୮

Question 11.
୨୦୦୮ ମସିହାରେ _________________ ଦେଶରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
(କେନିଆ, ନେପାଳ, ଭାରତ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା)
Answer:
ନେପାଳ

Question 12.
ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସର୍ବପ୍ରଥମେ __________________ଦେଶରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । (ଇଂଲଣ୍ଡ, ଆମେରିକା, ଗ୍ରୀସ୍, ତୁର୍କୀ)
Answer:
ଇଂଲଣ୍ଡ

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ (ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ)
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା	୨୦୦୮ ମସିହା
ଭାରତ	୧୯୪୯ ମସିହା
ନେପାଳ	୧୮୪୮ ମସିହା
ଜର୍ମାନୀ	୧୭୮୭ ମସିହା
ସ୍ବିଜରଲାଣ୍ଡ	୧୯୪୭ ମସିହା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ (ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ)
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା	୧୭୮୭ ମସିହା
ଭାରତ	୧୯୪୭ମସିହା
ନେପାଳ	୨୦୦୮ ମସିହା
ଜର୍ମାନୀ	୧୯୪୯ ମସିହା
ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡ	୧୮୪୮ ମସିହା

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ରାଜ୍ୟସଭା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଲୋକସଭା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
ନିମ୍ନ ସଦନ	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ଉଚ୍ଚ ସଦନ	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା
ନିମ୍ନ ସଦନ	ଲୋକସଭା
ଉଚ୍ଚ ସଦନ	ରାଜ୍ୟସଭା

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ସମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ।	ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର	ରାଜା ନାମକୁ ମାତ୍ର ଶାସନକର୍ତ୍ତା
ଏକଛତ୍ରବାଦ	ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
ଗଣତନ୍ତ୍ର	ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ
ସମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ରାଜା ନାମକୁ ମାତ୍ର ଶାସନକର୍ତ୍ତା
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର	ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
ଏକଛତ୍ରବାଦ	ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ଗଣତନ୍ତ୍ର	ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତା ଥାଏ

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	କେନିଆରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା
୧୯୨୧ ମସିହା	ଭାରତରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା
୧୯୩୩ ମସିହା	ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି
୧୯୪୫ ମସିହା	ହିଟ୍‌ଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ହେବା
୧୯୬୪ ମସିହା	ସ୍ଵିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	ଭାରତରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା
୧୯୨୧ ମସିହା	ସ୍ଵିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବା
୧୯୩୩ ମସିହା	ହିଟ୍‌ଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ହେବା
୧୯୪୫ ମସିହା	ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି
୧୯୬୪ ମସିହା	କେନିଆରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସାଧାରଣ ଭାବରେ ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର’ କହିଲେ ତୁମେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

1. ଗଣତନ୍ତ୍ର କହିଲେ ଆମେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ ।
2. ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷମତା ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵର ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ସେ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ।

Question 2.
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର କାହାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ଯମରେ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଏଥିରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 3.
ସରକାର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. କେତେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶକୁ ଭିତ୍ତି କରି ସରକାର ଗଠନ କରାଯାଇଥାଏ ।
2.  ଏଥୁରେ ସରକାର ସମସ୍ତଙ୍କ ସମାନତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କାମ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ?
Answer:

1. ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
2. ସରକାର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ ।

Question 5.
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କ’ଣ ? ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି ?
Answer:

1. ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଦେଶର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ମସ୍ତ ନୀତି, ନିୟମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ।
2. ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି ।

Question 6.
ତୁମେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ କି ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ହାସଲ କରିଛ ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ଦେଶର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ବା ସଂସଦର ଭୂମିକା ମୁଖ୍ୟ ବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଇଥାଏ ।
2. ଏହି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଇଂଲଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଜନନୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 7.
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାମ କ’ଣ ? ଭାରତ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

1. ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କର ଏକ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଭାରତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ ସଂସଦ କୁହାଯାଉଥିଲାବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ନାମ କଂଗ୍ରେସ ଅଟେ ।

Question 8.
ଜର୍ମାନୀର ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲରଙ୍କୁ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ଆଡ଼ଲଫ ହିଟଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସସେଲର ହୋଇଥିଲେ ।
2. ଚାନ୍ସେଲର ହେବାପରେ ସେ ଏପରି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଦୂର କରିଥିଲା । ସେ ୟୁହୁଦୀ, ରୋମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନେକ ଲୋକଙ୍କରୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ଜର୍ମାନୀରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ଚଳାଇଥିଲେ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଶାସକର ତିନିଗୋଟି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଶାସକ ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରୁ ରାଜ୍ୟଟିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଟି ହେଉଛି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପାଳନ କରିବା ।
3. ତୃତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଟି ହେଲା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ବା କଲ୍ୟାଣ କରିବା ।

Question 2.
ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା କି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି ?
Answer:

1. ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆବ୍ରାହମ୍ ଲିଙ୍କନ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଏକ ମାର୍ମିକ ସଂଜ୍ଞା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
2. ତାଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ‘‘ସରକାର ହେଉଛନ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ”’ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।
3. ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉକ୍ତିଟିର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି ।

Question 3.
ପ୍ରାଦେଶିକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କେଉଁ ପ୍ରକାର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାଦେଶିକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ନେଇପାରିବା ।

(ii) ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ଭାବରେ ବିଧାନସଭା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ସଦସ୍ୟ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ସେମାନେ ଶାସନଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବା ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ଓ ବିଧାନ ସଭାର ଆସ୍ଥା ହରାଇଲେ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଉଚ୍ଚ ସଦନ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
Answer:

1. ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ଦୁଇଟି ଗୃହ ଥାଏ, ଯଥା- ଲୋକସଭା ବା ନିମ୍ନ ସଦନ ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ବା ଉଚ୍ଚ ସଦନ ।
2. କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ଦ୍ଵିସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ବିଧାନ ମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ ।
3. ଏହାର ଉଚ୍ଚ ସଦନକୁ ବିଧାନ ପରିଷଦ ଓ ନିମ୍ନ ସଦନକୁ ବିଧାନସଭା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କେବଳ ବିଧାନସଭା ରହିଛି ।

Question 5.
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ରହିଥାଏ । ସେହିସବୁ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଭିଭିକ ଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଥିବା ସମସ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ଦୁର୍ନୀତି, ସମ୍ପଭିର ଅସମାନତା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ଵାଧୀନତା ଅବକ୍ଷୟ ଇତ୍ୟାଦି ମୁଖ୍ୟ ।

(iii) ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେରଫେର ଭଳି ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମ ଜୀବନରେ ସରକାର ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ସରକାର ଆମ ଜୀବନରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ ଯଥା- ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖୁବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଓ ନିରାପତ୍ତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ।

(ii) ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖୁବା ସହ ଜାତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଯବାନ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇବା ସହ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭଳି ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାଏ ।

(iv) ଲୋକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସତତ ଚେଷ୍ଟିତ ଥାଏ ।

(v) ସରକାରଙ୍କୁ ଅଧିକ ପାରଦର୍ଶିତା ହାସଲ କରିବାକୁ ହେଲେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସହଯୋଗ ଏକାନ୍ତ କାମ୍ୟ । ଜନସହଯୋଗ ଓ ଜନଭାଗୀଦାରୀଦ୍ଵାରା ସରକାର ମଜବୁତ୍ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭାରତରେ କିପରି ସୁଚାରୁରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ତାହାର ଏକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତରେ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆସୁଅଛି । ପ୍ରଥମତଃ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସେମାନଙ୍କର ମନ ପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ଏହି ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକମାନେ ସିଧାସଳଖ ଶାସନ କରନ୍ତି ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସରକାର ସର୍ବଦା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଥାଆନ୍ତି ।

(iii) ନିର୍ବାଚନ ହେଉଛି ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ ।

(iv) ତେଣୁ ଏକ ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଥାଏ । ପୁନର୍ବାର ନୂତନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଭାରତରେ ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଥରେ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଉଥିଲାବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ପ୍ରତି ଚାରି ବର୍ଷରେ ଥରେ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 3.
ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଯେଉଁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ବାସ୍ତବ ବା ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତା ଉପଲବ୍ଧ କରି ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥା’ନ୍ତି ତାହାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ ।

(ii) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନାଗରିକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭାର ସଦସ୍ୟ ନଥା’ନ୍ତି, ତେଣୁ ନିଜ ଶାସନଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ବା ସଂସଦର ବିଶ୍ୱାସଭାଜନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ନଥାଏ ।

(iii) ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଛି ।

(iv) ଭାରତରେ ଯଦିଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦବୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ କିନ୍ତୁ ସେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି ।

(v) ବରଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ଥ‌ିବା ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦର ପରାମର୍ଶରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ପରିଚାଳନା କରିଥା’ନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ ସେ ଭାରତର ବାସ୍ତବ ଶାସକ ନୁହଁନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସେ ଦେଶର ବାସ୍ତବ ଶାସକ ଅଟନ୍ତି ।

Question 4.
ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କେଉଁଠି ଓ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି, ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ବା ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ।

(ii) ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଣୀ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କେବଳ ନାମକୁମାତ୍ର କ୍ଷମତା ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କ୍ଷମତାଟି ସଂସଦ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ ।

(iii) ଦେଶର ସମସ୍ତ ଆଇନ ନିର୍ବାଚିତ ସଂସଦଦ୍ଵାରା ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଏ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା କ୍ଷମତା ପ୍ରଧାମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦଦ୍ଵାରା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ତେଣୁ ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲା ସତ୍ତ୍ବେ, ପ୍ରକୃତପକ୍ଷେ ଏହା ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ।

(v) ଏହି ପ୍ରକାରର ରାଜତନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସେ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ଵାରା ସ୍ଵୀକୃତ ହୋଇଅଛି ।

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 9 Methods of Separation in Everyday Life Notes can make exam preparation more effective.

Methods of Separation in Everyday Life Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 9 Notes

• A mixture is formed when two or more substances are mixed in such a way that they retain their individual properties.
• For example, air (a mixture of gases), seawater (a mixture of salt, water and other substances dissolved in water), and soil (a mixture of sand, broken rocks, microorganisms, etc.).
• Since the individual components of a mixture are only physically mixed, they do not form any new substance.
  

Hence, the mixtures can be separated into their individual components via physical methods.

Methods of Separating Mixtures

• Methods of separating involve sorting and removing different components of a mixture.
• The method used for separating the components of a given mixture depends on the physical properties, such as shape, size, weight, and magnetic nature of its individual components.

Handpicking

• The method of handpicking is used to separate the components of a solid- solid mixture having differences in size, colour, and shape.
• In this method, the components to be separated are picked up by hand.
• For example, small stones from wheat grains, rice, or lentils.
• This method of separation is effective when the components of a mixture to be separated are large enough in size to be seen clearly.
• They should also be present in small amounts within the mixture.
  

Threshing

• The method of threshing is used to separate grains from the harvested stalks.
• In this method, the harvested stalks are beaten on a large wooden log, resulting in the separation of grains from the stalks.
  

Winnowing

• The method of winnowing is used to separate components of a mixture that have differences in their weights.
• By this process, lighter components, e.g., husk, are separated from the heavier ones, e.g. grains, using moving air or wind.
• In this method of separation, the solid-solid mixture is dropped from a height, where the heavier components drop down forming a heap on the ground, while the lighter components are carried away by the blowing air.
  

Sieving

• The method of sieving is used to separate the components of a solid-solid mixture based on differences in their sizes.
• It is done using a sieve, which is a utensil with a steel or plastic mesh inside a frame.
• In this method, a sieve with holes of a certain size allows smaller particles to pass through, while larger particles remain on the sieve, n
• For example, wheat bran or small stones can be separated from fine wheat flour by sieving.
• Here, the small holes in the sieve allow fine wheat flour to pass through, and larger stones or wheat bran are left behind on the sieve.
  

Evaporation

• The method of evaporation is used to obtain soluble solids from their solutions.
• In this method, liquid turns into vapour and the soluble solids present in the mixture are left behind.
• This method is used to obtain salt from seawater.
  

To obtain both the soluble solid and liquid from a solid-liquid mixture, distillation process is used. In this process, liquid is evaporated from the mixture kept in a container, and the evaporated liquid can then be condensed back in a separate container, while the soluble solid remains at the bottom of the first container.

Sedimentation and Decantation

• Sedimentation-decantation method can be used to separate:
  • a mixture of an insoluble solid (heavier than liquid) and a liquid.
  • a mixture of two immiscible liquids.
• In this method, the heavier components of a mixture settle at the bottom, when left undisturbed for some time, which is called sedimentation.
• Whereas, the process of separating the liquid from the insoluble solids by carefully pouring out the top layer without disturbing the lower layer is called decantation.
• For example, the separation of water from rice and pulses while washing.
• When a mixture containing two immiscible liquids is allowed to stand for some time, the heavier component forms the bottom layer, while the lighter component forms the top layer. The lighter component that forms the top layer can then be separated by decantation.
  

Filtration

• The method of filtration is used to separate insoluble solids (lighter or heavier than the liquid) from their mixtures.
• In this method, filter paper with small, fine holes is used, n When the mixture is passed through a filter paper, liquid can pass through it to form a filtrate, while insoluble solids, such as chalk powder or mud particles, remain on the filter paper as residue.
  

Churning

• The method of churning is used for obtaining butter from curd. In this process, butter, being lighter, floats at the top, while the buttermilk is left behind.
• Nowadays, a blender is used to prepare butter milk. It can churn curd to separate the buttermilk.
  

Magnetic Separation

• In this method of separation, a magnetic substance is separated from a non¬magnetic substance. This is done using a magnet.
• For example, the separation of iron filings from a mixture containing iron filings and sand.
• When a magnet is brought closer to the mixture, the iron filings, being magnetic, are attracted to the magnet, and the sand, being non-magnetic, remains unaffected.
  

Pure Substances
These are made up of only one type of particles.
Examples: Sugar, water, etc.

Impure Substances Or Mixtures
These are made up of two or more types of particles mixed together.
Examples: Air, seawater, etc.

Seperation

Separation of Solid-Solid Mixtures

• Handpicking: Components to be separated are picked up by hand.
• Threshing: Separation of grains from stalks by beating them on hard surfaces.
• Winnowing: Separation of heavier and lighter components of a mixture by wind or by blowing air.
• Seiving: Separation of solid components of a solid- solid mixture which differ in their sizes using a sieve.
• Magnetic Separation : Separation of magnetic materials from non-magnetic materials by using a magnet.

Separation of Solid-Liquid Mixtures
Separation of Insoluble Solids from Liquids

• Sedimentation: Settling down of heavier insoluble solid particles (sediments) of a solid-liquid mixture at the bottom of a container.
• Decantation: Separation of liquid from the insoluble solid by pouring off the liquid while leaving the sediments behind.
• Filtration: Separation of insoluble solid components from a liquid by using a filter.

Separation of Soluble Solids from Liquids

• Evaporation: Separation of soluble solid from a solid-liquid mixture by converting liquid into its vapour.
• Distillation: Separation of the liquid from the solution by evaporation followed by condensation of the vapour.
• Churning: Separation of butter from curd using a churner.

Students can include Class 7 Curiosity Extra Questions and Class 7 Science Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Extra Question Answer in their daily self-study routine.

Class 7 Science Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Extra Questions

Class 7 Science Chapter 6 Extra Questions on Adolescence: A Stage of Growth and Change

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Very Short Question Answer

Question 1.
Which of the following food groups would be a better choice for adolescents and why?
(i) Rice, sweets, pulses
(ii) Leafy vegetables, rice, pulses, and dry fruits
Answer:
(ii) Leafy vegetables, rice, pulses, and dry fruits are better as they provide a balanced mix of important nutrients and energy essential for growth and development during adolescence.

Question 2.
How does an adolescent experience emotional changes?
Answer:
Adolescents become more self-aware, develop stronger feelings, compassion, and may experience mood swings. They begin to understand responsibility, social behaviour, and engage themselves in varied activities.

Question 3.
Mention any two features each that are seen in boys and girls each to distinguish them from each other at puberty.
Answer:
Two features observed in boys during puberty are:

• Growth of facial hair, and chest and back hair in some
• Voice becomes hoarse
• Growth of voice box, visible as the Adam’s apple
• Broadening of shoulders

Two features observed in girls during puberty are:

• Development of breasts
• Widening of hips

Question 4.
Aditi, a teenager, has been feeling tired and low on energy lately. After a check-up, her doctor advised her to improve her eating habits by following a balanced diet. Why is a balanced diet important during adolescence, and what should it include?
Answer:
Adolescence is a time of rapid growth and development. Hence, a healthy, balanced diet is crucial to ensure the body receives proper nutrients during this phase. A balanced diet includes carbohydrates, proteins, fats, vitamins, and minerals, along with sufficient roughage and water intake.

Question 5.
In a group discussion, Jai said that during adolescence physical changes are more commonly observed in boys, while emotional changes occur mainly in girls. Do you think Jai is correct? If not, explain your answer.
Answer:
No, Jai is not correct because both boys and girls experience physical, emotional, and behavioural changes during adolescence.

Question 6.
Give a suitable word for each of the following statements.
(i) The disease that is caused by the deficiency of iron and vitamin B12.
(ii) The excessive or improper use of addictive substances.
(iii) It marks the beginning of reproductive period.
(iv) Chemicals which control changes at adolescence stage.
Answer:
(i) Anaemia
(ii) Substance abuse
(iii) Puberty
(iv) Hormones

Question 7.
Aman and Shweta noticed increased sweating and occasional body odour after sports class. Feeling concerned, they asked their PT teacher, “Why is personal hygiene important during adolescence?”
Answer:

• Increased sweat and oil production can lead to skin problems like acne.
• Menstruating girls need to maintain hygiene to prevent infections.

Question 8.
Name one government scheme that promotes menstrual hygiene. Also mention some state-level initiatives to provide free sanitary pads.
Answer:
Menstrual Hygiene Scheme (MHS). Under this scheme, sanitary pads are provided either free of cost or at a reduced rate. States like Tamil Nadu and Odisha provide free sanitary napkins to girls.

Question 9.
After receiving hurtful and upsetting messages online, Mahi felt confused and emotionally disturbed. Identify this issue and suggest whom Mahi can talk to for support and guidance.
Answer:
Mahi experienced cyberbullying. It involves the use of digital devices such as phones or computers to harass others by sending misleading messages, spreading false rumours, or sharing personal information without consent. Mahi should talk to trusted elders, such as a parent or a teacher.

Question 10.
Anamika feels tired and stressed due to long hours of study and lack of exercise. Her elder brother suggests that she should practise yoga and do regular exercise. Anamika wonders how these activities can help her maintain good mental and physical health. Can you explain?
Answer:
Regular physical activities and yoga help keep the body fit by improving strength, stamina, and flexibility. They help reduce stress and anxiety by calming the mind and improving mood. Together, they also improve concentration and overall mental well-being.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Short Question Answer

Question 1.
Name an important internal change experienced by girls during adolescence. What does it indicate? Is this change permanent throughout life?

• An important internal change experienced by girls during adolescence is the onset of the menstrual cycle, also known as menstruation or having a ‘period’.
• This indicates that the girl’s body is now capable of reproduction, and it is one of the signs of a good reproductive health.
• No, menstruation stops naturally, marking the end of a woman’s reproductive capability by the age of 45 to 55.

Question 2.
(i) Why should adolescents avoid comparing themselves with others?
(ii) Mention two ways in which adolescents can handle stress positively.
Answer:
(i) Adolescents should avoid comparing themselves with others because it can lead to unnecessary stress, low self-esteem, and anxiety. Every individual grows and develops at their own pace.

(ii)

• Talk to a trusted elder, friend or teacher about their feelings.
• Engage in hobbies like reading, drawing, music, dance, or sports.

Question 3.
Sameer has started noticing physical changes in his body and is curious about puberty. How would you explain what is puberty, and also mention the main change that occurs during this stage of development?
Answer:
Puberty is the stage during which an individual undergoes external and internal changes to develop into adults. The human body experiences various transformations during adolescence, which mark the beginning of puberty. The most significant change marking puberty is that boys and girls become capable of reproduction.

Question 4.
Given in the next page are certain food items required for proper nourishment of adolescents. Name the nutrients present in the food items and write their functions.

Answer:

Food items	Major nutrients	Functions
Pulses and nuts	Proteins	Growth, repair of body parts
Oranges and Amla	Vitamin C and iron	Formation of blood, keep the body healthy
Sugar, Roti	Carbohydrates	Provide energy
Oils	Fats and Vitamin E	Provide energy, maintain healthy skin
Vegetables	Vitamins and minerals, roughage	Keep the body healthy and disease-free

Question 5.
(i) The school counsellor was taking a session on adolescent issues. Sameer, a Grade 7 student, had a friend struggling with addiction. Feeling worried, he asked the teacher the following questions:
(a) What is substance abuse?
(b) How does it affect one’s health?
(ii) Name the harmful substances that should be avoided.
Answer:
(i) (a) The use of harmful substances for nonmedical purposes regularly, leading to addiction, is called substance abuse.
(b) These substances are harmful to our physical and mental health. Using these substances can cause serious health problems such as breathing difficulties, memory loss and damage to the lungs.

(ii) Tobacco, gutka, beedi, cigarettes, alcohol, and illegal drugs

Question 6.
Ved has observed that during the school’s morning assembly, students regularly perform yoga together. Later, during the games period, the teacher encouraged all students to actively participate in sports and games of their choice. Based on these observations, list any three benefits of regular physical activities for adolescents.
Answer:

• Keep the body and mind healthy and active
• Improve stamina and help maintain a healthy body weight
• Enhance mood and reduce stress levels
• Build strength and overall fitness

Question 7.
Adolescents sometimes feel pressured by friends to try harmful substances like tobacco, beedi, alcohol, or illegal drugs.
(i) How can peer pressure influence adolescents to consume such harmful substances?
(ii) Suggest two ways to avoid or overcome such peer pressure.
Answer:
(i) Peer pressure can influence adolescents to try harmful and addictive substances, such as tobacco or alcohol, to gain approval or acceptance from their peer group.
(ii)

• Say ‘No’ confidently.
• Choose friends wisely and spend time with people who encourage healthy habits.
• Seek help from family, teachers, and trusted friends.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Long Question Answer

Question 1.
(i) Disha was told to prepare a poster on physical changes in girls during puberty. Help her list these changes.
(ii) What voice changes happen in boys and girls during adolescence?
Answer:
(i) The changes in girls during puberty are:

• Development of breasts
• Widening of hips
• Growth of hair under armpits and in the pubic region

(ii) Boys: Voice becomes deep and hoarse due to the growth of the voice box.
Girls: The voice box also grows in adolescent girls, but it is less prominent than boys, leading to minimal change in voice.

Question 2.
(i) Name the government initiatives to promote menstrual hygiene.
(ii) Under which scheme are biodegradable sanitary pads provided? [Knowledge-based Skill]
Answer:
(i) To support menstrual hygiene, the government has introduced several initiatives like:

• Menstrual Hygiene Scheme (MHS)
• Rashtriya Kishor Swasthya Karyakram (RKSK)
• Suvidha Sanitary Napkin Initiative
• State-level Initiatives (e.g., Shuchi Scheme in Karnataka)

(ii) Under Suvidha Sanitary Napkin Initiative, biodegradable sanitary pads are provided at affordable prices through Jan Aushadhi Kendras.

Question 3.
(i) Ritu heard about the terms adolescence and puberty and wondered if they mean the same. How would you explain her the difference between both the terms?
(ii) Why does adolescence starts at different ages for different people?
(iii) Ritu also learnt about hormones in class. What are hormones, and do they influence adolescence?
Answer:

Adolescence	Puberty
It is the period of life between childhood and adulthood.	Puberty is the stage, within adolescence, in which an adolescent reaches reproductive maturity.
It refers to physical, internal, emotional, social, and behavioural changes.	It refers to internal and external changes that indicate reproductive maturity.

(ii) Adolescence varies from person to person depending upon various factors such as early life experience, nutrition, etc.
(iii) Hormones are the chemical messengers produced by the body.

• Yes, hormones influence growth and development of body during adolescence.

Question 4.
(i) “Menstrual hygiene and healthy sanitary habits are important for adolescent girls.” Comment.
(ii)What problems can arise if proper menstrual hygiene and healthy sanitary habits are not followed during menstruation?
Answer:
Maintaining hygiene prevents infections and irritation in the pubic region.

• Always use clean sanitary pad or reusable cloth pads.
• Dispose the used sanitary pads properly by wrapping them in newspaper and placing them inside a dustbin to promote community health and environmental cleanliness.
• Never flush sanitary pads in the toilet.
• Wash hands with soap after changing pads.

(ii) If proper menstrual hygiene and healthy sanitary habits are not followed, it can lead to infections of the reproductive and urinary tract, along with skin irritation and foul odour. In severe cases, these infections may cause discomfort and long-term health problems.

Question 5.
During a school health checkup, Arya was diagnosed as underweight. Arya spoke to the nurse and asked the following questions:
(i) What is the role of nutrition during adolescence?
(ii) What are the nutrients essential during adolescence?
(iii) What else should we do to stay healthy besides having a balanced diet? [Critical Thinking Skill]
Answer:
(i) Proper nutrition during adolescence supports growth and development of both the mind and body. Adolescents require a balanced diet rich in essential nutrients to fuel their bodies through this period of change.

(ii) The nutrients essential during adolescence, along with adequate water intake and roughage are:

• Carbohydrates
• Fats
• Proteins
• Vitamins and Minerals

(iii) Regular physical activity is also important to stay healthy, along with a balanced diet during adolescence. These activities keep the body and mind fit and healthy, build up stamina and also function as a mood booster.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Case Based Questions

Read the following passages and answer the questions that follow:

Question 1.
Aryan and Riya, both 13-years-old, noticed that they were growing taller much faster than the previous year. Aryan observed that his voice had started cracking during conversations. Their science teacher explained that this is normal during adolescence and that they should not worry about these changes.

(i) Explain the term adolescence.
Answer:
The stage of life when the body undergoes changes that lead to reproductive maturity is called adolescence.

(ii) Name one factor, other than hormones that affects growth during adolescence.
Answer:
A nutritious diet is necessary to support growth and development during this stage.

(iii) Why does the voice change during adolescence? Is the change in voice the same in boys and girls?
Answer:

• Voice changes because of the growth of the voice box during puberty.
• No, the Adam’s apple is more prominent in boys, causing a deeper voice, while in girls, the change is minimal.

OR

(iii) Write any two common physical changes that will be experienced by Aryan and Riya during adolescence.
Answer:
Two common changes in boys and girls during adolescence are:

• Growth of hair in the armpits
• Increase in height

Question 2.
Daksh’s cousin, Arnav, who is in Grade 7, has started grooming himself and behaving differently. Daksh also observes changes in his attitude and realised that he may be influenced by the wrong peer group. Daksh understands that his cousin is going through adolescence and feels confused about how to manage this phase of life.

(i) Adolescence is a stage when teenagers want to develop/gain:
(a) Physical strength
(b) Identity and independence
(c) Intelligence
(d) All of the above
Answer:
(d) All of the above

(ii) Behavioural changes during adolescence are mainly due to:
(a) Ageing
(b) Lack of discipline
(c) Hormonal changes
(d) Physical changes
Answer:
(c) Hormonal changes

(iii) How does excessive use of social media platforms influence adolescents?
Answer:
Social media platforms influence adolescents by shaping their thoughts, behaviour, peer opinions, and online trends. Excessive use can affect their confidence, studies, and real-life relationships if not used responsibly.

OR

(iii) Suggest two ways in which family members can support adolescents during this phase of life.
Answer:
Family members can support adolescents by:

• Listening patiently and giving them a chance to share their feelings without scolding or judging them.
• Providing guidance and encouraging healthy habits and respectful communication in them.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Picture Based Questions

Observe the given pictures and answer the questions that follow:

Question 1.
A teenager is looking at himself in the mirror and notices pimples on his face.
(i) Which stage of life is the boy likely going through?
Answer:
Adolescence

(ii) Acne is an example of which type of change?
(a) Physical change
(b) Change in reproductive capabilities
(c) Emotional change
(d) Behavioural change
Answer:
(a) Physical change

(iii) What changes in the body cause the appearance of pimples during this stage?
Answer:
Pimples appear during adolescence due to hormonal changes and an increase in oily secretions from the skin, which clog pores and lead to infections.

OR

(iii) Suggest some hygiene practices that can help reduce acne.
Answer:
Avoid squeezing pimples:

• Avoid touching your face with dirty hands
• Drink plenty of water
• Wash your face with a gentle cleanser

Question 2.
(i) Identify the physical change shown in the picture.

Answer:
An increase in height (rapid growth) during adolescence.

(ii) What do we call the period when secondary sexual characteristics begin to appear in boys and girls?
Answer:
Puberty

(iii) State whether these changes are uniform in all individuals.
Answer:
No, these changes are not uniform in all individuals. It occurs at different ages and at different rates in different people.

OR

(iii) Mention any two other physical changes observed only in boys during adolescence.
Answer:
Two other physical changes observed in boys during adolescence are:

• Deepening of voice
• Growth of facial hair (beard and moustache)

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Activity Based Questions

Read the following activities and answer the questions that follow:

Question 1.
To create awareness about cybercrime among students, Meena, a science teacher, planned an activity. She divided the class into two groups and assigned different tasks to each group.

• Group A was asked to collect information from newspapers and news channels about the types of cybercrimes that people face nowadays.
• Group B was instructed to explore reliable websites to find out the common types of cybercrimes and the safety measures that can be taken to prevent them.

After collecting the data, each group prepared a table to present their findings to the class.

Source	Types of Cybercrime
Newspaper and news channels	Cyberbullying
	Cyberstalking
Trusted Websites	Online fraud (financial scams)
	Digital harassment
	Identity theft

(i) What is cyberbullying?
Answer:
Use of digital devices such as phones, computers, or online platforms to harass others by sending misleading messages, spreading false rumours, or sharing personal information without consent is called cyberbullying.
OR
(i) How can sharing a password on online platforms with a stranger be harmful?
Answer:
Sharing an account password with a stranger is harmful because the person may misuse the account, change important settings, access or share personal information, or even lock the user out of the account.

(ii) Chirag is facing cyber harassment. Which of the following is the most appropriate action he should take in this situation?
(a) Ignore the messages
(b) Inform a trusted adult, such as a parent or teacher, and seek help
(c) Reply to the harasser with rude or hurtful messages
(d) Isolate himself and stop socialising
Answer:
(b) Inform a trusted adult, such as a parent or a teacher, and seek help.

(iii) Which of the following is a safe online practice?
(a) Sharing location with virtual friends
(b) Clicking on unknown links
(c) Keeping personal information private
(d) Accepting friend requests from strangers
Answer:
(c) Personal information should be kept private as it can be misused by strangers to harm an individual, leading to cyber harassment or cyberbullying.

Question 2.
Observe the chart and graph given below carefully and answer the following questions.

(i) Which of the line represents the height of boys?
Answer:
The dashed line represents the beight of boys.

(ii) Which line represents the height of girls?
Answer:
The solid line represents the height of girls.

(iii) What is the difference between the pattern of increase in the height of boys and girls?
Answer:
At the onset of puberty, girls grow faster in height than boys, and by the age of 18 years, both reach their maximum height.

OR

(iii) Is this pattern true for each individual?
Answer:
No, the rate of increase in height varies among individuals. Some may grow tall suddenly at puberty and then slow down, while others may grow gradually.

Electricity: Circuits and Their Components Extra Questions for Practice

Question 1.
Kush, a 14-year-old boy, often feels confused and gets angry over small issues. His teachers notice that his behaviour has changed compared to earlier years. What is the main reason for such sudden mood swings at his age?
(a) Physical growth
(b) Change in food habits
(c) Hormones
(d) Social awareness
Answer:
(c) Hormones affect both emotions and behaviour, leading to mood swings that occur during adolescence.

Question 2.
Sarla, a science teacher showed the following picture while conducting a seminar on the topic of adolescence. Select the option that best describes the activity depicted in the picture.

(a) Engaging in peer group activities
(b) Exploring different clothing styles
(c) Social interactions
(d) Both (a) and (c)
Answer:
(d) Both (a) and (c)

Question 3.
Pratiksha, a student of class 7, has begun getting her monthly periods. She notices that it recurs every 28-30 days and lasts for about 3 to 7 days. As she is still learning about menstruation, she comes across some common beliefs related to menstruation, many of which are myths. Identify the correct statement related to menstruation from the following options.
(a) Menstruation occurs lifelong in women.
(b) Menstruation is a natural process and a sign of good reproductive health.
(c) Menstruation stops naturally between the ages of 55-65
(d) Physical isolation during menstruation relieves pain and discomfort.
Answer:
(b) Menstruation is a natural process and a sign of good reproductive health.

Question 4.
Aditi noticed small pimples on her face after frequently consuming fried foods. Identify the correctly matched pair that best explains the likely cause of this condition. [1]
(i) Pimples are caused due to a deficiency of vitamin B12.
(ii) Pimples are associated with excessive oily secretion from the skin.
(iii) Pimples can result from bacterial infection in clogged skin pores.
(iv) Pimples can result from an improper diet.
(a) (ii), (iii), and (iv)
(b) (i) and (iii) only
(c) (ii) only
(d) (iii) and (iv) only
Answer:
(a) Deficiency of vitamin B12 results in anacmia.

Questions 5 and 6 consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 5.
Assertion (A): Besides proper nutrition, maintaining personal hygiene is crucial during adolescence.
Reason (R): Menstrual hygiene is important for both comfort and health.
Answer:
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.

Question 6.
Assertion (A): Adolescence is the critical period during which girls may sometimes suffer from blood-related health problems.
Reason (R): The most common blood-related health issues like anaemia arise due to a deficiency of vitamin C in the body.
Answer:
(c) Most common blood-related health issues like anaemia arise from iron and vitamin B12 deficiency.

Question 7.
Puberty starts at different ages in different individuals. Justify this statement.
Answer:
Puberty starts at different ages because every individual has a unique growth pattern. Factors like nutrition and health influence the timing of hormonal changes that lead to puberty.

Question 8.
Name the essential components of a balanced diet required during adolescence. Explain why a balanced diet is especially important at this stage.
Answer:
A balanced diet for adolescents should include proteins, carbohydrates, fats, vitamins and minerals like iron, calcium and iodine, along with roughage and water for supporting proper growth and development.

Question 9.
(i) Describe the emotional changes observed during adolescence.
Answer:
During adolescence, some emotional and social changes experienced by adolescents are:

• Mood swings
• Development of personal identity
• Social and behavioural changes
• A growing sense of independence

(ii) Suggest some ways to deal with emotional stress.
Answer:
To deal with cmotional stress, adolescents should:

• Talk to their parents
• Avoid comparing themselves to others
• Take part in physical activities for fitness
• Take part in various extra-curricular activitics like music, dance, or sports

Question 10.
Ms. Ahuja, a Grade 7 science teacher, showed before-and-after images of human lungs after prolonged exposure to cigarette smoke on the smartboard.

(i) What message does she wants to convey to the class?
Answer:
(i) She wants to show the class the difference between healthy lungs and lungs affected by smoking. The ‘before’ image represents healthy lungs, while the ‘after’ image shows lungs that are damaged and darkened due to long-term smoking.

(ii) Explain how harmful substances affect the body, especially during adolescence.
Answer:
Harmful substances like tobacco, beedi, and cigarettes not only damage physical and mental health, but are also addictive. Using these substances can cause serious health problems, such as breathing difficulties, reduced lung function, and long-term diseases, especially during adolescence when the body is still developing.

Question 11.
Aisha, a 12-year-old girl, got her first period at school, and felt scared and confused. Her teacher took her to the school nurse, who explained that it was a natural part of growing up. The nurse reassured Aisha that there was nothing to be ashamed of and also guided her on how to maintain proper hygiene during this time.

(i) What biological process did Aisha experience? At what age does it usually begin?
Answer:

• Lisha experienced menstruation, which is a natural biological process in girls.
• It usually begins during adolescence, between the ages of 10 to 14 years.

(ii) Why is hygiene important during this time?
Answer:
Hygiene is important to prevent infections and maintain personal cleanliness and comfort.

(iii) What does this process indicate? Is it a life-long process in females?
Answer:

• Menstruation is one of the signs of good reproductive health and the beginning of puberty (reproductive maturity).
• No. Menstruation naturally stops by the age of 45-55 in females.

OR

(iii) Mention two hygiene practices that girls should follow during this phase.
Answer:
Use clean sanitary pads, reusable cloth or biodegradable pads during menstruation.

• Change the sanitary pads at regular intervals.
• Dispose of used sanitary pads properly by wrapping them in newspaper and inside a dustbin.

Question 12.
Kirti was invited to attend Rahul’s 13th birthday. While greeting Rahul, she noticed he has grown taller, and his voice has also become deeper. Based on her observations, answer the following questions:

(i) What could be the possible reasons for these changes in Rahul?
Answer:
Rahul is going through a stage called adolescence. During this period, the body develops and transforms from a child into an adult.

(ii) List out some other changes that occur during this period in:
(a) Boys
(b) Girls
Answer:
(a) In boys:

• Broadening of shoulders
• Growth of facial hair (beard and moustache)

(b) In girls:

• Development of breasts
• Onset of menstruation

(iii) What is the age range during which these changes occur? What is the cause behind these changes?
Answer:
These changes typically occur between the ages of 10 to 19 years. These changes occur due to production and release of special chemicals in the body called hormones.

Students can use Class 6 Math Solution Odia Medium and Class 6 Maths Chapter 5 Question Answer Odia Medium ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା to check their answers after solving exercises.

6th Class Maths Chapter 5 Question Answer Odia Medium

Class 6 Maths Chapter 5 Odia Medium

5.1 ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ (Common Multiples and Common Factors)

ଇଡ୍‌ଲି-ବରା ଖେଳ: (Page No. 107)

Question 1.
କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପିଲାମାନେ ସଂଖ୍ୟା ବଦଳରେ ‘ବରା’ କହିବେ?
Solution:
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହୋଇପାରିବ 5, 10, 20………

Question 2.
କେଉଁ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପିଲାମାନେ ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ କହିବେ?
Solution:
ଏହା ହେଉଛି 15, ଯାହାକି ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ ଅଟେ।

Question 3.
ଏହିପରି ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ ହେଉଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ କୁହ।
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ______________ କୁହାଯାଏ।
Solution:
3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ = 15, 30, 45, 60,………..
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 3 ଓ 5ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 108)

Question 1.
10ମ ଥର ପାଇଁ ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାରେ କୁହାଯିବ?
Solution:
ଇଡ୍‌ଲି-ବରାର 10ମ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ 3 ଓ 5ରେ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା। ଇଡ଼ଲି-ବରା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 15ରେ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଅନୁକ୍ରମିକଟି ହେଲା- = 15, 30, 45, 60, 75, 90, 105, 120, 135, 150…..
∴ 10ମ ଥର ପାଇଁ ଇଡ୍‌ଲି-ବରା 150 ସଂଖ୍ୟାରେ କୁହାଯିବ।

Question 2.
ଯଦି ଖେଳଟିକୁ 1 ଠାରୁ 100 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ଖେଳାଯିବ, ତେବେ–
(କ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ଇଡ଼ଲି’ କହିବେ (ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଥ‌ିବା ଥରକୁ ମିଶାଇ)
(ଖ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ବରା’ କହିବେ (ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଥିବା ଥରକୁ ମିଶାଇ)
(ଗ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ଇଡ୍‌ଲି-ବରା’ କହିବେ?
Solution:
(କ) 3 ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଇଡ଼ଲି କହିବେ।
1 ଠାରୁ 100 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 3 ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 3, 6, 9, 12, 15, 18, …96, 99
ଏଠାରେ 33ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 33 ଥର ଇଡ଼ଲି କହିବେ।

(ଖ) 5ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ବରା କହିବେ।
1 ଠାରୁ 100 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 5 ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 5, 10, 15, 20, …95, 100
ଏଠାରେ 20ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 20 ଥର ବରା କହିବେ।

(ଗ) ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିବେ, ଯାହା 15 ର ଗୁଣିତକ ହେବ।
1 ଠାରୁ 100 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 15ରେ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 15, 30, 45, 60, 75, 90
ଏଠାରେ 6 ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 6 ଥର ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିବେ।

Question 3.
ଯଦି ଏହି ଖେଳଟିକୁ 900 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଗଲା, ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ କହିଥୁବା ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ?
Solution:
1 ଠାରୁ 900 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 3ର ଗୁଣିତକ 300ଟି ଅଛି, 5ରେ ଗୁଣିତକ 180ଟି ଅଛି ଏବଂ 15ରେ ଗୁଣିତକ 60ଟି ଅଛି।
(କ) ପିଲାମାନେ 300 ଥର ଇଡ଼ଲି କହିବେ।
(ଖ) ପିଲାମାନେ 180 ଥର ବରା କହିବେ।
(ଗ) ପିଲାମାନେ 60 ଥର ଇଡ଼୍ଲି-ବରା କହିବେ।

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଚିତ୍ରଟି ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ ଖେଳ ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସମ୍ପର୍କିତ କି?
(ସୂଚନା : 30) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଯାଇଥିବା ଖେଳଟିକୁ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଯଦି ଖେଳଟିକୁ 60 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଯାଏ, ତେବେ ସଂଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ଏହିଭଳି ଏକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।)

Solution:

Question 5.
ଆସ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ନେଇ ଇଡ଼ଲି-ବରା ଖେଳଟିକୁ ଖେଳିବା:
(କ) 2 ଓ 5
(ଖ) 3 ଓ 7
(ଗ) 4 ଓ 6
Solution:
(କ) 2 ଓ 5
(ଖ) 3 ଓ 7
(ଗ) 4 ଓ 6

Page No. 109

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇପାରିବ? (2, 3, 5, 8, 10)
Solution:
2

Question 2.
24ରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ରାମ କେଉଁ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁବା ସ୍ଥିର କରିବ?
Solution:
ଯଦି ସେ 4 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁବା ସ୍ଥିର କରିବ ତେବେ ସେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଯିବାକୁ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି-
4 → 8 → 12 → 16 → 20 → 24 → 28 ………
ଅର୍ଥାତ୍ 4 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଗଲେ, ସେ 24 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।
ସେହିପରି, 24 ରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସଫଳ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା – 2, 3, 6, 8 ଓ 12

Question 3.
ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ 1 ଓ 24 ହେଲେ, କ’ଣ ହେବ?
Solution:
ହଁ, ସେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ ମଧ୍ୟ 24 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।
ସଂଖ୍ୟା 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12 ଓ 24 ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା 24 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଭାଜ୍ୟ।
ମନେରଖ, ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 24 ର ଗୁଣନୀୟକ ବା ବିଭାଜକ କୁହାଯାଏ।

Page No. 110

Question 1.
ରହିମ୍ 14 ଓ 36 ଉପରେ ମୁଦ୍ରା ରଖୁଲେ ଏବଂ ରାମ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ 7 କୁ ବାଛିଲେ, ରାମ ଉଭୟ ମୁଦ୍ରା ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ଉପରକୁ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଯାଇପାରିବ କି?
Solution:
‘0’ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ 7 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଗଲେ, ଆମେ ପାଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 7 → 14 → 21 → 28 → 35 → 42 …..।
ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ, ସେ 14 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବେ କିନ୍ତୁ 36 ଉପରକୁ ଡେଇଁପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ମୁଦ୍ରା ପାଇବ ନାହିଁ।

Question 2.
ସେ କେଉଁ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନକୁ ବାଛିବ?
Solution:
14 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ – 1, 2, 7, 14
ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, 14 ଉପରକୁ ଡେଇଁପାରିବ।
36 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ – 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 ଏବଂ 36
ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ସେ 36 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।

Question 3.
କେଉଁ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ ସାହାଯ୍ୟରେ ଡେଇଁଲେ ଆମେ ଉଭୟ 15 ଓ 30 ପାଖରେ ପହଞ୍ଚତ୍ପାରିବା? ଏଥ‌ିପାଇଁ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ ସମ୍ଭବ? ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବଧାନ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର।
Solution:
15ର ଗୁଣନୀୟକ = 1, 3, 5, 15
30ର ଗୁଣନୀୟକ = 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 30
ଏବେ 15 ଓ 30ର ସାଧାରଣଗୁଣନୀୟକ ହେଲେ – 1, 3, 5, 15
ତେଣୁ 1, 3, 5 ଓ 15 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ଉଭୟ 15 ଓ 30 ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବା।

Page No. 110

ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାରଣୀକୁ ଦେଖ। ଏଥୁରୁ ତୁମେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ?

Question 1.
ଉପରୋକ୍ତ ସାରଣୀରୁ ଚିତ୍ରିତ କୋଠରୀରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସାଧାରଣ। ସମାନତା ଅଛି କି?
Solution:
ଚିତ୍ରିତ କୋଠରିରେ ଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 33, 36, 39, 42, 45, 48, 51, 54, 57, 60, 63, 66, 69
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3ର ଗୁଣିତକ।

Question 2.
ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସାଧାରଣ / ସମାନତା ଅଛି କି?
Solution:
ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 32, 36, 40, 44, 48, 52, 56, 60, 64, 68
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3ର ଗୁଣିତକ।

Question 3.
କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଚିତ୍ର ତଳେ କୋଠରୀ ଅଛି? ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କହିବା?
Solution:
ଗୋଲ ଚିତ୍ରିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 36, 48, 60
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3 ଓ 4ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 110-111)

Question 1.
310 ଓ 410 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା 40 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
40 ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ = 40, 80, 120, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400, 440…….
∴ 310 ଓ 410 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 40 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ 320, 360 ଓ 400.

Question 2.
ମୁଁ କିଏ, କୁହ?
(କ) ମୁଁ 40 ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ସାନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। ମୋର ଗୋଟିଏ ଗୁଣନୀୟକ 7 ଏବଂ ମୋର ଅଙ୍କମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି ୫ ଅଟେ।
(ଖ) ମୁଁ 100 ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ସାନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। 3 ଓ 5 ମୋର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଟନ୍ତି। ମୋର ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍କଠାରୁ। ଅଧିକ।
Solution:
(କ) 7 ସଂଖ୍ୟାର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ 40 ଠାରୁ ସାନ,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 7, 14, 21, 28 ଓ 35
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଯାହାର ଅଙ୍କମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି 8, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି = 35 = 3 + 5 = 8
∴ ମୁଁ 35.

(ଖ) 3 ଓ 5 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 100 ରୁ ସାନ,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଗୁଡ଼ିକ = 15, 30, 45, 60, 75, 90
ମୋର ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍କଠାରୁ 1 ଅଧିକ ହେଲେ ସଂଖ୍ୟାଟି 45
∴ ମୁଁ 45.

Question 3.
ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି, ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ସହ ସମାନ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା’ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ- 28, ଏକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। ଏହାର ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 1, 2, 4, 7, 14 ଓ 28। ଏହି ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି ହେଲା – 1 + 2 + 4 + 7 + 14 + 28 = 56 ଯାହା 28 ର 2 ଗୁଣ ସହ ସମାନ। 1 ଓ 10 ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପରିପୂର୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ମନେକର 1 ଓ 10 ମଧ୍ଯରେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 6
6 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 3, 6
ସେମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି = 1 + 2 + 3 + 6 = 12
∴ 12 ସଂଖ୍ୟାଟି 6 ର ଦୁଇଗୁଣ ଅର୍ଥାତ୍ 6 ଗୋଟିଏ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା।

Question 4.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(କ) 20 ଓ 28
(ଖ) 35 ଓ 50
(ଗ) 4, 8 ଓ 12
(ଘ) 5, 15 ଓ 25
Solution:
(କ) 20 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 5, 10, 20
28 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 7, 14, 28
∴ 20 ଓ 28 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4

(ଖ) 35 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5, 7, 35
50 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 5, 10, 25, 50
∴ 35 ଓ 50 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5

(ଗ) 4 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4
8 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 8
12 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 3, 4, 6, 12
∴ 4, 8 ଓ 12 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4

(ଘ) 5 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5
15 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 3, 5, 15
25 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5, 25
∴ 5, 15 ଓ 25 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5

Question 5.
ଏପରି 3ଟି ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 25 ର ଗୁଣିତକ ଅଟନ୍ତି କିନ୍ତୁ 50 ର ଗୁଣିତକ ନୁହଁନ୍ତି।
Solution:
25 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ = 25, 50, 75, 100, 125, 150, 175, ….
50 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ = 50, 100, 150, 200, 250, 300, ….
∴ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 25 ର ଗୁଣିତକ ଅଟନ୍ତି କିନ୍ତୁ 50 ର ଗୁଣିତକ ନୁହଁନ୍ତି,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ = 25, 75, 125, 175

Question 6.
ଅଂଶୁ ଏବଂ ତା’ର ସାଙ୍ଗମାନେ 10 ରୁ କମ୍ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ନେଇ ଇଡ଼ଲି–ବରା ଖେଳଟିକୁ ଖେଳୁଛନ୍ତି। 50 ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଲା। ତେବେ କୁହ, ଇଡ଼ଲି ଓ ବରା ପାଇଁ କେଉଁ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ନିଆଯାଇପାରେ?
Solution:
ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି ହେଲେ 6 ଓ 9।
ଇଡ୍‌ଲି ଓ ବରା ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଟି 54 ଯାହାକି ଉଭୟ 6 ଓ 9ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ।

Question 7.
‘ମୁଦ୍ରା ଖୋଜିବା / ପାଇବା ଖେଳ’ ଟିରେ ରହିମ୍ 28 ଓ 70 ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ଦୁଇଟି ମୁଦ୍ରା ରଖୁଲା। କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ?
Solution:
28 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 7, 14, 28
70 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 5, 7, 10, 14, 35, 70
∴ 28 ଓ 70 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 7 ଓ 14
ତେଣୁ 1, 2, 7 ଓ 14 ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, 28 ଓ 70 ସଂଖ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବ।

Question 8.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ, ଗୁନା ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଲିଭାଇ ଦେଇଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର ଏବଂ ଲିଭାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ ପୂରଣ କର।

Solution:

Question 9.
7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି
1 = 1
5 = 5
10 = 2 × 5
2 = 2
6 = 2 × 3
3 = 3
8 = 2 × 2 × 2
4 = 2 × 2
9 = 3 × 3
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 = 360
∴ 7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ 360।

Question 10.
ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହା 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରୁ, ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେବ।
Solution:
1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି
1 = 1
5 = 5
9 = 3 × 3
2 = 2
6 = 2 × 3
10 = 2 × 5
3 = 3
7 = 7
4 = 2 × 2
8 = 2 × 2 × 2
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 7 = 2520
∴ 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି 2520।

5.2 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (Prime Number)

Page No. 112

Question 1.
କେତେ ପ୍ରକାର ସଜେଇବା ସମ୍ଭବ? ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତାକର ଏବଂ କୁହ କିପରି?
Solution:
1. ଗୁନା, 12ଟି ଆମ୍ବକୁ ଆୟତ୍‌ଚିତ୍ର ଆକାରରେ ସଜାଇ ପାରିବ।
2. ଅଂଶୁ, 7ଟି ଆମ୍ବକୁ ଆୟତଚିତ୍ର ଆକାରରେ ସଜାଇପାରିବ।

Page No. 113

Question 1.
21 ରୁ 30 ମଧ୍ଯରେ କେତୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଓ କେତୋଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି?
Solution:
21 ରୁ 30 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 23, 29 = 2ଟି।
21 ରୁ 30 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 30 = 8ଟି।

Question 2.
1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆମେ ତାଲିକା କରିପାରିବା କି?
Solution:
1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା-

1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା-

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 114)

Question 1.
ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ 2 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ। ଏହିଭଳି ଅନ୍ୟ ଯୁଗ୍ମ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି କି?
Solution:
ନାହିଁ। 2 ଏକମାତ୍ର ମୌଳିକ ଓ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା।

Question 2.
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦେଖ। ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ କେତେ? ବୃହତ୍ତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ କେତେ?
Solution:
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97
ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ
3 – 2 = 1
5 – 3 = 2
7 – 5 = 2
11 – 7 = 4
13 – 11 = 2
17 – 13 = 4
19 – 17 = 2
23 – 19 = 4
29 – 23 = 6
31 – 29 = 2
37 – 31 = 6
41 – 37 = 4
43 – 41 = 2
47 – 43 = 4
53 – 47 = 6
59 – 53 = 6
61 – 59 = 2
67 – 61 = 6
71 – 67 = 4
73 – 71 = 2
79 – 73 = 6
83 – 79 = 4
89 – 83 = 6
97 – 89 = 8
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ = 1
(2 ଓ 3 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ)
100 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବୃହତ୍ତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ = 8
(89 ଓ 97 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ)

Question 3.
ଉପରୋକ୍ତ ସାରଣୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହୁଛି କି? କେଉଁ ଦଶ ଭାଗରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ଅଛି?
Solution:
ସାରଣୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ରହୁନାହାନ୍ତି।
ସାରଣୀର 91-100 ଧାଡ଼ିରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ରହୁଛି = 97
ସାରଣୀର 1-10 ଓଁ 11-19 ଧାଡ଼ିରେ ସର୍ବାଧକ 4ଟି ମୌଳିକ ଅଛି = 2, 3, 5, 7 ଓ 11, 13, 17, 19

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା: 23, 51, 37, 26?
Solution:
23 ଓ 37 କେବଳ 1 ଓ ନିଜ ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

Question 5.
20 ଠାରୁ ସାନ 3 ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ଯାହାର ସମଷ୍ଟି 5 ର ଏକକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
Solution:
20 ଠାରୁ ସାନ 3 ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ସମଷ୍ଟି 5 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ। ସେହି ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି (2, 3), (2, 13), (7, 13)।

Question 6.
13 ଓ 31 ହେଉଛି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯେଉଁଥରେ ସମାନ ଅଙ୍କ 1 ଓ 3 ଅଛି। 100 ମଧ୍ୟରେ, ଏହିପରି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
100 ମଧ୍ୟରେ 13 ଓ 31 ହେଉଛି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯେଉଁଥ‌ିରେ ସମାନ ଅଙ୍କ 1 ଓ 3 ଅଛି।
ସେହିଭଳି ଅନ୍ୟ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: (13, 31), (17, 71), (37, 73) ଓ (79, 97)।

Question 7.
1 ଓ 100 ମଧ୍ୟରେ 7ଟି କ୍ରମାଗତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
1 ଓ 100 ମଧ୍ୟରେ 7ଟି କ୍ରମାଗତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96

Question 8.
ଯେଉଁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ 2 ଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଜ ମୌଳିକ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: 3 ଓ 5, 17 ଓ 19 ଯମଜ ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି। 1 ଠାରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଯମଜ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
Solution:
1 ଠାରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଯମଜ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ = (3, 5), (5, 7), (11, 13), (17, 19), (29, 31), (41, 43), (59, 61), (71, 73)

Question 9.
ଦିଆଯାଇଥବା ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ ଚିହ୍ନଟ କର ଏବଂ କାରଣ ଲେଖ।
(କ) ଏପରି କୌଣସି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ, ଯାହାର ଏକକ ସ୍ଥାନର ଅଙ୍କ 4 ଅଟେ।
(ଖ) ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇପାରିବ।
(ଗ) ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର କୌଣସି ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
(ଘ) ସମସ୍ତ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟନ୍ତି।
(ଙ) 2 ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ତା’ ପରବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା 3 ମଧ୍ଯ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା। 2 ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ।
Solution:
(କ) ଠିକ୍। ଆମେ ଜାଣିଛେ ଯେ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 0, 2, 4, 6, 8 ଥ‌ିବ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।
ତେଣୁ କୌଣସି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ସ୍ଥାନର ଅଙ୍କ 4 ହେବ ନାହିଁ।

(ଖ) ଭୁଲ୍ । ମନେକର ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା 2 ଓ 3।
ଗୁଣଫଳ = 2 × 3 = 6, ଗୋଟିଏ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା।
ତେଣୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।

(ଗ) ଭୁଲ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି। 1 ଓ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି ନିଜେ।
ତେଣୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।

(ଘ) ଭୁଲ୍। ମନେକର ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଟି 2।
2 ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

(ଙ) ଠିକ୍। ମନେକର 5 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା। ପରବର୍ତୀ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 6
ତେଣୁ 2 ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ।

Question 10.
ନିମ୍ନଲିଖ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ। 45, 60, 91, 105, 330?
Solution:
45 = 3 × 3 × 5 (2 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
60 = 2 × 2 × 3 × 5 (3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
91 = 7 × 13 (2 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
105 = 3 × 5 × 7 (3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
330 = 2 × 3 × 5 × 11 (4 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
∴ 105 ସଂଖ୍ୟାଟି ଠିକ୍ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (3 × 5 × 7)ର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ।

Question 11.
2, 4 ଏବଂ 5 ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଥରେ ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର କରି କେତୋଟି ତିନି ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠନ କରିପାରିବ?
Solution:
ଆମେ ଜାଣିଛେ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 2 କିମ୍ବା 4 ଥିବ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ। ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 5 ଧ୍ରୁବ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 5 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
∴ ତେଣୁ 2, 4 ଓ 5 କୁ ଥରେ ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ ତିନି ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ ବି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

Question 12.
ଲକ୍ଷ୍ୟକର, 3 ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ 2 × 3 + 1 = 7 ମଧ୍ଯ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି କି, ଯାହାର 2 ଗୁଣରେ 1 ଯୋଗକଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମିଳିବ? ଏପରି ଅତିକମ୍‌ରେ 5ଟିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
Solution:
କିଛି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି, ଯାହାର 2 ଗୁଣରେ 1 ଯୋଗକଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମିଳିବ:

• 2 (2 × 2 + 1 = 5)
• 3 (2 × 3 + 1 = 7)
• 5 (2 × 5 + 1 = 11)
• 11 (2 × 11 + 1 = 23)
• 23 (2 × 23 + 1 = 47)

5.3 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (Co-Prime Numbers for Safe keeping Treasures)

Page No. 115

Question 1.
ନିମ୍ନ ଯୋଡ଼ିଟିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କି ନୁହେଁ, ପରୀକ୍ଷା କର।
(କ) 15 ଓ 39
(ଖ) 4 ଓ 15
(ଗ) 18 ଓ 29
(ଘ) 20 ଓ 55
Solution:
(କ) 15 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
39 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 13
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ 3 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ।

(ଖ) 4 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 2
5 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ।

(ଗ) 18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
29 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ।

(ଘ) 20 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 2 × 5
55 ର ଗୁଣନୀୟକ = 5 × 11
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ 5 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।
∴ ତେଣୁ 20 ଓ 55 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ।

Page No. 116

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥବା କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ?
(କ) 18 ଓ 35
(ଖ) 15 ଓ 37
(ଗ) 30 ଓ 415
(ଘ) 17 ଓ 69
(ଙ) 81 ଓ 18
Solution:
(କ) 18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
35 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 5 × 7
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 18 ଓ 35 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଖ) 15 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
37 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 37
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 15 ଓ 37 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଗ) 30 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 5
415 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 5 × 83
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ 5 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ 18 ଓ 35 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହେଁ।

(ଘ) 17 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 17
69 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 23
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 17 ଓ 69 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଙ) 81 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 3 × 3 × 3
18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ 3 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ 81 ଓ 18 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହେଁ।

Page No. 116

Question 1.
କେତେକ ଚିତ୍ରରେ, ସୂତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖୁଣ୍ଟରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛି। କେତେକ ଚିତ୍ରରେ ଏହା ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ି (ଖୁଣ୍ଟର ସଂଖ୍ୟା ଓ ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ) ସହ ସମ୍ପର୍କତ କି?
Solution:
ହଁ।

Page No. 117

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।
(a) 15 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 10
(b) 10 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 7
(c) 14 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 6
(d) 8 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 3
Solution:

ଏହିପରି ପିଲାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ (d) ର ସଂଖ୍ୟାଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।

5.4 ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ (Prime Factorisation)

Page No. 117

Question 1.
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି ନୁହେଁ, ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା।
56 ଏବଂ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି?
Solution:
56 = 14 × 4 ଏବଂ 63 = 21 × 3 ଲେଖିପାରିବା। ତେଣୁ 14 ଓ 4, 56 ର ଗୁଣନୀୟକ ଏବଂ 21 ଓ 3, 63 ର ଗୁଣନୀୟକ ଅଟନ୍ତି।
ଯେହେତୁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ, ତେଣୁ 56 ଓ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।
56 = 7 × 8 ଏବଂ 63 = 9 × 7 ମଧ୍ୟ ଲେଖୁ ପାରିବା।
ଏଥୁରୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଉଭୟ 56 ଓ 63ର ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ 7। ତେଣୁ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।
ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାର 7 ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
56 = 14 × 4, ଏହିପରି ଲେଖୁଲେ ଏହା ଆମକୁ ସୂଚାଉଛି ଯେ ଉଭୟ 14 ଓ 4, 56ରେ ଗୁଣନୀୟକ। କିନ୍ତୁ ଏହା
56 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକକୁ ସୂଚାଉ ନାହିଁ।
ସେହିପରି 63 = 9 × 7 ସୂଚାଉଛି ଯେ ଉଭୟ 9 ଓ 7, 63 ର ଗୁଣନୀୟକ।
କିନ୍ତୁ ଏହା 63 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକକୁ ସୂଚାଉ ନାହିଁ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ: 80 ଓ 63
Solution:
80 ଓ 63 କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କରିପାରିବା।
80 = 40 × 2 = 20 × 4 = 10 × 8 = 16 × 5 = ???
63 = 9 × 7 = 3 × 21 = ???
??? ଲେଖୁବାର ଅର୍ଥ ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦୀକରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଦିଆଯାଇଥବା ଯେକୌଣସି ଉତ୍ପାଦକୀକରଣକୁ ନେବା।
ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ: 80 = 16 × 5 ଏବଂ 63 = 9 × 7, ତେବେ ଆମେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ପାଇବା ନାହିଁ। ଏଥୁରୁ ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇପାରିବା କି, 80 ଏବଂ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।
ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭୁଲ କରାଯାଇଛି । ଯେହେତୁ 80 ଓ 63ର ଗୁଣନୀୟକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଥାଇପାରେ। ତେଣୁ ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇପାରିବା ନାହିଁ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 120)

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
64, 104, 105, 243, 320, 141, 1728, 729, 1024, 1331, 1000
Solution:
ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ:
64 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2
104 = 2 × 2 × 2 × 13
105 = 3 × 5 × 7
243 = 3 × 3 × 3 × 3 × 3
320 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 5
141 = 3 × 47
1728 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 3
729 = 3 × 3 × 3 × 3 × 3 × 3
1024 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2
1331 = 11 × 11 × 11
1000 = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5

Question 2.
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଗୋଟିଏ 2, ଦୁଇଟି 3 ଏବଂ ଗୋଟିଏ 11 ଅଛି। ସଂଖ୍ୟାଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଗୋଟିଏ 2 ଦୁଇଟି 3 ଏବଂ ଗୋଟିଏ 11 ଅଛି।
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 3 × 11 = 198
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 198

Question 3.
30 ରୁ କମ୍ 3 ଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହାର ଗୁଣଫଳ 1955 ହେବ।
Solution:
1955 ସଂଖ୍ୟାକୁ ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 1955 = 5 × 17 × 23
ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦକୀଗୁଡ଼ିକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଓ 30 ରୁ ସାନ।
∴ 5, 17 ଓ 23, 30 ରୁ କମ୍ 3ଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ଗୁଣଫ ଳ 1955 ହେବ।

Question 4.
ଗୁଣନ ନକରି ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କର।
(a) 56 × 25
(b) 108 × 75
(c) 1000 × 81
Solution:
(a) 56 × 25
56 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 7
25 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 5 × 5
56 × 25 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 7 × 5 × 5

(b) 108 × 75
108 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 3 × 3 × 3
75 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 3 × 5 × 5
108 × 75 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 3 × 3 × 3 × 3 × 5 × 5

(c) 1000 × 81
1000 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5
81 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 3 × 3 × 3 × 3
1000 × 81 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5 × 3 × 3 × 3 × 3

Question 5.
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟାଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ:
(a) 3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହିବ।
(b) 4 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହିବ।
Solution:
(a) ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ତିନୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 2, 3 ଓ 5
ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 5 = 30
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 30, ଏଠାରେ 3ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା 2, 3 ଓ 5

(b) ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଚାରୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 2, 3, 5 ଓ 7
ଚାରୋଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 5 × 7 = 210
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 210, ଏଠାରେ 2, 3, 5 ଓ 7, ଚରୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

Page No. 120

Question 1.
ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହୋଇପାରିବା କି, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ?
Solution:
ମନେକର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଯୌଗିକ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି। ଏହି ସାଧାରଣ ଯୌଗିକ ଗୁଣନୀୟକର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକ 80 ଓ 63 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଦେଖାଯିବ କି? ତେଣୁ ଆମେ କହିପାରିବା ଯଦି ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ, ତେବେ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

Page No. 121

Question 1.
ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ, ପରୀକ୍ଷା କର:
Solution:
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଆସୁଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ମଧ୍ୟ ରହିବ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ–1: 168, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
168 ଓ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 168 = 2 × 2 × 2 × 3 × 7 ଏବଂ 12 = 2 × 2 × 3 ତେଣୁ 168 = 2 × 2 × 3 × 2 × 7 = 12 × 14
∴ 168, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

Question 3.
ଉଦାହରଣ–2: 75, 21 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
75 ଓ 21 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 75 = 3 × 5 × 5 ଏବଂ 21 = 3 × 7
ଯଦି 75, 21 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ହୁଏ, ତେବେ 21 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ 75 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
ଏଠାରେ 7, 21 ର ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ କିନ୍ତୁ 75 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ନୁହେଁ, ତେଣୁ 75, 21 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 3.
ଉଦାହରଣ–3: 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
42 ଓ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 42 = 2 × 3 × 7 ଏବଂ 12 = 2 × 2 × 3
ଯଦି 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ 12 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 42 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ। କିନ୍ତୁ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥ‌ିବା
ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 42 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍ 12ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଦୁଇଥର 2 ଆସୁଥୁବା ବେଳେ 42 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 ଥରେ ଅଛି।
ତେଣୁ 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 122)

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି? ପ୍ରଥମେ ଅନୁମାନ କର ଏବଂ ତା’ପରେ ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ପ୍ରୟୋଗ କରି ତୁମ ଉତ୍ତରକୁ ଯାଞ୍ଚ କର।
(କ) 30 ଓ 45
(ଖ) 57 ଓ 85
(ଗ) 121 ଓ 1331
(ଘ) 343 ଓ 216
Solution:
(କ) ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
30 = 2 × 3 × 5 ଏବଂ 45 = 3 × 3 × 5
ଉଭୟ 30 ଓ 45 ର ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେଉଛି 3 ଓ 5।
∴ 30 ଓ 45 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି ।

(ଖ) 57 ଓ 85 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
57 = 3 × 19 ଏଳ୍କ 85 = 5 × 17
ଉଭୟ 40 ଓ 231 କୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ଭଳି କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ।
∴ 40 ଓ 231 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

(ଗ) 121 ଓ 1331 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
121 = 11 × 11 ଏବଂ 1331 = 11 × 11 × 11
ଉଭୟ 121 ଓ 1331 ର ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେଉଛି 11।
∴ 121 ଓ 1331 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।

(ଘ) 343 ଓ 216 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ହେଉଛି–
343 = 7 × 7 × 7 ଏବଂ 216 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 3
ଉଭୟ 343 ଓ 216 କୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ଭଳି କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ।
∴ 343 ଓ 216 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାଟି ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(କ) 225 ଓ 27
(ଖ) 6 ଓ 24
(ଗ) 343 ଓ 17
(ଘ) 999 ଓ 99
Solution:
(କ) 225 ଓ 27 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
225 = 3 × 3 × 5 × 5 ଏବଂ 27 = 3 × 3 × 3
225, 27 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 27 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 225 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 27 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 225 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 225, 27 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

(ଖ) 96 ଓ 24 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
96 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 3 ଏବଂ 24 = 2 × 2 × 2 × 3
ଯେହେତୁ ଆମେ, ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ ଗୁଣନ କରିପାରିବା,
ତେଣୁ 96 = 2 × 2 × 2 × 3 × 2 × 2 = 24 × 4
∴ 96, 24 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

(ଗ) 343 ଓ 17 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
343 = 7 × 7 × 7 ଏବଂ 17 = 1 × 17
343, 17 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 17 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 343 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 17 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 343 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 343, 17 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

(ଘ) 999 ଓ 99 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
999 = 3 × 3 × 3 × 37 ଏବଂ 99 = 3 × 3 × 11
999, 99 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 99 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 999 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 99 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 999 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 999, 99 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 3.
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 × 3 × 7 ଅଛି ଏବଂ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 3 × 7 × 11 ଅଛି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି? ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 × 3 × 7 ଅଛି।
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 3 × 7 × 11 ଅଛି।
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ 3 ଓ 7 ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ ସଂଖ୍ୟାଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା, ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ। ତେଣୁ ସଂଖ୍ୟାଦୁଇଟି ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 4.
ଗୁନା କହୁଛି, ‘‘ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।” ସେ ଠିକ୍ କହୁଛି କି?
Solution:
ହଁ, ଗୁନା ଠିକ୍ କହୁଛି।

5.5 ବିଭାଜ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷଣ (Divisibility Tests)

Page No. 124

Question 1.
399 ଓ 411 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 2 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
Solution:
399 ଓ 411 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 2 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି– 400, 402, 404, 406, 408 ଓ 410।

Question 2.
330 ଓ 340 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ 1730 ଓ 1740 ଏବଂ 2030 ଓ 2040 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ।
Solution:
330 ଓ 340 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 332, 336 ଓ 340।
1730 ଓ 1740 ମଧ୍ଯରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 1732, 1736 ଓ 1740।
2030 ଓ 2040 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 2032, 2036 ଓ 2040।

Question 3.
8536, 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
8536 ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କ = 36
ଯେହେତୁ 36, 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ 8536 ସଂଖ୍ୟାଟି 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

Page No. 125

Question 1.
120 ଓ 140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ 1120 ଓ 1140 ଏବଂ 3120 ଓ 3140 ମଧ୍ଯରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ। ତୁମେ ଏଥୁରୁ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ?
Solution:
120 ଓ 140 ମଧ୍ଯରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟା = 120, 128 ଓ 136
1120 ଓ 1140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟା = 1120, 1128 ଓ 1136
3120 ଓ 3140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟା = 3120, 3128 ଓ 3136
ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁ ଯେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କ ସମାନ।

Question 2.
8560 ର ସ୍ତୋଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର, ଯେପରି ନୂତନ ସଂଖ୍ୟାଟି 8ର ଏକ ଗୁଣିତକ ହେବ।
Solution:
8560 ର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ସଂଖ୍ୟାଟି 8564 ହେବ, ଯାହା 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 125-126)

Question 1.
2024 ବର୍ଷଟି ଏକ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ଅଟେ (ଯେହେତୁ ଏହାର ଫେବୃଆରୀ ମାସ 29 ଦିନିଆ ଅଟେ) 100 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା କିନ୍ତୁ 400) ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉନଥ‌ିବା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ 4ର ଗୁଣିତକ ହେଉଥବା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ପଡ଼ିବ।
(କ) ତୁମ ଜନ୍ମ ବର୍ଷଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କେଉଁ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଅଧବର୍ଷ ଅଟେ?
(ଖ) 2024 ଠାରୁ 2099 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତୋଟି ଅଧୂବର୍ଷ ପଡ଼ିବ?
Solution:
(କ) 2010 ରୁ 2025 ମଧ୍ଯରେ 4ଟି ଅଧୁବର୍ଷ ପଡ଼ିବ; ଯଥା- 2012, 2016, 2020 ଓ 2024।
(ଖ) 2024 ଠାରୁ 2099 ଭିତରେ 19ଟି ଅଧୂବର୍ଷ ପଡ଼ିବ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- 2024, 2028, 2032, 2036, 2040, 2044, 2048, 2052, 2056, 2060, 2064, 2068, 2072, 2076, 2080, 2084, 2088, 2092, 2096

Question 2.
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବୃହତ୍ତମ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥୁବ?
Solution:
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବୃହତ୍ତମ ସଂଖ୍ୟା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥୁବ = 8888
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥବ = 2112

Question 3.
ନିମ୍ନ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ / ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ / ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ଲେଖ। ଉଦାହରଣ ଦେଇ ତୁମ ଯୁକ୍ତିର ସତ୍ୟତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
(କ) ଦୁଇଟି ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
(ଖ) ଦୁଇଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
Solution:
(କ) ଦୁଇଟି ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ, ଏହା ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ।
ଉଦାହରଣ: 6 + 4 = 10, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ 2 + 2 = 4, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ।

(ଖ) ଦୁଇଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ, ଏହା ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ।
ଉଦାହରଣ: 9 + 5 = 14, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ 7 + 5 = 12, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ।

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ (କ) 10 (ଖ) 5 (ଗ) 2 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ, ଭାଗଶେଷ କେତେ ହେବ, ସ୍ଥିର କର।
78, 99, 173, 572, 980, 1111, 2345
Solution:
(କ) 78 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 7 ଓ ଭାଗଶେଷ 8
99 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 9 ଓ ଭାଗଶେଷ 9
173 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 17 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
572 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 57 ଓ ଭାଗଶେଷ 2
980 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 98 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 111 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 234 ଓ ଭାଗଶେଷ 5

(ଖ) 78 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 15 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
99 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 19 ଓ ଭାଗଶେଷ 4
173 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 34 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
572 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 114 ଓ ଭାଗଶେଷ 2
980 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 196 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 222 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 469 ଓ ଭାଗଶେଷ 0

(ଗ) 78 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 39 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
99 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 49 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
173 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 86 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
572 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 236 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
980 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 490 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 555 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 1172 ଓ ଭାଗଶେଷ 1

Question 5.
14560 ସଂଖ୍ୟାଟି 2, 4, 5, 8 ଏବଂ 10 ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ? ଗୁନା ଏହି ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି 14560ର ବିଭାଜ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା କଲା ଏବଂ 14560 ସଂଖ୍ୟାଟି ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ ବୋଲି କହିଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା କ’ଣ ହୋଇଥବ?
Solution:
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 4 ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 10 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଓ 5 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
ଆମେ ପରୀକ୍ଷା କରି ଜାଣିଲୁ ଯେ, ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଟି 8 ଓ 10 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି (2, 4, 5) ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
∴ ଗୁନା କହିଲେ ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା (8, 5) ହୋଇଥୁବ।

Question 6.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ 2, 4, 5, 8 ଓ 10 ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ?
572, 2352, 5600, 6000, 77622160
Solution:
5600, 6000, 77622160

Question 7.
ଏକକ ଅଙ୍କରେ ‘0’ ନଥାଇ, ଏପରି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ 10000 ହେବ।
Solution:
10000 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ହେବ।
10000 = 10 × 10 × 10 × 10 = 2 × 5 × 2 × 5 × 2 × 5 × 2 × 5
ତେଣୁ 2 × 2 × 2 × 2 = 16 ଓ 5 × 5 × 5 × 5 = 625
∴ 16 ଓ 625 ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ଗୁଣଫଳ 10000।

5.6 ସଂଖ୍ୟା ସହିତ କୌତୁକ / ମଜା

Page No. 127

Question 1.
ନିମ୍ନରେ 4ଟି କୋଠରି ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଠରିରେ 4 ଟି ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଠରିର ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା କିପରି ଅନ୍ୟ କୋଠରିର ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କୁହ। ତୁମର ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ଏବଂ ତୁମ ପରି ସମାନ କାରଣ କହିଥିବା ସହପାଠୀଙ୍କୁ ଖୋଜ। ତୁମ ସହ ଏକମତ ନହୋଇ କେହି ଭିନ୍ନ କାରଣ ଦେଇଛନ୍ତି କି?

Solution:
ଉଦାହରଣଦ୍ଵାରା ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 127-128

Question 1.
ନିୟମ: ଦିଆଯାଇଥିବା ଗ୍ରୀଡ଼କୁ କେବଳ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ପୂରଣ କର ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ, ଧାଡ଼ିର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହେବ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ, ସ୍ତମ୍ଭର ତଳେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହେବ।


Solution:

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 8 A Journey through States of Water Notes can make exam preparation more effective.

A Journey through States of Water Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 8 Notes

Water is one of the most important substances on Earth. It is a clear, colourless liquid that forms rain and makes up rivers, lakes and oceans. It is used by humans every day for drinking, cooking, cleaning, bathing, farming, and many other purposes.

States of Water

Water exists mainly in three different states as shown in the following flowchart:

Interconversion Between States

There are primarily four different processes that involve the interconversion between different states of water.

These processes are discussed as follows:

Melting
The process by which a substance changes its state from solid to liquid is called melting, the conversion of solid ice to liquid water occurs by this process. Heat needs to be supplied for the melting of ice into water. Melting becomes faster with an increase in temperature.

Freezing
The process by which a substance changes its state from liquid to solid is called freezing.

• The conversion of liquid water to solid ice occurs by this process.
• The process of freezing occurs due to cooling or a decrease in temperature.

Evaporation

The process by which a liquid converts into its vapour form is called evaporation.

• The conversion of liquid water to water vapour occurs by this process.
• Evaporation can occur at all temperatures, even at room temperature.
• Some common real-life examples of evaporation are:
  • Water sprinkled on a hot pan turns into steam
  • Drying of wet clothes
  • Drying of freshly mopped floor
  • Drying of sweat from the body
  • Disappearance of water puddles from the ground
• NOTE: Water vapour is actually invisible but the presence of tiny water droplets in the steam makes it visible.

Condensation

The process by which a vapour (gas) converts into its liquid form is called condensation, a The conversion of water vapour to liquid water occurs by this process, a Some common real-life examples of condensation are:

• Appearance of water droplets on the outer surface of a glass tumbler containing ice-cold water
• Formation of dew drops on plants, grass, and leaves in the early morning
• Appearance of water droplets on inner side of a lid used to close a container containing hot water
• Appearance of mist on a cool mirror surface after a hot water bath

Factors Affecting Evaporation

Evaporation does not take place at the same rate in all conditions. The rate of evaporation is dependent on the factors that are discussed as follows:

Exposed Surface Area

• The larger the exposed surface area, the greater the rate of evaporation.
• More water can escape into the air as vapour when water to be evaporated has a comparatively larger exposed surface area.
• For example, water spread on a plate evaporates faster than water in a bottle cap.
  
  

Temperature

• The higher the temperature, the greater the rate of evaporation.
• For example, the same amount of water kept in sunlight evaporates faster than water kept in a shaded region.

Wind Speed

• An increase in the wind speed or the movement of air causes an increase in the rate of evaporation.
• Moving air carries away water vapour from the surface, which speeds up the evaporation.
• For example, wet clothes dry faster on a windy day compared to a non-windy day.

Humidity

• Humidity is the amount of water vapour present in the air.
• The rate of evaporation decreases with an increase in the humidity.
• When the air already has a lot of water vapour, there is less space for extra water vapour to enter the air, hence evaporation slows down.
• For example, wet clothes dry very slowly on a cloudy day dtte to high humidity in the air.

Cooling Effect of Evaporation

Evaporation causes a cooling effect. During evaporation, water absorbs heat from its surroundings, which causes cooling effect.
Examples of Cooling Effect:

• Earthen Pot (Matka): Earthen pots have tiny pores. Water seeps through these pores and evaporates from the surface, resulting in a cooling effect. Consequently, the water stored in earthen pots (matka or surahi) feels cool.
• Sweating: Evaporation of sweat from the body produces a cooling sensation.
• Rubbing sanitiser on hands: The hands feel cool as the sanitiser evaporates quickly, taking heat from the hands.
• Cooling rooftops during summers: Sprinkling water on rooftops during summer helps cool them due to evaporation.
• Pot-in-Pot Cooler: Water evaporates from wet sand that is present in between two pots, creating a cooling effect inside.

Formation of Clouds and Rain — Water Cycle

The water cycle is the continuous circulation of water between Earth’s surface and the atmosphere.
The steps involved in the water cycle are as follows:

• Evaporation: Water from oceans, rivers, and lakes evaporates into the atmosphere as water vapour.
• Rising of Water Vapour: Water vapour is lighter than air, so it rises up in the atmosphere.
• Cooling and Condensation: As air rises higher, it becomes cooler. Water vapour condenses around dust particles to form tiny water droplets.
• Cloud Formation: Many tiny water droplets floating together join to form clouds.
• Precipitation: Droplets join together to form bigger drops. When they become heavy enough, they fall to the ground as rain. Under special conditions, water may fall as snow or hail.
• Return to Earth: Water returns to oceans, rivers, lakes, and groundwater, and the cycle continues.
  

Importance of Water Conservation :
Although Earth appears to have plenty of water, only a small amount of it is fit for use by humans, animals, and plants. Increasing population and pollution are causing water shortages in many areas.
Therefore, it is our responsibility to:

• Use water wisely
• Avoid wastage of water
• Keep water sources clean and free from pollution
• Water is essential for life, and protecting it is essential for our future.

Different States of Water

Ice (Solid)
Fixed shape and fixed volume
Does not spread or flow like liquid

Water (Liquid)
Fixed volume but no fixed shape
Flows freely, keeping a constant volume

Water Vapour (Gas)
‘— No fixed shape or fixed ‘oliime
Moves rapidly

Water Cycle

Inter-Conversion of States of Water

• Evaporation: Conversion of water into water vapour
• Condensation: Conversion of water vapour into liquid water on cooling
• Melting: Conversion of solid (ice) into liquid (water)
• Freezing: Conversion of liquid (water) into solid (ice) on cooling
  

Factors Affecting Rate of Evaporation :

• Exposed Surface Area: Increase in the exposed surface area caused an increase in the rate of evaporation.
• Temperature: Increase in the temperature causes an increase in the rate of evaporation.
• Wind Speed: Increase in the wind speed causes an increase in the rate of evaporation.
• Humidity: Increase in the humidity causes a decrease in the rate of evaporation.