Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 2 ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଦୁ ଇ ୟୁ ଗ ର ମଧ୍ୟ ବ ସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟଯୁଗ କୁହାଯାଏ । ସରଳଭାବରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟକୁ ମଧ୍ୟଯୁଗ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-1

ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତମାଳା ପାରହୋଇ ଯେଉଁ ବୈଦେଶିକ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ନୂତନ ରୂପରେଖ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଭାରତର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଧନଦୌଲତର ଆକର୍ଷଣ ଓ ନିଜର ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରିବାପାଇଁ ଅନେକ ବୈଦେଶିକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ ।

ତୁର୍କୀ (Turkic) : କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆର ତୁର୍କୀ ଏବଂ ସାଇବେରିଆର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ ଶବ୍ଦ କୁ ସୂଚିତ କରେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-2
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-3
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-4
ସୁଲତାନାଟ୍ (Sultanate) : ଏହା ହେଉଛି ଅଞ୍ଚଳ ଯାହା ଜଣେ ‘ସୁଲତାନ’ଙ୍କଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ଏବଂ ଏକ ‘ପଦବୀ’ ଏହା ଅନେକ ମୁସଲମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଉତ୍‌ଥାନ ଓ ପତନ :
ଭାରତର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ୧୧୯୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଶାସନ କରୁଥ‌ିବା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କ ପରାଜୟ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-5
ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶାସନ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଲାଭ କରିଥିଲା । ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଶାସନକାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବିସ୍ତାର ଓ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ଶାସନକାଳ ଅତି ବେଶୀରେ ୯ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ହୋଇ ପାରିନଥିଲା ।

ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଭାର ତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୁଗଲକ୍ ନିଜ ଶାସନାଧୀନ କରିପାରିଥିଲେ

ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୋଗଲକଙ୍କର ଏକ ଯୋଜନା ଥିଲା । ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଦୌଲତାବାଦ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର (ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଦେବଗିରି କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଆଜିର ସାମ୍ବାଜୀନଗର) ।

ନିଜ ଶାସନର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଞ୍ଚଳଟିକୁ ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେକରିଥିଲେ । ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ୧୦୦୦ କି.ମି. ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୌଲତାବାଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ଯୋଜନା ତାଙ୍କର ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପୁନଶ୍ଚ ସେ ନିଜ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଫେରାଇ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଉଭୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଯୋଗୁ ବହୁ ଧନ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ।

ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ ଯୋଜନା ଥିଲା ‘ନୂତନ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ’ । ସୁନା ଓ ରୂପା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରତିବଦଳରେ ଶସ୍ତା ତମ୍ବା ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଫଳରେ ରାଜକୋଷକୁ ବହୁ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ଫେରିବ ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ । ଯଦିଓ ଏହି ବିଚାର ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏହା ବାଣିଜ୍ୟିକ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହ ତାମ୍ର ମୁଦ୍ରାକୁ ଜାଲ୍ କରିବା ଓ ନକଲି ତାମ୍ର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏହା ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ।

ସୁଲତାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପାରିଷଦବର୍ଗ ବିଳାସସମୟ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ବାସ କରି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପରିଧାନ ସହ ଆମୋଦଦାୟକ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଅର୍ଥର ବହୁଭାଗ ସାମରିକ ଅଭିଯାନଦ୍ୱାରା ଲୁଣ୍ଠିତ ଅର୍ଥ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପଡୁଥିବା କର, ବିଜିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଂଗୃହୀତ ଅର୍ଥ ଓ ଦାସ ବ୍ୟବସାୟରୁ (ମୁକ୍ତଶ୍ରମ ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅର୍ଥ ରୋଜଗାର କରିବା ଲାଗି ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା) ଅର୍ଥ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୁଣ୍ଠନ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଓ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

ଆମେ ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତି (idol) Jo (idol) 61 966 66 (Ic ପବିତ୍ର ଚିତ୍ର (Icon) ବଦଳରେ ପ୍ରତିମା (image) ଶବ୍ଦକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁ । କାରଣ ‘ପବିତ୍ର ଚିତ୍ର’ ଓ ‘ମୂର୍ତ୍ତି’ ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ‘ଇହୁଦୀ’, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍ ଓ ଇସଲାମ୍ ଧର୍ମ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅପମାନଜନକ । ଏହି ରକ୍ଷଣଶୀଳ ସଂପ୍ରଦାୟ ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ଓ ସଙ୍କେତ ଉପାସନାକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥା’ନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାରେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ‘ମୂର୍ତ୍ତି’, ‘ବିଗ୍ରହ’, ‘ପ୍ରତିମା’, ‘ରୂପ’ ଇତ୍ୟାଦି ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ପ୍ରତିମା ସବୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଘରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ଇଂରାଜୀରେ ‘ପ୍ରତିମା’ (Image) ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ନିରପେକ୍ଷ ଅଟେ ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ବେଳକୁ ମଧ୍ଯ ଏସିଆର ତୈମୁର (ଟିମୁର) ଏକ ନୃଶଂସ ତୁର୍କୀ ମୋଗଲ ବିଜେତା ଭାବରେ ଭାରତର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ସମୃଦ୍ଧଶାଳୀ ଦିଲ୍ଲୀ ନଗରୀରେ ସ୍ଵଂସର ବିତ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

ପ୍ରଥମତଃ ସେ ବି ଧର୍ମୀଙ୍କ ସହ ୟୁଦ୍ଧ ଚଳାଇଲେ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ବିଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ଧନ ଦୌଲତ ଲୁଣ୍ଠନ କରି ଅର୍ଥ ଯୋଗାଡ଼ କରିଥିଲେ । ଅନେକ ଲୁଣ୍ଠିତ ଧନଦୌଲତ ଧରି ଭାରତକୁ ଧ୍ବଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ କରି ଫେରିଯାଇଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ ଲୋଦୀ ରାଜବଂଶର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ହେଲା । ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀର ଶେଷ ରାଜବଂଶ ଭାବରେ ଏମାନେ ପରିଚିତ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-6
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜବଂଶର ବିଦ୍ରୋହ ଓ ବିରୋଧ ଯୋଗୁ ବିରାଟ ସୁଲତାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀକୁ ପ୍ରତିରୋଧ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମ ନିଜ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଚକ୍ଷଣତାରେ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିପାରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆକସ୍ମିକ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ । ସେ କୋଣାର୍କଠାରେ ବିଖ୍ୟାତ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ତୁଗଲକ୍‌ଙ୍କ ସମୟରେ ମୁସୁନୁରି ନାୟକ, ତେଲୁଗୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମୁଖ୍ୟ ଏମିତି ପ୍ରାୟ ୭୫ଜଣ ଦଳପତି (ମୁଖ୍ୟ) ଏକାଠି ହୋଇ ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଗଢ଼ି ୧୩୩୦ରୁ ୧୩୩୬ ମଧ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୁଗଲକ୍‌ଙ୍କ ସୈନ୍ୟକୁ ୱାରାଙ୍ଗଲ (ଆଜିର ତେଲେଙ୍ଗାନା)ରୁ ବିତାଡ଼ିତ କଲେ । ସେ ସମୟରେ ୭୫ ଜଣ ଦଳପତି (ଜାତି ମୁଖୁଆ)ଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଗଢ଼ିବା ସହଜ ନଥିଲା ।

ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ୍‌ଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯୁଦ୍ଧାଭିଯାନର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଦୌଲତ ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା । ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣରେ ‘ହୟଶାଳ’ ରାଜବଂଶ ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀର ବହୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରି ପାରିଥ୍‌ ଏହା ଏକମାତ୍ର ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟଭାବେ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ତିଷ୍ଠି ରହି ପାରିଥିଲା । ପରେ ପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ସୁଲତାନ୍‌ମାନଙ୍କର କ୍ରମାଗତ (ବହିଃଶତ୍ରୁ) ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କଳହ ହୟଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଲା ଏବଂ ଏହା ପରେ ଦକ୍ଷିଣରେ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ସହ ମିଶିଯାଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-7
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ବହୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁଲତାନମାନଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ସାମନା କରିଥିଲା । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ବାହାମନୀ ସୁଲତାନୀ କିଛି ସମୟପାଇଁ ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିପାରିଥିଲେ ।

ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ହୟଶାଳର ସ୍ମୃତି ଚିହ୍ନର କାହାଣୀ ପ୍ରକାଶ କରେ । କନ୍ନଡ଼ ଲୋକକଥାର ବର୍ଣ୍ଣନାନୁସୁରେ ‘ଶାଳ’ (ଜଣେ ଯୁବକ) ‘ହୟ’ (ମାରିବା) । ଯିଏ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସିଂହ ସହ ଲଢ଼ିଥିଲା ଏବଂ ଯାହା ଯୋଗୁ ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ରାଜବଂଶର ନାମକରଣ ହୋଇଥିଲା ।

ସେହି ସମୟରେ ଗୁଜୁରାଟ, ବଙ୍ଗଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ ସ୍ଵାଧୀନ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ସୁଲତାନମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ପୁଣି କେତେବେଳେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।

ରାଜସ୍ଥାନର ଅନେକ ଅଂଶ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ କବଳରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା । ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀବେଳକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ (ମେଣ୍ଢାର ରାଜ୍ୟର ଶାସକ) ରାଣାକୁମ୍ଭଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦୃଢ଼ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା, ଯିଏ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୁଲତାନମାନଙ୍କୁ ସଫଳତାର ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-8
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମେଣ୍ଢାରର ଶାସକ ରାଣାକୁମ୍ଭ ଆରାବଳି ପର୍ବତ ଉପରେ ‘କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼’ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମେଣ୍ଢାର୍ ସେତେବେଳେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ (ଯାହା ଆଜିର ରାଜସ୍ଥାନ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଶରେ ରହିଥିଲା) । ଏହି ଦୁର୍ଗ ଗଡ଼ାଣିଆ ପାହାଚ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା । ଏହା ୩୬ କି.ମି. ଦୀର୍ଘ ଓ ବିରାଟ ପ୍ରାଚୀର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ସୁଦୀର୍ଘ ପ୍ରାଚୀର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟନମ ।

ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ :
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦୁଇ ଭାଇ ହରିହର ଓ ବୁକ୍କା ଯେଉଁମାନେ ଦିଲ୍ଲୀ ଶାସକଙ୍କୁ ଅସ୍ଵୀକାର କରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-9

ଜନପ୍ରିୟ ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ହରିହର ଓ ବୁକ୍‌ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହାମ୍ପି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର (ଆଜିର କର୍ଣାଟକ) ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସାକ୍ଷୀ । ଗୋଟିଏ ଠେକୁଆ ବୁଲିପଡ଼ି ଦଳେ ଶିକାରୀ କୁକୁର ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇବା ଦୃଶ୍ୟ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଶକ୍ତି ଓ ସହାସକୁ ସଂକେତ କରୁଛି । ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବିଦ୍ୟାରଣ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ସାହସ, ନମ୍ରତା, ପ୍ରତିରୋଧର ଚିହ୍ନ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସହ ହରିହର ଓ ବୁକ୍କାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।

ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରରେ ସୁଲତାନ ଶାସିତ ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ।

ଶେଷରେ ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସୁଲତାନୀ କୁହାଗଲା । ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ବିଜାପୁର, ଗୋଲକୋଣ୍ଡା, ବେରାର, ଅହମ୍ମଦନଗର ଓ ବିଦର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଜଣେ ପୂର୍ବବର୍ତୀ ପ୍ରାଦେଶିକ ଶାସକଙ୍କ (ତରଫଦାର)ଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସ୍ଵାୟତ୍ତ (Autonomy) ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।

ବିଜୟନଗର ଶାସକଗଣ ବିଜାପୁର ଓ ଗୋଇକୋଣ୍ଡା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସହିତ ପୂର୍ବ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ରାଜାମାନଙ୍କସହ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଗଜପତି କୁହାଯାଉଥିଲା । ‘ପତି’ ଅର୍ଥ ‘ମୁନିବ’ ବା ‘ପ୍ରଭୁ’,ତାହା କ୍ଷମତା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ସୂଚିତ କରେ । ବିଜୟନଗର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ‘ନରପତି’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ସୁଲତାନୀ ଶାସକଙ୍କୁ ‘ଅଶ୍ଵପତି’ ଓ ମରାଠା ଶାସକମାନଙ୍କୁ ‘ଛତ୍ରପତି’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଧ୍ ରାଜତ୍ଵ ଓ କ୍ଷମତାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ସୂଚୀତ କରୁଥିଲା ।

କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ :
ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବିଖ୍ୟାତ ଶାସକ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ ସମୟରେ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ବିକାଶର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ନବଜାଗରଣର ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ଘଟିଥିଲା ।

ସେ ସଂସ୍କୃତ, ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ଏକ ମହାକାବ୍ୟ ‘ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା’ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହା ତାମିଲ ସନ୍ଥକବି ଆନ୍ଦାଲାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅଟେ । ଏହି ମହାକାବ୍ୟର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ହେଲା ‘ରାଜନୀତି’ ଯେଉଁଠି ସେ ଉତ୍ତମ ଶସାନ ନୀତିକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି ।

କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ବହୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’ ବିଜୟନଗରର ‘ବିଠଲ ମନ୍ଦିର’ ପ୍ରଧାନ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-10
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ରାଜ୍ୟସମୂହ ଏବଂ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ

ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ବହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟଲାଭ କରିବା ପରେ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ୧୫୨୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।

୧୫୬୫ରେ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସୁଲତାନମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବିଜୟନଗର ରାଜାଙ୍କ ଜାମାତା ରାମାରାୟଙ୍କୁ ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ।

ସୁଲତାନୀମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଫଳରେ ବିରାଟ ବିଜୟ ନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ରଦେଶରେ ପରିଣତ ହୋଇ ନାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହୋଇଥିଲା । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।

ବିଦେଶୀ ବେପାରୀମାନେ ବିଜୟ ନଗର ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ ରାଜା ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ଅଶ୍ଵବେପାର କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ବାହାରକୁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁରାଜ୍ୟକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଶ୍ବ ବିକନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ ‘ଡୋମିନଗୋ ପଏସ’, ବିଜୟ ନଗର ରାଜ୍ୟରେ ନିଜ ରହଣିକାଳର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଲିଖ୍ତ ବିବରଣୀ ଛାଡ଼ି ଯାଇଛନ୍ତି । ଏହାର ଏକ ଉଦ୍ଧୃତି ଅଂଶ ‘ଏହି ସହର ବୃହତ୍ ରୋମ ନଗରୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।’’ ଦୃଶ୍ୟ ସବୁ ମନୋରମ ଲାଗୁଥିଲା, ବୃକ୍ଷଲତା, ଉପବନ, ଶୋଭିତ ନଗର ଓ ଗୃହଉଦ୍ୟାନ ବେଶ୍ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଥିଲା । ପାଇପଦ୍ଵାରା ସହର ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ଯୋଗାଣ ସହ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ କୃତ୍ରିମ ହ୍ରଦ ରହିଥିଲା । ଏହି ନଗରରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକ ବାସ କରୁଥିଲା । ଏହା ଧୂ ପୃଥ‌ିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ସହର । ସଡ଼କ ଓ ବଜାରରେ ପରିବହନ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୋଝ ବୋହିବା ବଳଦ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-11
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-12

ମୋଗଲ (ମୋଘଲ) :
ଭାରତରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭିତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ବାବର । ବାବର ନାମକ ଜଣେ ତୁର୍କୀ ମୋଗଲ ସାମରିକ ଶାସକ ଓ ରଣକୌଶଳ ଧୂରୀଣ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଭୂଖଣ୍ଡ ସମରକନ୍ଦ (ଆଧୁନିକ ଉବେକିସ୍ଥାନ)ରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହେବାପରେ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ମାଡ଼ି ଆସିଥିଲେ । ତିମୁର (ତୈମୁର)ଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବାବର ୧୫୨୬ରେ ପ୍ରଥମ ପାନି ପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-13
ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁମାତ୍ରାରେ ବନ୍ଧୁକ, ତୋପ, ଗୋଳା ବାରୁଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନର ଅଧୋପତନ ଘଟାଇ ମୋଗଲ (ମୋଘଲ) ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କଲା ଏବଂ ବାବର ହେଲେ ଦିଲ୍ଲୀ ସିଂହାସନର ସର୍ବମୟ କର୍ତ୍ତା ।

ବାବର ଏବଂ ଭାରତ :
ବାବର ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ‘ବାବରନାମା’ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ସେ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ପନ୍ନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୌତୂହଳୀ ମଣିଷଭାବେ ନିଜକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ସ୍ଥପତି ବିଦ୍ୟା, କବିତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ (ଦୀର୍ଘ ଓ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ତାଲିକା) ବନସ୍ପତି (ଫୁଲ ଓ ଫଳଗଛ) ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲା । ଏସବୁର ସେ ଥିଲେ ମୁଗ୍ଧ ପ୍ରଶଂସକ ।

ଅନ୍ୟପଟେ ସେ ଜଣେ ଅତି ନିଷ୍ଠର ଶାସକ ଥିଲେ । ଭାରତ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅତୁଟ ମୋହ ଥିଲା ।

ଶେଷରେ ସେ ଭାରତର ‘ଧନଦୌଲତ’ ମୋହ ଛାଡ଼ିପାରିନଥିଲେ । ସେସବୁ ଦିନ ପାଇଁ ଭାରତରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ ଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-14

୧୫୩୦ରେ ବାବରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ହୁମାୟୁନ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଧରି ରଖୁବାପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ । ଏହାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଶେରଶାହା ଶୁରୀ ନାମକ ଜଣେ ଆଫଗାନ୍ ନେତା ଉତ୍ତର ଭାରତର ବିରାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶେର୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସଂସ୍କାର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଵଳ୍ପସ୍ଥାୟୀ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହୁମାୟୁନ ଅବିଳମ୍ବେ ହରେଇଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବାର ଜୟ କରିଥିଲେ ।

ସେହି ସମୟରେ ହିମୁ ନାମକ ଜଣେ କୁଶଳୀ ସାମରିକ ସେନାପତି ଓ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଶେଷ ଶୁରୀ ଶାସକ ଭାବେ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଧିକାର କରି ଶାସନ କରିଥିଲେ । ସେ ‘ହେମଚନ୍ଦ୍ର ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ’ ରାଜକୀୟ ନାମରେ ସ୍ଵଳ୍ପ ସମୟ ଶାସନ କରିଥିଲେ ।

ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବରଙ୍କ ନାତି ଆକବର ଓ ହିମୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା, କ୍ଷତାକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ହିମୁଙ୍କୁ ଆକବରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଣାଯାଇ, ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଛେଦନ କରାଗଲା ଓ ଆକବର ପୁନର୍ବାର ଦିଲ୍ଲୀ ଉଦ୍ଧାର କରି ମୋଗଲ ଶାସନକୁ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ।

ଆକବର :
ହୁମାୟୁନଙ୍କ ଅକସ୍ମାତ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆକବରଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳ ଥିଲା ନିଷ୍ପରତା ଓ ସହନଶୀଳତାର ଏକ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ରୂପ । ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ ଓ ରଣକୌଶଳରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସଂଗଠିତ ଥିଲା ।

ରାଜସ୍ଥାନର ଚିତୋରଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଅଧିକାର ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜପୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଆକବର ଯୁଦ୍ଧର ନିୟମ ଭଙ୍ଗକରି ଅନେକ ରାଜପୁତମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଶତାଧ୍ଵ ରାଜପୁତ ରମଣୀମାନେ ‘ଜହରବ୍ରତ’ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଗଣହତ୍ୟାରେ ୩୦,୦୦୦ ସାଧାରଣ ନିରୀହ ଜନତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଯାଇଥିବା ନାରୀ ସ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦାସ କରି ରଖୁଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଆକବରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୨୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା ।

ସେ ଏକ ବିଜୟ ଉଲ୍ଲାସର ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଲେ ଖ୍ ଥ୍ ଲେ ବିଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ବହୁ ଦୁର୍ଗ ଓ ସହରକୁ ଅଧିକାର କରି ସେଠାରେ ଇସଲାମ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛୁ । ଆମ ତୃଷାତୁର ତରବାରୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ନାସ୍ତିକତାର ଚିହ୍ନକୁ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରୁ ଆମେ ଲିଭାଇ ଦେଉଛୁ ସାରା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନରେ ଆମେ ବହୁ ମନ୍ଦିର ଧ୍ବଂସ କରିଛୁ ।’’
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-15
ଆକବର ତାଙ୍କ ଦରବାରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ କରୁଛନ୍ତି, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (କଳାପୋଷାକ ପରିହିତ)

ଆକବର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହ ବୈବାହିକ ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ କରିବା ସହିତ ରାଜପୁତ ଓ ପ୍ରାଦେଶି କ ଶାସକମାନଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରାସାଦରେ ସ୍ଵାଗତ କରୁଥିଲେ । ସେ ‘ଜିଜିଆ କର’ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ସହ ‘ସୁଲହ- ୨୮, ଇ-କୁ ଲ’ (Sulh-e-kul) ମତବାଦ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଲା ‘ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି’ କିମ୍ବା ସବୁ ଧର୍ମବିଶ୍ଵାସ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳତା ।

ଉଚ୍ଚ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାହସିକ ସଂସ୍କାରଦ୍ୱାରା ଆକବର ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିପାରିଥିଲେ । ଏପରିକି ସେ ବହୁ ରାଜପୁତ ରାଜାମାନଙ୍କର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ଜହର : ରାଜପୁତ୍ ରମଣୀମାନେ ନିଷ୍ପର ଶାସକଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଦେବା ପୂର୍ବରୁ ନିଆଁକୁ ଡେଇଁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ‘ଜହର’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହା ଶେଷ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାର ଏକ ବୀରତ୍ଵପୂର୍ଣ କର୍ମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।

ତାଙ୍କ ରାଜଦରବାରରେ ଆବୁଲ୍ ଫାଜିଲ୍ ନାମକ ଜଣେ ଐତିହାସିକ ଓ ଜୀବନୀଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ଲେଖିଥିଲେ – ‘ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗତାନୁଗତିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଇସ୍‌ଲାମ୍ ଧର୍ମର ଆଧାରରେ ନିର୍ଯ୍ୟାତନ ଦେଉଥୁଲି । ଯେବେ ମୋର ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ିଲା, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମର୍ମାହତ ହେଲି । ନିଜକୁ ମୁସଲମାନ୍ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷ ଭାବେ ଅନ୍ୟକୁ ଇସଲାମ୍ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିବାକୁ ମୁଁ ଅନୁଚିତ ମଣିଲି ।’

ଆକବର ପ୍ରାୟ ୧୫୫୬ ରୁ ୧୬୦୫ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫୦ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିଲେ । ସେ ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ ‘ଅନୁବାଦ ସଦନ’ (House of Translation) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପାର୍ସି ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମହାଭାରତ (ରାଜମ୍‌ମା ପାର୍ସୀରେ ବା ଯୁଦ୍ଧର ପୁସ୍ତକ), ରାମାୟଣ (୧୭୬ଟି ସୁନ୍ଦର ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି ଚିତ୍ରର ସମାହାର), ଭଗବତ୍ ଗୀତା ଏବଂ ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ର ଥିଲା ପ୍ରମୁଖ ।

ଆକବରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜାହାଙ୍ଗୀର ବାପାଙ୍କ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପ୍ରତିଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ପାଥେୟକରି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାହାଜାହାନ୍ ବହୁ ବିଦ୍ରୋହ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତାଜମହଲ ନିର୍ମାତାଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ।

ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଜମହଲକୁ ସାରା ପୃଥ‌ିବୀରେ ମାର୍ବଲ ର ଏକ ମହାନ୍ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସଫଳତା। ଶୀର୍ଷକୁ ଛୁଇଁ ଥ୍ ଲ। । ଦିଲ୍ଲୀର ‘ହୁମାୟୁନଙ୍କ ସମାଧ୍ୱସ୍ଥଳ’, ‘ଲାଲକିଲ୍ଲା’ ଏବଂ୨° ଆଗ୍ରାର ‘ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ’ ଏହି ସମୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-16
ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଏହି ସମୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ଏ ସମୟର ସୁନ୍ଦର ଲିପି ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି ଚିତ୍ରକଳା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ :
୧୬୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ରେ ଶାହା। ଜାହନ୍ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ସେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ‘ଦାରା ଶିଖୋ’ ସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରୁ । କିନ୍ତୁ ଦାରାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାରାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦେଇ, କଟାମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ବିତାଡ଼ିତ କଲେ । ଜଣକୁ ବନ୍ଦୀ ପୂର୍ବକ ଫାଶୀ ଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସିତ କଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-17
ନିଷ୍ଠର ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟାକରି ପିତା ଶାହାଜାହାନଙ୍କୁ ଆଗ୍ରା ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ କରି ୧୬୫୮ରେ ନିଜକୁ ସମ୍ରାଟ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବା ସହିତ ସେ ନିଜକୁ ‘ଆଲମ୍‌ରି’ ବା ‘ବିଶ୍ୱବିଜେତା’ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୪୯ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିଲେ ।

ସାମରିକ ବିଦ୍ୟାରେ ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ କାଳରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସର୍ବାଧ‌ିକ ସଂପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୨୫ ବର୍ଷ କାଳ ଧରି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନରେ ଯାଇ ରାଜକୋଷରୁ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରି ରାଜକୋଷର ଅଧିକ କ୍ଷତି ଘଟାଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-18
୧୭୦୭ରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କରି ଶାସନ କାଳରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଦ୍ରୁତ ଅବକ୍ଷୟ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନର କାରଣ ବୋଲି ଦାୟୀ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ ଇସ୍‌ଲାମ୍ ସୁନ୍ନି ସଂପ୍ରଦାୟର ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ କଠୋର ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଆକବରଙ୍କ ଭଳି ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଅବସରକୁ ସେ ପାଳନ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁ ନଥବଲେ । ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଭଳି ଅଣ ଇସଲାମିକ୍ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଦରବାରରେ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ ଏବଂ ଅଣ ମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ‘ଜିଜିଆ କର’ ଓ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉପରେ ପୁନଃ ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କର’ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ (ଯାହା ଏକଦା ଆକବରଙ୍କଦ୍ଵାରା ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲା) ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କ ନିଜସ୍ଵ ଆଦେଶ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଧାର୍ମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ । ୧୬୬୯ ମସିହାରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶର ଶାସକମାନଙ୍କୁ ‘କାଫିର’ଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗିଦେବାକୁ ଧାର୍ମିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଫଳରେ ବନାରସ (ବର୍ତ୍ତମାନର ବାରାଣସୀ), ମଥୁରା, ସୋମନାଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ସବୁ ଧ୍ୱଂସ କରାଗଲା । ଏହା ସହିତ ଅନେକ ଜୈନମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶିଖ ଗୁରୁଦ୍ଵାରଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଇଥିଲେ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ଏହି ଦିଗଟି ସୁଫି ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମୁସଲମାନ୍ ଏବଂ ଜୋରାଷ୍ଟଥିୟନ୍ (ଭାରତରେ ମୂଳତଃ ପାରସ୍ୟରୁ ଆସିଥିବା ପାର୍ସିଧର୍ମୀ)ଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ :
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜାଠ ସଂପ୍ରଦାୟର କୃଷକମାନେ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଜଣେ ମୋଗଲ ପ୍ରଶାସନର ଜଣେ ଦମନକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ସହିତ ୨୦,୦୦୦ ଲୋକ ମୋଗଲ ସେନାର ମୁକାବିଲା କରିପାରିଥିଲେ ।

ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯଥା- ରିଲ୍, ଗୋଣ୍ଡ, ସାନ୍ତାଳ ଓ କୋଚ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ଦମନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ରାଶୀ ଦୁର୍ଗାବତୀଙ୍କୁ ଗଡ଼ ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବୀରା ରାଣୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ (ମଧ୍ୟଭାରତର ଗୋଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ) । ସେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ରାଣୀ ଭାବେ ଶାସନ କରି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ସେ ନିଜ ପାଖରେ ୨୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ୧୦୦୦ ହସ୍ତୀ ବାହିନୀ ରଖୁ ବାହ୍ୟଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-19
୧୫୬୪ରେ ଆକବରଙ୍କ ଜଣେ ସେନାପତି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସୈନ୍ୟବଳ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଅଧୁକ ଥିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେ ନିଜେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇ ସାହସର ସହିତ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ଆଗରୁ ସେ ମାତ୍ର ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ନିଜକୁ ନିଜେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ବଳିଦାନ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ଜଣେ ବୀରା ରମଣୀ ଭାବରେ ଉଦ୍‌ଭାଷିତ ହେଉଅଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-20

ରାଜପୁତଙ୍କ ଉତ୍‌ଥାନ :
ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଖୁଜୀଙ୍କ ଶାସନପରେ, ମେଣ୍ଢାର ଓ ମାରୱାର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ରାଜବଂଶ ଉଭା ହୋଇଥିଲା ।

ରାଣା ସଂଘ ଅନେକ ରାଜପୁତ ବଂଶକୁ ଏକତ୍ର କରି ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ି ଶେଷରେ ଖାନ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବରଙ୍କଦ୍ଵାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ମେଣ୍ଢାର ଶାସନ ମହାରାଣା, ପ୍ରତାପ ମୋଗଲ ଆତ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ । ୧୫୭୬ରେ ଆରାବଳୀ ଗିରିପଥରେ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କରିଥିଲେ ।

ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଖସି ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଆରାବଳୀ ପାହାଡରୁ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲା । ସେ ଭିଲ୍‌ମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୃଢ଼ ସମର୍ଥନ ପାଇଥ୍ ଲେ । ଭି ଲ୍ ମାନେ ଧନୁ ର୍ଦ୍ଧାରୀ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସୈ ନ୍ୟ ବାହି ନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-21
ଯେତେବେଳେ କିଛି ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟ, ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସହ ମେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ ବିଶେଷତଃ କୂଟନୀତି ଓ ବିବାହ ବନ୍ଧନଦ୍ଵାରା, ମେଣ୍ଢାର କିନ୍ତୁ ମୋଗଲ ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲା । ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ ସମୟରେ ଅନେକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ରାଜପୁତ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେୱାରର ଦୁର୍ଗାଦାସ ରାଠୋର ଥିଲେ ଅନ୍ୟତମ । ସେମାନେ ଯୋଧପୁରର ସ୍ଵାଧୀନତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ତେଣୁ ରାଜସ୍ଥାନରେ ମୋଗଲ କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵ ସୀମିତ ରହିଥିଲା ।

ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ (Guerrilla Warfare) : ଯୁଦ୍ଧର ଏକ କୌଶଳ ଯେଉଁଠି ଛୋଟ ଛୋଟ ଦଳ ଲୁଚିଛପି ଅଚାନକ ଆକ୍ରମଣ କରି ବିରାଟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରୁଥିଲା ।

ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ‘ଅହୋମ୍‌ଜାତି’ର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମିଆଁମାର (ବର୍ତ୍ତମାନର) ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଉପତ୍ୟାକାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

ସୁଲତାନୀ ଓ ମୋଗଲଯୁଗ ଉଭୟ ସମୟରେ ଅହୋମ ଶାସକମାନେ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ‘ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥା’’ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମର୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭୂମି ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ତା’ ବଦଳରେ ସେମାନେ ସାମରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ସମୟ ସହିତ ଅହେମ୍ବ୍ରମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଆତ୍ମୀକରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆସାମର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।

ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ଗଙ୍ଗା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ଓଡ଼ିଶା)
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ ମୁସଲମାନଙ୍କୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିବା ସହ ସେହି ବିଜୟ ସ୍ମୃତିରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ‘ମେଘେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ଠିକ ସେହିପରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶାସକ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବ ଦକ୍ଷିଣରେ ମୁସଲମାନ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ବିଜୟସ୍କ ତିରେ କୋଣାର୍କର ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ମୁହାଣରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ଗଙ୍ଗ ବଂଶପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ ପାଇକସେନାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ରାଜ୍ୟ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତରରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ଵରମ୍ ପଶ୍ଚିମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କିଛି ଅଂଶ ଓ ସମଗ୍ର ତେଲେଙ୍ଗାନା ସହ ବାହାମନୀର ରାଜଧାନୀ ବିଦାର ଓ ବିଜୟନଗର ରାଜଦାନୀ ହାମ୍ପିକୁ ଜୟକରି ପ୍ରଚୁର ଧନଦୌଲତ ଆଣି ଶ୍ରୀଜନ୍ନାଥଙ୍କ ରନ୍‌ଭଣ୍ଡାରକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-22
ସାରଳାଦାସଙ୍କ ବିଶାଳ ମହାଭାରତ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।

କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ ନିଜକୁ ‘ଗଜପତି ଗୌଡ଼େଶ୍ଵର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ଵର’ ଉପାଧ୍ଵ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ । କପିଳେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ କାଳକୁ ଉତ୍କଳ ଇତିହାସରେ ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣଯୁଗ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମେ ‘ଗଜପତି ଉପାଧ୍’ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।

୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେତେବେଳେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ ମୋଗଲ ସେନା ପଠାଇ ଅହୋମ୍ ରାଜଧାନୀ ଗଡ଼ଗାଓଁକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଦଖଲ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅହୋମ୍‌ମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତମାଳା ଏବଂ ନଦନଦୀ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନ ଥିବାରୁ ମୁସଲମାନ୍ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଗରିଲା ରଣନୀତି ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ ।

ଯଦିଓ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷରେ ଅଧ‌ିକ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ନଦୀଡଙ୍ଗାର ଏକ ବଡ଼ ନୌବାହିନୀ ଥୁଲା ତଥାପି ଅହୋମ୍‌ମାନେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସର ସହ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ୧୬୭୧ ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବର୍ତ୍ତମାନ (ଗୌହାଟି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀରେ) ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଲଢ଼ିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-23
ଅହୋମ୍ ସାମରିକ ସେନାପତି ଲଚିତ ବୋରଫୁକନ ଏବଂ ତାଙ୍କର ୧୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ମୋଗଲ ବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ସୈନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା ୩୦,୦୦୦ । ଶେଷରେ ଅହୋମ୍‌ମାନେ ବିଜୟୀ ହେଲେ ଓ ନିଜ ସ୍ଵାଧୀନତା ବଜାଇ ରଖୁପାରିଥିଲେ ।

ମୋଗଲ ସେନାପତି ରାମସିଂହ ଏହି ଅହୋମ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଥିଲେ, ‘ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସାମୀ ସୈନିକ ଡଙ୍ଗା ଚଳାଇବାରେ, ତୀର ମାରିବାରେ, ଖାତ ଖୋଳିବାରେ, ବନ୍ଧୁକ ଓ ତୋପ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ । ମୁଁ ଭାରତର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏଭଳି ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରତିଭାର ନିଦର୍ଶନ ଦେଖୁନାହିଁ ।’

ଶିମାନଙ୍କର ଉତ୍‌ଥାନ:
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଞ୍ଜାବରେ ଗୁରୁ ନାନକ ସମାନତା, କରୁଣା ଏବଂ ଏକ ଈଶ୍ଵରବାଦର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଶିଖ୍ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।

‘ପଞ୍ଜାବ’ କହିଲେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ବିଭାଜିତ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-24
ଶିମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଗୁରୁଗ୍ରନ୍ଥ ସାହେବ’ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଦ୍ଵାରା ସଙ୍କଳିତ ହୋଇଥିଲା, ପରେ ତେରା ବାହାଦୂରଙ୍କ ସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକ ଏଥୁରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା ।

ଆଉରେ ଙ୍ଗ ଜେବ୍ ଗୁ ରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଙ୍କୁ ଇସଲାମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେ ଏହାକୁ ଅସ୍ଵୀକାର କରିବାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଚାନ୍ଦିନୀଚୌକରେ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ଏହାର ଜବାବରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ, ଦଶମ ଏବଂ ଶେଷ ଗୁରୁ ଖାଲସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

ଶିଖ୍ ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ମୋଗଲ ବାହିନୀ ସହିତ ଅନେକଦିନ ଧରି ସଂଘର୍ଷ ଜାରି ରଖୁଥିଲେ ।

ଶିଖ୍ ଧର୍ମରେ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ଵର ହିଁ ଏକ ପୂଜାସ୍ତଳ । ଏହା ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ୧୬୭୫ ମସିହାରେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ନବମ ଶିଖ୍ ଗୁରୁ ତେବାହାଦୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକାଟି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଐତିହାସିକ ଗୁରୁଦ୍ୱାରକୁ ‘ଶିଖ ରେଜିମେଣ୍ଟ୍’ ଦ୍ଵାରା ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ଯେଉଁ ରେଜିମେଣ୍ଟ ୧୯୭୯ ମସିହାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପ୍ୟାରେଡ୍‌ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସଲାମ୍ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି । ଏହା ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ବିଶ୍ଵାସ ଓ ବଳିଦାନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ମହାରାଜା ରଣଜିତ ସିଂହଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶିଖ୍ ମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାମରିକ ତୀକ୍ଷଣ ବୁଦ୍ଧି, କୂଟନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସହିଷ୍ଠତା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୃଢ଼ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗଯାଏଁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉଭୟ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅବଶେଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଂରେଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-25

ଭାରତରେ ପ୍ରଶାସନ

ଦିଲ୍ଲୀର ସୁଲତାନୀ ଶାସନ :

  1. ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଏକ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥରେ ସୁଲତାନ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମରିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ ।,
  2. ପ୍ରଶାସନର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ‘ଇକ୍ତା’ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯଦ୍ଵାରା ସଂପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରୁ କର ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ଵ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳ (Network) ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲା ।
  3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ କର ଲାଗୁ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ବୋଝ ସବୁଠାରୁ ଅଧ୍ୟକ ଥିଲା ।

ମୋଗଲ ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚା :
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଲକ୍ଷକରି ଆକବର ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କଳକୁ ପୁନଃ ସଙ୍ଗଠିତ କରିଥିଲେ ।

  1. ‘ଦିୱାନ’ (ଦେୱାନ୍) ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦେଖାରଖା କରୁଥିଲେ ।
  2. ‘ମୀରବକ୍ଷି’ ସାମରିକ ମାମଲାର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ ।
  3. ‘ଖାନ୍ ଇ ସମ୍ମାନ’ ରାଜକୀୟ ପରିବାର ଦାୟିତ୍ଵ ସହ ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ, ବାଣିଜ୍ୟ, ଶିଳ୍ପ ଏବଂ କୃଷିର ତଦାରଖ କରୁଥିଲେ ।
  4. ‘ସଦର’ ନ୍ୟାୟ, ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ମାମଲାର ଦାୟିତ୍ଵରେ ରହୁଥିଲେ ।

ଏହିସବୁ ମନ୍ତ୍ରୀଗଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାରଟି ପ୍ରଦେଶ (ସୁବା) ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ଉଣା ଅଧିକେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ।
ଆକବର ‘ମାନସବଦାରୀ’’ ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆବୁଲ ଫାଜଲ ତାଙ୍କ ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ ପୁସ୍ତକରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ମାନ ସବଦାର (ଅଫିସର) ସେମାନଙ୍କ ମାନସବ୍ (ପଦବୀ) ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟପାଇଁ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓଟ ଏବଂ ସୈନ୍ୟ ରଖୁବାକୁ ପଡୁଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-26
ମାନ ସବଦାରମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଜମି (ଜାଗିର) ପ୍ରଦାନ କରି ଦରମା ଦିଆଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗିରଦାରଭାବେ ଗଣା ଯାଉଥିଲା ।

ଆକବରଙ୍କର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ତୋଡ଼ରମଲ୍ଲ ଏକ ଦକ୍ଷ ରାଜସ୍ଵ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ସେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସର୍ଭେକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସୂଚନା ଆଧାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫସଲ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲେ । ସେ ସାରା ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ | ଆବୁଲ ଫାଜଲଙ୍କ ଚିତ୍ରିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଜମିର ଏକ ପଦ୍ଧତିଗତ ସର୍ଭେ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯାହା ରାଜସ୍ଵ ସଂଗ୍ରହ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ରାଷ୍ଟ୍ର ଶାସନକୁ ମଜବୁତ କରିଥିଲା ।

ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଏବଂ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତି କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ଵେ ଏହି ଉପମହାଦେଶ ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ଅଞ୍ଚଳ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।

ସୁଲତାନୀ ଶାସନ କାଳରେ ନୂତନ ସହର ସୃଷ୍ଟି ବ୍ୟତୀତ, ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ରାସ୍ତା, ସେତୁ, କେତୋଟି କେନାଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳସେଚନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିଲା । ଏସବୁ ମୋଗଲ ଶାସନକାଳରେ ଯଥେଷ୍ଟ ବିସ୍ତାରଲାଭ କରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-27
କୃଷି ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ରାଜସ୍ଵ ଭାବରେ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରସାର କୃଷି ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା ।

ବହୁବିଧ ଶସ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ଖାଦ୍ୟ (ଚାଉଳ, ଗହମ, ଯବ, ବାଲି, ଆଖୁ, ମସଲା ଇତ୍ୟାଦି) ସମେତ ଅଣଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ (କପା ଯାହା ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନକୁ ଖୋରାକ ଦେଇଥୁଲା, ରେଶମ, ପଶମ, ରଙ୍ଗ, କାଠ, ଝୋଟ ଇତ୍ୟାଦି) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା ।

ବସ୍ତ୍ର ବ୍ୟତୀତ କାରିଗରମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଠାରୁ ବାସନକୁସନ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ସାମଗ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-28
ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଏ ସମୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ କାଲିକଟ, ମାଙ୍ଗାଲୋର, ସୁରଟ, ମଚ୍ଛଲିପଟ୍ଟନମ୍ କିମ୍ବା ହୁଗୁଳି ଭଳି ଉପକୂଳ ଏବଂ ନଦୀକୂଳ ସହର ମାଧ୍ୟମରେ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ରପ୍ତାନି ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍ ଆମଦାନି କରୁଥିଲା । ଆମଦାନି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକରେ ରେଶମ, ଘୋଡ଼ା, ଧାତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

ଆରବ, ପାରସ୍ୟ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନ୍) ଏବଂ ମଧ୍ଯ ଏସିଆର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭାରତୀୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରରେ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ଥିଲା ।

‘ହୁଣ୍ଡି’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରା ପରିବହନ ନକରି ରାଜନୈତିକ ସୀମା ପାରକରି ପାଣ୍ଠି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା । ଫଳରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥରେ ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା ଏତେ ସହଜ ନଥିଲା ।

‘ହୁଣ୍ଡି’ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେୟ ଦେବାପାଇଁ ଏକ ଲିଖ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଥିଲା । ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ସୀମା ପାରିକରି ନିଆଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଧାରା ଏକ ମୁଦ୍ରା ବଦଳରେ ଆର୍ଥିକ କାରବାରକୁ ସକ୍ଷମ କରାଇ ପାରୁଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ଶାସକ ବର୍ଗଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିନା ବାଣିଜ୍ୟ ନେତ୍ୱାର୍କ କାମ କରୁଥିଲା ।

ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର କେନ୍ଦ୍ର :
ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଉପାସନା, ଅତିରିକ୍ତ ଶିକ୍ଷା, ସାମାଜିକ, ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳାର କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ସେମାନେ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବଜାର ସହିତ ସାମାଜିକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା’ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

ଶାସକବର୍ଗ ମନ୍ଦିର ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଜମି ଓ ଧନ ଦାନ କରୁଥିଲେ ଯାହା ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବିଶ୍ଵାସରେ ରଖାଯାଉଥିଲା ।

ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଉଥିଲା ।

ବିଶେଷକରି ଶାସକଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଧ୍ଵଂସ ଓ ଅପବିତ୍ର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ।

ମୋଟାମୋଟି ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଭାବରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସହାବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର କେତୋଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ କୀର୍ତ୍ତି :
(୧) ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ :
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରଥିଲା । ଏହା ତତ୍କାଳୀନ କଳିଙ୍ଗର (ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା) ଯାଜପୁର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ‘ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି’ ପର୍ବତାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅନେକ ବିହାର ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-29
ଖ୍ରୀ.ଅ. ୬୩୯ରେ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ୍‌ସାଂ ଏଠାକୁ ଆସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁଗ୍‌ଧ ହୋଇ ନିଜ ବିବରଣୀରେ ଏହାର ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବହୁ ବିଦେଶୀ ଛାତ୍ର ଏଠାରେ ଆସି ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ସଂପ୍ରତି ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ‘ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ’ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି ।

ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଅଭାବରୁ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଏହି ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।

(୨) ଜଉଗଡ଼ :
ଜଉଗଡ଼ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳା ଅନୁଶାସନରେ ସ୍ଥତିପୀଠ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଟେ । ଏହା ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର ନିକଟସ୍ଥ ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ।

କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଭାବରେ ଜଉଗଡ଼, ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୁର୍ଗଭାବେ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସକ ଅଶୋକଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-30
ଏଠାରେ ଅଶୋକଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶର ବହୁ କଥା ଏକ ବୃହତ୍ ଶିଳାଖଣ୍ଡରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥୁବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ସଂପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ।

(୩) କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର :
କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର, ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାର ରେମୁଣାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି କଳା ମୁଗୁନି ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ଦେଖାଯାଇଥା’ନ୍ତି ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-31
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବ, କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଖଚିତ ଏହି ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦିରଟି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଚିତ୍ରକୁଟରୁ ଆଣି ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

(୪) ମାଣିଆବନ୍ଧ :
ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଆଉ ଏକ ଗୌରବମୟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କ୍ଷୁଦ୍ରଗ୍ରାମ ‘ମାଣିଆ ବନ୍ଧ’ । କଟକରୁ ବାଙ୍କୀ ଦେଇ ଗଲେ ଏହି ଛୋଟ ଗାଁଟି ପଡ଼ିଥାଏ ।

ଏହି ଛୋଟିଆ ଗାଁଟି କେବଳ ମାଣିଆବନ୍ଧ ପାଟଶାଢ଼ି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ ବରଂ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥିତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବହନ କରିଥାଏ ।

ଏକଦା ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ଦର୍ଶନର ଚର୍ଚ୍ଚା ଏଠାରେ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଏଠାକୁ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ୍‌ସାଂ ମଧ୍ୟ ପରିଭ୍ରମଣରେ ଆସିଥୁଲେ ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ବୁଦ୍ଧଜୟନ୍ତୀ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଚୀନ, ଜାପାନ, କୋରିଆ, ତିବ୍ବତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ବୁଲିବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି ।

(୫) ପୋତାଗଡ଼ :
ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଐତି ହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର ‘ପୋତାଗଡ଼’ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପୁର ନିକଟରେ ତାରାତାରିଣୀ ପୀଠରୁ ୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ମୁହାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-32

ଘଞ୍ଚତାରକା ଆକୃତିର ଏହି ଦୁର୍ଗ ୧୭୬୮ ମସିହାରେ ଏଡ଼ ୱାର୍ଡ଼ କୋଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ଼ଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ସଂପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ମୁସଲମାନ୍ ଓ ଫରାସୀ ଶାସକଙ୍କ ଅଧୀନରେ କିଛିଦିନ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲା ।

୧୭୬୫ ବେଳକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରି, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କୋଠିଭାବେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।

ଏଠାରୁ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀଦେଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଜଳଯାତ୍ରା ଲାଗି ଏହାକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରୁଥିଲେ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ
ଏହି ସମୟ ଦେଖୁଥ‌ିଲା- ତୁର୍କୀ, ଆଫଗାନ ଏବଂ ମୋଗଲ ବୈଦେଶିକଙ୍କ କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ଯାହା ବ୍ୟାପକ ବିନାଶ, ପୁରୁଣା ରାଜବଂଶର ପତନ ଏବଂ ବହୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍‌ଥାନ ପତନ । ନିରନ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ, ସନ୍ଧି (ମେଣ୍ଟ) ଏବଂ ବିଜୟ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସୀମାକୁ ପୁନଃ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲା ।

ଏ ସମୟରେ ଧାର୍ମିକ ଅସହିଷ୍ଠତାର ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଥିଲା । ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ, ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ, ଜୋରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ କଠୋର ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ଯଦିଓ କିଛି ଶାସକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଉଦାର ମନୋଭାବର ଥିଲେ ।

କୃଷି ଓ ବାଣିଜ୍ୟର ବିସ୍ତାର ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଭାରତର ବୈଭବ ଓ ବିଶ୍ଵ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା । ତଥାପି ସାଧାରଣ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ ଥିଲା ।

ଭାରତୀୟ ସମାଜ, ସହର, ନଗର, ମନ୍ଦିର ଅର୍ଥନୀତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ନିର୍ମାଣରେ ଅନୁକୂଳ ମନୋଭାବ ଓ ନମନୀୟତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ନୂତନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଵଦେଶୀ ଓ ବିଦେଶୀ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶ୍ରଣ କରିବାର ଉପାୟ ପାଇଲା । କଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଅନେକ ରୂପ, ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଚିତ୍ରକଳାରେ ଏ ସମୟ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ।

ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ

  • ୧୧୯୨ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଭାରତରେ ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କ ପରାଜୟ ।
  • ୧୨୦୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନବଂଶର ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ।
  • ୧୩୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ମେବାର ରାଜ୍ୟର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
  • ୧୩୩୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।
  • ୧୩୪୭ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ବାହମନୀ ସୁଲତାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
  • ୧୩୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ତୈମୁରଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଆକ୍ରମଣ ।
  • ୧୪୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ପର୍ତ୍ତୁଗାଲମାନଙ୍କର ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ ।
  • ୧୫୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ, ବାବରଙ୍କ ବିଜୟ, ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।
  • ୧୫୨୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
  • ୧୫୫୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ, ଆକବରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟ ।
  • ୧୫୬୫ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧ, ବିଜୟନଗର ସହରର ଧ୍ୱଂସ ।
  • ୧୫୭୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ, ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପଛଘୁଞ୍ଚା ।
  • ୧୬୫୭ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଶାହାଜାହାନ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
  • ୧୬୫୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ନିଜକୁ ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
  • ୧୬୭୧ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ସରାଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ ଆହମସଙ୍କଦ୍ଵାରା ମୋଗଲ ପରାଜୟ ।
  • ୧୬୭୫ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ନବମ ଶିଖ୍ ଗୁରୁ ତେର୍‌ବାହାଦୂରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଇଥିଲେ ।
  • ୧୬୯୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କଦ୍ଵାରା ‘ଖାଲସା’ ସଂପ୍ରଦାୟ ଗଠନ ।
  • ୧୭୫୪ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ମରହଟ୍ଟା ଉତ୍‌ଥାନ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ।
  • ୧୭୬୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଋଷିକୁଲ୍ୟା ମୁହାଣରେ ପୋତାଗଡ଼ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ।
  • ୧୭୯୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 1 ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium

‘‘ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷାକରି ଆମକୁ ଏକ ପୁନଃସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି (Regenerative Economy) ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଉପଯୋଗ, ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଭରଣା କରେ । ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଢ଼ିବ ଯାହା ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳର ଅନ୍ତିମ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଓ ପୁନଃଚକ୍ରବାରୀ ଅଟେ ।’
– ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଫିଲ୍ମ୍ରେସ ଓ ଟମ୍ ରିଭେଟ୍-କାନାର୍କ
‘‘ଆମ ପସନ୍ଦର ଭବିଷ୍ୟତ’

ବିଷୟଭିତ୍ତିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ

ପ୍ରକୃତି କେତେବେଳେ ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ? :
ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥିବା ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ପ୍ରରୂପଗୁଡ଼ିକର ସମାହାରକୁ ପ୍ରକୃତି କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ବଞ୍ଚିବାପାଇଁ ପ୍ରକୃତିରୁ ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ତାହାର ଉପଭୋଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ‘ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-1
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-2
ପ୍ରାଦ୍ୟୋଗିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସୁଗମ୍ୟ, ଆର୍ଥନୀତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଯଥାର୍ଥ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ବଳ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥ‌ିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ସହଜରେ ମିଳିପାରିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ସହଜରେ ମିଳିପାରୁ ନଥିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ଧାତବ ଖଣିଜ ଓ କାଠ ଇତ୍ୟାଦି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-3
ପୃଥ‌ିବୀରେ ଅନେକ ଆଦିମ ଅଧ୍ୟାବାସୀ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ଏସବୁ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରକୃତି ହିଁ ପାଳକ ଓ ପୋଷକ ଅଟେ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପ୍ରକାର :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଗୋଟି ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ଯଥା :- (i) ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ବଳ, (ii) ପଦାର୍ଥର ଉତ୍ସ ଓ (iii) ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ।

ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ : ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ଯରେ ବାୟୁ, ପାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ବାୟୁ, ପାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଉଥ‌ିବା ମୃଭିକାକୁ ଆମେ ତିଆରି କରିପାରିବା ନାହିଁ ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ : ଆମର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଉ, ଯଥା—କାଠଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାର୍ବଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ କୋଇଲାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।

ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ବଳ : ଶକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଉ । ଶକ୍ତି ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା । ଏହି ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ଆମେ କୋଇଲା, ଜଳ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍‌, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ପବନ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସରୁ ପାଇଥାଉ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-4

କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।

ନୂତନ ଜୀବନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ତିଷ୍ଠିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରକୃତିରେ ରହିଅଛି । ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ରାକାର ଗତି କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ ।

ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ; ଯଥା – ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି, ପ୍ରବାହିତ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି । ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ପାରିଥାଏ ।

ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଗୋଟି କାରଣ ହେଲା-ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ କୃଷି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

ସାଧାରଣତଃ ମାଛ ବୁ ସଂଖ୍ୟାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଜନନ ଋତୁରେ ମାଛ ଧରିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ । ଟୁନା (Tua) ପ୍ରଜାତି ମାଛ ଧରିବାପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଏଡାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ – ଗଛ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ।

ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଶିଳ୍ପର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଫଳରେ ପ୍ରଖ୍ଯତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ନଦୀ ଜଳାଶୟ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ନଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-5

ଅର୍ଘ୍ୟ (Arghyam) : ସାଧାରଣତଃ ଜଳ ଅର୍ପଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ କୃତଜ୍ଞତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ କରାଯାଇଥାଏ ।

ପରିସଂସ୍ଥା (Ecosystem) : କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ପରିସଂସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରକୃତି ନିଜସ୍ଵ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଢଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକରେ । ଉଦାହରଣ ସରପ, କମଳା, ଵରୂପ, ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଏହିଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷ କଲ୍ୟାଣ କରେ, ମେ ଡାକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଆମେ ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଭାବିପାରିବା ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାକୁ

– ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବାକୁ ଆମେ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଳ, ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଏବଂ ପରାଗୀକୃତ ଫସଲରୁ ଉପକୃତ ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ ପାଇଥାଉ ।

ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୨୭୫ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ (ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ) । ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୩୫୦ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ (ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ମନୁଷ୍ୟର ପରିଶ୍ରମ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ଭିତ୍ତିରେ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ) ।

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥାଏ ବା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ, ସେହି ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ।

ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥ‌ିବା କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଓ ଏହାର ପ୍ରଭାବ :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନ ବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାର ଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ପାଇଁ ବିବାଦ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-6
ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏପରିକି ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଜ୍ଞାନ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁଁ ଅତି ଉଚ୍ଚ ମାନର ଇସ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯଥା ଉଷ୍ଟିଲ୍‌ (Wootz Steel) ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-7
ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ବୃହତ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିକାଶକୁ ଅତୀତରେ ବାଣିଜ୍ୟ ହିଁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା ।

ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପୁଦୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ୱାରା କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳକୁ ସୁଷମ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ :
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ । ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (Natural Resource Curse) କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ (Paradox of Plenty) ବୋଲି କହିଥା’ନ୍ତି ।

ସମ୍ବଳର ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ତଥାପି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଦରକାର ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ସୁବିନିଯୋଗ : ସୁରକ୍ଷିତ ପରିଚାଳନା :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଯୋଗଦ୍ଵାରା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଯଥୋଚିତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜୈବବିବିଧତାର କ୍ଷତି ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଅଛି ।

ଜୈବ ବିବିଧତାର କ୍ଷତି (Biodiversity Loss) : ପୃଥିବୀରେ ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ନିରରର ହ୍ରାସ ।

ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି :
ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ଚାଷୀ ଜଳସେଚନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି । ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ତୋଳନ ହେବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃଭରଣ ତୁଳନାରେ ଅଧ୍ବକ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି । ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି ଏବଂ ଏହାର ଉପଲବ୍ଧତା ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ବ୍ୟୟବହୁଳ ହେଉଛି ।

ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ଜଳର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି କିଛି ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି ।

ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକର ଅନୁପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ଵାରା ମୃର୍ତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ହେବ। ରେ ଲାଗିଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-8
ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିରେ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ (Mulching), ବହୁଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ମୃତ୍ତିକା ପରିଚାଳନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲା ।

ବର୍ଷ ମାନ ସମୟରେ ଆମକୁ ସେହି ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତିରେ ଚାଷ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହାଫଳରେ ମୃତ୍ତିକାକୁ ପୁନଃଭରଣ ପୁନଃର୍ଜୀବିତ କରି ଅବକ୍ଷୟରୁ ରୋକାଯାଇ ପାରିବ ।

ଭୂତଳ ଜଳର ଅତ୍ୟଧୁକ ବ୍ୟବହାର (Over Expolitation)

ପଞ୍ଜାବର ଏକ ଘଟଣା :
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ସେଠାରେ ଉତ୍କଟ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି । କାରଣ ଭୂତଳ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ସେଠାକାର ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଗହମ ଓ ଧାନ ଚାଷ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଭାରତକୁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଵାବଲମ୍ବୀ କରିବାରେ ପଞ୍ଜାବ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।

୧୯୬୦ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଗହମ ଓ ଧାନର ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଫଳରେ ଅଧ‌ିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲେ ।

ମଶାବକ ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଏନ୍ତୁଡିଶାଳ କୁହାଯାଏ ।
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳ ସ୍ତର ପ୍ରାୟ `୩୦ ମିଟର ତଳକୁ ଚାଲିଗଲାଣି । ଏହି ଜଳରେ କୀଟନାଶକ ଓ ସାରରୁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମିଶି ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଅଛି ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ପଞ୍ଜାବର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ‘ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ଶୋଷିତ’ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-9
ଏଥୁରୁ ଯାହା ଜଣାଯାଏ ଆମେ ଭୂତଳ ଜଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଅପେକ୍ଷା ଅଧ୍ବକ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ବ୍ୟବହାର କରୁଅଛୁ ।

ଏହି ଜଳ ସଙ୍କଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପରିମାଣ ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମୟ ପ୍ରୟାସ ଲାଗିବ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-10
ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ର ଜଳସ୍ତର ଗଭୀରତାର ମାନଚିତ୍ର ଜୁନ୍ ୨୦୨୨ (ଭୂସ୍ତରରୁ ଜଳର ଗଭୀରତା ମିଟରରେ)
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-11
ସିମେଣ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ :
ସିମେଣ୍ଟ ବିନା ଜୀବନ ଅକଳ୍ପନୀୟ । ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସିମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ କରାଯାଉଛି ।

ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ଘଟାଇଥାଏ ।

ଏହାଛଡ଼ା ଏହି ଧୂଳି ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ଜମା ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା ଓ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ କରିଥାଏ ।

ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଅତି କମ୍ ବା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ଼ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ନିମନ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-12
ବିକଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବାପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି । ଏଥୁରେ ପଥର ଓ ମାଟି ବା କର୍ଦ୍ଦମ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ସାମଗ୍ରୀ, ଉଭିଦ ଆଧାରିତ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ରୁ ସୃଷ୍ଟି ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ପୁଦୁଚେରୀରେ ଥ‌ିବା ଆରୋଭିଲ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍‌ ଆଧୁନିକ କୋଠା ବିଶେଷ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ କାଦୁଅରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।

ଏବେ ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହିତ ମିଶାଇ କମ୍ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଓ ଧାରଣୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ସ୍ଥାନୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସହ ସେହି ସ୍ଥାନର ଜଳବାୟୁ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇପାରୁଛି ।

ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ :
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ (ବୃକ୍ଷ + ଆୟୁର୍ବେଦ) ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥ‌ିରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ଯନ୍ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।

ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଛି । ବୃକ୍ଷର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜୀବନ କିମ୍ବା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟର ବିଜ୍ଞାନ । ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ।

ଏହା ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କ ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି; ଯଥା :-
(କ) ମୃଭିକା ଭିଭିରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ,
(ଖ) ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିତରଣ,
(ଗ) ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣ,
(ଘ) ଋତୁଭିଭିରେ ଜଳସେଚନର କୌଶଳ,
(ଙ) ଫସଲ ହାନିକାରକ କୀଟ ପରିଚାଳନା ରଣନୀତି ।

ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା :-
(କ) ପର୍ଯ୍ୟାୟଭିତ୍ତିକ କୃଷି ଓ ମିଶ୍ରିତ କୃଷି କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ।
(ଖ) ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରଖୁବାର ଉପାୟ ।
(ଗ) କବକ, ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ, ଜିଆ ବା କେଞ୍ଚୁଆ ଭଳି ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଉପାୟ ଇତ୍ୟାଦି ।

ସିକିମ୍‌ର ଏକ ଘଟଣା :
ସିକିମ୍ରେ ପେମାଙ୍କ ପାରି ବାରି କ କୃଷିଫାର୍ମରେ ବ୍ୟୟବହୁଳ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ସତ୍ତ୍ଵେ ଅମଳ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ଓ ଋଣଭାର ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଜୈବିକ କୃଷିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନୀତି ଘୋଷଣା କଲା ପରେ, ପେମାଙ୍କ ପରିବାର ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ଆପଣେଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-13
ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ନୀତିକୁ ଆପଣେଇବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏତେଟା ସହଜ ନଥିଲା । କାରଣ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ଜନିତ ଅବକ୍ଷୟଗତ ମୃତ୍ତିକାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଧୀରେଧୀରେ ହେଉଥିଲା । ଫଳତଃ ଅମଳ ଆଶାନୁରୂପକ ହେଉନଥିଲା ।

ପେମାଙ୍କ ପରିବାର ଗୋବର ଖତ ଓ ନିମ, ରସୁଣ ଆଦିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରାକୃତିକ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରି ବର୍ଷସାରା ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଫଳଚାଷ କଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଅଳେଇଚ, ଅଦା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ପନିପରିବା ସଠିକ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ବିକ୍ରିକରି ଲାଭବାନ ହେଲେ ।

୨୦୧୬ ମସିହାଠାରୁ ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଅଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ଵରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ କୃଷି ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇଅଛି ।

ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାର :
ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମକୁ ସ୍ଥାୟୀ ବିକଳ୍ପ ସମ୍ବଳ ଖୋଜିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଚ୍ଛିତ ସମ୍ବଳର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ଆମକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଅଧ୍ଯକରୁ ଅଧ‌ିକ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ହେବ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-14
ରାଜସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ଏକ ସୌର ପାର୍କ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜସ୍ଥାନର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦାର ୧୫% ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌର ମେଣ୍ଟ– ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭାରତର ନେତୃତ୍ଵ :
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଶି ସୌର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟ (IASE International Alliance for Solar Energy) ଗଠନ କରିଥିଲେ । ସୌର ରଶ୍ମି ରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏହି ମେଣ୍ଟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-15
ଭାଡ଼ଲା ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ (Bhadla Solar Park) ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ଵାକାଂକ୍ଷାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ପ୍ରତୀକ ।

ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଅଧିକରୁ ଅଧ‌ିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଅଛି । ଏହି ବିପଭିରୁ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ‘ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛନ୍ତି ।

ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଆମର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ଅତୀତରୁ ରହି ଆସିଛି । ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ଥାୟିତ୍ଵ, ପୁନଃସୃଷ୍ଟି, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପରିଚାଳନାରେ ଆମକୁ ଯଦ୍‌ବାନ ହେବା ନିହାତି ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  1. ପ୍ରକୃତିରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ସାମଗ୍ରୀ ଓ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ମାନବ ଜାତି ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଟେ ।
  2. ସମ୍ବଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ, ଯଥା – ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ।
  3. ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ‘‘ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ’’ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିପାରିବା ।
  4. ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ମାତ୍ରା ଯେପରି ଅଧ୍ବକ ନହୁଏ, ସେ ବିଷୟରେ ଆମେ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର । ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଯଥୋଚିତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଆମେ ବହୁବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।

ଇତିହାସର ଅନ୍ଧକାରମୟ ସମୟ ଉପରେ ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ :
ଇତିହାସକୁ ପଢ଼ିଲେ ଆମେ ଆମ ଅତୀତକୁ ଜାଣିବା । ଅତୀତକୁ ଜାଣିବା ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଅତୀତ ଆମ ସହିତ ରହିଛି ଓ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି । ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାରମୟ, ଅତୀତର ପାହାଚରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖ‌ିବା । ଅତୀତରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ, ଲାଞ୍ଛନା, ଧର୍ମାନ୍ଧତା, ରକ୍ତପାତ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭୀଷିକାମାନ ସମଗ୍ର ସମାଜ ବା ଦେଶ ଉପରେ ଦୁଃଖ-ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ବାଦଲ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ଅତୀତରେ’ ଘଟିଥିବା ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟୀ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟଣା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବଂଶଧରଙ୍କୁ ଦୋଷ ନଦେଇ, ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟୀ କାରଣୁଡ଼ିକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀ କ୍ରୂର ଶାସକ ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲରଙ୍କ ହିଟଲରୀ ଶାସନ ଅନେକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖକୁ ଠେଲି ନେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅମାନବୀୟ ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଧୂକୃତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଠର ଭାବେ ଶାସନ କରି ସେ ଅନେକଙ୍କ ନିନ୍ଦାର ପାତ୍ର ହୋଇଥିଲେ । ନାଜି ଚିନ୍ତାଧାରା ଫଳରେ ଅନେକ ନିରୀହ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା ।

ନିଷ୍ଠର ହିଂସା, ଦମନମୂଳକ କୁଶାସନ, ଦୁର୍ବାର କ୍ଷମତା ଲାଳସା ଆଦି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଘବ କରିବା ଓ ସମ୍ଭବତଃ, ଏସବୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେପରି ସ୍ଥାନ ନପାଏ; ସେଥ‌ିପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ ହେବ ।

BSE Odisha Class 8 Social Science Solutions Odia Medium ଭାରତ ଓ ଆମ ପୃଥିବୀ

8th Class Social Science Book Odia Medium Question Answer Pdf Download ଭାରତ ଓ ଆମ ପୃଥିବୀ Bharat O Ama Pruthibi, BSE Odisha Guru Class 8 Social Science Solutions Odia Medium Question Answer, Class 8 Social Science Book Odia Medium Pdf.

BSE Odisha 8th Class Social Science Book Solutions

8th Class Social Science Book Odia Medium Question Answer

Class 8 Social Science Odia Medium Question Answer

ଭାଗ ‘କ’-ଭାରତ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ : ଭୂମି ଓ ମାନବ

ଭାଗ ‘ଖ’-ଅତୀତର ସ୍ମୃତିଫର୍ଦ୍ଦ ସ୍ମୃତିଫର୍ଦ୍ଦ

ଭାଗ ‘ଘ’-ଶାସନ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ର

ଭାଗ ‘ଡ’-ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱର ଅର୍ଥନୈତିକ ଜୀବନ

BSE Odisha Guru Class 8 Social Science Question Answer

BSE Class 8 Social Science Solutions

Theme A – India and the World: Land and the People

  • Chapter 1 Natural Resources and Their Use Class 8 Question Answer

Theme B – Tapestry of the Past

  • Chapter 2 Reshaping India’s Political Map Class 8 Question Answer
  • Chapter 3 The Rise of the Marathas Class 8 Question Answer
  • Chapter 4 The Colonial Era in India Class 8 Question Answer

Theme D – Governance and Democracy

  • Chapter 5 Universal Franchise and India’s Electoral System Class 8 Question Answer
  • Chapter 6 The Parliamentary System: Legislature and Executive Class 8 Question Answer

Theme E – Economic Life Around Us

  • Chapter 7 Factors of Production Class 8 Question Answer

BSE Odisha 8th Class Text Book Solutions

BSE Odisha Class 8 Science Solutions Odia Medium Curiosity

8th Class Science Book Odia Medium Question Answer Pdf Download ଜିଜ୍ଞାସା Jigyansa, BSE Odisha Guru Class 8 Science Solutions Odia Medium Question Answer, BSE Odisha 8th Class Science Book Pdf.

BSE Odisha 8th Class Science Book Solutions

8th Class Science Book Odia Medium Question Answer

Class 8 Science Solution Odia Medium – Class 8 Science Odia Medium Question Answer

BSE Odisha Guru Class 8 Science Question Answer

BSE Class 8 Science Curiosity Solutions

Old Syllabus

BSE Odisha 8th Class Text Book Solutions

BSE Odisha Class 8 Math Solution Book Odia Medium Ganita Prakash

BSE Odisha Guru Class 8 Math Solutions ଗଣିତ ପ୍ରକାଶ Ganita Prakash, 8th Class Math Book Solution Odia Medium Pdf Download, Class 8 Math Solution Odia Medium.

BSE Odisha 8th Class Math Solution Book

Class 8 Math Solution Odia Medium

Class 8 Odia Medium Math Solution

BSE Class 8 Math Solution

BSE 8th Class Math Ganita Prakash Solutions

BSE Odisha Guru Class 8 Maths Solutions Algebra (Old Syllabus)

Chapter 1 ସେଟ୍

Chapter 2 ପରିମେୟ ସଂଖ୍ୟା

Chapter 3 ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ଅଭେଦ

Chapter 4 ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ

Chapter 5 ସୂଚକ ତତ୍ତ୍ଵ

Chapter 6 ବର୍ଗ-ବର୍ଗମୂଳ ଏବଂ ଘନ-ଘନମୂଳ

Chapter 7 ସମୀକରଣ ଓ ଏହାର ସମାଧାନ

Chapter 8 ବ୍ୟାବସାୟିକ ଗଣିତ

Chapter 9 ଚଳନ

Chapter 10 ତଥ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଓ ଲେଖଚିତ୍ର

Odia Medium 8th Class Math Solution Pdf Geometry (Old Syllabus)

Chapter 1 ଜ୍ୟାମିତିର ମୌଳିକ ଧାରଣ

Chapter 2 ତ୍ରିଭୁଜ

Chapter 3 ଚତୁର୍ଭୁଜ

Chapter 4 ଅଙ୍କନ

Chapter 5 ପରିମିତି

BSE Odisha 8th Class Text Book Solutions

BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium

BSE Odisha Guru Class 8 Social Science Notes

BSE Odisha Class 8 Social Science Notes

BSE Odisha 8th Class Social Science Notes

Also Read BSE Odisha Class 8 Social Science Solutions

Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ

Go through BSE Odisha Class 8 Science Notes Odia Medium and Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ to understand important concepts and topics more clearly.

8th Class Science Chapter 12 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ଯଥା- ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଆସାମ ଓ ଛତିଶଗଡ଼ ଆଦି ରାଜ୍ୟରେ ହାତୀମାନେ ଗାଁକୁ ପଶିଆସନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବ ହୁଏ ଏବଂ ଜଳାଶୟ ଶୁଝାଯାଏ, ହାତୀମାନେ ଧାନ, ଆଖୁ ଓ କଦଳୀ ଭଳି ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନରେ ଗାଁ ପାଖ ଚାଷଜମି କିମ୍ବା ବଗିଚାକୁ ଆସି ଫସଲ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହ ମଣିଷ ଓ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କରିଥାନ୍ତି ।

ବୃଷ୍ଟିପାତ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ରାସ୍ତା ଓ କୋଠାବାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଗଛ କାଟିବା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ଖରାପ କରିଦିଏ । ଏହା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ସଙ୍କୁଚିତ ଓ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ ।

ଏହାର ଫଳସ୍ଵରୂପ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ବାସସ୍ଥାନ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ ନ ହୋଇ, ସେମାନେ ମଣିଷ ବାସସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ହାତୀମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବନରେ ଅଭ୍ୟସ୍ତ, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ପରବିର୍ଜନ ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଯାଏ ।

ପରି ବେଶବିତ୍‌ମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଯାତାୟତର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦେଶର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଚଲାପଥ (Corridors) ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଚଲାପଥଗୁଡ଼ିକ ଜଙ୍ଗଲ ବାସସ୍ଥାନ ସହ ସଂଯୋଗ କରେ ।

ଆମେ ଆମର ପାରିପାର୍ଶ୍ବକ ଅବସ୍ଥାକୁ କିପରି ଅନୁଭବ କରୁ ?
ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ବିଭିନ୍ନ ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ଦେଖୁଲେ ଜଣାଯାଏ ବିଭିନ୍ନ ବାସସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ବାସ କରନ୍ତି । ବାସସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବ ବାସ କରେ । ଗୋଟିଏ ଗଛର ବଳ୍‌କଳ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବର ବାସସ୍ଥାନ ହୋଇଥାଏ ।
ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପାରିପାର୍ଶ୍ବକ ପରିସ୍ଥିତି ସହ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିଥାନ୍ତି ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୧ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହିତ ଦଳଗତ ଭାବରେ ବାସସ୍ଥାନ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବାସସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା । ଏହା ସହିତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବାସସ୍ଥାନର ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା ।
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ : ନୋଟ୍ ଖାତା, କଲମ

କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ :
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଦୁଇଟି ବାସସ୍ଥାନର ଚିତ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି ।
ବର, ଆମ୍ବ କିମ୍ବା ତେନ୍ତୁଳି ଗଛ ଭଳି ଏକ ବଡ଼ ଗଛ କିମ୍ବା ପୋଖରୀ, ଜଙ୍ଗଲ, କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ଭଳି ବାସସ୍ଥାନମଧ୍ୟରୁ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ।
ଏହି ବାସସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଆମେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ସଜୀବ ଏବଂ ନିର୍ଜୀବଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ
କରାଯାଉ ।
ନିଜର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ଏହି ସାରଣୀରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଉ ।

ସାରଣୀ–୧: ଦୁଇଟି ବାସସ୍ଥାନର ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ

ଜଳାଶୟ ଜଙ୍ଗଲ
ସଜୀବ ନିର୍ଜୀବ ସଜୀବ ନିର୍ଜୀବ
ମାଛ ପାଣି ଉଭିଦ ମାଟି
ବେଙ୍ଗ ଜଳ ଘାସ ପଥର
ଜଳରେ ବାସକରୁଥିବା ଛୋଟଜୀବ କାଦୁଅ ପକ୍ଷୀ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ
ଜୀବାଳୀ ପଥର ହରିଣ ଶୁଖପତ୍ର

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଉଭୟ ଜଳାଶୟ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ବାସସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସଜୀବ, ଯଥା ମାଛ, ବେଙ୍ଗ, ଉଭିଦ, ଘାସ ଆଦି ଓ ନିର୍ଜୀବ ଉପାଦାନ ଯଥା ପାଣି, କାଦୁଅ, ପଥର, ମାଟି ଇତ୍ୟାଦି ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଦେଖୁବାକୁ ପାଇଲୁ ।

ସାରଣୀରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ବାସସ୍ଥାନରେ କେଉଁ ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ?
ଉ –
ସାରଣୀରେ ଥିବା ଉଭୟ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନରେ ସମାନତା ଦେଖାଯାଏ ।

ତଥାପି ସଜୀବ ଏବଂ ନିର୍ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହୋଇଥାଆନ୍ତି । ସାରଣୀରେ ଆମେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେହି ବାସସ୍ଥାନର ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (Biotic Component) ଏବଂ ନିର୍ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ (Abiotic Component) କୁହାଯାଏ ।

ତୁମେ କେବେ ଭାବିଛ କି କାହିଁକି କେତେକ ଜୀବ ମାଟିରେ ବାସ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆଉ କେତେକ ଜୀବ ଜଳରେ ବାସ କରନ୍ତି ?
ଉ-
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 1
ମାଛ କିପରି ପୋଖରୀରେ ବଞ୍ଚେ ?
ଉ-
ପୋଖରୀ ମାଛମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ଅମ୍ଳଜାନ, ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ପୋଖରୀରେ ମାଛମାନେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଛୋଟ ଉଦ୍ଭଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ (ଜୈବିକ) ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ପାଣିରୁ ଅମ୍ଳଜାନ (ଅଜୈବିକ) ପାଇଥାନ୍ତି । ପୋଖରୀରେ ବେଙ୍ଗ, କଇଁଛ, ସାପ, ବତକ, ଗେଣ୍ଡା, ମଶା, କଙ୍କି ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଜଳଜ ଉଭିଦ ଚିଙ୍ଗୁଡିଆ ଦଳ, ଶୈବାଳ, ପଦ୍ମ ଇତ୍ୟାଦି ବାସକରିଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଓ ନିର୍ଜୀବ ବସ୍ତୁ ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ମାଧ୍ଯମରେ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାସସ୍ଥାନରେ ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ପରି ଜୈବିକ ତଥା ମାଟି, ଜଳ, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ତାପମାତ୍ରା ପରି ଭୌତିକ ଉପାଦାନ ଥାଏ ।
ଉଦାହରଣ : ଜଙ୍ଗଲ ଦିନରେ ଗରମ ଓ ରାତିରେ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଥାଏ । ସାପ ରାତିରେ ବାହାରକୁ ଆସେ, କିନ୍ତୁ ମୂଷା ଦିନରେ ସକ୍ରିୟ ହୁଏ । ସେମାନେ ସମାନ ବାସସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି । ଏହିପରି ଜୀବମାନେ ଗୋଟିଏ ବାସସ୍ଥାନରେ ସମନ୍ଵୟ ରଖୁ ସହାବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ।

ପ୍ରକୃତିରେ କେଉଁମାନେ ଏକାଠି ରୁହନ୍ତି ?
ଏକ ଜଳାଶୟରେ ଏକାଠି ବାସ କରୁଥିବା ସମାନ ପ୍ରକାରର ମାଛର ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାଛର ଜୀବସଂଖ୍ୟା (Population) କୁହାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ବାସସ୍ଥାନରେ ରହୁଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜୀବଙ୍କ ଜୀବସଂଖ୍ୟାକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ରେକର୍ଡ଼ କରିପାରିବା ।

Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ

କାର୍ଯ୍ୟ – ୨ : ଆସ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିବା :
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଆମେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଓ ସମୟରେ ସବୁ ପ୍ରକାରର ଉଭିଦ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗଣନା କରି ଜୀବସଂଖ୍ୟା ବିଷୟରେ ଧାରଣା ପାଇବା

ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ : ମାପ ଫିତା, ନୋଟ୍ ଖାତା, କଲମ ।
କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ :
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଚାରିରୁ ପାଞ୍ଚଟି ଦଳରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଉ ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ଜୀବ, ଉଭିଦ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବେ ।

ଏକ ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ କି ?

କାର୍ଯ୍ୟ – ୩ : ଆସ ପଢ଼ିବା :
ଶିକ୍ଷଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଆମେ ଗୋଟିଏ ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଙ୍କ ଭୂମିକା ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ଜଳାଶୟରେ ଥ‌ିବା ମାଛ ନିକଟସ୍ଥ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ବଂଶବୃଦ୍ଧିକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଗବେଷକମାନେ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଦୁଇଟି ଜଳାଶୟକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 2
ଜଳାଶୟରେ ବହୁତ ମାଛ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ଚାରିପାଖରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଫୁଲଗଛ ଥିଲା । ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ଚିନ୍ତା କର ।
ଉ-
ଜଳାଶୟ ‘କ’ରେ ବହୁତ ମାଛ ଥିବାରୁ ସେମାନେ କଙ୍କିର ଲାର୍ଭା ଖାଇଥାନ୍ତି ଯାହାଫଳରେ କି କଙ୍କିର ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଏ ଓ ପରାଗଣକାରୀ ମହୁମାଛ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ବଢ଼ିବା ଫଳରେ ଅଧ‌ିକ ଫୁଲଗଛ ହୋଇଥାଏ ।

‘ଖ’ ଜଳାଶୟରେ କୌଣସି ମାଛ ନଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ଚାରିପାଖରେ କମ୍ ଫୁଲଗଛ ଥିଲା । ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ଚିନ୍ତା କର ।
ଉ-
‘ଖ’ ଜଳାଶୟରେ କୌଣସି ମାଛ ନଥ‌ିବାରୁ ଏଠାରେ କଙ୍କିମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଥାଏ ଫଳରେ ସମସ୍ତ ମହୁମାଛଙ୍କ ବଂଶ ନିପାତ କରିଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ପରାଗରେଣୁ ହୋଇନପାରିବାରୁ ଫୁଲଗଛ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀରେ ଭୂମିକା ଥାଏ ?

ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ :
ପୁଷ୍କରିଣୀ ଏକ ସ୍ଵୟଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସଂସ୍ଥା (ecosystem) । ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେ ପୋଖରୀ ଦେଖୁ ଯେପରି ନରେନ୍ଦ୍ର ପୋଖରୀ ପୁରୀରେ, ବିନ୍ଦୁସାଗର ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ, କୁସୁମ ପୋଖରୀ ଯାଜପୁରରେ ।
କେତେକ ହ୍ରଦରେ ମଧୁର ଜଳ ଓ କେତେକ ହ୍ରଦରେ ଲୁଣି ପାଣି ଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ହ୍ରଦ ଚିଲିକା ଅନେକ ପ୍ରକାର ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥାଏ । ଗଞ୍ଜାମର ତାମ୍ପରା, କେଉଁଝରର ଡେରାସ, କାଞ୍ଜିଆ ଇତ୍ୟାଦି ଏଗୁଡ଼ିକ
ଜଳୀୟ ବାସସ୍ଥାନ (water habitant) ।
ପୁଷ୍କରିଣୀ ବା ପର୍ଯ୍ୟାବାସ କେତେକ ଜୈବିକ ଉପାଦାନ, ଯଥା- ଶୈବାଳ, ୟୁଲୋଥୁସିସ୍‌ରୁଲିନା, ଟେରିଡୋଫାଇଟ୍ (ଆଜୋଲା, ସାଲଭେନିଆ) ସପୁଷ୍ପ ଉଭିଦ (ଲେମନା, ପିଷ୍ଟିଆ) ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 3
ବିଲାତି ଦଳ, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଆ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଭାସିଥାନ୍ତି । ଏଠାରେ ୟୁପ୍ଲୀନା ଶିଉଳିକୁ ଖାଏ, ବଡ଼ ଶିଉଳି ଛୋଟମାଛ ଖାଆନ୍ତି, ଛୋଟ ମାଛ ବିଟଲ୍ (ଜଳପୋକ) ଖାଏ, ପରେ ବଡ଼ ମାଛର ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ । ପୋଖରୀ ତଳ ଭାଗରେ ଗେଣ୍ଡା ଥାଆନ୍ତି ।
ଜଳପୋକକୁ ବେଙ୍ଗ ଖାଆନ୍ତି । ବଗ, ପାଣିକୁଆ, ହଂସ ଇତ୍ୟାଦି ଜଳ ଜୀବନ ଏଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଆନ୍ତି ।

ତୁମେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଖରୀ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଅଛି (ହଁ କି ନା) ।
(୧) ଶୈବାଳ, ବିଲାତି ଦଳ, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଆ ଦଳ __________ । ଉ- ନା
(୨) କଇଁ, ପଦ୍ମ __________ । ଉ- ହଁ
(୩) ମାଛର ପ୍ରକାର କେଉଁ ଜାତିର, କଉ, କେରାଣ୍ଡି, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି __________ । ଉ- ହଁ
(୪) କେଉଁ ପ୍ରକାର ପୋକ ଅଛନ୍ତି __________ ।
ଉ-
ଜଳପୋକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୀଟପତଙ୍ଗ
(୫) ବଗ, ହଂସ, ପାଣିକୁଆ, ମାଛରଙ୍କା, ବେଙ୍ଗ __________ । ଉ- ହଁ
(୬) ଏହାର ଏକ ଚିତ୍ର କରି ଦର୍ଶାଅ । __________ ।
ଉ-
ନିଜେ ଅଙ୍କନ କରିବେ ।
(୭) ପୋଖରୀର ଅନ୍ୟ ଉପଯୋଗିତା ଲେଖ । ଉ- ନା
ଉ-
ପୋଖରୀରେ ଜଳ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ଏଥିରେ ଲୋକମାନେ ଗାଧୋଇବା, ଲୁଗାସଫା କରିବା, ମାଛଚାଷ କରିବା ଓ ନିକଟରେ ଥିବା କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଜଳସେଚନ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଉଭୟ ଜଳାଶୟରେ କଙ୍କି, ମହୁମାଛି ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ତୁଳନା କର । ତୁମେ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛ କି ? ଆମେ ଦେଖ‌ିଲେ ଯେ ଜଳାଶୟ ‘କ’ ରେ ଥିବା କଳଙ୍କି ସଂଖ୍ୟା ଜଳାଶୟ ‘ଖ’ ତୁଳନାରେ କମ୍ ଥିଲା । କାହିଁକି ?
ଉ-
ମାଛ କଙ୍କିର ଲାର୍ଭା ଖାଏ, ତେଣୁ ମାଛ ଥିବା ଜଳାଶୟରେ କମ୍ କଙ୍କି ରହିବେ । କଙ୍କି ସାଧାରଣତଃ ମାଛି, ମହୁମାଛି ଏବଂ ପ୍ରଜାପତିକୁ ଖାଇ ଖାଆନ୍ତି । ତେଣୁ କଙ୍କି ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ଥିବାରୁ ମହୁମାଛି, ମାଛି ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଅଧ‌ିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦେଖାଗଲେ । ଏହି କୀଟପତଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୋଟିଏ ଫୁଲରୁ ଅନ୍ୟ ଫୁଲକୁ ପରାଗ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଯାହା ଉଦ୍ଭଦର ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ତେଣୁ, ବେଶି ମାଛ ଥ‌ିବା ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଥିବା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ, ମାଛ ନଥ‌ିବା ଜଳାଶୟ ପାଖରେ ଥ‌ିବା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ମଞ୍ଜି ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 4
ଏହି ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଆମେ କ’ଣ ଜାଣିଲେ ? ଗୋଟିଏ ଜଳାଶୟର ମାଛ ଜୀବସଂଖ୍ୟା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ବୀଜ ଉତ୍ପାଦନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ ?
ଉ-
ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ କୌଣସି ବାସସ୍ଥାନର ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ତାପ, ଜଳ, ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ ଆଦି) ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି ।

ମଣିଷଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧିକ ମାଛ ଧରିବା ଏହି ସନ୍ତୁଳନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ କି ? ଏହା ବାସସ୍ଥାନରେ ଥବା ସଜୀବ ଏବଂ ନିର୍ଜୀବଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
ଉ-
ହଁ, ଏହା ଜୈବିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ । ମାଛ କମିଗଲେ କଙ୍କିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିବ ଫଳରେ ମହୁମାଛି ଓ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ହ୍ରାସ କରିବ । ତେଣୁ ଗଛର ପରାଗଣ ଓ ମଞ୍ଜି ଉତ୍ପାଦନ କମିଯିବ ।

ସାରଣୀ : ବାସସ୍ଥାନରେ ଜୈବିକ ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା

ମାନଦଣ୍ଡ ୧:ଅଜୈବ ଏବଂ ଜୈବିକ ଉପାଦନ ଗୁଡ଼ିକ– ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ମାନଦଣ୍ଡ ୨ : ଦୁଇଟି ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ମାନଦଣ୍ଡ ୩ : ଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ।
ଜିଆ ଓଦା ମାଟିରେ ବାସ କରେ । ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଯୋଗୁଁ ଦିନର ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ ହୁଏ । ବେଙ୍ଗ କୀଟତଙ୍ଗ ଖାଏ ।
ଜଳାଶୟରେ ଅନେକ ଅଣୁଜୀବ ଥାଆନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଶୀଘ୍ର ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୁଏ । ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ସାପ ମାଛ ଖାଏ ।
ମାଛ ପାଣିରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଏ । ଜଳପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ବାୟୁ ଧୀରେଧୀରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ମୃଦୁ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ବେଙ୍ଗ ଏବଂ ମାଛ ଛୋଟ କୀଟପତଙ୍ଗ ଲାର୍ଭା ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିପାରନ୍ତି ।
ଜଳାଶୟ ନିକଟ ମାଟି ଆର୍ଦ୍ର ରହେ । ଗୋଟିଏ ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛ କିମ୍ବା ବେଙ୍ଗମାନଙ୍କଠାରୁ ନିଜ ଅଣ୍ଡାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଜଳରେ ଥ‌ିବା ଉଦ୍ଭଦ ନିକଟରେ ଅଣ୍ଡା ଦିଏ ।

ଜୀବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାରିପାଶ୍ୱିକ ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା :
ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବାୟୁ, ଜଳ, ମାଟି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ । ଜୀବ କିମ୍ବା ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀ ସେମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପୋଷଣ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଜୈବିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
ଉଭୟ ଜୈବିକ ଉପାଦାନ ତଥା ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ହେଉଥ‌ିବା ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଯେକୌଣସି ବାସସ୍ଥାନରେ ଜୀବର ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୪ : ଆସ, ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ନିମ୍ନ ମାନଦଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଜୈବିକ ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନଟ କରିବାକୁ ହେବ ।

କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ :
ମାନଦଣ୍ଡ ୧ : ଅଜୈବିକ ଓ ଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା । ଏଗୁଡ଼ିକ ଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ପୁଷ୍ଟିସାଧନ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ଭଳି ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରନ୍ତି । ମାନଦଣ୍ଡ ୨ : ଦୁଇଟି ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା । ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବାସସ୍ଥାନର ଭୌତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରନ୍ତି ।
ମାନଦଣ୍ଡ ୩ : ଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା । ଏଗୁଡ଼ିକ ପୁଷ୍ଟିସାଧନ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ଭଳି ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିମିତ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳର ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଏକ ବାସସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଘଟିଥାଏ । ଆମେ ଅନୁମାନ କରିପାରିବା ଯେ ଯେକୌଣସି ବାସସ୍ଥାନରେ ଥ‌ିବା ଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ (ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ଅଣୁଜୀବ) ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ (ବାୟୁ, ଜଳ, ମାଟି, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରା) ପରସ୍ପର ସହିତ କ୍ରିୟା କରି ଏକ ପରିସଂସ୍ଥା (Ecosystem) ଗଠନ କରନ୍ତି ।
ଗୋଟିଏ ପରିସଂସ୍ଥାର ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀ ଖାଦ୍ୟ, ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 5
ପ୍ରକୃତିରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ମୁଖ୍ୟ ପରିସଂସ୍ଥା ଅଛି । ଜଳୀୟ (aquatic) ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଜଳାଶୟ, ନଦୀ ଏବଂ ହ୍ରଦ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିବାବେଳେ ସ୍ଥଳୀୟ (terrestrial) ପରି ସଂସ୍ଥାରେ ଜଙ୍ଗଲ, ଚାଷଜମି କିମ୍ବା ବରଗଛ, ଆମ୍ବଗଛ, ତେନ୍ତୁଳି ଭଳି ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଚିତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥଳ ପରିସଂସ୍ଥା ମିଶ୍ରଣ ଅବସ୍ଥା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଚିତ୍ରରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ନଦୀ (ଜଳ ପରିସଂସ୍ଥା) ସହିତ ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ତୃଣଭୂମି ଏବଂ ଚାଷଜମି (ସ୍ଥଳ ପରିସଂସ୍ଥା) ଦେଖୁପାରିବ । ଚାଷଜମି ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟକ୍ୟତ ପରିସଂସ୍ଥା । ଏହି ପରିସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଯେକୌଣସି ସମୟରେ ପରସ୍ପର ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରିଥାନ୍ତି ।
ଉଭିଦରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ, ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଏବଂ ଜଳ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ଉଭିଦବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମାଟି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପୁଷ୍ଟିକର ତତ୍ତ୍ଵ ଯୋଗାଇବା ସହିତ ତା’ର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇଥାଏ ।
ବାୟୁ ଉଭିଦ ତଥା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଦାନ କରେ, ସମସ୍ତ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଜଳ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।
ଉଭିଦମାନେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ କରିଥାନ୍ତି, ଚେର ମାଟିକୁ ଧରି ରଖେ ଏବଂ ମୃର୍ତ୍ତିକାକ୍ଷୟକୁ ରୋକେ ଏବଂ ଉଭିଦ ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରଖେ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଥଣ୍ଡା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 6
ଜୀବରୁ ପରିସଂସ୍ଥା

ଆସ ବର୍ଗୀକରଣ କରିବା
କେଉଁ ଜୀବ କେବଳ ଉଭିଦ ଏବଂ ଉଭିଦଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଖାଏ, କେଉଁ ଜୀବ କେବଳ ପ୍ରାଣୀ ଖାଏ, କିମ୍ବା ଉଭୟ ଖାଏ, ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ସାରଣୀରେ ଲେଖ ।

ସାରଣୀ – ୪ : ବିଭିନ୍ନ ଜୀବଙ୍କ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 7
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଜୀବମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଆଧାରରେ ଉତ୍ପାଦକ, ଭକ୍ଷକ, ତୃଣଭୋଜୀ ଓ ମାଂସାହାରୀ ଭାବରେ ବର୍ଗିତ କରାଯାଇଛି ।

Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ

ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ କିପରି ପାଆନ୍ତି ?
ଉ-
ଉଭିଦମାନେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦକ (producer) କିମ୍ବା ସ୍ଵଭୋଜୀ (auto troph) (ସ୍ଵ = ନିଜ + ଭୋଜୀ) = ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷକ (consumer) କିମ୍ବା ପରଭୋଜୀ (heterotroph) ପର = ଅନ୍ୟ + ଭୋଜୀ = ଖାଦ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 8
ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ

ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ କେବଳ ଉଭିଦ ବା ଉଭିଦଜାତ ପଦାର୍ଥ ଖାଆନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ତୃଣଭୋଜୀ ବା ଶାକାହାରୀ (herbivores) କୁହାଯାଏ, ଯେପରିକି ହରିଣ ଓ ଠେକୁଆ ।
ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ମାଂସାଶୀ ବା ମାଂସାହାରୀ (carnivores) କୁହାଯାଏ, ଯେପରିକି ଚିତାବାଘ ।
ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ଉଭୟ ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବହାରୀ (ominivores) କୁହାଯାଏ । ଯେପରିକି କାଉ, ବିଲୁଆ ଏବଂ ମୂଷା ।

କିଏ କାହାକୁ ଖାଆନ୍ତି ? :
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସଂସ୍ଥାର ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଯୋଡ଼ିପାରିବା ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୬ : ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବା :
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଏକ ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ବୁଝିବା ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ଏକ ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାର (grassland ecosystem) ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଉ ।
ଏକ ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଆମେ ଦେଖିପାରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଜୀବ ଯଥା— ଘାସ, ବେଙ୍ଗ, ଠେକୁଆ, ବିଲୁଆ, ଝିଣ୍ଟିକା, ସାପ ଏବଂ ଚିଲ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉ ।
ପୂର୍ବ ଚିତ୍ରରେ କିଛି ଜୀବଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ କାହାକୁ ଖାଏ ତାହାର ଏକ ସମ୍ପର୍କ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।
ଚିତ୍ରରେ ତୀର ଚିହ୍ନ: ଭଳି, ବାକି ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ତୀର ଚିହ୍ନ ଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ ଘାସକୁ ଠେକୁଆ ଖାଏ ଏବଂ ଠେକୁଆକୁ ବାଘ ଖାଏ । ଏହା ଏକ ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ଦର୍ଶାଉଛି ।
ଉଦାହରଣ : ଘାସ → ଝିଣ୍ଟିକା → ବେଙ୍ଗ → ସାପ → ଚିଲ
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 9
ଏକ ତୃଣଭୂମିରେ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ଦର୍ଶାଉଥ‌ିବା ଏକ ବୈଖ୍ୟକ କ୍ରମକୁ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳ କୁହାଯାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୭ : ଆସ ଆଙ୍କିବା :
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଧାର କରି ଏକ ପିରାମଡ୍ ଅଙ୍କନ କରିବା ଓ ଖାଦ୍ୟସ୍ତର ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 10
(କ) ଏକ ଫସଲ କ୍ଷେତରେ ଧାନ, ମୂଷା ଏବଂ ଚିଲର ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 11
(ଖ) ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରୁଥିବା ଏକ ପିରାମିଡ୍

କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ଚିତ୍ରରେ ଏକ ଫସଲ କ୍ଷେତକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେଉଁଥ‌ିରେ ଧାନ, ମୂଷା ଏବଂ ଚିଲ ଅଛନ୍ତି ।

  • ଚିତ୍ର (କ)ରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାରର ଜୀବର ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗଣନା କରାଯାଉ ।
  • ଏକ ସାରଣୀ ତିଆରି କରାଯାଉ ଏବଂ ସାରଣୀରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ପାଖରେ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖାଯାଉ ।
  • ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବକ୍ରମରେ ସଜାଯାଉ, ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାକୁ ତଳେ ଏବଂ ସାନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଉପରେ ରଖାଯାଉ ।
  • ମୂଷା, ଧାନ ଏବଂ ଚିଲକୁ ଚିତ୍ର (ଖ)ରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଉ ।
  • ଏହା ଏକ ପିରାମିଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ପିରାମିଡ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ କରାଯାଉ ।
  • ଏକ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ଖାଦ୍ୟସ୍ତର (trophic level) କୁହାଯାଏ ।
  • ସବୁଜ ଉଭିଦ ଭଳି ଉତ୍ପାଦକମାନେ ପ୍ରଥମ ଖାଦ୍ୟସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି ।
  • ଠେକୁଆ ଏବଂ ହରିଣ ପରି ତୃଣଭୋଜୀ ଦ୍ଵିତୀୟ ସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି ।
  • ବେଙ୍ଗ ପରି ଛୋଟ ମାଂସାଶୀ ପ୍ରାଣୀ ତୃତୀୟ ସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି ।
  • ବାଘ ଓ ଶାଗୁଣା ପରି ବଡ଼ ମାଂସାଶୀ ପ୍ରାଣୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରରେ ଥାଆନ୍ତି ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଗଣନା କରିବାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଧାନ ଗଛ ସଂଖ୍ୟା ସର୍ବାଧ‌ିକ । ମୂଷା ସଂଖ୍ୟା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ଓ ଚିଲ ସଂଖ୍ୟା ସର୍ବନିମ୍ନ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୮ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଏବଂ ସଂଯୋଗ କରିବା :
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରସ୍ପର ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ଏକ ଖାଦ୍ୟଜାଲି ଗଠନ କରନ୍ତି ତାହା ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ।
ଚିତ୍ରକୁ ଭଲଭାବରେ ଦେଖ ଏବଂ କିଏ କାହାକୁ ଖାଏ ତାକୁ ତୀର ଚିହ୍ନ ଦ୍ଵାରା ଯୋଡ଼ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : : ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବକୁ ଦୁଇ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟକ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ଖାଇପାରନ୍ତି । ଏହିପରି ଭାବରେ ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ଏକ ଜାଲି ଗଠନ କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ଜାଲି (life cycle) କୁହାଯାଏ ।
ଜୀବମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ପରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଜୀବ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ବିକଶିତ ହୁଏ ଏବଂ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରେ । ଜୀବମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ମୃତ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସହିତ ଅନେକ ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 12
ଖାଦ୍ୟ ଜାଲି

ପ୍ରକୃତିରେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତର ପରିଣତ କ’ଣ ହୁଏ ?
ବର୍ଷାଦିନେ ମୃତ ଉଭିଦ କିମ୍ବା ଗଛ ଉପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛତା ଭଳି ଛତୁ ବଢ଼ିଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପ୍ରକାରର କବକ (fungus) ଯାହା ମୃତ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ବଢ଼େ I କବକ ଏବଂ ବୀଜାଣୁ ଭଳି ଅଣୁଜୀବମାନେ ମୃତ ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶରୀରରେ ଥ‌ିବା ଜଟିଳ ପଦାର୍ଥକୁ ଭାଙ୍ଗି ସରଳ ପଦାର୍ଥ ପରିଣତ କରି ଦିଅନ୍ତି ।

ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷକକୁ ମାଟିକୁ ଫେରାଇ ଆଣେ । ପଶୁ ମଳ – ଯେପରିକି ଗାଈର ଗୋବର ଉପରେ ଛୋଟ କୀଟପତଙ୍ଗ, ଗୋବର ପୋକ ଏବଂ ମାଛି ବସିଥିବାର ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ସେମାନେ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ଏବଂ ପୋଷକକୁ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପରିବେଶକୁ ଫେରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅପଘଟନ (decompostic) କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଅପଘଟକ (decompositer) କିମ୍ବା ମୃତଜୀବୀ (saprotroph) ବା ମୃତଭେଗାଜୀ (ମୃତ = ସଢ଼ା + ଭୋଜୀ = ଖାଦ୍ୟ) କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 13
ମୃତ ଜୈବ ପଦାର୍ଥ ଉପରେ ବଢୁଥ‌ିବା ଛତୁ

ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ମାଟିରେ ବଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ମାଟିରେ ଥ‌ିବା ଅନେକ ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ ଅପଘଟକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଆସିଥାଏ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଅପଘଟକମାନେ ପୋଷକଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ କରନ୍ତି । ପ୍ରକୃତିରେ କିଛି ବି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ – ସବୁକିଛି ପୁନଃ ବ୍ୟବହାରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ଅନେକ ପରିବ୍ରାଜକ ପକ୍ଷୀ ହଜାର ହଜାର ମାଇଲ୍ ଉଡ଼ି ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି । ସେମାନେ ପ୍ରତିକୂଳ ଜଳବାୟୁକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ଵେଷଣରେ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ପକ୍ଷୀମାନେ ପର୍ଯ୍ୟାବାସଗୁଡ଼ିକର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାନ୍ତି ନାହିଁ ବରଂ କିମ୍ବା ବୀଜବିସ୍ତାରକାରୀ ଭାବେ ପରିସଂସ୍ଥାର ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ସେମାନେ ଆସୁଥୁବା ପଥରେ ପରାଗଣକାରୀ ରଖୁବାରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ଏହି ଉପାଭୟରେ ସେମାନେ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାବାସକୁ ସଂଯୋଗ କରନ୍ତି ।

ପକ୍ଷୀମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଖାଇ କୃଷକକକୁ କୀଟସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଫସଲ ବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
ଫ୍ଲେମିଙ୍ଗୋ (flaminog) ଓ ଶଭଲର୍ (shoveler) ପରି ପରିବ୍ରାଜକ ପକ୍ଷୀ ଶୀତଋତୁରେ ସୁଦୂର ସାଇବେରିଆ ଓ ଉତ୍ତରମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଚିଲିକା ତଥା ମଙ୍ଗଳାଯୋଡ଼ି ପର୍ଯ୍ୟାବାସକୁ ଆସନ୍ତି । ସେହିପରି ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମୟରେ ଅନେକ ପରିବ୍ରାଜକ ପକ୍ଷୀ ଆସିଥାନ୍ତି ।

ଭାରତୀୟ ଡାକ ବିଭାଗଦ୍ଵାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରବାସୀ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଡାକଟିକଟ ଏବଂ ଲାଫାଫା ସଂଗ୍ରହ କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସେମାନଙ୍କର ଆସିବାର କାରଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କର ।
ଉ-
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ ।

ଗୋଟିଏ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ହୋଇପାରେ ? :
ପ୍ରଦୂଷଣ କାରଣରୁ ପୋଖରୀରେ ଥ‌ିବା ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଦ ଲୋପ ପାଇଯା’ନ୍ତି । ଉଭିଦ ସଂଖ୍ୟା କମିଗଲେ ଜଳରେ ଅଳ୍ପ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦିତ ହେବ, ଯାହାଦ୍ଵାରା ସେହି ଜଳାଶୟର ମାଛସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବ । ମାଛସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଜଳାଶୟରେ ଭକ୍ଷକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମିଯିବ । ଫଳସ୍ଵରୂପ, କୀଟପତଙ୍ଗଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 14
ଏହି କୀଟପତଙ୍ଗ ନିକଟସ୍ଥ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରକୁ ବ୍ୟାପିଯିବେ । ଯାହା ଫଳରେ ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଫସଲର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ, ଯାହା ପୁଣି ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୯ : ଆସ ପଢ଼ିବା :
୧୯୮୦ ଦଶକରେ ଭାରତ, ବେଙ୍ଗ ଗୋଡ଼ର ବିଶେଷତଃ ଭାରତୀୟ ବୁଲ ଫ୍ରଗ୍ (Hoplobatrachus Tigerinus) ଗୋଡ଼ର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଦେଶ ଥିଲା । ବ୍ୟାପକ ରପ୍ତାନି ହେତୁ ବେଙ୍ଗସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ହେଲା ।
ବେଙ୍ଗମାନେ କୀଟପତଙ୍ଗ ଖାଆନ୍ତି । ତେଣୁ ବେଙ୍ଗସଂଖ୍ୟା କମିବା ହେତୁ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ କୀଟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ଏହା ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ରାସାୟନିକ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା, ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ ଜଳରେ ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ନଷ୍ଟ କଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ପରିବେଶ ଓ ମାନବ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ କୁପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା । ପରିବେଶର ଅଧ‌ିକ କ୍ଷତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ବେଙ୍ଗ ଗୋଡ଼ ରପ୍ତାନିକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 15
ଭାରତୀୟ ବୁଲଫ୍ରେଗ୍

ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଉପରେ ପରିସଂସ୍ଥା ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖେ ? :
ଖାଦ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ବ୍ୟତୀତ, ଜୀବମାନେ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ, ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାନ କି ମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଭଳି ସାଧାରଣ ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଯୋଗିତା କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଜୀବସଂଖ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଏବଂ ପରିସଂସ୍ଥାକୁ ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହା ହେଉ ନଥିଲେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବସଂଖ୍ୟା ଅତ୍ୟଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାନ୍ତା, ଯାହା ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 16
ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଜୀବଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା

ଯେକୌଣସି ବାସସ୍ଥାନରେ ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ :
ସହଭାଗିତା (Mutualism) : ଏଥରେ ଉଭୟ ଜୀବ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି । ଉଦାହରଣ- ମହୁମାଛି ଓ ଫୁଲ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 17
ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା

Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ

ସହଭୋଜିତା (Commensalism) : ଏଥରେ ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଉପକୃତ ହୁଏ ମାତ୍ର ଅନ୍ୟଟି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ନାହିଁ । ଉଦାହରଣ ଗଛ ଡାଳ ଉପରେ ଅର୍କିଡ଼୍ ।
ପରଜୀବିତା (Parasitism) : ଏଥରେ ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଉପକୃତ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟଟି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ । ଉଦାହରଣ – କୁକୁର ଶରୀରରେ ଟିଙ୍କ ।
ଏହିର୍ସଙ୍କୁ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଜୀବମାନଙ୍କର ଅସ୍ଥିତ୍ଵ ଏବଂ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାର ଉପକାରିତା କ’ଣ ? :
ପରିସଂସ୍ଥାର ଜୈବିକ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ସହାୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି । ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ପରିସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରୁ ଲାଭବାନ ହୁଏ । ଉଦାହରଣ- ଜଙ୍ଗଲ ବିଶୁଦ୍ଧ, ବାୟୁ, ଉର୍ବର ମାଟି, ଖାଦ୍ୟ, ତନ୍ତୁ, କାଠ ଏବଂ ଔଷଧ ଯୋଗାଇଥାଏ ।

ଜଳୀୟ ପରିସଂସ୍ଥା ଜଳ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାନ୍ତି । ପରିସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଗତ ଏବଂ ମନୋରଞ୍ଜନ ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହା ଆମର ସୁସ୍ଥତା ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦିଗରେ ଉପକାରୀ ଓ ସହାୟକ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ଓ ମଣିଷ କେତେ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ ତାହା ‘ଦର୍ଶାÑ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ଅପବ୍ୟବହାର କରୁ, ଆମେ ପ୍ରକୃତିର ସନ୍ତୁଳନକୁ ନଷ୍ଟ କରୁ ।

ସୁନ୍ଦରବନରେ ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ହେନ୍ତାଳ ଜଙ୍ଗଲ (mangro forest) ରହିଛି । ଭାରତ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ସୁନ୍ଦରବନ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଓ ନଦୀ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ଅଟନ୍ତି ।

ଝଡ଼ ଏବଂ ବନ୍ୟା ସମୟରେ ପ୍ରବଳ ପର୍ବନ ଓ ଢେଉକୁ ମନ୍ଥର କରି ସୁନ୍ଦରବନ ଆମକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ । ଏଠାରେ ଥୁବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁର ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷି ନିଅନ୍ତି ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ଛାଡ଼ନ୍ତି । ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵ ହେତୁ ଜାତିସଂଘ ଶିକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ସଂଗଠନ (UNESCO) ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସୁନ୍ଦରବନକୁ ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ (world heritage site) ସ୍ଥଳର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ।

ସୁନ୍ଦରବନ ଏକ ଗୁରୁତର ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି । ଜାଳେଣି କାଠ ଏବଂ ଚାଷ ପାଇଁ ହେନ୍ତାଳ ଗଛଗୁଡ଼ିକ କାଟିଦିଆଯାଉଛି । ବେଆଇନ ଶିକାର ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲି ସମ୍ବଳର ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର ସେଠାରେ ରହୁଥ‌ିବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ନଦୀରେ ଛଡ଼ାଯାଉଥୁବା ଶିଳ୍ପ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଏବଂ ଅଣପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ମଇଳା ପାଣିରୁ ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଜଳ ଏବଂ ଜୀବମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛି । ଏହି ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିସଂସ୍ଥାର ସ୍ଵାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତିକୁ ବ୍ୟାହତ କରୁଛି ।

ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ, ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର, ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀ (invasive) ପ୍ରଜାତିଗୁଡ଼ିକର ବିସ୍ତାର, ଭୂମିର ଅବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ (unsustainable) ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭଳି ସମସ୍ୟା ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀ, ବୁଦାଳିଆ ଜମି, ଆର୍ଦ୍ରଭୂମିକୁ ତୃଣଭୂମି ଏବଂ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି ।

ଆମର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଐତିହ୍ୟ :
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ଭୂମି କିମ୍ବା ଜଳଭାଗର ବିଶେଷ ଅଂଶକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ର କୁହାଯାଏ । ଭାରତରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (National Park), ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ (Wildlife Sanctuary), ଜୈବମଣ୍ଡଳ ସଂରକ୍ଷଣ (Biosphere Reserve) ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ (Community Conserved Area) ଭଳି ଅନେକ ସଂରକ୍ଷିତ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି ।

ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ପକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅନେକ ବିରଳ ଉଭିଦ ସମେତ ସମଗ୍ର ବାସସ୍ଥାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଏହାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଜିମ୍ କାର୍କେଟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ), ମାନସ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ଅସାମ), ନୀଳଗିରି ଜୈବମଣ୍ଡଳ ସଂରକ୍ଷଣ (ପଶ୍ଚିମଘାଟ), ଚିଲିକା ହ୍ରଦ (ଓଡ଼ିଶା), ଇଗଲନେଷ୍ଟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ (ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ), ହେମିସ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ଲେହ), କେଇବୁଲ ଲାମଜାଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ମଣିପୁର), ପିରୋଟାନ୍ ଦ୍ଵୀପ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ (ଗୁଜୁରାଟ) ।

ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

ଓଡ଼ିଶାର କେତୋଟି ପରିସଂସ୍ଥା :
ମଣ୍ଡାସାରୁ (ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମାଳା) – କନ୍ଧମାଳନ ଜିଲ୍ଲାର ପୂର୍ବ ଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ମଣ୍ଡାସାରୁ ଓଡ଼ିଶାର ଶାନ୍ତ ଉପତ୍ୟକା ବା silent valley କୁହାଯାଏ । ଏହା ରାଇକିଆ ନିକଟରେ ପୁଲବାଣୀରୁ ୨୦ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ରଙ୍ଗୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଦର୍ଶନ ଜୀବନରେ ଏକ ବିସ୍ମୟ ଅନୁଭୂତି ଆଣିଥାଏ । ଶିମିଳିପାଳ – ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଶିମିଳିପାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଖଇରାବୁରୁ ଓ ମେଘାସିନି ପର୍ବତ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଆୟତନ ପ୍ରାୟ 2750 ବର୍ଗ କିମି ଅଞ୍ଚଳ । ବରେହିପାଣି, ସୀତାକୁଣ୍ଡ, ଯୋରନ୍ଦା ଜଳପ୍ରପାତ ଏଠାରେ ରହିଛି । ହାତୀ ଓ ବାଘ ସହ ୪୨ ପ୍ରକାର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଯଥା- ଜଙ୍ଗଏ କୁକୁଡ଼ା, ହଣ୍ଡିବିଲ୍, ଇଗଲ ଇତ୍ୟାଦି ଏଠାରେ ରହିଛନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକର ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବନ୍ୟ ଜୀବ ସଂରକ୍ଷଣ ଆଇନ ୧୯୭୨ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ।

ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି – ଏହା ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତମଳାର ଏକ ଅଞ୍ଚଳ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଦ୍ଵିତୀୟ ଉଚ୍ଚତମ ଗିରିଶୃଙ୍ଗ । ଏଠାରେ ୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରକାର ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ।
ଗୁପ୍ତେଶ୍ଵର – କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଜୟପୁର ଠାରୁ ୫୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚୁନପଥର ଗୁମ୍ଫା ଗୁପ୍ତେଶ୍ଵର ଅବସ୍ଥିତ । ଶିବଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ` ଏହାର ବହୁ ପୁରାତନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ମହାରାଜା ବିକ୍ରମଦେବ ଏହାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ନିକଟସ୍ଥ ଜଙ୍ଗଲରେ ଶାଳଗଛ ଚମ୍ପାଗଛ ପ୍ରଭୃତି ଅଛି ।
ତପ୍ତପାଣି – ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ ଉଷ୍ଣ ପ୍ରସ୍ରବଣ ‘‘ତପ୍ତପାଣି’’ ଭାବରେ ନାମିତ । ଏହା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଝରଣା । ଏହାର ଜଳରେ ଗନ୍ଧକ ମିଶିଥିବାରୁ ଏହି ପାଣିରେ ଗାଧୋଇବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟର ଉନ୍ନତି ହୁଏ । ଜନଜାତିମାନଙ୍କ ବିଶ୍ଵାସ ତାଙ୍କର ଆରାଧ୍ୟ ‘କନ୍ଧୁଣି ମାତା’’ ମନ୍ଦିରରେ ନିକଟସ୍ଥ ଅଛି । ଏଠାରେ ଏକ ହରିଣ ପାର୍କ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।
ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ – ଓଡ଼ିଶାର ବଲାଙ୍ଗୀର, ବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଗନ୍ଧମାର୍ଦ୍ଦନ ପର୍ବତ ‘ଜୈବବିବିଧତା’’ରେ ଭରପୂର ଅଛି । ଅନେକ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ ଏଠାରେ ରହିଥିବାରୁ ଏହା “Ayurvedic Paradise” ବା ଅନେକ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷର ଭଣ୍ଡାର ରୂପେ ପରିଚିତ । ହରିଶଙ୍କର ଓ ନୃସିଂହନାଥ ମନ୍ଦିର ଅତି ପୁରାତନ । ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣ ଏହି ପର୍ବତରେ ମହାଭାରତ ସମୟରେ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ବୋଲି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅଛି । ହୁଏନ୍‌ସାଂଙ୍କ ବିବରଣୀରେ ଏହା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।

ବଟାନିକାଲ ସର୍ଭେ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଏଠାରେ ୨୨୦ ପ୍ରଜାତି ଉଦ୍ଭଦର ଆୟୁର୍ବେଦ ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ ଚିହ୍ନଟ କରିଛନ୍ତି । ସେଥୁମଧ୍ଯରୁ ପାତାଳଗରୁଡ଼ ପ୍ରମୁଖ । ମୋଟ ୨୭୦୦ ସପୁଷ୍ପକ ଉଦ୍ଭଦ ରହିଥ‌ିବାରୁ ଏହାର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ଵ ରହିଛି ।

ମାନବ ନିର୍ମିତ ପରିସଂସ୍ଥା :
ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ମାଛ ପୋଖରୀ, ବୃହତ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ପାର୍କ ଭଳି କୃତ୍ରିମ ପରିସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି କରିଛି । ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ତିଆରି ହେଲେ ଏଗୁଡ଼କ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବାରେ, ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ବଜାୟ ରଖୁବାରେ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ପ୍ରାକୃତିକ ପରିସଂସ୍ଥାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକର ମାନବୀୟ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ପରିଚାଳନା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ସୁସ୍ଥ ପରିସଂସ୍ଥା ଦ୍ଵାରା ଆମ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର କିପରି ଉପକୃତ ହୁଏ ? :
ଭାରତରେ କୃଷି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜୀବିକା ଅଟେ । ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ କୃଷିପଦ୍ଧତି ଭିତ୍ତିକ ଉତ୍ତମ ପରିଚାଳନା ଅଭାବରେ ଏହା ଅବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ (Unsustainable) ହୋଇପାରେ ।
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ମଣିଷ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଛି । ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ କୃଷି ଉପରେ ଆମର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ୧୯୫୦ ରୁ ୧୯୬୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ, କମ୍ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଗୁଁ ଭାରତ ଏକ ଖାଦ୍ୟ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା ।

ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଟ୍ରାକ୍ଟର, କୃଷି ଯନ୍ତ୍ରପାତି, କୃତ୍ରିମ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା । ଏହି ସମୟ ସବୁଜ ବିପ୍ଳବ (Green Revolution) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।

କୃତ୍ରିମ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର, ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ଭୂତଳ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ‘ବାଣିଜ୍ୟିକ ଲାଭ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର ଫସଲ ଚାଷ କରିବା ହେତୁ ଏହି କୃଷି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅସ୍ଥାୟୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି ।

ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ କୀଟନାଶକର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଜମିରେ ବାରମ୍ବାର ଗୋଯିଏ ପ୍ରକାରର ଫସଲ ଚାଷ କରିବା ଦ୍ଵାରା ମାଟିର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସପାଏ । ପରିସଂସ୍ଥାକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ଵାରା ଆମେ ଉନ୍ନତ ତଥା ଅଧୁକ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ (Sustaiable) କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବା ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୧୦ : ଆସ ଆମେ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରିବା :
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ କୃଷି ପଦ୍ଧତି, ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ କୃଷକମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ତୁମର ଅଭିଭାବକ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହିତ ନିକଟସ୍ଥ ଏକ ବୃହତ୍ (Farm) କୃଷିକ୍ଷେତ୍ର ପରିଦର୍ଶନ କରାଯାଉ ।
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସହିତ କଥା ହୁଅ ଏବଂ ସେମାନେ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଥିବା ଅଭ୍ୟାସଗତ (Farming practices) କୃଷି ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ ।
କୃଷକମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା କୀଟନାଶକ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୃଷି ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଫସଲର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସେମାନେ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ପୁନଃଚକ୍ରକରଣ ପଦ୍ଧତିର କରନ୍ତି କି ନାହିଁ ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ପ୍ରଶ୍ନର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ ।

Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ

ସମୟ ବଦଳିବା ସହିତ ତୁମର ପୂର୍ବ ପ୍ରଚଳିତ କୃଷି ପଦ୍ଧତି କିପରି ବଦଳିଛି ? ଏବଂ କାହିଁକି ?
ଉ-
ଅଧୂକ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ।

ତୁମେ କୃତ୍ରିମ ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପରେ ତା’ର କି ପ୍ରଭାବ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଛ ?
ଉ-
ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଫସଲ ଅମଳ ବଢ଼ିଲା କିନ୍ତୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ମାଟିର ପ୍ରାକୃତିକ ଗୁଣ ନଷ୍ଟ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।

ଏହି ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପରେ ତୁମେ ମାଟିର ଉର୍ବରତାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖୁଛ କି ?
ଉ-
ହଁ । ମାଟିରେ ଥ‌ିବା ଉପକାରୀ ଅଣୁଜୀବ ଓ ଜିଆ ଆଦି ମରିଯାଇଥାନ୍ତି । ଫଳରେ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।

ଚାଷୀମାନଙ୍କ ସହିତ ତୁମର ଆଲୋଚନାରୁ ତୁମେ କେଉଁ ନିଷ୍କର୍ସରେ ପହଞ୍ଚି ?
ଉ-
ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ଔଷଧର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ପରିବେଶ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିପକାଏ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧିରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ଏହା ଭାରତ ଭଳି ଦେଶମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।
ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବ୍ୟବହାର ପରିବେଶ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ରାସାୟନିକ ସାରର ଅତ୍ୟଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ମାଟିରେ ଉପକାରୀ ଅଣୁଜୀବଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା କଣିକାଗୁଡ଼ିକୁ ବାନ୍ଧି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥ ହ୍ୟୁମସ୍ (humus)କୁ କମାଇ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସ କରେ । ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହ୍ୟୁମସ୍ ବିନା, ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟପ୍ରବଣ ହୋଇଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ବୟ 18
କୀଟପତଙ୍ଗର ପ୍ରାକୃତିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିଟଲ ପୋକ କୀଟକୁ ଖାଉଛି

କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରାକୃତିକ କୀଟପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କୀଟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରେ । ଅଧୁକ ଜଳସେଚନ ଏବଂ ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଜିଆ ଏବଂ ଗେଣ୍ଡା ପରି ମୃତ୍ତିକା ଓ ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।

ହ୍ରାସ କରେ, ଯାହା ଶେଷରେ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାରମ୍ବାର ହଳ କରିବାଦ୍ଵାରା ମାଟିରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବମାନେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ଫଳରେ କିଛି ଅନିଷ୍ଟକାରୀ କୀଟ କ୍ରମଶଃ କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ବିପକ୍ଷରେ ପ୍ରତିରୋଧକ୍ଷମତା ବିକଶିତ କରିପାରନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୁଏ । ଏକା ପ୍ରକାର ଫସଲକୁ ବାରମ୍ବାର ଚାଷ କରିବାକୁ ଏକକ ଚାଷ (monoculture) କୁହାଯାଏ । ଏପ୍ରକାର ଚାଷ ଫସଲର ବିବିଧତାକୁ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଗଣକାରୀ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ।

ସାଂପ୍ରତିକ ସମୟରେ କୃଷିକୁ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ କିଛି ଚାଷୀ ଜୈବିକ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କୃତ୍ରିମ ସାରର ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ସହିତ କୃଷିକୁ ଅଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ।

ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ବୃକ୍ଷ, ଆୟୁର୍ବେଦ’’ ମୃତ୍ତିକାର ପୃଷ୍ଟି ଓ ଉର୍ବରତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରେ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ କୁନାପ ଜଳ ଏବଂ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ପରି ଜୈବିକ ସାର ମାଧ୍ୟମରେ ମୃତ୍ତିକାର ନିରନ୍ତର ପୋଷଣ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । କନାପ ଜଳ ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର କିଣ୍ବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ତରଳ ସାର । ଯାହା ଜଟିଳ ପଦାର୍ଥକୁ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ଭାଙ୍ଗି ମାଟିକୁ ପୋଷଣ ଯୋଇଥାଏ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  • ପର୍ଯ୍ୟାବାସ ହେଉଛି ଏକ ସ୍ଥାନ ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସଠିକ୍ ଅବସ୍ଥା ଯୋଗାଇଥାଏ । ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଉଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ, ଜୀବାଣୁ) ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ବାୟୁ, ପାଣି, ମାଟି, ତାପମାତ୍ରା) ଦ୍ଵାରା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାବାସ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
  • ଏକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୈବିକ ଏବଂ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ଏକ ପରିସଂସ୍ଥା ଗଠନ କରେ । ପ୍ରକୃତିରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ମୁଖ୍ୟ ପରିସଂସ୍ଥା ଅଛି, ଯଥା– ସ୍ଥଳୀୟ ପରିସଂସ୍ଥା (ଜଙ୍ଗଲ, ଘାସଭୂମି, ମରୁଭୂମି) ଓ ଜଳୀୟ ପରିସଂସ୍ଥା (ପୁଷ୍କରିଣୀ, ହ୍ରଦ, ସମୁଦ୍ର, ମହାସାଗର) ।
  • ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତଃ ଉତ୍ପାଦକ (ଉଭିଦ୍), ଭକ୍ଷକ (ତୃଣଭୋଜୀ, ମାଂସାହାରୀ, ସର୍ବଭୋଜୀ) ଏବଂ ଅପଘଟକ (ଜୀବାଣୁ, କବକ) ଭାବରେ ବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଏ ।
    ଉତ୍ପାଦକମାନେ ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ତିଆରି କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭକ୍ଷକମାନେ ଉଭିଦ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି । ଅପଘଟକମାନେ ମୃତ ପଦାର୍ଥର ବିଘଟନ ଦ୍ଵାରା ପୋଷକ ପଦାର୍ଥର ପୁନଃଚକ୍ରଣ କରନ୍ତି ।
  • ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳରୁ ଏକ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ‘କିଏ କାହାକୁ ଖାଏ’ ଜଣାପଡ଼େ । ସେହିପରି ଖାଦ୍ୟ ଜାଲିରୁ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳ ଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରସ୍ପର ସହତ ଜଡ଼ିତ ତାହା ଜଣାପଡ଼େ । ବିଭିନ୍ନ ଜୀବ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ ଦଖଲ କରନ୍ତି ତାହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ତର କୁହାଯାଏ ।
  • ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି, ଯେପରିକି ସହଭାଗିତା (ଉଭୟ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି), ସହଭୋଜିତା (ଗୋଟିଏ ଉପକୃତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଟି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ନାହିଁ) ଏବଂ ପରିଜୀବିତା (ଗୋଟିଏ ଉପକୃତ ହୁଏ, ଅନ୍ୟଟି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ) ।
  • ମନୁଷ୍ୟର ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ପରିସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ, ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ଔଷଧ ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।

Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ: ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା

Go through BSE Odisha Class 8 Science Notes Odia Medium and Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ: ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା to understand important concepts and topics more clearly.

8th Class Science Chapter 11 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଚନ୍ଦ୍ର କ’ଣ ଏବଂ ଆମେ ଏହାକୁ କିପରି ଦେଖୁ :

ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥ‌ିବୀର ଏକମାତ୍ର ଉପଗ୍ରହ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପଟେ ପ୍ରାୟ 29.5 ଦିନରେ ଥରଟିଏ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରେ । ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାର ଗୋଲକାକୃତି । ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜର ଆଲୋକ ନାହିଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ି ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଲେ ଆମେ ସେହି ପ୍ରତିଫଳନ ଦ୍ଵାରା ଚନ୍ଦ୍ରର କିଛି ଅଂଶ (ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ) ଦେଖୁଥାଉ । ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ, ଚନ୍ଦ୍ରର ପରିକ୍ରମଣ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ପ୍ରତିଦିନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାତ୍ରାରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ଵଳଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀର ସବୁ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତି ମାସରେ (29.5 ଦିନରେ) ଗୋଟିଏ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତାକାର ରୂପରେ ଦେଖୁବାବେଳେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦିନ ଆଦୌ ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହି ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁ ପ୍ରମାଣ କରିବାପାଇଁ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାଟି କରାଯାଇପାରିବ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୧ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ :
(i) ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରେ ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ ।
(ii) ପ୍ରଥମେ ଖାତାରେ ଏକ ସାରଣୀ ତିଆରି କରାଯାଉ । ନିମ୍ନଲିଖତ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଖାତାରେ ଲେଖାଯାଉ ।
(iii) ତାରିଖ
(iv) କେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖାଗଲା (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ) ?
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 1
ଚିତ୍ର : ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନ୍ଧକାର ଅଂଶକୁ କଳା ରଙ୍ଗ ଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନଟ କରିବା
(v) ଚିତ୍ର ୧୧.୧ରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ପରି ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବୃତ୍ତର ଅନ୍ଧକାର ଅଂଶକୁ ପେନ୍‌ସିଲ୍ ଦାଗ ଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ ।
(vi) ଦ୍ଵିତୀୟ ଦିନଠାରୁ ନିମ୍ନଲିଖୂ ତଥ୍ୟ ମଧ୍ଯ ଖାତାରେ ଲେଖୁ ରଖାଯାଉ ।
(vi) ପୂର୍ବ ଦିନ ତୁଳନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିବ ।
(viii) ପୂର୍ବଦିନ ତୁଳନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅବସ୍ଥିତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିକଟତର ହେବ ।
(ix) ପ୍ରାୟ ୧୫ ଦିନ ପରେ, ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିପାରିବା ନାହିଁ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ୧୫ ଦିନ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି କଲେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ କ୍ରମଶଃ ଆମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେଖାଯିବ ।

ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୃଶ୍ୟରେ ପର ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାରଣୀ :
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 2

ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି :
(i) ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ (Rotation) ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ପରିକ୍ରମଣ (Revolution) ଯୋଗୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପୃଥ‌ିବୀର ଅବସ୍ଥାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜଳତମ ଅଂଶରେ ହ୍ରାସ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥାଏ ।
(ii) ଯେଉଁଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ଏକ ପୂର୍ଣ ବୃତ୍ତ ସଦୃଶ ହୁଏ, ଠିକ୍ ତା ପରଦିନ ଠାରୁ ଏକ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇ ଅର୍ଥବୃତ୍ତ ଆକାର ଧାରଣ କରେ ।
(ii) ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ସପ୍ତାହରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ଅର୍ଦ୍ଧ ବୃତ୍ତ ରୂପରୁ କ୍ରମଶ ହ୍ରାସ ପାଇ ଶେଷରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଅବଧ‌ିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟକାଳୀନ ଅବଧୂ (Waning period) କୁହାଯାଏ । ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବୃତ୍ତ ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦିନକୁ
(iv) ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (Full Moon) ଏବଂ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା ଦିନକୁ ଅମାବାସ୍ୟା (New Moon) କହନ୍ତି ।
(v) ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରଦିନ ଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ପ୍ରତିଦିନ କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧିପାଇ ଏକ ସପ୍ତାହପରେ ଅର୍ଥବୃତ୍ତ ଆକାର ଧାରଣ କରେ ଏବଂ ପରବର୍ତୀ ଏକ ସପ୍ତାହ ପରେ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣବୃତ୍ତ ଆକୃତି ନିଏ । ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥ‌ିବା ଏହି ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ଅବଧୂକୁ ବୃଦ୍ଧିକାଳୀନ ଅବଧୂ (waxing period) କୁହାଯାଏ । (vi) ଭାରତରେ ଚନ୍ଦ୍ରର କ୍ଷୟକାଳୀନ ଅବଧିକୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିକାଳୀନ ଅବଧ‌ିକୁ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ କୁହାଯାଏ ।
(vii) ଏହିପରି ଚନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ରିୟ (cyclic) ଭାବରେ କ୍ଷୟକାଳୀନ ସମୟ ଓ ବୃଦ୍ଧିକାଳୀନ ସମୟ ଦେଇ ଗତିକରେ । ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚକ୍ର ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ (29.5 ଦିନ) ସମୟ ନେଇଥାଏ ।
(viii) ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ କ୍ରମିକ ହ୍ରାସ ଓ କ୍ରମିକ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 3
ଚିତ୍ର : ପୃଥିବୀରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର : ବୃଦ୍ଧି ଶୁକ୍ଳ (କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) ଏବଂ ହ୍ରାସ ସମୟ ପକ୍ଷ

ଚନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥାନ ନିରୂପଣ :
ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରର : ବୃଦ୍ଧି ଶୁକ୍ଳ (କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷ) ଏବଂ ହ୍ରାସ ସମୟ ପକ୍ଷ
(i) କ୍ରମାଗତ ଦିନ ଗୁଡ଼ିକରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ବଂର ଏହା ଆକାରର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଯାଏ ।
(ii) ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ସର୍ବାଧ‌ିକ । ଏହିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ହେଉଥାଏ ।
(ii) ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନର ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ହ୍ରାସପାଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିକଟତର ହୁଏ ।
(iv) ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ଅର୍ଥବୃତ୍ତ ସଦୃଶ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଥାଏ ।
(v) ଏହାପରେ କିଛିଦିନ (ପ୍ରାୟ ଏକ ସପ୍ତାହ) ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ହ୍ରାସ ପାଇଲେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଆହୁରି ଅଧିକ ନିକଟତର ହୁଏ ।
(vi) ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଆଦୌ ଦେଖାଯାଉନଥ‌ିବା ସମୟରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ନିକଟତମ ହୋଇଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ବୃଦ୍ଧିକାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ କ୍ଷୟକାଳୀନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖ‌ିବା ସହଜ ହୁଏ ।
(vii) ଏହି କାରଣରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ସର୍ବଦା ସୂର୍ଯ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ ।
(viii) ପ୍ରତିଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବଦିନ ଅପେକ୍ଷା 50 ମିନିଟ୍ ବିଳମ୍ବରେ ଉଦୟ ହୁଏ । ବେଳେବେଳେ ଏହା ଅପରାହ୍ନ (2.00 PM to 4.00 PM) ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ । ତେଣୁ ଦିବାଲୋକରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପୂର୍ବ ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଏ ।
(ix) ଚନ୍ଦ୍ର ଯଥେଷ୍ଟ ଉପରକୁ ଉଠିଲେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବାରୁ ଏହାର ଉଦୟ ସମୟ ଠାରୁ ପ୍ରାୟ 30 ମିନିଟ୍‌ର ପରେ ଦେଖ‌ିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 4
ଚନ୍ଦ୍ର ଉଦୟର ସମୟ ଓ ସ୍ଥିତି ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ

ଚନ୍ଦ୍ର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଧାରଣ କରିବାର କାରଣ :
(i) ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକୃତି ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ । କେବଳ ଆମକୁ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଂଶଷର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ।
(ii) ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜର ଆଲୋକ ନାହିଁ । ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ।
(iii) ଚନ୍ଦ୍ରର ଯେଉଁ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଥାଏ, ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇଥାଏ, ମାତ୍ର ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥ ପାଏ ନାହିଁ ।
(iv) ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥବୀ ଚାରିପାଖେ ଘୁରୁଥିବାରୁ ଏହାର ଆଧା ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଧା ଅଂଶ ସର୍ବଦା ଆଲୋକିତ ହୋଇନଥାଏ ।
(v) ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚନ୍ଦ୍ରର କେବଳ ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଦେଖ‌ିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ ।
(vi) ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀ ମୁହାଁ ହୋଇଥାଏ ମାତ୍ର ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ମାତ୍ର କିଛି ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀ ମୁହାଁ ହୋଇଥାଏ ।
(vii) ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଆଦୌ ପୃଥ‌ିବୀ ଆଡକୁ ନଥାଏ । ଏଣୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖ୍ ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହିଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରର ଅଣ ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ବା ଅର୍ଦ୍ଧେକ ପୃଥ‌ିବୀ ଆଡକୁ ଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଏହାର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ।

ଚନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥିତି ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏହାର ଆଲୋକିତ ଅଂଶକୁ ହ୍ରାସ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ :
ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଏହାର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ହ୍ରାସ ବୃଦ୍ଧି ଘଟେ । କେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଉଥିବା ବୃତ୍ତାକାର ଅର୍ଥଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ ତ ଅନ୍ୟ କେତେବେଳେ ଆଦୌ ଦେଖାଯାଏ । ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଆଂଶିକ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ । ଚନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥିତିର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ । ଏହା ନିମ୍ନୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାରୁ ବୁଝିହେବ ।
(i) ଏକ ଛୋଟ ବଲ୍ ନିଅ ଏବଂ ଏଥିରେ କାଠି ଭର୍ତ୍ତି କର । ଏହାକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଲି ଧରି ନିଆଯାଉ ।
(ii) ଏକ ଅନ୍ଧାର ଖୋଲା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଅ (ରାତିରେ) ଏବଂ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ଅଭିଭାବକଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥ‌ିବା ଆଲୋକ ଭଳି ବିକିରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩ ମିଟର ଦୂରରୁ ଆମ ଆଡ଼କୁ ଏକ ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟ୍‌ ପକାଇବାକୁ କୁହ କିମ୍ବା ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍ ପାଖରେ ଠିଆ ହୁଅ । ଆମ ମୁଣ୍ଡ ପୃଥ‌ିବୀ ବୋଲି ଭାବି ନିଆଯାଉ ।
(iii) ବର୍ଭମାନ ଚିତ୍ର ୧୧.୪ (ଖ)ରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ବଲ୍‌କୁ ଏକ ହାତରେ କିଛି ଦୂରରେ ଧର ଯେ ପରି ଏହା ଆମର ମୁଣ୍ଡ ସ୍ତରରୁ ସାମାନ୍ୟ ଉପରେ ରହିବ । ବଲ୍‌କୁ ଟର୍ଚ୍ଚବତୀର ଦିଗକୁ E ସ୍ଥାନରେ ରଖ । ଆମ ଆଡ଼କ ମୁହଁ କରୁଥିବା ବଲ୍‌ର ଅଂଶ ଆଲୋକିତ ଦେଖାଯିବ ନାହିଁ ।
(iv) ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥବା ପରି ଆମ ହାତକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଧୀରେ ଦୀରେ ବୁଲାଅ ଏବଂ ବଲ୍‌କୁ ଚାହିଁ ରୁହ । ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ଆକୃତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ । ବଲ୍‌ର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଏବଂ ଅଣଆଲୋକିତ ଅଂଶକୁ ପୃଥକ୍ କରୁଥିବା ରେଖାଟି ବକ୍ର ହେବ ।
(v) ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବଲ୍‌ର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଆମର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ସମାନ ହେବ । ଆମେ ଦେଖୁଥିବା ବଲ୍‌ର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ଆକୃତି ଟର୍ଚ୍ଚ/ବତୀ ତୁଳନାରେ ବଲ୍‌ର ଅବସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 5
କାଠି ସହିତ ବଲ୍
(vi) ଯେତେବେଳେ ବଲ୍‌ ଟର୍ଚ୍ଚ/ବତୀର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ‘‘A’ ସ୍ଥାନରେ ଥାଏ ସେତେବେଳେ ରଖୁଥୁବା ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ପରି ବଲ୍‌ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକିତ ଅଂଶକୁ ଆମେ ମୁହଁ କରିଥାଉ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଯେତେବେଳେ ବଲ୍ଟି ବତୀର ଦିଗରେ L ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଏ, ଆମେ ବଲ୍‌ର ଅଣଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଆଡକୁ ମୁହଁ କରିଥାଉ ଏବଂ ଏହାର ଆଲୋକିତ ଅଂଶକୁ ଆଦୌ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ । ଏହା ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ସହିତ ସମାନ । ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ଯେ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଲ୍‌ର ଆଲୋକିତ ଅଂଶକୁ ପୃଥକ୍ କରୁଥିବା ରେଖାଗୁଡ଼ିକ କିପରି ବକ୍ର ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଅନ୍ୟ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ଆକୃତି ସହିତ ସମାନ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 6
(ଖ) ଚନ୍ଦ୍ର କଳାର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି ବୁଝିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଏକ ବଲ୍‌ ଏବଂ କାଠି ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, (ଗ) ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ବଲ୍
(vii) ଚିତ୍ରରେ ବଲ୍‌ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତି ସହିତ ୧୧.୫ (କ) ଚିତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରର ସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଉଛି । ପୃଥ‌ିବୀ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ଚିତ୍ର ୧୧.୫ (କ)ରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି, ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ମାସରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଥରେ ସ୍ଥାନ A ରୁ H ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୂରି ବୁଲୁଛି ଏବଂ ପୁନର୍ବାର ସ୍ଥାନ A କୁ ଫେରୁଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ମୁହଁ କରୁଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ପାର୍ଶ୍ଵ ଆଲୋକିତ ହୋଇଛି ।

Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ: ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା

(viii) ଚନ୍ଦ୍ରର ଯେଉଁ ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରେ ତାହା କମଳା ରଙ୍ଗର ରେଖା ଏବଂ ତୀର ଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର କେବଳ ଏହି ଅଂଶର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖାଯାଇପାରିବ । ସ୍ଥିତି B ଏବଂ H ରେ, ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ଅଧାରୁ ଅଧ‌ିକ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ ଗିବସ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Gibbous phase) କୁହାଯାଏ । D ଏବଂ F ସ୍ଥିତିରେ ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ଅଧାରୁ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହାକୁ କ୍ରେସେଣ୍ଟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Crescent phase) କୁହାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ର କଳାର ଆଲୋକିତ ଅଂଶର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚନ୍ଦ୍ରର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି ସୃଷ୍ଟିକରେ ।

(ix) ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତିରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ଚିତ୍ର ୧୧.୫ ଖରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । A ରୁ C ରୁ E ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆମେ କ୍ଷୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Wanning phase) ଦେଖିବା ଏବଂ E ରୁ G ରୁ ପୁନଃ A ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫେରିଯିବା ସମୟରେ ଆମେ ବୃଦ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Waxing phase) ଦେଖ‌ିବା । ଯେହେତୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଅବଧୂ(ଏକଦିନ) ଚନ୍ଦ୍ରର ପରିକ୍ରମଣ ଅବଧୂ (ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ) ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍, ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ଲୋକମାନେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ପ୍ରାୟ ସମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଦେଖିବେ । ଚିତ୍ର ୧୧.୫୯କ)ରୁ ଦେଖାଯାଇପାରେ, ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତର ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଏହା ସବୁଠାରୁ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 7
ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାର କକ୍ଷପଥରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ, ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ (ଏହି ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଆକାର ଏବଂ ଦୂରତା
ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଅନୁରୂପ ପ୍ରକୃତ ମାପ ଅନୁଯାୟୀ ନୁହେଁ)

(x) ଯେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ତାର ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ଗୋଟିଏ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ସମାପ୍ତ କରେ ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ତାର କକ୍ଷ କିଛି ଆଗକୁ ଗତି କରେ । ଆକାଶରେ ପ୍ରାୟ ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖାଯିବା ପାଇଁ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଆଉ କିଛି ସମୟ ଅଧ‌ିକ ଘୂର୍ଶନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଅର୍ଥାତ୍ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରାୟ ୫୦ ମି. ବିଳମ୍ବ ହୁଏ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 8
ପୃଥ‌ିବୀର ଛାୟା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପଡ଼ି ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ହ୍ରାସ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ :
ଅନେକ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ପୃଥ‌ିବୀର ଛାଇ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପଡ଼ିଲେ ଚନ୍ଦ୍ର କଳାର ହ୍ରାସ ବୃଦ୍ଧି ଘଟେ । ଏହା ଏକ ଭୁଲ ତତ୍ତ୍ଵ । ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥବୀ ଚାରିପଟେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କୌଣିକ ଉନ୍ନତିରେ ଆପେକ୍ଷିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଚନ୍ଦ୍ର କଳାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଛାଇ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର କଳାରେ ପରିଣତ କରେ ନାହିଁ । ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସମତଳରେ ଏବଂ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ରହିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ହୁଏ । ତେଣୁ କେବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଦେଖାଯାଏ ମାତ୍ର ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।

ସେହିପରି ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ସରଳରେଖା ଏବଂ ସମତଳରେ ରହିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରାଗ ଜଣାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରାଗ କେବଳ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଘଟେ ମାତ୍ର ସବୁ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀର କକ୍ଷପଥ ତୁଳନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର କକ୍ଷପଥ ତଳି ରହିଥ‌ିବାରୁ ସବୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସବୁ ଅମାବାସ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଘଟେ ନାହିଁ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 9
ସୌର ଦିବସ (Solar Day) :
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ ହେବାର ଦେଖାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟର ଏହି ପ୍ରତୀୟମାନ ସାମୟିକ ଗତି ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ଜନ (Rotation) ଯୋଗୁ ଘଟିଥାଏ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ତାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ପରଦିନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ପରଦିନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାପାଇଁ ହାରାହାରି 24 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେଇଥାଏ । ଏହି ଅବଧୂକୁ ହାରାହାରି ସୌର ଦିବସ (Mean Solar Day) କହନ୍ତି । ସମୟ ଗଣିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ମୌଳିକ ଏକକ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତର ଛାଇର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ :
ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିବା ସମୟରେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଛାଇର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ହୁଏ । ଏହାକୁ ଭିଭିକରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ ।
(i) ଦିନବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡ଼ୁଥିବା ଏକ ଛୋଟ
(ii) ସମତଳ ଭାଗ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ । ଚିତ୍ର ୧୧.୭ରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ଏକ ମିଟର ବାଡ଼ିକୁ ଭୂଲମ୍ବ ଭାବରେ ଏଥ‌ିରେ ପୋତି ଦିଆଯାଉ । ସକାଳ ୧୧ଟାରୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଉ । ପ୍ରତି ମିନିଟ୍‌ରେ ବାଡ଼ିର ଛାଇର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଭୂମିରେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ । ଅପରାହ୍ନ ପ୍ରାୟ ୧.୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ଚିହ୍ନିତ କରି ରଖାଯାଉ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 10
ଚିତ୍ର : ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଛାୟାର ଲମ୍ବ

(iii) ଛାଇଟି କେତେବେଳେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଥିଲା, ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ସଂଖ୍ୟା ଗଣନା କରି ଏହାର ସମୟ ଜାଣ । ସାରଣୀ ୧୧.୨ରେ ଏହି ସମୟ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କିଛି ଦିନ ପାଇଁ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଉ ।
ଦିନର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଛାୟାର ଲମ୍ବ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା
(iv) ସାରଣୀ ୧୧.୨ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଅନୁସାରେ ଲଗାତାର ଦୁଇଟି ଦିନରେ ସମୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବାହାର କରି ସୌର ଦିବସର ଅବଧୂ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହା ହାରାହାରି 24 ଘଣ୍ଟା ହେବ ।
(v) ଏକ ସୌର ଦିବସର ଅବଧୂ ନିର୍ଣ୍ଣୟ :

ତାରିଖ
ସାରଣୀ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଛାୟାର ସମୟ (hh:mm) ଦିନର ଅବଧୂ (hh:mm)
22 ମାର୍ଚ୍ଚ 2025 12:20 …………..
23 ମାର୍ଚ୍ଚ 2025 12:20 24:00
24 ମାର୍ଚ୍ଚ 2025 12:19 23.59

ସମୟ ମାପର ମୂଳ ଏକକ ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ କ’ଣ ?
ଦିନ, ମାସ ଏବଂ ବର୍ଷ ସମୟ ମାପିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ମୌଳିକ ଏକକ ଗୁଡ଼ିକ ଅଟନ୍ତି ।
ସୌର ଦିବସ– ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ପରଦିନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ହାରାହାରି 24 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନି ଅନ୍ତି । ଏହି ସମୟ ବ୍ୟବଧାନକୁ ଗୋଟିଏ ହାରାହାରି ସୌର ଦିବସ କହନ୍ତି ।
ମାସ – ଚନ୍ଦ୍ର ଏହାର କଳାର ସମସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ 29.5 ଦିନ ସମୟ ନିଏ । ଏହି ଅବଧିକୁ ଏକ ମାସ ଧରାଯାଏ ।
ବର୍ଷ – ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରାୟ 365.25 ଦିନ ସମୟ ନେଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଏକ ସୌରବର୍ଷ (Solar year) କହନ୍ତି । ଏହା ଋତୁର ପ୍ରାକୃତିକ ଚକ୍ର ସହ ଜଡ଼ିତ ।
Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା 11
ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରେ, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ନିୟମିତ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ପୃଥବୀ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରେ ।

ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର/ଚନ୍ଦ୍ର ପଞ୍ଜିକା (Lunar Calendar) :
(i) ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯେ ଗୋଟିଏ ଋତୁ ଚକ୍ରକଳା ଚନ୍ଦ୍ରର ପର୍ଯ୍ୟାୟର ପ୍ରାୟ ୧୨ଟି ଚକ୍ର ଅର୍ଥାତ୍ ୧୨ଟି ଚନ୍ଦ୍ର ମାସ ହୋଇଥାଏ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ର—ପଞ୍ଜିକା (lunar calendar) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।
(ii) ଏଠାରେ ଦିନକୁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ମାପ (ଏକକ) ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୯.୫ ଦିନରେ ଏକ ମାସ ହୁଏ ।
(iii) ଚାରୋଟି ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ମିଶି ଏକ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷ (lunar year) ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ଚନ୍ଦ୍ର କଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ସମୟର ଗତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ସହଜ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ ସଠିକ୍ ଉପାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
(v) ତଥାପି ଏକ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଋତୁଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସମାନ ଚନ୍ଦ୍ରମାସ ସହ ମେଳ ରଖୂପାରେ ନାହିଁ । କାରଣ ହେଉଛି ଋତୁଚକ୍ର ପ୍ରାୟ ୩.୬୫ ଦିନରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷ ୩୫୪ ଦିନ ହୋଇଥାଏ ।

ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (Solar Calendar) :
(i) କୃଷି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଋତୁର ଆଗମନ ଜାଣିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ଋତୁ ସହିତ ଏକ ବର୍ଷର ସମନ୍ୱୟ ଆବଶ୍ୟକତା ହିଁ ସୌରକ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (Solar calendar) ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।
(ii) ଆଜିକାଲି ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ହେଉଛି ଏକ ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ।
(iii) ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ମାସଗୁଡ଼ିକ ଏପରି ସଜାଯାଇଛି ଯେ ସବୁ ମିଶି ୩୬୫ ଦିନ ହୁଏ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ଗ୍ରିଗେରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ କିଛି ମାସ ୩୦ ଦିନ, କିଛି ୩୧ ଦିନ ଓ ଫେବୃୟାରୀ ମାସ ୨୮ ଦିନ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ୩୬୫ ଦିନ ବ୍ୟତୀତ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଗୋଟିଏ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ଅତିରିକ୍ତ ଦିନରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ସମୟ ନିଏ । ଏହି ଅଧ‌ିକ ସମୟ ପ୍ରତି ଚାରି ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ଦିନ ହୋଇଯାଏ । ଏହାକୁ ସଜାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅଧୂବର୍ଷର (leap year) ଧାରଣା ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତି ଚାରି ବର୍ଷରେ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ଦିନକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ ।
(v) ତେବେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ଚାରି ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜିତ ହୁଏ ଗ୍ରେଗେରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଏହାକୁ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ମନାଯାଏ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଅଧ୍ବକ ଯୋଡ଼ାଯାଏ । ତେଣୁ ଫେବୃୟାରୀ ମାସଟି ୨୯ ଦିନ ହୋଇ ଋତୁ ସହିତ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରେ ।

ଅଧୁବର୍ଷ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଗଣନା :
ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଲେ, ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ଅଧ୍ଵବର୍ଷ ବା 366 ଦିନିଆ ବର୍ଷ ଭାବେ ଧରାଯାଏ ଏବଂ ସେହିବର୍ଷ ଫେବୃୟାରୀ ମାସଟି 29 ଦିନ ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁଦିନ ଠିକ୍ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ । ମାର୍ଚ୍ଚ 21 ତାରିଖ ଏବଂ ସେପ୍ଟେମ୍ବର 23 ତାରିଖ ଦୁଇଟିକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବାସନ୍ତିକ ସମ ଦିବାରାତ୍ର ଦିବସ ଏବଂ ଶାରଦିୟ ସମ ଦିବାରାତ୍ର ଦିବସ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଠିକ୍ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୋଇ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ଦେଇ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଗୋଟିଏ ବାସନ୍ତିକ ସମ ଦିବାରାତ୍ର ଦିବସଠାରୁ ପରବର୍ତୀ ବାସନ୍ତିକ ସମ ଦିବାରାତ୍ର ଦିବସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିକ୍ରମଣ କରିବାକୁ 366.25 ଦିନଠାରୁ ସାମାନ୍ୟ କମ୍ ସମୟ ଲାଗେ । ଏହି ତ୍ରୁଟି ସଜାଡ଼ିବାକୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଧାରଣ କରିଥିବା ବର୍ଷ ଯଥା- 1700, 1800, 1900 ମସିହା ପ୍ରଭୃତିକୁ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ମାତ୍ର ଯେଉଁ ଶତାବ୍ଦୀ ବର୍ଷ ଗୁଡ଼ିକ 400 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ଯଥା- 1600, 2000 ପ୍ରଭୃତିକୁ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ରୂପେ ନିଆଯାଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଋତୁଚକ୍ର ଓ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ ।

କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବର୍ଷ ଓ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ବର୍ଷ (Tropical year and Sideral Year) :
ପୃଥ‌ିବୀର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଏବଂ ବସନ୍ତ ବିଷୁବ (Spring Equinox) ରୁ ଶୀତକାଳୀନ ବିଷୁବ (Winter equinox) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତି ଓ ଏହାର ପୁନରାବର୍ତ୍ତନକୁ ନେଇ ଋତୁଚକ୍ର ଗଠିତ । ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ବସନ୍ତ ବିଷୁବ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ଅବଧୂକୁ ଗୋଟିଏ କ୍ରାନ୍ତୀୟବର୍ଷ ବା ଉଷ୍ଣକଟି ବନ୍ଧୀୟ ବର୍ଷ କହନ୍ତି । ଗ୍ରେଗେରିୟାନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଏହି କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବର୍ଷକୁ ଭିଭି କରି ଗଠିତ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ତାରକାଗଣ ଯେଉଁ ଅବଧୂପରେ ସେହି ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଆକାଶରେ ସେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତୀୟମାନ ହୁଅନ୍ତି, ଉକ୍ତ ଅବଧୂକୁ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ବର୍ଷ କହନ୍ତି । ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ବର୍ଷ ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଗୋଟିଏ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ବର୍ଷ ଗୋଟିଏ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବର୍ଷଠାରୁ 20 ମିନିଟ୍ ଅଧ‌ିକ । ଆଧୁନିକ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ କକ୍ଷ ପଥରେ ପୃଥିବୀର ଅବସ୍ଥାନ ଜାଣିବାପାଇଁ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ବର୍ଷ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସମୟ ଗଣନା :
ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷଧରି ଭାରତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ଆକାଶକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଆସୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ ଗତି ଜାଣିନଥୁଲେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଆଧୁନିକ ଯାନ୍ତ୍ରିକ କୌଶଳ ନଥିଲା । ତଥାପି ସେମାନେ ବର୍ଷର ଅବଧୂ ପ୍ରାୟ 365 ଦିନ ଧରି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଗତି ଜାଣିପାରୁଥିଲେ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଜୁନ୍ 21 ତାରିଖରୁ ଡିସେମ୍ବର 21 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଗତି ଓ ଡିସେମ୍ବର ଠାରୁ ଜୁନ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତରାୟଣ ଗତିର ପୁନରାବୃଭି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଏହାକୁ ଋତୁଚକ୍ର ସହ ମେଳ କରୁଥିଲେ । ଏହା ତୈଭାରୀୟ ସଂହିତା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପ୍ରଭୃତି ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଅତୀତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ତାରାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ସମଦିବାରାତ୍ର ଓ ଅୟନାନ୍ତ ଦିବସ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇପାରୁଥିଲା ।

ସୌର-ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (Lunar-Solar Calendar) :
ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଦିନ ଓ ମାସର ଗଣନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଋତୁଚକ୍ର ସହ ସମନ୍ବିତ କରି ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଆମେ ଜାଣୁ 12 ଟି ଚାନ୍ଦ ମାସରେ ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦବର୍ଷ ହୁଏ ଯାହାର ଅବଧୂ 354 ଦିନ, ମାତ୍ର ଗୋଯିଏ ସୌରବର୍ଷର ଅବଧୂ 365 ଦିନ । ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦ ବର୍ଷ ଓ ସୌରବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ 11 ଦିନ ପ୍ରଭେଦ ରହୁଥ‌ିବାର ପ୍ରତି ଦୁଇ ବା ତିନିମାସରେ ଚନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷସହ ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ମାସ ବା ମଳମାସ ଯୋଡ଼ାଯାଏ । ଏହା ସୌରବର୍ଷ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତାଳମେଳ ରଖେ । ଏହି ପ୍ରକାର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଉଭୟ ସୌରକ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଓ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଆମ ଦେଶରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଚଳିତ ହୁଏ ।

Class 8 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆକାଶ: ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତି ଓ ସମୟ ଗଣନା

‘‘ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ’’ :
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ‘ପଠାଣୀ ସାମନ୍ତ’’ ପାରମ୍ପରିକ ଉପକରଣକୁ ଆଧାରକରି ମହାଜାଗତିକ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କର ଗତି, ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ତିଥୁଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ଗଣନା ପ୍ରଣାଳୀ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ପାରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ନାମ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ମହାପାତ୍ର । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନର ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଖଣ୍ଡପଡ଼ାଠାରେ ୧୮୩୫ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୩ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଜଣେ ବିଖ୍ୟାତ ଗାଣିତିକ ଓ ଜ୍ୟୋତିଷ ଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ଠାରୁ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ପଠାଣୀ ସାମନ୍ତ ଖାଲି ଆସ୍‌ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରାଙ୍କ ଗତିବିଧ‌ି ଲକ୍ଷ୍ୟକରି ସେମାନଙ୍କର ଗତିବିଧ‌ି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଧନୁଯନ୍ତ୍ର, ଶଙ୍କୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ଗୋଳଯନ୍ତ୍ର ଓ ମାନଯନ୍ତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭାବନ କରି ସେଗୁଡ଼ିକ ସାହାଯ୍ୟରେ ସମୟ, ଦୂରତା ମାପି ପାରୁଥିଲେ । ଗୋଟିଏ ବାଉଁଶନଳୀ ଓ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡି କାଠି ସାହାଯ୍ୟରେ ସେ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ରର ଅବସ୍ଥିତି, ପାହାଡ଼ର ଉଚ୍ଚତା ମାପି ପାରୁଥିଲେ । ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ ସୌରପଞ୍ଜିକା ତିଆରି ପାଇଁ ସହାୟକ ଥିଲା ।

କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରର ବିଶେଷତ୍ଵ :
(i) ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଏକ ରଥ ସଦୃଶ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ଏଥୁରେ ୨୪ଟି ଚକ ଓ ସାତଟି ଘୋଡ଼ାର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ନିଦର୍ଶନ ।
(ii) ଚକଗୁଡ଼ିକ ୩ ମିଟର ବ୍ୟାସ ବିଶିଷ୍ଟ । ଏହି ଚକ୍ର ଋତୁ ଏବଂ ମାସର ପ୍ରତିକାତ୍ମକ ଭାବରେ ବେଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସହ ସଂଯୋଜିତ ତତ୍ତ୍ଵକୁ ଆଧାର କରି ଏହା ନିର୍ମିତ ।
(iii) ବିଶେଷତା – ସୂର୍ଯ୍ୟମୂର୍ତ୍ତି ଏକ ବିଶେଷ ମିଶ୍ର ଧାତୁ(ଅଷ୍ଟଧାତୁ)ରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ବିଶେଷ (strong lodestone) ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଥର । ଏହି ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଥର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ଯାହା ମୂର୍ତିକୁ ବାୟୁରେ ଭାସମାନ କରିଥିଲା ।
(iv) କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ନିକଟରେ ଜାହାଜରେ ଗତିକଲା ବେଳେ ତାର କମ୍ପାସ ସୂଚୀକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଯୋଗୁଁ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ନାବିକମାନେ ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ିଲେ । ନାବିକମାନେ ତେଣୁ ଏଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚୁମ୍ବକକୁ ହଟାଇ ଦେଇ ଥ‌ିବାରୁ ମନ୍ଦିର ଭୁଷୁଡ଼ି ପଡ଼ିଲା ।

‘ଅମାନ୍ତ’ ଓ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣିମାତ୍’ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର :
(i) ଭାରତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ର—ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ମାସ ଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ ଚୈତ୍ର, ବୈଶାଖ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ, ଆଷାଢ଼, ଶ୍ରାବଣ, ଭାଦ୍ରବ, ଆଶ୍ବିନ, କାର୍ତ୍ତିକ, ମାର୍ଗଶୀର, ପୌଷ, ମାଘ ଓ ଫାଲ୍‌ଗୁନ ।
(ii) କିଛି ସମ୍ପ୍ରଦାୟରେ ମାସ ଗୁଡ଼ିକ ଅମାବାସ୍ୟା ଠିକ୍ ପରଦିନ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରକାର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରକୁ ଅମାନ୍ତ କୁହାଯାଏ ।
(iii) ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମାସଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ଠିକ୍ ପରଦିନ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଶେଷ ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରକାର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାତ୍ କୁହାଯାଏ ।

ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର (Indian National Calendar) :
(i) ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଏକ ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଯହିଁରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷର ଅବଧୂ 365 ଦିନ । (ii) ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ 22 ତାରିଖରୁ ଆରମ୍ଭ ଯାହା ବସନ୍ତ ବିଷୁବର ଠିକ୍ ପରଦିନ ।
(iii) ମାସଗୁଡ଼ିକ 30 କିମ୍ବା 31 ଦିନ ଅଟନ୍ତି । ବର୍ଷରୁ ଦ୍ଵିତୀୟରୁ ୬ଷ୍ଠ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 31 ଦିନ ଏବଂ ବାକି ମାସଗୁଡ଼ିକ 30 ଦିନ ।
(iv) ଅଧ୍ଵବର୍ଷ ଗୁଡ଼ିକରେ ବଳକା ଦିନଟି (366 ଦିନିଆ ବର୍ଷ) ଚୈତ୍ର ମାସ ସହିତ ଯୋଡାଯାଏ । ଏପରି ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ନୂତନ ବର୍ଷ ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ମାର୍ଚ୍ଚ 21 ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସଂସ୍କାର କମିଟି :
ଦେଶରେ ପ୍ରଚଳିତ ସମସ୍ତ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଗୁଡ଼ିକ ତର୍ଜମା କରିବା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଦେଶପାଇଁ ଏକପ୍ରକାର ସଠିକ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସୁପାରିଶ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଏକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସଂସ୍କାର କମିଟି ଗଠନ କଲେ । ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସଂସ୍କାର କମିଟି (Calender Reform Committee-CRC)ଙ୍କ ସୁପାରିଶ କ୍ରମେ ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ‘‘ଏକୀକରଣ ଜାତୀୟ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର’’ (Unified National Calendar) 1956 ମସିହା March 21 ଠାରୁ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ’’ର ଥିବା ସାଧାରଣ ନୀତି ଅନୁସରଣ କରେ । ଜ୍ୟୋର୍ତିବିଜ୍ଞାନ ମେଘନାଦ ସାହା ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସଂସ୍କାର କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ।

ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ସହ ପର୍ବପର୍ବାଣୀଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ବନ୍ଧ :
(i) ଅନେକ ଭାରତୀୟ ପର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ, ତେଣୁ ଏହା ଚନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଚନ୍ଦ୍ର-ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଉପରେ ଆଧାରିତ ।
(ii) ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଦୀପାବଳୀ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ଫାଲ୍‌ଗୁନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ହୋଲି, ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ହୋଲି, ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ବୁଦ୍ଧ ପୂର୍ଣିମା, ରମଜାନ୍ ମାସରେ ଶେଷର ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖିବା ପରେ ଇଦ୍-ଉଲ୍-ଫିତର ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେତେବେଳେ କି ଆଶ୍ୱିନ ମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ଦିନରେ ଦଶହରା ପାଳନ କରାଯାଏ ।
(iii) ତେଣୁ, ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ କ୍ରମାଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ତାରିଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ । (iv) ଚନ୍ଦ୍ର—ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଉପରେ ଆଧାରିତ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ପାଇଁ, ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ତାରିଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ସାଧାରଣତଃ ଗୋଟିଏ ମାସରୁ କମ୍ ହୋଇଥାଏ । କାରଣ ସୌର-ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତି କିଛି ବର୍ଷରେ ମଳମାସ ଯୋଡ଼ାଯାଏ ଯାହା ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୌର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ସଂଶୋଧନ କରେ ।
(v) କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରଗୁଡିକ ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ହିସାବ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ତେଣୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ପାଳିତ ଯେକୌଣସି ପର୍ବ, ଯେପରିକି ‘ଇଦ୍-ଉଲ୍-ଫିତର’, ଗ୍ରେଗୋରିଆନ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରର ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଷରେ ବିଭିନ୍ନ ମାସରେ ହୋଇପାରେ ।

ବିଭିନ୍ନ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ସହ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ବନ୍ଧ :
(i) ଭାରତରେ କିଛି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଯେପରିକି ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ପୋଙ୍ଗଲ, ବିହୁ, ବୈଶାଖ, ପହିଲ ବୈଶାଖ ଏବଂ ପୁଅଣ୍ଡୁ (ତାମିଲ ନବବର୍ଷ) ଏକ ସୌର ନାକ୍ଷତ୍ରିକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରେଗୋରିଆନ୍ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ସମାନ ତାରିଖରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।
(ii) ଏହା ବିଷୁବମଣ୍ଡଳୀୟ ବା କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବର୍ଷ (tropical year) ଉପରେ ଆଧାରିତ । ବହୁ ଦିନ ପୂର୍ବେ, ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅୟନାନ୍ତ (solastice) କିମ୍ବା ସମଦିବାରାତ୍ରି ଦିବସ (equitor) ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଏବଂ ନାକ୍ଷିତ୍ରିକ ବର୍ଷରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେତୁ ଆୟନାନ୍ତ/ସମଦିବାରାତ୍ରି ଦିବସ ତୁଳନାରେ ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକର ତାରିଖ ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ କକ୍ଷରେ ଗତି କଲାବେଳେ ଏହାର ଅକ୍ଷର ଦିଗ ସ୍ଥିର ରହି ଏକ ଘୂରୁଥିବା ନଟୁର ଅକ୍ଷ ଭଳି ସାମାନ୍ୟ ଦୋଳାୟିତ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ଏହା ଯୋଗୁଁ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଉପରେ ଆଧାରିତ ପର୍ବଗୁଡ଼ିକର ତାରିଖ କ୍ରାନ୍ତୀୟ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପ୍ରତି ୭୧ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜ୍ୟୋର୍ତିବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (Positional Astronomy Centre) :
(i) ଭାରତର ଅନେକ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟର ସମୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । (ii) ପୂର୍ବ ଭାରତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଶୀଘ୍ର ହେବ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଡେରିରେ ହେବାରୁ ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଏକ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ତାରିଖଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଟିଏ ଦିନର ପାର୍ଥକ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।
(iii) ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ସମତା ରଖୁବା ପାଇଁ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (Positional Astronomy Centre) ପ୍ରତିବର୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପଞ୍ଜିକା ପ୍ରକାଶ କରେ, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଭାରତରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ମହାକାଶୀୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତିର ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଗଣନା ହୁଏ ।
(iv) ଏହି ଗଣନା ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଛୁଟି ଘୋଷଣା ପାଇଁ ପର୍ବପର୍ବାଣୀର ତାରିଖ ବିଷୟରେ ଆଗୁଆ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରେ ।

ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟକଳା ଓ ଚିତ୍ରକଳା ଉପରେ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରଭାବ :
(i) ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରାଲୋକ ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଅନେକ ରାଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛି– ଯେପରିକି ଚନ୍ଦ୍ରକୌଶ, ଚନ୍ଦ୍ରନନ୍ଦନ ଏବଂ ଶୁଭପନ୍ତୁଭାରାଳୀ (ଯାହାର ଅର୍ଥ ‘ଶୁଭ ଚନ୍ଦ୍ର’’) । ଏହି ରାଗଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ଭିତରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ପ୍ରତିଛବି ଦେଖାଯାଏ ।
(i) ସେହିପରି ମୁଦ୍ରା (ହସ୍ତଭଙ୍ଗୀ), ଯେପରିକି ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଓ ଅଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଭାରତ ନାଟ୍ୟମ୍ ଭଳି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ମଧ୍ଯ ମିଳିଥାଏ ।
(ii) ଅନ୍ୟ ନୃତ୍ୟ ଯଥା- କଥକ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
(iv) ସୌରା, ଗଣ୍ଡ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନଜାତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁର୍ତିକଳା ଏବଂ ମାଟିପାତ୍ର ଭଳି ପାରିମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରକଳାର ଶୈଳୀରେ ମଧ୍ଯ ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚିତ୍ର କରାଯାଇଥାଏ । ଯାହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ଵକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସୂଚିତ କରିଥାଏ ।
(v) ଓଡ଼ିଶାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭିଭିକ କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପର୍ବ ପାଳନ ବେଳେ କୁମାରୀମାନଙ୍କ ମନରେ ସଂଗୀତର ପ୍ରଭାବ ରହିଥ‌ିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଏ ।

କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ (Artificial Satellite) :
(i) ବିଭିନ୍ନ ଦେଶଦ୍ଵାରା ପ୍ରେରିତ ମାନବ ନିର୍ମିତ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ପରିକ୍ରମଣ କରନ୍ତି । ରାତ୍ରି ଆକାଶରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ କଣିକା ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ।
(ii) ଅଧିକାଂଶ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରାୟ 800 କି.ମି ଉଚ୍ଚତରେ ପରିକ୍ରମଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପରିକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ 100 ମିନିଟ୍ ସମୟ ନିଅନ୍ତି ।
(iii) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗାଯୋଗ, ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ, ପାଣିପାଗ ନିରୀକ୍ଷଣ, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଭଳି ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
(iv) ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ (ISRO) ଉପରୋକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ଅନେକ ଉପଗ୍ରହ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ କରିଛି ।

ଇସ୍ରୋ (ISRO) ର ସଫଳତା :
(i) ISRO ଦ୍ଵାରା ପ୍ରକ୍ଷେପିତ କାର୍ଲୋସାଟ୍ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଉପଗ୍ରହ ଭାରତରେ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା, ସହର ଯୋଜନା କରିବା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ପୃଥ‌ିବୀର ଉଚ୍ଚମାନର ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନ କରେ ।
(ii) ‘‘ଭୁବନ’’ ନାମକ ଏପରି ଏକ ମାନଚିତ୍ର ମଞ୍ଚ ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମିରୂପ, ମୃତ୍ତିକା, ଭୂମିର ବ୍ୟବହାର, ଉଭିଦ ଆଦି ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରେ ।
(iii) ଆଷ୍ଟ୍ରୋସାଟ୍, ଅନ୍ୟ ଏକ ISRO ମିଶନ, ତାରା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାକାଶୀୟ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକର ବୈଜ୍ଞାନିକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରେ ।
(iv) ଭାରତର ଅନ୍ୟ ମହାକାଶ ମିଶନରେ ଚନ୍ଦ୍ରାୟନ ୧, ୨ ଓ ୩, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଆଦିତ୍ୟ Ll ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହକୁ ମଙ୍ଗଳାୟାନ ଅନ୍ତଭୁକ୍ତ ।
(v) ISRO ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ AzaadiSat, Inspire-1 ଏବଂ Jugnu ଭଳି ଛୋଟ ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ଦିଏ ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ‘ଚାନ୍ଦିପୁର’’ର ବିଶେଷତ୍ଵ :
(i) ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାର ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଉପକୂଳ ‘Disappearing Sea” ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏଠାରେ ଦିନକୁ ଦୁଇ ଥର ଜଳ ତଳକୁ ନିମ୍ନ ଜୁଆର ସମୟରେ ଗତିକରେ । ଏହି ଘଟଣା ଦେଖୁବା ପାଇଁ ଦର୍ଶକମାନେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରକାର କଙ୍କଡ଼ା (Horseshoe crab) ବହୁତ ପରିମାଣରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
(ii) ନିମ୍ନ ଜୁଆର ସମୟରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ‘ସମୁଦ୍ର ଶଯ୍ୟା’’ରେ ଦର୍ଶକମାନେ ଚାଲି ଚାଲି ଅନେକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ସହ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୀବର ଖୋଳପା (Shell) ସଂଗ୍ରହ କରିପାରନ୍ତି ।
(iii) DRDO ତରଫରୁ ଏକମାତ୍ର ମିଶାଇଲ ଟେଷ୍ଟି ଲାବ୍ (ITR) Integrated Test Range ଏଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଛି । ଅନେକ ଭାରତୀୟ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଯଥା : ପୃଥ୍ବୀ, ଅଗ୍ନି, ସୌର୍ଯ୍ୟ, ଆକାଶର ପରୀକ୍ଷଣ ଏଠାରେ ହୋଇଛି । ଭାରତରନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଅବଦୁଲ୍ କାଲାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସ୍ଥଳୀ ରୂପେ ଏହାର ମାନ୍ୟତା ଭାରତ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରହିଛି ।
(iv) ସ୍କିଲର ଦ୍ଵୀପ (Wheeler Island) ଏକ ଦ୍ଵୀପ ଯାହା ୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୧୫ରେ ITR ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପରେ “‘ଡକ୍ଟର କାଲାମ ଦ୍ଵୀପ’’ ଭାବରେ ନାମିତ ହେଲା । ଏଠାରେ ଆକାଶ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମେସ, ନିର୍ଭୟ, ପ୍ରହାର, ପୃଥ୍ବୀ, ସୌର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ମିଶାଇଲ ପରୀକ୍ଷଣ ସରିଛି ।
(v) ଗହୀରମଥା ମେରାଇନ୍ ସାଚ୍ୟୁରୀ-ଅଲିଭ୍ରିଡ଼ଲେ ସମୁଦ୍ର କଇଁଛ ଅବଦୁଲ୍ କାଲାମ୍ ଦ୍ଵୀପରେ ଅଣ୍ଡା ଦେବାପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥଳୀ । ତେଣୁ DRDO ଏହାର ମୂର୍ତ୍ତିକା ଓ ବାଲୁକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରଖୁଛି ।,

ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଆବର୍ଜନାର କୁ ପ୍ରଭାବ :
(i) ବହୁଦେଶ ମହାକାଶକୁ ଅନେକ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ପଠାଉଛନ୍ତି । ସେଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ସରିଲା ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଉପଗ୍ରହ ଓ ରକେଟର ଅଂଶ ମହାକାଶରେ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଆବର୍ଜନାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
(ii) ଏହି ଆବର୍ଜନାଗୁଡ଼ିକ ମହାକାଶରେ ଜମି ରହେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଉପଗ୍ରହ ସହିତ ଧକ୍କା ଲାଗିପାରେ ।
(iii) ଛୋଟ ଭଙ୍ଗା ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀ ଆଡ଼କୁ ପଡ଼ିବା ବେଳେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଭୂମିରେ ଖସି ପଡ଼ିପାରେ ।
(iv) ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଏହି ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଙ୍ଗା ଅଂଶକୁ ଅପସାରଣ କରିବାପାଇଁ ଏକାଠି କାମ କରୁଛନ୍ତି ।

ବିକ୍ରମ ଅମ୍ବାଲାଲ୍ ସରାଭାଇ (1919-1971) :
(i) ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପରମାଣୁ ବିଜ୍ଞାନର ଗବେଷକ ବିକ୍ରମ ସରାଭାଇ ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଜନକ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।
(ii) ସେ ପ୍ରଥମ କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ ଉତ୍‌କ୍ଷେପଣ ପାଇଁ ପ୍ରୟାସର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇଥିଲେ ।
(iii) ତିରୁବନ୍ତପୁରମରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିକ୍ରମ ସାରାଭାଇ ମହାକାଶ କେନ୍ଦ୍ର (VSSC), ରକେଟ୍ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ଯାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିକଶିତ କରେ, ତେଣୁ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  • ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଦୂରତାନୁକ୍ରମରେ ପୃଥ‌ିବୀ ତୃତୀୟ ଗ୍ରହ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଏହାର ଏକମାତ୍ର ଉପଗ୍ରହ । ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ପଡି ଏହାର ପ୍ରତିଫଳନ ରଶ୍ମୀ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼େ । ଏଣୁ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଆମେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖୁଥାଉ ।
  • ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ବଳୟାକୃତି ବସ୍ତୁ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପଟେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରେ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ଯାହା ବୃତ୍ତାକାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରିଥାଏ, ତାହା ପୃଥ‌ିବୀ ଆଡକୁ ରହେ । ଏହି ବୃତ୍ତାକାର ଆକୃତିର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶଟି କେବଳ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଦେଖାଯାଏ । ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ବା ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ ବୃତ୍ତାକାର ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଦିନକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା କହନ୍ତି; ଏବଂ ଆଦୌ ଦେଖାଯାଉ ନଥୁବା ଦିନକୁ ଅମାବାସ୍ୟା କହନ୍ତି ।
  • ପୂର୍ଣ୍ଣିମା (Full Moon Day) ର ଠିକ୍ ପରଦିନଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆଲୋକିତ ଅଂଶ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସପାଇଁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ସପ୍ତାହପରେ ଏହି ଅଂଶ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ । ଏହି ଅବଧିକୁ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ (Waning period) ବା କ୍ଷୟକାଳୀନ (New Moon Day) ଦିନ ପରଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଆଲୋକିତ ଦିନ ଏହା ସଂପୂର୍ଣ ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ଧାରଣ କରେ । ଏହି ଅବଧିକୁ ବୃଦ୍ଧିକାଳିକ ଅବଧୂ କହନ୍ତି । ଅବଧୂ କହନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଅମାବାସ୍ୟା ଅଂଶ କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧିପାଇ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ (Waxing period) ବା
  • ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶର ଗୋଟିଏ ଦିନରୁ ଅନ୍ୟ ଦିନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଆକାରକୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ । ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୃଥ‌ିବୀ ପରିକ୍ରମଣ ଏବଂ ପୃଥ‌ିବୀ ଗ୍ରହର ଆବର୍ଜନ ଯୋଗୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପୃଥ‌ିବୀର କୌଣିକ ଆନତିରେ ଆପେକ୍ଷିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ।
    ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ (Rotation) ଅବଧୂ, ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ପୃଥ‌ିବୀ ପରିକ୍ରମଣ (Revolution) ଅବଧୂ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍ ହୋଇଥିବାରୁ ପୃଥ‌ିବୀରେ ସର୍ବତ୍ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିନରେ ସମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତର ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ସର୍ବାଧ‌ିକ ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ।
  • ପୃଥ‌ିବୀ ଗ୍ରହର ଆବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଚନ୍ଦ୍ର କୌଣସି ଦିନ ଯେଉଁ ସମୟରେ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଅନ୍ତି, ତାର ଠିକ୍ ପରଦିନ 50 ମିନିଟ୍ ବିଳମ୍ବରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ।
    ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ଆକାଶରେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରୁ ପରଦିନ ଆକାଶରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାପାଇଁ ହାରାହାରି 24 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନିଅନ୍ତି । ଏହି ଅପାତିତ ଗତି ଅବଧୂକୁ ହାରାହାରି ସୌର ଦିବସ (Mean Solar Day) କହନ୍ତି ।
  • ଚନ୍ଦ୍ର ଏହାର କଳାର ସମସ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ 29.5 ଦିନ ସମୟ ନିଏ । ଏହି ଅବଧୂକୁ ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦ୍ର ମାସ କହନ୍ତି । ଏହିପରି 12 ଟି ଚାନ୍ଦ ମାସକୁ ନେଇ ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦ୍ରବର୍ଷ (Lunar year) କହନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦ୍ରବର୍ଷ 354 ଦିନ ଅଟେ ।
  • ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଥରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରି ଆସିବାକୁ 365 ଦିନ 6 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନିଏ । ଏହି ଅବଧୂକୁ ଗୋଟିଏ ସୌରବର୍ଷ (Solar year) କହନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଚାନ୍ଦବର୍ଷ ଓ ଗୋଟିଏ ସୌରବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ପ୍ରାୟ 11 ଦିନ ।
  • ବିଭିନ୍ନ ଋତୁ ସହ ଏକ ବର୍ଷର ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷାକରି ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇଛି । ଗ୍ରେଗୋରିଆନ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଏକ ସୌର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡ । ଏହି କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ପ୍ରତି ଚାରିବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ 366 ଗଣନା କରଯାଏ, ଯାହାକୁ ଅଧୂବର୍ଷ କହନ୍ତି ।
  • ଦିନ ଏବଂ ମାସ ଗଣନାରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାର ପର୍ଯ୍ୟାୟର ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଋତୁଚକ୍ର ସହିତ ସମନ୍ଵୟକୁ ଭିଭିକରି ସୌର-ଚନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି । ଏଥ‌ିରେ ପ୍ରତି କିଛି ବର୍ଷରେ (ଦୁଇ ବା ତିନି ମାସରେ) ଥରେ ଅତିରିକ୍ତ ମାସ ବା ମଳମାସ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ।
  • ଓଡ଼ିଶାର ବିଖ୍ୟାତ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ‘ପଠାଣି ସାମନ୍ତ’, ‘ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ’ ପୁସ୍ତକରେ ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର ମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ଓ ସମୟ ଗଣନା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବହୁ ଉପାଦେୟ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ: ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ

Go through BSE Odisha Class 8 Science Notes Odia Medium and Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ: ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ to understand important concepts and topics more clearly.

8th Class Science Chapter 10 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ସମତଳ ଦର୍ପଣ – ଯେଉଁ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ସମତଳ, ତାହାକୁ ସମତଳ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି । ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ କୌଣସି ବସ୍ତର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସଳଖ, ଆଭାସୀ ଏବଂ ସମାନ ହୋଇଥାଏ । ଏଥ‌ିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ ।
ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ (Spherical Mirror)

କାର୍ଯ୍ୟ – ୧ : ଆସ ଅନ୍ଵେଷଣ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ଚକଚକିଆ ଧାତୁ ଚାମଚ ନିଆଯାଉ ଏବଂ ଏହାର ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠକୁ ମୁହଁ ପାଖରେ ଧରି ରଖାଯାଉ । ଏଥ‌ିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିପାରିବା ।
ମୁହଁର ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଏହା ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ସମୟରେ ଚାମଚକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ମୁହଁଠାରୁ ଦୂରେଇ ନେଲେ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 1
ଚିତ୍ର ଏକ ଧାତବ ଚାମଚରେ ଏହାର (କ) ଅନ୍ତଃବକୁ ପୃଷ୍ଠରୁ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ; (ଖ) ବାହ୍ୟ ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ, ଚକଚକିଆ ଧାତୁ ଚାମଚ, ଏକ ଦର୍ପଣ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖୁରିଲୁ ?

ଚାମଚର ଭିତର ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଏହା ଭିତରେ ଏକ ଖାଲୁଆ ଦେଖାଯାଉଛି, ଆମେ ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଯେ, ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ଓଲଟା (inverted) ଦେଖାଯାଏ । ଚାମଚର ବାହାର ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ବାହାର ପାର୍ଶ୍ଵ ଉଚ୍ଚ ହୋଇଛି, ଏହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସିଧା (erect) ଥୁଲା, କିନ୍ତୁ ଆକାରରେ ଛୋଟ ଦେଖାଯାଏ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଚାମଚ ପରି ବକ୍ର ଦର୍ପଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇପାରିବ । ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ (spherical mirror) ହେଉଛି ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକାର ବକ୍ର ଦର୍ପର ଯାହା ଏକ ଫମ୍ପା କାଚ ଗୋଲକର ଏକ ଅଂଶ । ଯେଉଁ ଦର୍ପଣଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଫଳକ ପୃଷ୍ଠ ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ହୋଇଥାଏ ସେଗୁଡ଼ିକ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ କୁହାଯାଏ । କହନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 2
ଅବତଳ ଦର୍ପଣ – ଯେଉଁ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ଭିତର ଆଡ଼କୁ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି ।

ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ – ଯେଉଁ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ବାହାରକୁ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ କିପରି ତିଆରି କରାଯାଏ :
ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣର ଆକୃତି ଏପରି ହୋଇଥାଏ ଯେ ଏହାକୁ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ଫମ୍ପା ଗୋଲକର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ ଏକ ଫମ୍ପା କାଚ ଗୋଲକଟିକୁ କାଟି ତିଆରି କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଏକ ସମତଳ କାଚଖଣ୍ଡକୁ ଘଷି ଏବଂ ଚିକ୍‌କଣ (Polish) କରି ଏକ ବକ୍ରପୃଷ୍ଠର ଆକାରରେ ତିଆରି କରାଯାଏ । ଯଦି ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ ପଲେପ (Coating) (ଆଲୁମିନିୟମର ଏକ ପତଳା ସ୍ତରପରି) ବାହ୍ୟ ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଲଗାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ହୁଏ । ଯଦି ପ୍ରଲେପଟି ଭିତର ବଜ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଲଗାଯାଏ, ତେବେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଗଠିତ ହୁଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ ୨ : ଆସ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖୁବା
ଟେବୁଲ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ଉପର ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିଥିବା ଅବତଳ ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପର ରଖାଯାଉ । ଏବେ ସେମାନଙ୍କୁ ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ଦେଖ‌ିଲେ ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ଭିତରକୁ କିମ୍ବା ବାହାରକୁ ବଙ୍କା ଅଛି ।

ଆମେ କିପରି ଅବତଳ ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜାଣିପାରିବା ?
ଉ-
ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳକ ପୃଷ୍ଠ ଭିତର ଆଡ଼କୁ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳକ ପୃଷ୍ଠ ବାହାରକୁ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ । ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ଦେଖୁ ଉତ୍ତଳ ଓ ଅବତଳ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣର ଚିହ୍ନଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 3
ଚିତ୍ର ବର୍ତ୍ତଳ ବର୍ପଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବଟୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷଣ କଣ ?

କାର୍ଯ୍ୟ ୩ : ଆସ ଅନ୍ଵେଷଣ କରିବା
ଅବତଳ ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବଗୁଡ଼ିକର ତୁଳନା କରିବାପାଇଁ ପରୀକ୍ଷା : ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ : ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ, ଦୁଇଟି ଛୋଟ କାଠ ଖଣ୍ଡ କିମ୍ବା ପଦାର୍ଥ, ଏକ ଛୋଟ ଖେଲଣା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଏକ ବସ୍ତ ।

Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ: ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ

କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ଗୋଟିଏ ଟେବୁଲ ଉପରେ ଦର୍ପଣ ଦୁଇଟିକୁ ଅବତଳ ବର୍ପଣ ଡାକ୍ତନ ଦର୍ପଣ ପାଖା ପାଖ୍ ସିଧା ସ୍ଥିତିରେ ରଖାଯାଉ ।
ବସ୍ତକୁ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି ଦୂର ରେ ରଖାଯାଉ (3-4 ସେମି ଦୂରତାରେ) ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦର୍ପଣରେ ଆମେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖୁ ପାରିବା ।
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏହା ସଳଖ ଦେଖାଯିବ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 4
ଚିତ୍ର ଏକ ହଳେ ଓ ଅବତଳ ବର୍ପଣ
ସମ୍ମୁଖରେ ରଖା ଯାଇଥିବା ଏକ ବହୁ (କ) ସ୍ଵଳ୍ପ ଦୂରତାରେ (ଖ) ଅଧିକ ଦୂରତାରେ

ଏବେ ଧୀରେ ଧୀରେ ବସ୍ତକୁ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଯାଉ (ଚିତ୍ର ୧୦.୫ ଖ) । ଉଭୟ ଦର୍ପଣରେ ଆମେ ପ୍ରତିବିମ୍ବଗୁଡ଼ିକର କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖ‌ିବା ? ପ୍ରତିବିମ୍ବଗୁଡ଼ିକ କ୍ରମଶଃ ଛୋଟ ଦେଖାଯିବ ।

ପୁଣି, ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ଖୁବ୍ ନିକଟରେ ଥିବା ବସ୍ତର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସଳଖ, ଆଭାସୀ ଓ ବଡ଼ ହେବ ଏବଂ ଦର୍ପଣ ଠାରୁ ବସ୍ତୁ ଦୂରେଇ ଗଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ଓ କ୍ରମଶଃ ସାନ ହେବାର ଦେଖାଯିବ ।

ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ସର୍ବଦା ସାନ, ସଳଖ ଓ ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟିହେବ । ବସ୍ତ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରେଇଗଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସାମାନ୍ୟ ଛୋଟ ହେବ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ, ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତକୁ ଦର୍ପଣ ପାଖରେ ଅର୍ଥାତ୍ କମ୍ ଦୂରତାରେ ରଖାଯାଏ, ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ସିଧା ଦେଖାଯିବ କିନ୍ତୁ ଆକାରରେ ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ବର୍ହିତ ହୋଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତକୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଯାଏ, ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ଓଲଟା ହୋଇଯାଏ । ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ଆକାରରେ ବଡ଼ ହୁଏ ଏବଂ ତା’ପରେ ଛୋଟ ହେବାକୁ ଲାଗେ ।
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବଟି ସର୍ବଦା ସିଧା ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର ସାମାନ୍ୟ
ବସ୍ତୁଠାରୁ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ । ବସ୍ତୁକୁ ହ୍ରାସ ପାଏ ।
ସମତଳ ଦର୍ପଣ ପରି ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ ।

ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ କୌଣସି ବସ୍ତର ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖୁ ଆମେ ଦର୍ପଣଟି ସମତଳ, ଅବତଳ ବା ଉତ୍ତଳ ସହଜରେ ଜାଣିପାରିବା । ଯେପରି ଦର୍ପଣ ଉପରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି, ଭିନ୍ନ ଏକ କୋଣରେ ପଡ଼ିବ । ଏହା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ମଧ୍ଯ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ତା’ର କୋଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କୋଣରେ ଦର୍ପଣରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପକାଯାଉ ଏବଂ ଫ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମିର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ହୁଏ, ତାହା ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ । ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ସାଧାରଣ ତୀରଯୁକ୍ତ ରେଖା ଦ୍ଵାରା ଅଙ୍କାଯାଏ । ଏହି ତୀରଯୁକ୍ତ ରେଖା ଆଲୋକର ଗତିପଥ ସୂଚାଏ, ଆଲୋକ ସର୍ବଦା ସରଳ ରେଖାରେ ଗତି କରେ ।

ସମତଳ ଦର୍ପଣର ଅବସ୍ଥାନକୁ ନେଇ ଏକ ରେଖା (ଚିତ୍ର ‘କ’) ଏକ ଦର୍ପଣରେ ଆପତିତ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମିକୁ ନେଇ ରେଖା ଅଙ୍କନ କରାଯାଉ । ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ଆପତିତ ରଶ୍ମି (incident ray) ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦର୍ପଣରୁ ଫେରି ଆସୁଥ‌ିବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି (Reflected ray) କୁହାଯାଏ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଦର୍ପଣକୁ ଅପସାରଣ କରାଯାଉ । ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପଡୁଥିଲା ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ରେଖା ଅଙ୍କନ କର । ତାହାକୁ ଆପତିତ ରଶ୍ମି ବୋଲି ଧରାଯାଉ । ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ରଶ୍ମି ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିଲା ସେହି ବିନ୍ଦୁରୁ ଦର୍ପଣ ରହିଥ‌ିବା ରେଖା ସହ ୨୦ର ଏକ କୋଣ ସହ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଲମ୍ବ ରେଖା ଅଙ୍କନ କରାଯାଉ । ଏହାକୁ ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ପ୍ରତି ପ୍ରତିଫଳନ ବିନ୍ଦୁରେ ଅଙ୍କିତ ଅଭିଲମ୍ବ (normal) କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 5
ବିଜ୍ଞ (କ) ଆମେ ଚକ୍ଷୁ ଏବଂ ପ୍ରତିଚ୍ଛବି ଦେଇ ଆଙ୍କିବା (ଖ) ଅଙ୍କିବାରେ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା; (ଗ) ଆମେ ନୋଟ୍ ଏକ ପ୍ରତିଚ୍ଛବି କୋଟ ଆଙ୍କିବା (ଘ) କୋଟ ମାରିବା
ଅଭିଲମ୍ବ ଏବଂ ଆପତିତ ରଶ୍ମି ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା କୋଣକୁ ଆପତନ କୋଣ (i) କୁହାଯାଏ । ଅଭିଲମ୍ବ ଏବଂ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣ (r) କୁହାଯାଏ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଚିତ୍ରରେ ଆପତନ କୋଣ ଓ ଏହାର ଅନୁରୂପ ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣଗୁଡ଼ିକ ମାପିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ହେବ ।
ଆପତନ କୋଣର ମାପ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣର ମାପ ବଦଳିବ ।
ଆପାତିତ ରଶ୍ମୀକୁ ଅଭିଲମ୍ବ ଦେଇ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପକାଇଲେ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ମଧ୍ଯ ଅଭିଲମ୍ବ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ।
ଉକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆପତନ କୋଣ = ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣ = 0° ହେବ ।

ସାରଣୀ :

କ୍ର.ନଂ. ଆପତନ କୋଣ (i) ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣ (r)
1. 30° 30°
2. 45° 45°
3. 60° 60°

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : : ପରୀକ୍ଷାରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଆପତନ କୋଣ ଓ ଏହାର ଅନୁରୂପ ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣ ଦୁଇଟିର ପରିମାଣ ସମାନ । ଏହା ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନର ଏକ ନିୟମ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୫ : ଆସ ପରୀଷଣ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନର ଦୁଇଟି ନିୟମ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା । କାର୍ଯ୍ୟ ୪ ପରି ସମାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କର । କିନ୍ତୁ ଏକ ଟେବୁଲ ଉପରେ ଏକ ଶକ୍ତ ଚାର୍ଟ ପେପର ରଖାଯାଉ । ଯେପରିକି ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ଟେବୁଲର ଧାର ବାହାରକୁ ରହିବ । ଚାର୍ଟ ପେପର ଉପରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଦର୍ପଣ ଉପରେ ଏକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପକାଇଲେ ବିସ୍ତାରିତ ଅଂଶରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା
ଏବେ ଟେବୁଲର ଧାର ସହିତ ସିଟର ବିସ୍ତାରିତ ଅଂଶକୁ ବଙ୍କାଇଲେ ବିସ୍ତାରିତ ଅଂଶରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଦେଖୁ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଚାର୍ଟ ପେପରକୁ ପୁଣି ପୂର୍ବ ଭଳି ସମତଳ ରଖ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ।

ଚାଟ ପେପର ବଙ୍କା ହେଲେ, ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ କିନ୍ତୁ ପୁଣି ସମତଳ ହେଲେ, ପୁନର୍ବାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଓ ଆପତିତ ରଶ୍ମି ଏକ ସମତଳରେ ରହନ୍ତି ଚାର୍ଟ ପେପର ବଙ୍କା କରିବାଦ୍ଵାରା, ଏକ ନୂତନ ସମତଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ସମତଳ ସଜ୍ଜୀକରଣ ଭାଙ୍ଗି ଥାଏ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଆପତିତ ରଶ୍ମି ଆପତନ ବିନ୍ଦୁରେ ଦର୍ପଣର ଅଭିଲମ୍ବ ଏବଂ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି, ସମସ୍ତେ ସମାନ ସମତଳରେ ରହିଥାନ୍ତି, ଏହା
ପ୍ରତିଫଳନର ଆଉ ଏକ ନିୟମ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 6
ବିଜୁ (କ) କାଗଜର ବିସ୍ତାରିତ ଅଂଶ ଉପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଙ୍ଗି, (ଖ) କାଗଜର ବଙ୍ଗା ଅଂଶ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କର୍ଣ୍ଣ ଦୃଶ୍ୟ ନାହିଁ
1. ଆପତିତ ରଶ୍ମି (Incident Ray), ଅଭିଲମ୍ବ (Normal) ଏବଂ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି (Reflected Ray) ସମସ୍ତେ ଆପତନ ବିନ୍ଦୁରେ ଏକ ସମତଳରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ।
2. ଆପତନ କୋଣ (Angle of Incidence) ଓ ପ୍ରତିଫଳନ କୋଣ (Angle of Reflection) ପରସ୍ପର ସମାନ ।
ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନର ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ।

ଦେଖା ଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଦି ଆପତିତ ରଶ୍ମି ଦିଗ ଭିନ୍ନ, ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ସମାନ ବିନ୍ଦୁରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି, ତେଣୁ ଅଭିଲମ୍ବର ଦିଗ ସମାନ । ତଥାପି, ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଦିଗ ଏପରି ଯେ, ଆପତିତ ରଶ୍ମି ଆପତିତ ରଶ୍ମି, ଆପତନ ବିନ୍ଦୁରେ ଅଭିଲମ୍ବ ଏବଂ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ର ରେ ସମାନ ସମତଳରେ ରହିଥାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ – ୬ : ଆସ ଅନ୍ଵେଷଣ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ସମତଳ, ଉତ୍ତଳ ଓ ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଆଲୋକରଶ୍ମି ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଫଳ ନ
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା :
ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ : ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣ, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ, ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ, ଧାରକ (stand), ଏକ ଟର୍ଚ, ଏକ ପାନିଆ, ପାନିଆକୁ ସିଧା ରଖୁବା ପାଇଁ କ୍ଲିପ୍ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
ଗୋଟିଏ ଛିଦ୍ର ବଦଳରେ, ଏକାଧିକ ସମାନ୍ତରାଳ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପାଇବା ପାଇଁ ପାନିଆର ଅନେକ ସ୍ଥାନକୁ ଖୋଲା ରଖାଯାଉ (ଚିତ୍ର ‘କ’) । ଆଲୋକର ଏକାଧ୍ଵ ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମି ସମତଳ ଦର୍ପଣ, ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଏବଂ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଉପରେ, ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ପଡ଼ିବାକୁ ଦିଆଯାଉ । ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ (ଚିତ୍ର ‘ଖ’ ‘ଗ’ ଏବଂ ‘ଘ’) ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 7
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଯେତେବେଳେ ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ଏକାଧ୍ଵ ସମାନ୍ତରାଳ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପଡ଼ିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବହୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ (ଚିତ୍ର ‘ଖ’) ।
କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଏକାଧ୍ଵକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବହୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ନିକଟତର ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ସେତେବେଳେ ଏକ ବିନ୍ଦୁରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି (converge) (ଚିତ୍ର ‘ଗ’) ।
ଏକ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବହୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମି ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ (diverge) (ଚିତ୍ର ‘ଘ’) ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 8
ଗଜଳ ଦର୍ପଣ
ଆଲୋକର ଏକାଧିକ ସମାନ୍ତରାଳ ଉଗ୍ନ (ଖ) ସମତଳ ବିପଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ (ଗ) ଅଳବଳ ଦମରେ ପନ୍ୟାସ (ଘ) ଜଜଳ ବନ ଉପରେ ପଢ଼ିଥାଏ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଦିଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମୀ ପ୍ରତିଫଳନର ନିୟମ ପାଳନ କରେ, ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣର ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠର ଆକୃତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ପ୍ରତିଫଳନ ପରେ ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମିକୁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଏକତ୍ରିତ କରେ (converge) ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବିସ୍ତାରିତ/ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ (diverge) କରିଥାଏ । ଏଣୁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣକୁ ଅଭିସାରୀ ଦର୍ପଣ ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣକୁ ଅପସାରୀ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି ।

ଯଦି ଆମେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଯାହା ଦେଖିଲୁ ତାହା ଆଙ୍କିବା, ତେବେ ଆମେ ନିମ୍ନରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଚିତ୍ର ପାଇବା ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 9
କାର୍ଯ୍ୟ – ୭ : ଆସ ଅନ୍ଵେଷଣ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଦ୍ଵାରା କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମିର ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ।
ଗୋଟିଏ ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଶ୍ମୀଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଯାଇ ପ୍ରତିଫଳିତ ରଶ୍ମୀଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରାଗଲେ ଉକ୍ତ ବିନ୍ଦୁରେ ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା କାଗଜକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଇପାରେ ।
ଏହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନ ପରୀକ୍ଷାଟି କରାଯାଇପାରିବ –

କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ :
ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଏବଂ ପତଳା କାଗଜ କିମ୍ବା ଖବରକାଗଜର ଏକ ପୃଷ୍ଠା ନିଆଯାଉ ।
ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳକ ପୃଷ୍ଠକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଧରି ରଖାଯାଉ । ଦର୍ପଣ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଫଳିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ କାଗଜ ପୃଷ୍ଠାରେ ପକାଯାଉ ।
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବିନ୍ଦୁ ପାଇବା ପାଇଁ, କାଗଜର ଦୂରତାକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ସଜାଇ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଦର୍ପଣ ଏବଂ କାଗଜକୁ କିଛି ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଉ । କାଗଜ ଜଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଧୂଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।
ଚିତ୍ର ଏକ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ କାଗଜ ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ କରିବା

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକ ଦର୍ପଣରୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେବା ପରେ ଏହି ବିନ୍ଦୁରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଥିବାରୁ କାଗଜ ଉପରେ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବିନ୍ଦୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହା ଏହି ବିନ୍ଦୁରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଉତ୍ତାପ ଉତ୍ପାଦନ କରେ ଯାହା କାଗଜକୁ ଜାଳି ଦେଇପାରିବ ।

ଯେଉଁ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ପଣ ଏବଂ ଲେନ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଏକ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସୌର ସଂକେନ୍ଦ୍ରକ (solar concentrations) କୁହାଯାଏ । କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଏକ ତରଳ ପଦାର୍ଥକୁ ଗରମ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହ୍ୟତ ହୁଏ ଯାହା ବାଷ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ, ଯେପରିକି ବହୁ ଲୋକଙ୍କର ରୋଷେଇ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ସୌର ଚୁଲି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ସୌର ବୁଲିଗୁଡ଼ିକ ଇସ୍ପାତ ତରଳାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ: ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ

ଲେନ୍ସ (Lens) :
ଏକ ଯବକାଚ ବା ଲେନ୍ସ ହେଉଛି ଏକ କାଚ ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ରେ ତିଆରି ସାମଗ୍ରୀ ଯାହାର ପୃଷ୍ଠତଳ ବକ୍ର ଅଟେ । ଲେନ୍ସରେ ଆଲୋକର ପ୍ରତିସରଣ ଘଟି ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତିସରଣ ପୃଷ୍ଠକୁ ଭିଭିକରି ଲେନ୍ସ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଯଥା : ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (Convex lens) ଏବଂ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ (Concave lens) । ଲେନ୍ସ ହେଉଛି ଏକ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଓ କାଳ୍ପନିକ ଗୋଲକର ଅଂଶବିଶେଷ ।

ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ : ଯେଉଁ ଲେନ୍ସର ମଝି ଅଂଶ ମୋଟା ଏବଂ ଧାରଆଡ଼କୁ ଏହା କ୍ରମଶଃ ସରୁ, ତାହାକୁ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ କହନ୍ତି । ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସକୁ ଅଭିସାରୀ ଲେନ୍ସ (Converging Lens) କହନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 10
ଚିତ୍ର (କ) : ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (ଖ) ଏହାର ଚିତ୍ର

ଅବତଳ ଲେନ୍ସ : ଯେଉଁ ଲେନ୍ସର ମଝି ଅଂଶ ସରୁ ଏବଂ ଧାରଆଡ଼କୁ ଏହା କ୍ରମଶଃ ମୋଟା ତାହାକୁ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ କହନ୍ତି । ଅବତଳ ଲେନ୍ସକୁ ଅପସାରୀ ଲେନ୍ସ (Diverging Lens) କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 11
ଚିତ୍ର (କ) ଏକ ଅବତଳ ଲେମ୍ବର
(ଖ) ଏହାର ଚିତ୍ର

କାର୍ଯ୍ୟ – ୮ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ଜଳ ବିନ୍ଦୁ କିପରି ଲେନ୍ସ ପରି କାର୍ଯ୍ୟକରିପାରେ ତାହା ଜାଣିବା ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ :
ଏକ କାଚ କିମ୍ବା ସ୍ୱଚ୍ଛ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକର ପତଳା ପଟି, ଯେପରିକି ଏକ ସମତଳ ସ୍କେଲ୍, କିଛି ବୁନ୍ଦା ତେଲ, ଡ୍ରପର୍, ପାଣି ଏବଂ କିଛି ମୁଦ୍ରିତ ଲେଖା ଥ‌ିବା କାଗଜ ବା ବହି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
କାଚ କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପଟିର ପୃଷ୍ଠରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ତେଲ ପକାଇ, ଏହାକୁ ଘଷି ପତଳା ପ୍ରଲେପ ବା ଆବରଣ ତିଆରି କରାଯାଉ । ତେଲ ବଦଳରେ ଆମେ ମହମ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।
ଡ୍ରପର୍ କିମ୍ବା ତୁମର ଆଙ୍ଗୁଠି ବ୍ୟବହାର କରି, ତେଲ/ମହମ ଲଗାଥ‌ିବା. ସ୍ଥାନରେ ପାଣିର ଏକ ଛୋଟ ବୁନ୍ଦା ରଖାଯାଉ । (ତେଲ/ମହମ ପାଣିକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୋଲ ବୁନ୍ଦା ଆକାରରେ ଗଠନ କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।)

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଜଳବିନ୍ଦୁକୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉ । ଏହାର ପୃଷ୍ଠରେ ଆକୃତି ଚେପଟା କିମ୍ବା ଭିତରକୁ ବଙ୍କା କିମ୍ବା ବାହାରକୁ ବଙ୍କା ହେବାର ଦେଖାଯିବ ।
କାଚ/ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପଟି ତଳେ କାଗଜ ରଖ ଯେପରି ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ସିଧାସଳଖ ଜଳବିନ୍ଦୁ ତଳେ ଥିବ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 12
ଚିତ୍ର ଜଳବିନ୍ଦୁ ତଳେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ମୁଦ୍ରିତ ବହିର ଦୃଶ୍ୟ
ଏକ ବର୍ଷକ କାଚ ବିଜ୍ଞାନ ବହିକୁ ଦେଖାଯାଉ । ଆମେ ଜଳବିନ୍ଦୁ ବର୍ତ୍ତମାନ, ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦେଇ ତଳେ ଥ‌ିବା ତଳେ ଥ‌ିବା ଅକ୍ଷରର ଆକାରରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇବା ?
ସେଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ କିମ୍ବା ଛୋଟ ଦେଖାଯିବ ।

ଜଳବିନ୍ଦୁର ବାହାରେ ବକ୍ର ପୃଷ୍ଠ ଅଛି । ଜଳବିନ୍ଦୁ ତଳେ ଥ‌ିବା ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେମାନେ ପାଖରେ ଥ‌ିବା ଅକ୍ଷର ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ଦେଖାଯାଇପାରନ୍ତି ! ଜଳବିନ୍ଦୁର ବକ୍ରପୃଷ୍ଠ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଭିନ୍ନ ଆକାରର ଦେଖାଉଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଏହି ଜଳବିନ୍ଦୁ ଏକ ସରଳ ଲେନ୍ସ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ଏକ ବର୍ଷକ କାଚ ମଧ୍ୟ ଏକ ଲେନ୍ସ ଯେଉଁଥରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ପଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 13
କାର୍ଯ୍ୟ – ୯ : ଆସ ପରୀକ୍ଷା କରିବା

ଶିକ୍ଷଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ : ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ବସ୍ତର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ କି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ ଜାଣିବା : କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ :
(i) ଏକ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ, ଏକ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ, ଏକ ଲେନ୍ସ ଧାରକ ଏବଂ ଏକ ଛୋଟ ବସ୍ତ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
(ii) ଧାରକ ସାହାଯ୍ୟରେ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସକୁ ସିଧା କରି ରଖାଯାଉ ।
(iii) ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସର ପଛରେ ବସ୍ତକୁ ରଖାଯାଉ । ଏହାକୁ ଲେନ୍ସ ସହ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ରଖୁବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(iv) ଲେନ୍ସ ଅନ୍ୟପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଲେନ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଖୁଲେ ବସ୍ତର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯିବ ।

ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସରେ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବର ରେଖାଚିତ୍ର :
(a) ବସ୍ତ ଅନନ୍ତ ଦୂରତାରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 14
(b) ବସ୍ତ ଲେନ୍ସର 2F ଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିଲେ
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 15
(c) ବସ୍ତ 2F ଠାରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 16
(d) ବସ୍ତ 2F ଓ F1 ମଝିରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 17
(e) ବସ୍ତୁ F1 ଠାରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 18
(f) ବସ୍ତୁ O ଓ F1 ମଝିରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 19
ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସରେ ବସ୍ତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ସ୍ଥିତି, ଆକାର ଓ ପ୍ରକୃତି

Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ: ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ

ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସରେ ବସ୍ତୁ ଲେନ୍ସର ନିକଟରେ ଥିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବସ୍ତୁପଟେ ସୃଷ୍ଟିହେବ ଏବଂ ଏହା ସଳଖ, ଆଭାସୀ ଓ ବଡ଼ ହେବ ।
ଲେନ୍ସରେ ବସ୍ତ ଲେନ୍‌ସଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ହେବ । ବସ୍ତ୍ର ଲେନ୍ସଠାରୁ ଯେତେ ଅଧ‌ିକ ଦୂରତାରେ ରହିବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ଏବଂ ସେତେ ସାନ ହେବ । ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୂରତାରେ ବସ୍ତର ସମାନ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମଧ୍ଯ ଗଠିତ ହେବ ।

ଅବତଳ ଲେନ୍ସରେ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବ :
(i) ବସ୍ତ ଅନନ୍ତ ଦୂରତାରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 20

(ii) ସ୍ତ 2F1 ଓ F1 ମଝିରେ ରହିଲେ,
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 21
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଅବତଳ ଲେନ୍ସର ପଛପଟେ ବସ୍ତକୁ ରଖିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ସାନ, ସଳଖ ଓ ଆଭାସୀ ହୁଏ । ଲେନ୍ସଠାରୁ ବସ୍ତର ଦୂରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇବ ।

କାର୍ଯ୍ୟ ୧୦ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
ଶିକ୍ଷଣର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ : ଲେନ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମୀ ଅଭିସାରୀ କିମ୍ବା ଅପସାରୀ :
ଆବଶ୍ୟକ ଉପକରଣ : ଏକ ପତଳା ସ୍ଵଚ୍ଛ କାଚ ପ୍ଲେଟ୍, ଏକ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ, ଏକ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ, ଏକ ଟର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଆଲୋକର ଏକାଧିକ ସମାନ୍ତରାଳ ବିମ୍ ପାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପାନିଆ, ପାନିଆକୁ ସିଧା ରଖୁବା ପାଇଁ ଏକ କାଗଜ କ୍ଲିପ୍, ଦୁଇଟି ସମାନ ପ୍ରକାର ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ଧଳା କାଗଜ ଫର୍ଦ୍ଦ ।
କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ : ପରସ୍ପର ନିକଟରେ ରଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଚ ପ୍ଲେଟ୍ କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ପୁସ୍ତକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ, ଚିତ୍ରରେ ଦେଖା ଯାଇଥିବା ଲେନ୍ସକୁ ସିଧା ସଳଖ ଧରି ରଖାଯାଉ ।
Class 8 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଆଲୋକ ଦର୍ପଣ ଓ ଲେନ୍‌ସ 222
ଚିତ୍ର ଅନେକ ସମାନ୍ତର ରଶ୍ମି ପଢ଼ୁଥିବା (କ) ପତଳା ସ୍ଵଚ୍ଛ କାଚ ପ୍ଲେଟ (ଖ) ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (ଗ) ଅବତଳ ଲେନ୍ସ

ଉଭୟ ପୁସ୍ତକ ଉପରେ କାଗଜ ଫର୍ଦ୍ଦ ଖୋଲି ରଖ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ପତଳା କାଚ ପ୍ଲେଟ୍, ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ଏବଂ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ ଉପରେ ଆଲୋକର ଏକାଧ୍ଵ ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମି ଅଲଗା ଅଲଗା କରି ପଡ଼ିବାକୁ ଦିଆଯାଉ । କ’ଣ ଆଲୋକର ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମି ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପତଳା କାଚ ପ୍ଲେଟ୍ ଦେଇ ଯେପରି ଅଛି ସେହିପରି ଗତି କରେ । ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ଏହା ଉପରେ ପଡ଼ିଥିବା ଆଲୋକକୁ କେନ୍ଦ୍ରାଭିସାରୀ ବା ଏକତ୍ରିତ (convergent) କରେ, କିନ୍ତୁ ଅବତଳ ଲେନ୍ସ ଆଲୋକକୁ କେନ୍ଦ୍ରାପସାରୀ (divergent) ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ । ଏଣୁ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍‌ସକୁ ଅଭିସାରୀ ଏବଂ ଅବତଳ ଲେନ୍ସକୁ ଏକ ଅପସାରୀ (diverging) ଲେନ୍ସ କୁହାଯାଏ ।
ସମାନ୍ତର ଆଲୋକର ରଶ୍ମୀଗୁଚ୍ଛ ଲେନ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ଗତି କରି ଯେଉଁ ବିନ୍ଦୁରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି ବା ହେଲାଭଳି ଜଣା ପଡ଼ନ୍ତି ସେହି ବିନ୍ଦୁକୁ ଲେନ୍‌ସର ଫୋକସ୍ (focus) କୁହାଯାଏ ।

ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର :
ବହିରେ ଥ‌ିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ପରିବର୍ଷକ କାଚ (Magnifying glass) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାହା ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ।
ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଓ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଦୋଷର ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସରେ ତିଆରି ଚଷମା ପିନ୍ଧନ୍ତି ।

ଅବତଳ ଲେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର :
ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଅବତଳ ଲେନ୍‌ସର ଚଷମା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  • ଆଲୋକ ଏକପ୍ରକାର ରଶ୍ମି ଏବଂ ଏହା ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।
  • ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ପଡ଼ି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ, ଏହାକୁ ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ କହନ୍ତି । ଆଲୋକ ପ୍ରତିଫଳନର ଦୁଇଟି ନିୟମ ଅଛି ।
    ସମତଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ସମତଳ । ଏହି ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତର ସଳଖ, ଆଭାସୀ ଓ ସମାନ ଆକୃତିର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟିହୁଏ ।
  • ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣର ପ୍ରତିଫଳନ ପୃଷ୍ଠ ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର । ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଯଥା; ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଓ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ । ଅବତଳ ଦର୍ପଣକୁ ଅଭିସାରୀ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି । ଏଥ‌ିରେ ବସ୍ତୁର ବାସ୍ତବ ଓ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ । ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସାନ, କିମ୍ବା ବଡ଼ କିମ୍ବା ସମାନ ହୋଇପାରେ । ଏହା ବସ୍ତର ଅବସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ବିଶେଷ ଅବସ୍ଥାନରେ ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତର ସଳଖ, ଆଭାସୀ ଓ ବଦ୍ଧିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
  • ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣକୁ ଅପସାରୀ ଦର୍ପଣ କହନ୍ତି । ଏହି ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ସାନ, ସଳଖ ଆଭାସୀ । ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଯେତେ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅନୁରୂପ ମାତ୍ରାରେ କ୍ଷୁଦ୍ରତ୍ତର ହୁଏ । ସମତଳ ଓ ବର୍ତ୍ତୁଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ଭନ କରେ ।
  • ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଯାନବାହାନର ହେଡ୍‌ଲାଇଟ୍‌, ସର୍ଜଲାଇଟ ଓ ଆଧୁନିକ ଦୂରବୀକ୍ଷଣଯନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଦାନ୍ତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।
  • ଗାଡ଼ିଚାଳକ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଦୋକାନ ଓ ମଲ୍ଟିଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ: ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ

Go through BSE Odisha Class 8 Science Notes Odia Medium and Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ: ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ to understand important concepts and topics more clearly.

8th Class Science Chapter 13 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ଗ୍ରହ, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ, ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ, ମହାସାଗର, ମରୁଭୂମି ଓ ସବୁଜ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଇତ୍ୟାଦିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବରେ ପରକ୍ରମଣ କରିଥାଏ ।

ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା (ISRO), ପୃଥ‌ିବୀର ନିରୀକ୍ଷଣ ଉପଗ୍ରହ (Earth observation satellite) ଦ୍ଵାରା ଫଟୋ ଉଠାଯାଇଛି । ଏହି ଫଟୋ ଚିତ୍ରରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସୂଚନା ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି ।

ଏହି ଉପଗ୍ରହ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ଉଭିଦ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବ ବିଷୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ତାପମାତ୍ରା, ତୈଳସ୍ତର (Oil spills) ଓ ପବନର ଦିଗ ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ଯ ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଏ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଆମେ ଜାଣିବା, ଯାହା ପୃଥିବୀକୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବାସସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗଢ଼ିଛି ।

ପୃଥ‌ିବୀ ଏତେ ଅନନ୍ୟ କାହିଁକି ? (Why is Earth a Unique Planet ?)
ସମସ୍ତ ପର୍ବତ, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଜୀବ ଓ ମଣିଷ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ପତଳା ସ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି । ପର୍ବତରୁ ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଯେଉଁ କଠିନ ଭୂତ୍ଵକ୍ ମଧ୍ଯରେ ଜୀବନର ଅବସ୍ଥିତି ଅଛି, ତାହା ପୃଥ‌ିବୀର ଆକାର ତୁଳନାରେ ଅତି ନଗଣ୍ୟ । ଯଦି ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସେଓ ଆକାରର ହୋଇଥାନ୍ତା, ଏହି ଭୂତ୍ଵକ୍ ସେଓର ଚୋପା ପରି ପତଳା ହୋଇଥାନ୍ତା ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 1
ପୃଥ‌ିବୀର ଉପରସ୍ତର ସେଓର ପତଳା ଚୋପା ପରି

କାର୍ଯ୍ୟ – ୧ : ଆସ ଜାଣିବା :
ପରୀକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ପୃଥ‌ିବୀ ବିଷୟରେ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ସହିତ ଏହା ଆମ ପାଇଁ କାହିଁକି ଏକ ଅନନ୍ୟ ?
କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ : ପୃଥ‌ିବୀର କେତେକ ତଥ୍ୟ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କର ଯାହାକୁ ଆମେ ପ୍ରାୟତଃ ସତ ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରି ନେଇଥାଉ, କିନ୍ତୁ ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ସାରଣୀ : ପୃଥ‌ିବୀ ବିଷୟରେ କେତେକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବିଶେଷତ୍ଵ :

କ୍ର.ନଂ ପୃଥ‌ିବୀର ଆକର୍ଷଣୀୟ କେତେକ ତଥ୍ୟ
୧ ଆମେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ତ୍ୟାଗ କରୁଥିବା ବାୟୁ ଉଡ଼ିଯାଇ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ ।
୨ ଆମେ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ଵାରା ଭୂମିରେ ଠିଆ ହୋଇପାରୁ, କିନ୍ତୁ ଆମର ହୃତପିଣ୍ଡ ରକ୍ତକୁ ଆମ ଗୋଡ଼ରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପରକୁ ସଞ୍ଚାଳନ କରିପାରେ ।
୩ ପୃଥ‌ିବୀ ଆମ ପାଇଁ ବହୁତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଆମକୁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବାୟୁ, ପିଇବା ପାଇଁ ଜଳ ଏବଂ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ମାଟି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ଆମକୁ ପଥର ଓ କାଠ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଆମେ ଆମର ଘର, ଅଟ୍ଟାଳିକା ଓ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରୁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ପୃଥ‌ିବୀର ଏହି ବିଶେଷତ୍ଵ ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ଜୀବନଧାରଣ କରିବାପାଇଁ ଅନନ୍ୟ ଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କରିଛି ।

ଆମ ସୌରମଣ୍ଡଳର ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି ? (What do the planets of our solar system looked like ?) ଆମର ସୌର ଜଗତରେ ଥିବା ଥୁବା ଆଠଟି ଗ୍ରହ ପ୍ରାୟ ବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷପଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଅହରହ ଗତି କରନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଦୂରତା କ୍ରମରେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥୁବୀ, ମଙ୍ଗଳ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରାନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍ ।
ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଓ ପଥୁରିଆ ଗ୍ରହ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବୃହସ୍ପତି, ଶନି ୟୁରାନସ୍ ଓ ନେପଚୁନ୍ ବଡ଼ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗ୍ୟାସରେ ଗଠିତ ।

କାର୍ଯ୍ୟ–୨ : ଆସ ଦେଖୁବା :
ପରୀକ୍ଷଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ : ସୌର ଜଗତର ତାପମାତ୍ରା ଓ ଆକାର ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଅଛି କି ନାହିଁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ।
ଗ୍ରନ୍ଥାଗାରର ବହିଗୁଡ଼ିକରୁ, ବିଶ୍ଵସ୍ତ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 2
ସୌରମଣ୍ଡଳରେ ଥ‌ିବା ଗ୍ରହ

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ସୌରଜଗତରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ତାପ ଓ ଶକ୍ତି ପାଆନ୍ତି । ଯେଉଁ ସମୟରେ କୌଣସି ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିକଟରେ ହୁଏ, ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ହୁଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଦୂରକୁ ଯିବା, କ୍ରମଶଃ ଥଣ୍ଡା ଅନୁଭୂତ କରିବା ।
ସୂର୍ଯ୍ୟର ନିକଟତମ ଗ୍ରହ ହେବା କାରଣରୁ ଶୁକ୍ର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗ୍ରହ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ଘନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଉତ୍ତାପକୁ ଧରି ରଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୁଏ ।
ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସରେ ଗଠିତ, ଯାହା ଉତ୍ତାପକୁ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ । ଏହାକୁ ସବୁଜ କୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ (green house ପୃଥ‌ିବୀ ଉପରେ ସବୁଜ ଗୃହ effect) କୁହାଯାଏ । ପ୍ରଭାବର ଯୋଜନା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଭଳି ଗ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ଗରମ ହେବାପରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ଗତ ବିକିରଣକୁ ଶୋଷଣ କରି ଉତ୍ତାପକୁ ଧରି ରଖିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ତେଣୁ, ସବୁଜ କୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ ପୃଥ‌ିବୀରେ ସଠିକ୍ ତାପମାତ୍ରା ବଜାୟ ରଖୁବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 3
ଚିତ୍ର ପୃଥିବୀ ଉପରେ ସବୁଜ ଗୃହ ପ୍ରଭାବର ଯୋଜନା

ସବୁଜ କୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ ଶୁକ୍ର ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ପରି ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତାପ ଧରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଥଣ୍ଡା ଜଳବାୟୁରେ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସେପରି କାମ କରି ନଥାଏ I ଶୁକ୍ର କିମ୍ବା ପୃଥ‌ିବୀ ପରି ଗ୍ରହରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ଉତ୍ତପ୍ତ ହେବା ପରେ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ଗତ ବିକିରଣକୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଭଳି ଗ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ଶୋଷଣ କରି ଉତ୍ତାପକୁ ଧରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, କୃତ୍ରିମ ଉଭିଦ ସବୁଜ କୋଠରୀ ସାଧାରଣତଃ କାଚ କାନ୍ଥ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବନ୍ଦ କୋଠରୀ । ଏହା ଗରମ ବାୟୁକୁ ଧରି ରଖୁବାରେ ସକ୍ଷମ ହୁଏ । ଏହା ଦିନରେ ଗରମ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ବାୟୁ ଭିତରେ ରହେ ଏବଂ ଉତ୍ତାପ ସହଜରେ ବାହାରକୁ ଯାଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଉପରୋକ୍ତ ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିତର ଗରମ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଉପାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।

Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ: ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ

ଜୀବ ବଞ୍ଚି ରହିବାପାଇଁ ପୃଥ‌ିବୀ କାହିଁକି ଉପଯୁକ୍ତ ?
ପୃଥ‌ିବୀର ଅବସ୍ଥିତି (Position of the Earth)

ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପୃଥ‌ିବୀ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯୋଗୁଁ ଏଥିରେ ଜୀବଜଗତ ବଞ୍ଚିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ନିକଟତର ହୋଇଥିଲେ, ଏହା ଅଧିକ ଗରମ ଯୋଗୁଁ ଜଳଭାଗ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇଥା’ନ୍ତା । ଏହା ଅଧୁକ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ ଅତ୍ୟଧ୍ୱ ଥଣ୍ଡା ଫଳରେ ସମସ୍ତ ଜଳଭାଗ ବରଫ ହୋଇଥାଆନ୍ତା । ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବପର ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ ।
କେତେକ ଅଣୁଜୀବ, ଅତ୍ୟଧୂକ ଥଣ୍ଡା ପରିବେଶରେ ବଞ୍ଚୁପାରନ୍ତି, ତରଳ ଜଳ ଜୀବନର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଦୂରତ୍ଵ ଜଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତରଳ ରୂପରେ ରହିବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଜୀବନର ବିକାଶ ଓ ବଞ୍ଚିରହିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଯେଉଁ ଦୂରତ୍ଵର ପରିସରରେ ଜଳ ତରଳ ରହେ, ତାହାକୁ ବାସଯୋଗ୍ୟ (habitable) ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଏ, କିମ୍ବା ବେଳେବେଳେ ଗୋଲ୍‌ଡିଲକ୍‌ସ୍ ଅଞ୍ଚଳ (Goldlocks zone) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଅଧିକାଂଶ ଭାଗ ଜଳରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ । ମହାକାଶରୁ ଦେଖ‌ିଲେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଜଳ ଥିବା କାରଣରୁ ପୃଥ‌ିବୀ ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ । ତେଣୁ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ନୀଳ ଗ୍ରହ (blue planet) କୁହାଯାଏ ।

ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ଜୀବ ବଞ୍ଚି ରହିବା ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ବାସଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ଭବ କି ?
ଉ-
ଅଞ୍ଚଳର ବହିଃସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହକୁ ଅନେକ ମହାକାଶଯାନ ପଠାଯାଇଛି । ରୋଭରଗୁଡ଼ିକ ଅବତରଣ କରି ଏହାର ପୃଷ୍ଠ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ମିଳି ନାହିଁ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଆକାର (Size of the Earth)
ପୃଥ‌ିବୀକୁ ବାସଯୋଗ୍ୟ କରୁଥିବା କେତେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାରକ ହେଉଛି, ଆମ ସୌରଜଗତରେ ପୃଥ‌ିବୀ ସମେତ ଅଧିକାଂଶ ଗ୍ରହର କକ୍ଷପଥ ପ୍ରାୟ ବୃତ୍ତାକାର । ଏହା ବର୍ଷ ସାରା ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଉତ୍ତାପର ପରିମାଣକୁ ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରଖେ ଓ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଓ ଥଣ୍ଡାକୁ ରୋକିଥାଏ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦୂରତ୍ୱ ହେତୁ ମଧ୍ୟମ ତାପମାତ୍ରା ପୃଥ‌ିବୀକୁ ବାସଯୋଗ୍ୟ କରୁଥିବା ଏକମାତ୍ର କାରକ ନୁହେଁ । ଗ୍ରହର ଆକାର ଯୋଗୁଁ ଏହା ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଧରି ରଖୁଥାଏ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଘେରି ରଖୁଛି ଏବଂ ଏହା ଜୀବନ ଧାରଣରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ । ପୃଥିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଦ୍ଵାରା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ତଳକୁ ଟାଣି ହୋଇ ଆସେ । ଯଦି ପୃଥ‌ିବୀ ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇଥାନ୍ତା (କିନ୍ତୁ ସମାନ ହାରାହାରି ଘନତ୍ଵ ଥାଆନ୍ତା) ତା’ହେଲେ ଏହାର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଅତ୍ୟକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥାନ୍ତା ଏବଂ ଏହା ଆମ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଗ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ଧରି ରଖୁବାପାଇଁ ଅକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତା, ଫଳରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମହାକାଶରେ ମିଶିଯାଇଥାନ୍ତେ ।
ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ଥିବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପୃଥ‌ିବୀଠାରୁ 100 ଗୁଣ ପତଳା, ଏବଂ ବୁଧଗ୍ରହରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନାହିଁ ।

ପୃଥ‌ିବୀ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ, ଯାହା ଜୀବନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତି ଆମକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଏହା ଆବଶ୍ୟକ । କିନ୍ତୁ ଅମ୍ଳଜାନର ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ହେଲା, ବାୟୁମଣ୍ଡଳର କିଛି ଅମ୍ଳଜାନ ଓଜୋନ୍ (ତିନି ପରିମାଣୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଣୁ) ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଏକ ସ୍ତର ଗଠନ କରେ, ଯାହାକୁ ଓଜୋନ୍‌ ସ୍ତର (Ozone layer) କୁହାଯାଏ । ଏହି ସ୍ତର ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଆସୁଥ‌ିବା କ୍ଷତିକାରକ ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମୀ (UV Ray)କୁ ଅବରୋଧ କରେ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 4
ମଙ୍ଗଳଯାନ

ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂଗଠନ (ISRO) ଦ୍ଵାରା ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଭାରତର ମଙ୍ଗଳଯାନ (Mars Orbiter Mission) ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର (Magnetic Field of the Earth)
ଏକ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ଟଙ୍ଗା ଯାଇଥିବା ଚୁମ୍ବକ ସର୍ବଦା ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ । ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜେ ଏକ ବିଶାଳ ଚୁମ୍ବକ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଚୁମ୍ବକ ଚାରିପଟେ ତାହାର ଏକ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଥାଏ, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ନିରନ୍ତର ମହାକାଶରୁ ଆସୁଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ କଣିକା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । କେତେକ କଣିକା ବିଶ୍ଵରେ ଅନେକ ଦୂରରୁ ଆସେ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ମହାଜାଗତିକ ରଶ୍ମି (Cosmic rays) କୁହାଯାଏ । ଅନ୍ୟ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସି ଥାଏ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ସୌର ପବନ (Solar wind) କୁହାଯାଏ । ଏହି କଣିକାଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରନ୍ତି, ଓଜୋନ ସ୍ତର ହ୍ରାସ କରିପାରନ୍ତି ଏବଂ ଅଧ‌ିକ କ୍ଷତିକାରକ (UV) ରଶ୍ମି ପ୍ରବେଶ କରାଇପାରେ, ଯାହା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ।
ପୃଥ‌ିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏକ ସୁରକ୍ଷା ଢାଲ ପରି କାମ କରେ । ଏହା ଅନେକ କ୍ଷତିକାରକ କଣିକାକୁ ପୃଥ‌ିବୀଠାରୁ ଦୂରକୁ ଠେଲିଦିଏ ଫଳରେ ଆମର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଆମ ଗ୍ରହରେ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ । ସୌରଜଗତ ପୃଥ‌ିବୀର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଯେପରିକି ଜଳକୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖୁ, ଏହାର ଆକାର, ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସମସ୍ତେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଏକ ବାସୋପଯୋଗୀ ଗ୍ରହରେ ପରିଣତ କରିଛି । ଫଳତଃ ଏଠାରେ ଜୀବ ବଞ୍ଚ୍ ରହିଛି ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବ ବଞ୍ଚି ରହିବାପାଇଁ କ’ଣ ସହାୟତା କରିଥାଏ ? [What Allows life to be Sustained on Earth ?]
ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନ ପାଇଁ ଯଥା, ବାୟୁ, ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ, ମାଟି ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ପଦାର୍ଥ ଜୀବନକୁ ବିକଶିତ ହେବାରେ ଓ ତିଷ୍ଠି ରହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ପୃଥୁବୀରେ ଜୀବକୁ ବଞ୍ଚି ରହିବାରେ ସହାୟତା କରେ ।

ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ [Air, water and Sunlight]
ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଅମ୍ଳଜାନକୁ ମଣିଷ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଭିଦ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦମାନେ ବାୟୁରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ମାଟିରୁ ଜଳ ନେଇ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ଵାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ଯାହା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ।
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରେ । ଏହି ଉତ୍ତାପର କିଛି ଅଂଶ ସବୁଜକୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 5
ପାଣିରେ ଜୀବନ
ହେତୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ରହିଯାଏ । ସାମାନ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଭାବ ଜଳକୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବା ପାଇଁ ତାପମାତ୍ରାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଥିଲେ, ପୃଥ‌ିବୀ ମହାକାଶକୁ ଉତ୍ତାପ ହରାଇ ଅତ୍ୟଧିକ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଆନ୍ତା । ତେଣୁ ସବୁଜକୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଗରମ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଜଳ ଜୀବନ ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରାୟ 70 ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିଛି ଏବଂ ଏହା ପୋଖରୀ ହ୍ରଦ, ନଦୀ, ଝରଣା, ସମୁଦ୍ର, ମହାସାଗର ଓ ଭୂତଳ ଜଳରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ଜଳ ମିଶି ଜଳମଣ୍ଡଳ (hydrosphere) ଗଠନ କରିଥାଏ ।

ଜଳ ଏକ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରାବକ (Solvent) । ଜଳ ଉଦ୍ଭଦରେ ମାଟିରୁ ପତ୍ରକୁ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ଵ ପରିବହନ କରେ । ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଏହା ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ, ହଜମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ବିପଚନରେ (hydration) ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହା ସମସ୍ତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।

ଜଳମଣ୍ଡଳ ହେଉଛି ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ଳାଙ୍କଟନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶାଳ ତିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କର ଘର ମହାସାଗର, ନଦୀ ଓ ହ୍ରଦ ଜଳଚର ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସମୃଦ୍ଧ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

ମଧୁର ଜଳ ଫସଲ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ । ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ମେଘ ଗଠନ କରେ ଏବଂ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ତୁଷାର ଆଣେ । ଏହା ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ଭୂତଳ ଜଳକୁ ପୁନଃ ଭରଣ କରେ ।

ବୃଷ୍ଟିପାତ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ବାସ କରୁଥିବା ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଗତିଶୀଳ ବାୟୁ ମଧ୍ଯ ପାଗ ଓ ବର୍ଷାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ- ଯାହା ଚାଷବାସ, ଜଳ ଯୋଗାଣ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

ମାଟି, ପଥର ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ [Soil, Rocks and Minerals]
ପୃଥ‌ିବୀର ବହିଃରାବଣ ବା ଭୂତ୍ଵକ୍, ଯାହା ପଥର, ମାଟି ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥରେ ଗଠିତ । ଏହା କଠିନ ଓ ନିର୍ଜୀବ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନର ବୃଦ୍ଧି ଓ ତିଷ୍ଠି ରହିବାପାଇଁ ସବୁକିଛି ଦେଇଥାଏ ।
ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଲୁଣ, କୋଇଲା, ତେଲ ଲୁହା ଓ ତମ୍ବା ଭଳି ଧାତୁ ପ୍ରଦାନକାରୀ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ – ଏହି ବାହ୍ୟ ସ୍ତର ଉଭୟ ପରିବେଶ ଓ ମାନବ ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରେ ।

ପଥର, ମାଟି ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ସମେତ ପୃଥ‌ିବୀର କଠିନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂମଣ୍ଡଳ (geosphere) କୁହାଯାଏ । ମାଟିରେ ଥ‌ିବା ଉପାଦାନ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଓ ପୋଟାସିୟମ୍ ଭଳି ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ଵରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ । ଯାହା ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ଵଗୁଡ଼ିକ ପଥରର ଧୀର କ୍ଷୟ ଏବଂ ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅବେଶଷରୁ ଆସେ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 6
ଭୂ-ବିବିଧତା

ପୃଥ‌ିବୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଭୂମିରୂପ, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପଥର, ମାଟି ଇତ୍ୟାଦି ଅଛି । ଏହି ଭିନ୍ନତା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାର ଦେଉଥ‌ିବା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଥ‌ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂବିବିଧତା (geodiversity) କୁହାଯାଏ । ଏହା ଅନନ୍ୟ ବାସସ୍ଥଳୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ବଞ୍ଚି ରହିଥାନ୍ତି । ପ୍ରକୃତିର ନିର୍ଜୀବ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ, ଯେପରି ମାଟି, ପଥର ଓ ଜଳ ଇତ୍ୟାଦି କେବଳ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ନୁହେଁ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନର ବୃତ୍ତାନ୍ତର ରୂପରେଖ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।

ଉଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ ଓ ଅଣୁଜୀବ [Plants, animals and microorganisms]
ପୃଥ‌ିବୀ ଜୀବନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛ, ଗୁଳ୍ମ, ଘାସ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରାଣୀ, କୀଟପତଙ୍ଗ ଏବଂ ଖାଲି ଆଖ ଦେଖା ଯାଉ ନଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଜୀବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଜୀବ ପ୍ରାଣୀ ଓ ସେମାନେ ବାସ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନ, ଜଳ ଓ ବାୟୁ ଇତ୍ୟାଦି ମିଶି ଜୈବମଣ୍ଡଳ (biosphere) ଗଠନ କରନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବ ବଞ୍ଚିବା ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିଜ ପରିବେଶ ସହିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରିଥାଏ ।
ଜୀବମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଓ ନିଜ ପରିବେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି । ଉଭିଦମାନେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ଵାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଭିଦ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀକୁ ଖାଆନ୍ତି, ଏବଂ ବିଘଟନକାରୀମାନେ ମୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ଭାଙ୍ଗି ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵଗୁଡ଼ିକୁ ମାଟିକୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତି । ପ୍ରକୃତି ଜୀବନକୁ ସହାୟତା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରଣାଳୀ ଭାବରେ ଏକତ୍ର କାମ କରେ ।

Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ: ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ

ସନ୍ତୁଳନର ଗୁରୁତ୍ଵ [The Importance of Balance]
ପ୍ରକୃତି, ପାଣିପାଗ ଓ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିଶାଳ ସହଯୋଗ ପ୍ରକଳ୍ପ (teamwork project) ପରି ପୃଥ‌ିବୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହା ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରଣାଳୀ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ଥଳଭାଗ, ବାୟୁ, ଜଳ ଓ ସଜୀବ ବସ୍ତ ପରସ୍ପରକୁ ସହାୟତା ଓ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି ।
ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯେପରି ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବା, ବର୍ଷା, ମାଟି, ବାୟୁର ଗୁଣବତ୍ତା ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ବାସ କରୁଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ।
ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବ କେବଳ ଗୋଟିଏ କାରଣରୁ ବଞ୍ଚେ ନାହିଁ, ବରଂ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସବୁକିଛି ସନ୍ତୁଳିତ ଭାବରେ ଏକତ୍ର କାମ କରିବା ଦ୍ଵାରା ହୁଏ । ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ହିଁ ଆମ ଗ୍ରହକୁ ବାସପଯୋଗୀ କରିଥାଏ ।

ଜୀବନକୁ ଲୋପ ହେବାରୁ କ’ଣ ରକ୍ଷା କରେ ? (What keeps Life From Disappearing ?)
ପ୍ରଜନନ କେବଳ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଠାରୁ ଅଧ‌ିକ କିଛି କରେ । ଏହା ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତରିତ ହେଉଥ‌ିବା ନିର୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ମଧ୍ଯ ଅନୁମତି ଦିଏ । ବେଳେବେଳେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀକୁ ନୂତନ ପରିବେଶରେ ଭଲ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ସମୟ ସହିତ ଓଟମାନେ ମରୁଭୂମିରେ ଚର୍ବି ସଂରକ୍ଷଣ କରି ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କୁଜ ବିକଶିତ କଲେ । ଏପରି କି ଅଣୁଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ବିବର୍ତ୍ତିତ (evolved) ହୁଅନ୍ତି । କେତେକ ଜୀବ ଣୁ ପ୍ରତି ଜୀବ କ (ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍) ପ୍ରତିରୋଧୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଝାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଅନେକ ପିଢ଼ି ଧରି ଏହିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ ବିଶେଷତ୍ଵ କିମ୍ବା ଏପରିକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ପ୍ରକାରର ଜୀବମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 7
ବାଛୁରୀରୁ ଗାଈ ବିକାଶ

ତେଣୁ, ପ୍ରଜନନ କେବଳ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବର ପ୍ରକାରକୁ ସମାନ ରଖେ ନାହିଁ, ବରଂ ଜୀବନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଖାପ ଖୁଆଇ ନୂତନ ରୂପରେ ବିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ସମାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ଉଭୟ ସମାନତା (Similarity) (ଏକ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ପରି ଜୀବ ଜନ୍ମ ଦିଏ, ଯେପରି ଗାଈ ବାଛୁରୀ ଜନ୍ମ ଦିଏ) ଏବଂ ବିଭିନ୍ନତା (variation) (ସମାନ ପ୍ରକାରର ଦୁଇ ବ୍ୟକ୍ତିର ରଙ୍ଗ ଓ ଉଚ୍ଚତାରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପରି ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣଧର୍ମ ଦେଖାଏ ।)

ଏହା ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ପ୍ରହେଳିକା । ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଛି- ଗୋଟିଏରେ ଛୁଆମାନେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ପରି ପ୍ରାୟ ସମାନ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିରେ ସେମାନେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଟିକିଏ ଅଲଗା ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।

ଅଲିଙ୍ଗୀ ଜନନରେ (asexual reproduction) ଗୋଟିଏ ଜୀବ ନୂତନ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯାହା ନିଜର ଠିକ୍ ନକଲ (କୋଷ ଭିତରେ ଥିବା ନିର୍ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଠିକ୍) ।

ଲିଙ୍ଗୀୟ ଜନ (sexual r eproduction)ରେ ଦୁଇ ପିତାମାତାଙ୍କର ଜିନ ମିଶି ସନ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯାହା ପିତା କିମ୍ବା ମାତାଙ୍କ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ନୁହେଁ । ସେମାନେ ଉଭୟ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହିତ କିଛି ଗୁଣ ଅଂଶୀଦାର କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପାର୍ଥକ୍ୟ ମଧ୍ଯ ଥାଏ । ଉପଯୋଗୀ ବିଶେଷତ୍ଵଗୁଡ଼ିକ ଜାରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଏହି ମିଶ୍ରଣ ନୂତନ ଗୁଣ ଦେଖାଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ । ଅନେକ ପିଢ଼ି ଧରି ଏହି ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମିଶି ବଡ଼ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ଏପରିକି ନୂତନ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

ଅଲିଙ୍ଗୀ ଜନନ (Asexual reproduction)
ଅନେକ ଉଭିଦ ପ୍ରଜନନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ ଉଭିଦର ଯେକୌଣସି ଅଂଶ-ପତ୍ର, କାଣ୍ଡ କିମ୍ବା ମୂଳ ମାଟିରେ ରୋପଣ କରାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାରର ପ୍ରଜନନକୁ କାୟିକ ପ୍ରଜନନ (vegetative propagation) କୁହାଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 8
କ। ୟି କ ପ୍ରବର୍ଷ ନ (କ-ଆଳୁ,ଖ –ଅଦା)

କେବଳ ଉଭିଦ ନୁହେଁ-ଅଣୁଜୀବ ଓ ସରଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଲିଙ୍ଗୀ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଜନନ କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ବୀଜାଣୁ ଓ ଏମିବା ଭଳି ଏକକୋଷୀ ଜୀବ ଦୁଇଟି ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ଶୈବାଳ ଭଳି କେତେକ ବହୁକୋଷୀ ଜୀବ ଶରୀର ଅଂଶରୁ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରନ୍ତି । ହାଇଡ୍ରା, ଅନ୍ୟ ଏକ ସରଳ ପ୍ରାଣୀ ନିଜ ଶରୀରରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଙ୍କୁର ବୃଦ୍ଧି କରେ, ଯାହା ଭାଙ୍ଗି ନୂତନ ଜୀବନରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ପ୍ଲାନାରିଆ, ଏକ ପ୍ରକାର ଚେପଟା କୃମି (flat worm) ନିଜ ଶରୀରର କେବଳ ଏକ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରୁ ପୁନଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 9
ପ୍ଲାନାରିଆ

ଲିଙ୍ଗୀୟ ଜନନ (Sexual Reproduction)
ଉଭୟ ପିତା ଓ ମାତା ସେମାନେ ନୂତନ ଜୀବନରେ ଏହା ହୋଇ ନଥାଏ, କାରଣ ପିତାମାତା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଯାହାକୁ ଯୁଗ୍ମକ କୁହାଯାଏ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ପିତାମାତାଙ୍କର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଗୁଣସୂତ୍ର ବହନ କରନ୍ତି । ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କୋଷ (Special cells for reproduction)

ଉଭୟ ପିତା ଓ ମାତା ସେମାନେ ନୂତନ ଜୀବନ ପାଇଁ ଜିନୀୟ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି । କାରଣ ପିତାମାତା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଯୁଗ୍ମକ (gametes) କୁହାଯାଏ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ପିତାମାତାଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଗୁଣସୂତ୍ର ବହନ କରନ୍ତି । ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଯୁଗ୍ମକ ଗୁଡ଼ିକର ମିଳନ ହୋଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିନୀୟ ସଙ୍କେତ ସହ ଏକ ନୂତନ କୋଷ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଯେଉଁଥରେ ପିତା ଓ ମାତା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ଠାରୁ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଗୁଣସୂତ୍ର ଆସିଥାଏ । ଛୁଆ ମାନେ ନିଜ ପିତା କିମ୍ବା ମାତାଙ୍କ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାନ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ । ଏପରିକି ଗୋଟିଏ ପରିବାରର ଭାଇ ଭଉଣୀ ପରସ୍ପର ଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ଯାଇଥାନ୍ତି । କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଶୁ ଯୁଗ୍ମକ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଭୟ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଜିନୀୟ ପଦାର୍ଥ ଆସି ମିଳିଥିବାର ସୂଚନା ମିଳିଥାଏ ।

ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗୀୟ ଜନନ (Sexual reproduction in plants)
ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଯୁଗ୍ମକ ଫୁଲର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଦେଖାଯାଏ । ଫୁଲର ପରାଗ କୋଷ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ପରାଗ ରେଣୁ ହେଉଛି ପୁ-ଯୁଗ୍ମକ ଏବଂ ଫୁଲର ବେଶୀ ଭିତରକୁ ଥିବା ଜାୟକ (ovules) ହେଉଛି ସ୍ବ- ଯୁଗ୍ମକ ।
ପରାଗ ରେଣୁ ପବନ, କୀଟପତଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅନ୍ୟ ଫୁଲକୁ ଯାଇଥାଏ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପରାଗ ସଙ୍ଗମ (pollination) କୁହାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଯୁଗ୍ମକ ମିଶେ, ଏହାକୁ ସମାୟନ (fertilization) କୁହାଯାଏ । ଏହା ଏକ ଯୁଗ୍ମଜ (zygote) ଗଠନ କରେ ଯାହା ମଞ୍ଜିରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ଜାୟକ ଚାରିପଟେ ଫୁଲର ମାଂସଳ ଅଂଶ ଫଳ (fruit)ରେ ବିକଶିତ ହୁଏ ।

ଉଭିଦ ମା ନ ଙ୍କ ର ବଂଶ ବିସ୍ତାର ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ମଧ୍ଯ ହୋଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ପକ୍ଷୀ କିମ୍ବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଫଳ ଖାଆନ୍ତି, ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ମୂଳ ଉଦ୍ଭଦଠାରୁ ଦୂରରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ସେହିଭଳି ଏକ ବର ଫଳ ଖାଇ ମଳତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ପକ୍ଷୀ ଦ୍ଵାରା ଏହାର ମଞ୍ଜି ପଡ଼ି ଯାଇ ବର୍ଷା ପରେ କାନ୍ଥର ଫାଟରେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇପାରେ । ଯେତେବେଳେ ମଞ୍ଜି ଜଳ ପାଏ ତାହା ସଂରକ୍ଷିତ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ଵ ବ୍ୟବହାର କରି ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 10
ଫୁଲ

ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଲିଙ୍ଗୀୟ ଜନନ (Sexual Reproduction in Animals)
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଯୁଗ୍ମକଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁକ୍ରାଣୁ (ପୁରୁଷ) ଓ ଡିମ୍ବାଣୁ (ସ୍ତ୍ରୀ) କୁହାଯାଏ । ସମାୟନ ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ ପୁରୁଷ ଓ ମାଈ ମାଛ କିମ୍ବା ବେଙ୍ଗ ଯଥାକ୍ରମେ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଓ ଡିମ୍ବାଣୁକୁ ଜଳରେ ଛାଡ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ମିଶି ଯୁଗ୍ମଜ ଗଠନ କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରେ ଯୁଗ୍ମଜର, ଭୃଣ (embryo)ରେ ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ଜଳରେ ଘଟେ ପକ୍ଷୀ ଓ ମଣିଷ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ, ଶୁକ୍ରାଣୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଶରୀରେ ଥ‌ିବା ଡିମ୍ବାଣୁ ଆଡ଼କୁ ସନ୍ତରଣ କରେ ସେତେବେଳେ ସମାୟନ ହୁଏ । ଏହା ପରେ ପକ୍ଷୀ ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 11
ଶୁକ୍ରାଣୁ କୋଷ ଯୁଗ୍ମଜ ଗଠନ

ମାଈ ପକ୍ଷୀ ହିଁ ସମାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଣ୍ଡା (ଯୁଗ୍ମଜ) ଦେଇଥାଏ, ଏହାପରେ ଅଣ୍ଡା ଫୁଟିବା (hatching) ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଯୁଗ୍ମଜ ଭ୍ରୁଣରୂପ (embryo)ରେ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଅଣ୍ଡା ଫୁଟିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିକଶିତ ହେଉଥ‌ିବା ଭ୍ରୂଣ ପାଇଁ କେତେ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିବ, ମାଈ ଜୀବଟିଏ ଏହି ଖାଦ୍ୟ ରଖୁଥାଏ ଯାହା ଭ୍ରୂଣଟିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷଣ ଯୋଗାଇଥାଏ ।

ଅଧିକାଂଶ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ଯୁଗ୍ମଜରୁ ଭ୍ରୂଣର ବିକାଶ ସ୍ତ୍ରୀ ଶରୀର ଭିତରେ ଘଟେ । ଛୁଆ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ମା’ର ଶରୀର ଯୋଗାଇଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବ ପାଇଁ କ’ଣ ବିପଦ ? [What are the Threats to Life on Earth]
ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଜୀବର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସନ୍ତୁଳନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । କିନ୍ତୁ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ସନ୍ତୁଳନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଚାଲିଛି । ବିଶ୍ୱ ତାପମାତ୍ରା, ଅମ୍ଳଜାନ ସ୍ତର କିମ୍ବା ଓଜୋନ ସ୍ତରରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବେଶଗତ ଆହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପକାଇପାରେ । ଆମେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥ‌ିବା ହେଉଛି ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜୈବ ବିବିଧତା ନଷ୍ଟ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ-ଯାହାକୁ ତ୍ରିଗୁଣ ଗ୍ରହୀୟ ସଙ୍କଟ କୁହାଯାଏ ।

କୋଇଲା ଓ ତେଲ ଭଳି ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଜାଳିବା ଦ୍ଵାରା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ମିଥେନ ଭଳି ସବୁଜକୋଠରୀ ଗ୍ୟାସ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଆହୁରି ଅଧ‌ିକ ଉତ୍ତାପ ଧରି ରଖେ ଯାହା ବିଶ୍ଵ ଉଷ୍ମାୟନର କାରଣ ହୁଏ ।

ସାଧାରଣତଃ, ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ରଖେ କାରଣ ଗଛ, ଉଭିଦ, ଏପରିକି କ୍ଷୁଦ୍ର ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ଳାଙ୍କଟନମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଜାଳୁ, ଆମେ ଅତିରିକ୍ତ କାର୍ବନ ନିର୍ଗତ କରୁ ଯାହା କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ଭୂମି ତଳେ ବନ୍ଦ ହୋଇ ରହିଥିଲା । ପୃଥ‌ିବୀ ଏହାକୁ ଅତି ଶୀଘ୍ର ଶୋଷଣ କରିପାରେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଉତ୍ତାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।

ତାପମାତ୍ରାରେ ସାମାନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ଯ ବରଫ ତରଳାଇପାରେ, ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ ଯାହା ଅନେକ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ସହରକୁ ବନ୍ୟାଗ୍ରସ୍ତ କରିପାରେ, ପାଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଅନେକ ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଲୋପ ହେବାର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ତାପମାତ୍ରା, ବର୍ଷା ଓ ପାଗ ପ୍ରଭୃତିରେ ଏହି ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Climate change) କୁହାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ବାସସ୍ଥାନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଉଭିଦ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଲୋପ ପାଇଯାଇପାରନ୍ତି, ଯାହା ପରିସଂସ୍ଥାକୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଦିଏ । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଘାସ ଲୋପ ପାଏ, ହରିଣ କିମ୍ବା ଝିଣ୍ଟିକା ଭଳି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଉଥ‌ିବା ଜୀବମାନେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରନ୍ତି ଏବଂ ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀ ବିନା ବାଘ କିମ୍ବା କୋକିଶିଆଳ ଭଳି ଶିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ହରାନ୍ତି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାରର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଏକ ଭୂମିକା ଅଛି ଏବଂ କିଛି ପ୍ରକାର ଜୀବ ହରାଇବା ଦ୍ଵାରା ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରିବା ନିମିତ୍ତ ପ୍ରକୃତିର କ୍ଷମତା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 12
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ

ପ୍ରଦୂଷଣ ଏସବୁ ସମସ୍ୟାକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ । କାରଖାନା, ଯାନବାହାନ ଓ ଇନ୍ଧନ ଜ୍ଵଳନରୁ ହେଉଥ‌ିବା ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉଭୟ ମଣିଷ ଓ ପ୍ରକୃତିର କ୍ଷତି କରେ । ଏହା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ଫସଲକୁ କ୍ଷତି କରିପାରେ ଏବଂ କୁହୁଡ଼ି ଓ ଅମ୍ଳ ବର୍ଷା (acid rain) ର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଫସଲ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଜଳଯୋଗାଣ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ବାସସ୍ଥଳ ଓ ମାନବ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ: ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାପାଇଁ ଆମକୁ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବା, ନିର୍ମଳ ଶକ୍ତି (clean energy) ବ୍ୟବହାର କରିବା ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମତାର ସହ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ପରସ୍ପର ସହ ନିର୍ଭରଶୀଳ ପ୍ରାକୃତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସହାୟତାରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସନ୍ତୁଳନ ଦ୍ଵାରା ପୃଥିବୀରେ ଜୀବନ ସମୃଦ୍ଧି ହୁଏ । ତଥାପି, ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ମାନବର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦ୍ଵାରା ଦିନକୁ ଦିନ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ବାୟୁରେ ଅମ୍ଳଜାନର ପରିମାଣ ଅଳ୍ପ ବା ଅଧୁକ କିମ୍ବା ପୃଥ‌ିବୀର ତାପମାତ୍ରା କମ୍ ବା ଅଧିକ, କିମ୍ବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଓଜୋନର ମାତ୍ରା କମ୍ ହେବା ଦ୍ଵାରା ପୃଥୁବରେ ଜୀବନକୁ ବିପଦରେ ପଡ଼ିପାରେ ।

ଜଳ ଓ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ଜୀବନ ପାଇଁ ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ । କାରଖାନା, କୃଷି ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଜଳଜୀବନର କ୍ଷତି କରେ ଏବଂ ଜଳକୁ ଅସୁରକ୍ଷିତ କରେ । ଅତ୍ୟତ୍ଵିକ ସାର ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଟିକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ, ଫସଲର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ବିସ୍ତାର କରେ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା ଓ ବ୍ୟବହାର୍ଯ୍ୟ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଆବଶ୍ୟକ ।
Class 8 Science Chapter 13 Notes Odia Medium ଆମ ପୃଥିବୀ ଜୀବନଧାରଣକାରୀ ଏକ ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଗ୍ରହ 13
ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ

ପୃଥ‌ିବୀର ଜଳମଣ୍ଡଳ, ଜୈବମଣ୍ଡଳ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ଭୂମଣ୍ଡଳ ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଗୋଟିକରେ କ୍ଷତି ହେଲେ ତାହା ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ ।
ବିବିଧ ପରିସଂସ୍ଥା ଅଧ୍ବକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ସନ୍ତୁଳିତ ହୋଇଥ‌ିବାରୁ ଜୈବ ବିବିଧତାକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏକ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  • ପୃଥ‌ିବୀ ସୌରଜଗତର ଏକ ଅନନ୍ୟ ଗ୍ରହ କାରଣ ଏହା ଜୀବନକୁ ଧାରଣ କରେ ।
  • ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଏପରି ଦୂରତାରେ ପରିକ୍ରମା କରେ ଯେଉଁଠାରେ ତାପମାତ୍ରା ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ଗରମ କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡା ନୁହେଁ, ଏହା ଜଳକୁ ତରଳ ରୂପରେ ରହିବାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବାସଯୋଗ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଏ ।
  • ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପ୍ରାୟ ବୃତ୍ତାକାର କକ୍ଷପଥରେ ପରିକ୍ରମା କରେ ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ବର୍ଷର କୌଣସି ସମୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ଗରମ କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡା ହୁଏ ନାହିଁ ।
  • ପୃଥ‌ିବୀର ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ବଳ ଅତି କମ୍ ହୋଇଥିବାରୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ମହାକାଶକୁ ପଳାଇ ଯିବାକୁ ଦେଇ ନଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ ଏତେ ଅଧିକ ନୁହେଁ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିଜ ଓଜନ ଦ୍ଵାରା ଚାପି ହୋଇଯାଆନ୍ତି ।
  • ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଓଜୋନର ଉପସ୍ଥିତି କ୍ଷତିକାରକ ଅତିବାଇଗଣୀ ରଶ୍ମିକୁ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ବାରଣ କରେ ।
  • ପୃଥ‌ିବୀର ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିସଂପନ୍ନ କଣିକାଗୁଡ଼ିକରୁ ରକ୍ଷା କରେ ନଚେତ୍ ଏହା ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଆଘାତ କରି ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ ।
  • ବାୟୁମଣ୍ଡଳ, ଜଳମଣ୍ଡଳ, ଭୂମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରି ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନ ସଂଚାରଣ କରନ୍ତି ।
  • ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନର ନିରନ୍ତରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଜନନ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ।
  • ପ୍ରଜନନ ଅଲିଙ୍ଗୀ କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗୀୟ ହୋଇପାରେ ।
  • ଅଲିଙ୍ଗୀ ପ୍ରଜନନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୀଢ଼ିରେ ନୂତନ ବିଶେଷତ୍ଵ ଦେଖାଯିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ।
  • ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଠାରେ, ଶରୀର ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ ଯୁଗଜର ଭ୍ରୂଣରେ ବିକାଶ ଘଟେ ।
  • ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଜୈବ ବିବିଧତା ହ୍ରାସ ଓ ପ୍ରଦୂଷଣ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନକୁ ବିପଦଗ୍ରସ୍ତ କରୁଛି । ଏକତ୍ର, ଏହି ଆହ୍ଵାନଗୁଡ଼ିକ ତ୍ରୈକଗ୍ରହୀୟ ସଙ୍କଟ (triple planetary crisis) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 7 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ? ତୁମ ବହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଦତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଗୀକରଣ କରିବାରେ ତୁମେ କେଉଁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛ ?
Answer:
(i) ଭୂମି, ପୁଞ୍ଜି, ଶ୍ରମ, ଉଦ୍ୟୋଗିକୀ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭରକରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାରକର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁପାତର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିନଥାଏ । ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ।

(iv) ଏଣୁ ଭୌଗୋଳିକ ଆନ୍ତଃସଂଯୁକ୍ତତା ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ କାରକ ଯୋଗାଇଥା’ନ୍ତି । ତଥାପି ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କେତେକ ସମୟରେ ଗୁରୁତର “ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ (supply chain) ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ସାମଗ୍ରୀର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବିକ୍ରୟ ସହ ଜଡ଼ିତ । ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି, ସଙ୍ଗଠନ, ସମ୍ବଳ, କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଏକ ସାମୂହିକ ଜାଲକ ।

Question 2.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ?
Answer:
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।

(ii) ଯେଉଁ ଦେଶରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ସୁଦୃଢ଼ ସେ ଦେଶ ସେତେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପୁଞ୍ଜି ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ତାଲିମ ଓ ଦକ୍ଷତା ଓ କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।

(iii) ସାକ୍ଷରତା, ଜନସଂଖ୍ୟା ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦିକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(iv) ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ବ୍ୟବସାୟର ଦୈନନ୍ଦିନ ପରିଚାଳନା ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଯଥା- ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ, ସାଧନ, ଯାନବାହନ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଦୋକାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଇତ୍ୟାଦି ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 3.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ବିକାଶ କରିବାର ପଦ୍ଧତି କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ପଦ୍ଧତି ଦିନକୁ ଦିନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାର ଲାଗିଛି ।

(ii) ଅନେକ ସରକାରୀ ମଞ୍ଚ ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ (Online Course) ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ, ‘ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି ।

(iii) ବ୍ୟାପକ ମୁକ୍ତ ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ରୋବୋଟିକ୍ସ, ଜଳୀୟ କୃଷି, ବୟନଛାପା ଆଦି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରୁଛନ୍ତି ।

(iv) ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୀଠ୍ୟକ୍ରମ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ସହିତ ନିଜ ସମୟ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରୁ ଏହି ଆଭାସୀ କ୍ଷେତ୍ରଦ୍ଵାରା ଉପକୃତ ହୋଇପାରୁଛନ୍ତି ।

(v) ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ବୃତ୍ତିସେବା ପରି ଆଭାସୀ ଖୋଜିବାରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାକିରି ସୁଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି । ଏହା ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଦୂର କରି ଲୋକମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ତଥା ଦେଶ ବିଦେଶରେ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗାଇବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାହିଁ ଦକ୍ଷତା । ଦକ୍ଷତା ତୁମକୁ ଭଲଭାବରେ କାମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । କ୍ରୀଡ଼ା, ସୃଜନଶୀଳ ଲିଖନ, ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ, ରୋଷେଇ କାମ, କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖୁବା ଆଦି ଏହାର ଉଦାହରଣ । ତୁମେ ଆଜି ଗୋଟିଏ ଦକ୍ଷତା ଶିଖୁପାରିବ ବୋଲି ଭାବୁଛ କି ? ତାହା କ’ଣ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟକୌଶଳକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଦକ୍ଷତା କୁହାଯାଏ I ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଆମେ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବା ।

(ii) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଜଣକୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତିରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେ ଖେଳ, ରୋଷେଇ କି ସୃଜନଶୀଳ ଲିଖନ ହୋଇପାରେ । ଯଦି ମୁଁ କୌଣସି କାମରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିନପାରେ ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନରେ କୌଣସି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ ନାହିଁ ।

(iii) ମୁଁ ଯଦି ଜଣେ କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି ତେବେ ଆଜଠାରୁ ମୋତେ ସେ ଦିଗରେ ଟିକିନିଖ୍ ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିବା ସହିତ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iv) ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ବଳରେ କୌଣସି ନୂତନ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ପାଇବାର ଆଶା ଉଜ୍ଜଳ କରିହେବ । ସେପରି ହେଲେ ମୁଁ ନିଜକୁ ସମାଜରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ହିସାବରେ ପରିଗଣିତ କରିପାରିବି ।

(v) ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବା ଉଚିତ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରୁ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ ବୋଳି ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ? କାହିଁକି ବା କାହିଁକି ନୁହେଁ ?
Answer:
(i) ହଁ, ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ମୁଁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ ବୋଲି ଭାବୁଛି । ଏହା ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ନୂଆ କୌଶଳ ଓ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନର ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ରିତ କରି ସେଥ‌ିରେ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ସାହାଯ୍ୟରେ ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ ।

(iii) ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗପତିଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଫଳରେ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ଓ ଏହା ସମାଜ ତଥା ଦେଶ ପାଇଁ ‘ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(iv) ସେମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟିକରନ୍ତି ଓ ଜୀବନ ଜୀବିକାକୁ ବଜାୟ ରଖୁଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ନିଜର ସ୍ଵପ୍ନ ସାକାର କରିବା ସହିତ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 6.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରମ ପରି ଅନ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ ପାରିବ କି ? ଏହା ଭଲ ନା ଖରାପ ? ଏକ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମର ଉତ୍ତରକୁ ଯଥାର୍ଥ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
(i) ହଁ, ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରମ ପରି ଅନ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଯାଇ ପାରିବ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଅଧ‌ିକ ଶ୍ରମ ଆବଶ୍ୟକ ପଡୁନାହିଁ । ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ଏବଂ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉନ୍ନତମାନର ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରୁଛି ।

(iii) ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବଜାରରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରୁଛି । ଏହା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରୁଛି ।

(iv) ଆକଳନରୁ ଯାହା ଜଣାପଡୁଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭାରତରେ ଥିବା ୬୬ ଭାଗ ଯୁବକ ଯୁବତୀ ନିଯୁକ୍ତି କରିପାରିବ । ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସାହାଯ୍ୟ

(v) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆଜିର ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀପାଇଁ ଅଧୁକ ଫଳପ୍ରଦ ହେବା ସହିତ ସେମାନେ ନିଜର ମନ ପସନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ଆମ ଦେଶର ଉନ୍ନତିରେ ଭାଗୀଦାର ହୋଇପାରିବେ ।

Answer:7.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ ? ସେମାନେ ପରସ୍ପର ବିକଳ୍ପ ବା ପରିପୂରକ ହୋଇପାରିବେ କି ?
Answer:
(i) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷତା ସଂପନ୍ନ କରିଥାଏ । ଆମ ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରଠାରୁ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧୀରେଧୀରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି ।

(ii) ଉନ୍ନତ ମାନର ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଅଧ‌ିକ ସଂଖ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ଆମକୁ ସେହି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iii) ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତଭାବରେ ଅଣତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବ ।

(iv) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ । ଏହି ଦୁଇଗୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅଧିକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କଲେ ଆମେ ଆମର ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନେଇପାରିବା, ଯାହାକି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଅଛି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ଧାତବ ପାଣି ବୋତଲର ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି ଏକ ବ୍ୟବସାୟ ତୁମ୍ଭେ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ବୋଲି ଭାବ । ସେଥ‌ିପାଇଁ କି ପ୍ରକାର ସାଧନ ଆବଶ୍ୟକ ? ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ କିପରି ପାଇବ ? ମନେକର ଗୋଟିଏ ସାଧନ ତୁମେ ପାଇଲ ନାହିଁ । ତାହା ତୁମ ବ୍ୟବସାୟକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ?
Answer:
(i) ଯଦି ମୁଁ ଏକ ଧାତବ ପାଣି ବୋତଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କାରଖାନା ବସାଇବା ପାଇଁ ଚାହିଁବି ପ୍ରଥମେ ସେଥ‌ିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥ‌ିବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ।

(ii) କାରଖାନା ବସାଇବାପାଇଁ ଏକ ଘର, କଞ୍ଚାମାଲ, ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ମେସିନ୍ ଓ କିଛି ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ଶ୍ରମିକ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iii) କାରଖାନା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଗାଣକାରୀ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iv) ଶିକ୍ଷିତ ଓ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ କିମ୍ବା ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗାଣ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କଠାରୁ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(v) ଯଦି ଉପରୋକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ କାରଖାନା ବସାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିଳମ୍ବିତ ହେଇପାରେ ନଚେତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିବ ।

Question 9.
ବ୍ୟବସାୟପାଇଁ ପ୍ରେରଣା, ସୁଯୋଗ ଓ ଆହ୍ବାନଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବାପାଇଁ ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର ନିଅ । ତୁମେ ଦୁଇ ଦୁଇଜଣ ହୋଇ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ ନିମିତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନବଳୀ ତିଆରି କର ଏବଂ ମିଳିଥିବା ସୂଚନାରୁ ଯାହା ଶିକ୍ଷାଲାଭ କଲେ ତାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ମୁଁ ଢେଙ୍କାନାଳର ଜଣେ ଲୁଗାକାରଖାନାର ମାଲିକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାର କରିଥିଲି । ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଗାକାରଖାନା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲା । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ କିୟଦଂଶ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।

(ii) ଛାତ୍ର – ନମସ୍କାର ସୁଜିତ ବାବୁ । ମୋ ପାଇଁ କିଛି ସମୟ ବାହାର କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ’ ଜଣାଉଛି । ମୋ ମନରେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ସୁଜିତ୍ ବାବୁ ଏତେ କମ୍ ବୟସରେ ଏତେ ବଡ଼ ଗୋଟିଏ ଲୁଗାକଳର ମାଲିକ ହୋଇପାରିଲେ କିପରି ? ଏଥ‌ିପାଇଁ ଆପଣ କେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ କି ? ଆପଣଙ୍କୁ ଏ କାମ କରିବାପାଇଁ କେଉଁଠାରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ ?

(iii) ସୁଜିତ ବାବୁ – ମୋର ପିଲାଦିନରୁ ଏକ ସ୍ଵପ୍ନ ଥିଲା ଯେ ମୁଁ ବଡ଼ ହେଲେ କିଛି ଗୋଟାଏ କାରଖାନା କରିବି, ଯେଉଁଥରେ ଆମ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅଧ‌ିକ ଲୋକ ସେଥୁରେ କାମ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବେ ।

(iv) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ । ଏହି ଦୁଇଗୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅଧିକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କଲେ ଆମେ ଆମର ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନେଇପାରିବା, ଯାହାକି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଅଛି । ସେଥ‌ିପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲୁଗାକଳର ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲି । ସେମାନଙ୍କର ଗଠନମୂଳକ ମତାମତ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲି । ମୋର କାରଖାନାର କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲି ।

(iv) ଛାତ୍ର– ଦୟାକରି ଟିକେ ଆପଣ କହିବେକି ଏହି ଲୁଗାକଳ ବସାଇବାରେ କେଉଁସବୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଆପଣ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ମୁକାବିଲା କରିପାରିଥିଲେ ?

(v) ସୁଜିତ ବାବୁ – ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯାଇଥୁଲି ସେତେବେଳେ ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲି । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରେ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାମାନ ଦେଖାଦେଇଥିଲା । ବିଶେଷକରି ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ଅନ୍ୟତମ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ମୁଁ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶକାରୀ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଟଙ୍କା ବା ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲି ।

(vi) ଛାତ୍ର – ଆପଣଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଆପଣ ନିଜକୁ ଦୁର୍ବଳ ନଭାବି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଲେ ? ଆପଣଙ୍କର ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନର ଅନୁଭବରୁ କହିବେ କି ?

(vii) ସୁଜିତ ବାବୁ – ସେହି ସମୟ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ ଥିଲା । ସେଥ‌ିପାଇଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ନିରନ୍ତର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

(viii) ଛାତ୍ର – ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନେକ ଧନ୍ୟବାଦ, ଆପଣ ମୋ ସହିତ ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ବାଣ୍ଟିଲେ ତାହା ମୋତେ ଓ ଯୁବଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ, ଧନ୍ୟବାଦ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 10.
ନିଜକୁ ଜଣେ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କର । ପରିସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ଜନ ହେଲେ, ‘ଆମ ରୋଷେଇ ଘର’ ବ୍ୟବସାୟରେ କ’ଣ ଘଟିପାରେ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କରେ । ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ୟାମା ହୋଇଥା’ନ୍ତ, ନିମ୍ନଲିଖୁତ ପରିସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ କରିଥା’ନ୍ତ ? ନିଜ ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
(କ) ମନେକର ତୁମ ଭୋଜନାଳୟ ଘରର ଭଡ଼ା ହଠାତ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣିତ ହୋଇଗଲା

  • ତୁମେ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ କରିବାପାଇଁ ପରିବେଷିତ ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ କି ?
  • ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଶସ୍ତା ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବ କି ?
  • ଏହା ତୁମ ବ୍ୟବସାୟକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ?

Answer:
(i) ହଁ, ମୁଁ ଖାଦ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେବି, କାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଭରଣା କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ସ୍ଥାନଟିର ମୂଲ୍ୟ ଯଦି ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଭଡ଼ା ଦେବାକୁ ମୋ ପକ୍ଷରେ କଷ୍ଟକର ହେବ, ତା’ହେଲେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଶସ୍ତା ବା କମ୍ ଦାମର ଭଡ଼ାଘର ଖୋଜିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ ।

(iii) ଯଦି ଘରଭଡ଼ା ଦ୍ଵିଗୁଣିତ ହୋଇଯିବ ତାହାହେଲେ ମୋର ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିଯିବ । ମୋର ଲାଭାଂଶରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ତା’ ସହିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ରୁବ । ସେମାନେ ଶସ୍ତାରେ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ମିଳୁଥିବା ଭୋଜନାଳୟକୁ ଚାଲିଯିବେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ମୋ ବେପାର ଉପରେ ପଡ଼ିବ ।

Question (ଖ).
କଳ୍ପନା କର ଯେ ତୁମର ଜଣେ ସହାୟକ ହଠାତ ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଦେଲା ।

  • ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନେ କ’ଣ ସେହି କାମକୁ ସମାନ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବେ ?
  • ତୁମେ କ’ଣ ଅଧିକ ଦରମା ଦେଇ ନୂଆ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବ ?

Answer:
ଏହା ବାସ୍ତବରେ ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ସେମାନେ କେତେ ପରିମାଣରେ କାମ କରିପାରିବେ ତାହା ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ଯଦି ପୁରୁଣା କର୍ମଚାରୀମାନେ ଦାୟିତ୍ଵର ସହ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରୁଥିବେ ତାହା ହେଲେ ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଥିବା କର୍ମଚାରୀର କାମତକ କରିଦେବେ ।

(i) ଯଦି ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଥ‌ିବା ସହାୟକ ଜଣକ ଦକ୍ଷ କାରିଗର ହୋଇଥାଏ, ତାହାହେଲେ ଅଧିକ ଦରମାଦେଇ ନୂତନ କର୍ମଚାରୀ ରଖୁବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନଚେତ୍ ଭୋଜନାଳୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

Question (ଗ).
ତୁମ ଭୋଜନାଳୟରେ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ତୁମେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଋଣ ନେଲା ।

  • ଏହାଦ୍ଵାରା ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଉନ୍ନତି ହେବ କି ?
  • ଏହା ତୁମକୁ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହେବ କି ?

Answer:
(i) ହଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ ଉତ୍ପାଦନରେ ବୃଦ୍ଧିହେବା ସହିତ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତ୍ତା ଭିଭିକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦିଆଯାଇପାରିବ । ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ଓ ଖୁସି ମଧ୍ୟ ହେବେ ।

(ii) ହଁ, ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବିନିଯୋଗ ଫଳରେ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ଡ଼ର ଗ୍ରହଣ କରି ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସୁବିଧା ହେବ । ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଗରମ ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆମକୁ ମଧ୍ଯ ଅଧ୍ଵରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଅର୍ଡ଼ର ଦେବେ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question (ଘ).
ମନ୍ଥେକର ତୁମ ପକୋଶୀରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୋଜନାଳୟ ଖୋଲିଲା ।

  • ତୁମେ କିପରି ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବ ଏବଂ ତୁମର ପୁରୁଣା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖୁପାରିବ ?
  • ତୁମେ କ’ଣ ଉନ୍ନତ ସେବା ଦେଇ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ ବା ନୂତନ କିଛି ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ ?

Answer:
(i) ଯଦି ମୋ ପଡ଼ୋଶୀରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୋଜନାଳୟ ଖୋଲିଲା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା ମୋପାଇଁ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇପାରେ ବା କାରବାରରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ତେଣୁ ମୋତେ କିଛି ନୂତନ ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯଥା- ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ କିଛି ଅଫର ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖୁବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ ଅଧିକ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(ii) ହଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋତେ କିଛି ନୂଆ କରି ଦେଖେଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋଭନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦ ମୁତାବକ ଖାଦ୍ୟକୁ ଖୁବ୍ ସମୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ନିୟମିତ ଆସୁଥୁବା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ରୁଚିକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼କଥା ହେଲା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ସହିତ ହେଉଥ‌ିବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୈଳୀରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣାର ଲୋକ ବୋଲି ଭାବି ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖୁବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ହେବ ନଚେତ୍ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ଓ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ହେବ ।

Question (ଡି).
ବ୍ୟବସାୟକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବା ସହିତ ଏହାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କେଉଁ ସରକାରୀ ଆଇନ କିମ୍ବା ନିୟମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସାୟକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ସରକାରୀ ନିୟମରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ଯଥା— ଟ୍ୟାକ୍ସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସରଳୀକରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ । ବ୍ୟବସାୟପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଲାଇସେନ୍ସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଯିବାକୁ ଯେପରି ନପଡ଼େ ସେଥ‌ିପାଇଁ ସୁବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରାଯିବା ଦରକାର ।

(ii) ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଲାଇସେନ୍ସ ଓ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏଥ‌ିପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଆପ୍ ବା ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ ଖୋଲିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ବ୍ୟବସାୟ ଖୁବ୍ ସହଜ ଓ ସୁଗମ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି !

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୬୯) :

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:

  1. ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ମୌଳିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦନର କାରକ କୁହାଯାଏ ।
  2. ଅର୍ଥନୀତି ଅନୁସାରେ ଉତ୍ପାଦନର ଚାରିଗୋଟି ମୁଖ୍ୟ କାରକ ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
ସେହି କାରକଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କିତ ?
Answer:

  1. ଉତ୍ପାଦନର କାରକ ଭୂମି (ମାଟି, ଜଙ୍ଗଲ, ପାଣି), ଶ୍ରମ (କୁଶୀଳ ଶ୍ରମିକ), ପୁଞ୍ଜି (ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ ) ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ (ମାଲିକ, ଧାରଣା ବିନାଶକାରୀ) ପରସ୍ପର ସହିତ ଜଡ଼ିତ – ‘କା’.
  2. ଯଦି ଏହି କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଭୁଲ ସ୍ଥାନରେ ଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା ଭୁଲ ଅନୁପାତରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଉତ୍ପାଦନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।

Question 3.
ଉତ୍ପାଦନରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଭୂମିକା କ’ଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:

  1. ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଶ୍ରମିକ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା, ଜ୍ଞାନ, ନିର୍ଣ୍ଣାୟକତା, ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ ।
  2. ଉତ୍ପାଦନରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଭୂମିକାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଶ୍ରମିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବାର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ।
  3. ସେମାନେ ଉତ୍ପାଦରେ ମୂଲ୍ୟ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।
  4. ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ସହାୟତ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ତାଲିମ୍, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବ ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ଗୋଟିଏ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦଳ ଗଠନ କରି ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କର । କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ?
Answer:
ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ଏଠାରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ ଦୋକାନ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ବିଷୟରେ ଏକ ବିବରଣୀ ଦେଇଛି ।

ଦୋକାନର ପ୍ରକାର ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂଖ୍ୟା ଉପଲବ୍‌ଧ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ସେବା ପ୍ରଦାନ ଆବଶ୍ୟକ ବିଭିନ୍ନ ସାଧନ
ମିଠା ଦୋକାନ ୧୨ ଭାରତୀୟ ମିଠା ଏବଂ ସ୍ନାକ୍ସ ଘିଅ, କ୍ଷୀ, ଚିନି, ମଇଦା, ଶୁଖୁଲାଫଳ,
ବେକରୀ ୩ କେକ୍, ପେସ୍ଟ୍ରି, କୁକିଜ୍ ଚିନି, ମଇଦା, ଶୁଖୁଲାଫଳ, ଅଣ୍ଡା, ଲହୁଣୀ, ଘିଅ
ଷ୍ଟେସନାରୀ ଦୋକାନ ୧୮ ନୋଟବୁକ୍, କଲମ, ସ୍କୁଲ ସାମଗ୍ରୀ କାଗଜ, କାଳି, କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍
ଅଳଙ୍କାର ଦୋକାନ ୦୧ ସୁନା, ରୁପା, ହୀରା ଅଳଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ
ଚପଲ ଦୋକାନ ୦୩ ଜୋତା, ଚପଲ ଚମଡ଼ା, ରବର, ଅଠା, ସୂତା

 

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
ଏଠାରେ ଲତା, ଆଶା, ମୋହନ ଓ ରୁଦ୍ର ମିଶି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି । ତୁମେ ଏହିପରି ଏକ ଦୋକାନ ପାଇଁ ନିଜ ପସନ୍ଦର ତାଲିକାଟିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ-1

Question 3.
ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଥ କେଉଁଠାରୁ ପାଆନ୍ତି ?
Answer:
ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ପରିବାର ପାଣ୍ଠି, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଞ୍ଚୟ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ କିମ୍ବା ନିବେଶକଙ୍କଠାରୁ ପାଆନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ସେମାନେ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର କିଛି ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରି କରନ୍ତି ।

Question 4.
କେଶ ସଜ୍ଜାକାରୀ କେଉଁଠାରୁ ତାଲିମ୍ ପାଇଛନ୍ତି ?
Answer:
କେଶସଜ୍ଜାକାରୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରୁ ତାଲିମ ପାଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ କେଶ କାରିଗର ନଚେତ୍ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ କାମ କରି ତାଲିମ ପାଇଛନ୍ତି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତାମାନଙ୍କୁ ରୋଷେଇ କରିବା କିଏ ଶିଖାଇଲା ?
Answer:
ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କଠାରୁ, ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଭିଜ୍ଞ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାମ କରି ରୋଷେଇ କରିବା ଶିଖୁଛନ୍ତି । କେତେକ ବିକ୍ରେତା ଇଣ୍ଟନେଟ୍‌ରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ରୋଷେଇ ପ୍ରଣାଳୀ ଶିଖୁଛନ୍ତି ।

Question 6.
ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ କେଉଁଠୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ ?
Answer:
ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାର ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ପରିବାରର ଜୀବିକା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵପ୍ନ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ବିକଶିତ କରିବାର ଆଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ।
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାଧନ କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି – ଯଥା: ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗିକୀ ।

Question 7.
ତୁମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ସାରଣୀକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ସାରଣୀରେ ଥିବା କେଉଁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ‘ଭୂମି’ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ?
Answer:
ଚାଷଜମି, ଖଣି କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ (ଯେପରିକି କ୍ଷୀର, ପନିପରିବା, ଧାତୁ, ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି) ଭୂମି ମଧ୍ଯରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ମୋ ରିପୋର୍ଟରେ ଥିବା ସାରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଗହମ, ଅଣ୍ଡା, କ୍ଷୀର, ସୁନା, ରୁପା, ରନ୍‌ପଥର, ଚମଡ଼ା, ରବର ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଭୂମି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ଆସ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା । ତୁମ ପରିବାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶର ୧୦ ଜଣ ବୟସ୍କ କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥ ସଂସ୍କୃତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ କୁହ । ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ତୁମ ଅଭିଜ୍ଞତା ଲିଖ୍ତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କର । ତୁମେ ଏଥୁରେ କ’ଣ ଅନୁଭବ କଲ ? ଏଥିରେ କେଉଁ ବିଶେଷଣାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ଅଧ୍ବକ ପ୍ରୟୋଗ ଘଟିଛି ?
Answer:
(i) ଆମ ପରିବାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀର ୧୦ ଜଣ ବୟସ୍କ କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ଏକା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେମାନଙ୍କ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥ ସଂସ୍କୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ କହିଲି ।

(ii) ମୋର ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ମୋର ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଲୋଚନା କରିବାପରେ ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରାୟ ସମାନ ପରିବେଶରେ କାମ କରନ୍ତି । ଏଥିରେ କଠୋର, ସହାୟକ, ବନ୍ଧୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟପ୍ରେରିତ ଆଦି ବିଶେଷଣାତ୍ମକ ଶବ୍ଦର ଅଧ୍ବକ ପ୍ରୟୋଗ ଘଟିଛି ।

Question 9.
ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଫର୍ଦ ଅଧ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଭାରତରେ କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଉଦାହରଣ ଦେଖୁଛି । ଏତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ଉତ୍କର୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଦଳଗତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରି ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍‌ପନ କର ।
Answer:
ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଫର୍ଘ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆମେ ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀଧରି ଭାରତର କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଉଦାହରଣ ଦେଖୁଛୁ । ଏତେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରର ଉତ୍କର୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –

  1. କାରିଗରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ତାଲିମ ଦିଆଯାଉଥିଲା ।
  2. ପଥର, କାଠ, ଧାତୁ ଭଳି କଞ୍ଚାମାଲ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସହଜରେ ପହଞ୍ଚୁଥୁଲା ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
  3. ସେମାନଙ୍କ ଗଭୀର ଧର୍ମବିଶ୍ଵାସ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ମନୋରମ କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ।
  4. ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିଭାବାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ଭୂମି ପ୍ରଦାନ କରି ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂ ଉତ୍କର୍ଷତାକୁ ଆହୁରି ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ।

Question 10.
ଉତ୍ପାଦନର ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ହଜିଗଲାଣି ବା ଲିଭିବାକୁ ବସିଲାଣି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଭାରତରେ ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କ ଆଗମନ ପରେ ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କୌଶଳର ଦ୍ରୁତ ଅବକ୍ଷୟ ହେଲା । ଏହି କୌଶଳ ଏବେ ଛୋଟ ମାଛଧରା ଡଙ୍ଗା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।
ସ୍ଵଦେଶୀ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ ପାଇଛି ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ? ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ଏହାଲ’ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଉନ୍ନତି ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଦେଶୀ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ ପାଉଛି । ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତିଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ–ଦକ୍ଷ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ସଘନଶୀଳ ।

(ii) ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ପାରମ୍ପରିକ ଉତ୍ପାଦନ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ କିଛି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ସମୟ ଆବଶ୍ୟକ କରେ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 11.
ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସ ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରୁଥିବା ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ବହାର କର । ଚିତ୍ର ତଥା ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ବୁଝାଅ ।
Answer:

  1. ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ କଂସାବାସନ, ଯାହା ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହା ସହିତ ପିପିଲି ଚାନ୍ଦୁଆ ଭଳି ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମଧ୍ଯ ମହାନ ମାନବୀୟ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ।
  2.  ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ବଦଳୁଥ‌ିବା ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ଏବଂ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ତିଆରି କରାଯାଏ ।

Question 12.
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ କାରଖାନା ଚିହ୍ନଟ କର । କାରଖାନା ନିର୍ମାଣରେ କେତେ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ହୋଇଥବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ତାହା ହିସାବ କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର (ତୁମେ ଏହାର ଏକ ଆକଳନ ଦେଇ ପାରିବ) । କାରଖାନା ତା’ର ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସରଞ୍ଜାମ ବା ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି, ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

  1. ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ କପଡ଼ା କାରଖାନା ଅଛି, ଯାହା ସମ୍ବଲପୁରରେ ଆମ ଘର ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା କପା ଓ ମିଶ୍ରିତ କପଡ଼ା ପୋଷାକ ଉତ୍ପାଦନ କରେ ।
  2. କାରଖାନା ନିର୍ମାଣ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫-୬ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ହୋଇଥବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି ।
  3. କାରଖାନା ତା’ର ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସୂତା କଟା ଯନ୍ତ୍ର, କପଡ଼ା ବୁଣ ଯନ୍ତ୍ର, ରଙ୍ଗ ଦେବା ଯନ୍ତ୍ର, ସିଲାଇ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଫିନିଶିଂ ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛି ।

Question 13.
ତୁମ ଆଖପାଖର ଲୋକ ତଥା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ବିକଶିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି ? ଏ ବିଷୟରେ ଘରେ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀରେ ଥ‌ିବା ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଆମ ଆଖପାଖର ଲୋକ ତଥା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ନିମ୍ନଲିଖତଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
(i) ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷଣ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ଦକ୍ଷତା ଆଧାରିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମକୁ ସହଜ କରିଥାଏ ।

(ii) ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଚାକିରି ସନ୍ଧାନ ପୋର୍ଟାଲ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(iii) ୟୁନିଫାଏଡ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ (UPI) ଯାହା ନଗଦହୀନ କାରବାର ଏବଂ ବାସ୍ତବ–ସମୟ ସମାଧାନ ପ୍ରଦାନ କରେ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 14.
କୌଣସି ଏକ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ପାଇଁ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର । ଏହା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଗୋଟିଏ କାଗଜରେ ଲେଖ । ଯଥା- ଏହାର ନାମ, ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏ ବିଷୟରେ ତୁମେ ତୁମ ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) କୌଣସି ଏକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାକରେ ଯେ ମୁଁ ଏକ ରୋଷେଇ ସହାୟକ ଉଦ୍ଭାବନ କରିବାକୁ ଚାହିଁବି ଏବଂ ଏହାର ନାମ ଫ୍ଲୋରା ରଖୁବି ।

(ii) ଏହା ନୂତନ ରୋଷେୟା, ଅନେକ ଛୋଟ ବିକ୍ରେତା ଏବଂ କ୍ଲାଉଡ଼ ରୋଷେଇଘର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥ‌ିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବ ।

(iii) ଏହା ଉପଲବ୍ଧ ଉପାଦାନ ସହିତ ରେସିପି ମଧ୍ଯ ପରାମର୍ଶ ଦେବି । ଏହା ଆମ ସହିତ ରୋଷେଇ ବିଷୟରେ କଥା ହେବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରେ ବିରତି ନେବ ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଡାକ୍ତରଖାନା, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ର, ଡାକ୍ତର, ଔଷଧ ଦୋକାନ, ନିଦାନାଗାର (dignostic labs) ଇତ୍ୟାଦି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶରେ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
(i) ଡାକ୍ତରଖାନା, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର, ଡାକ୍ତର, ଔଷଧ ଦୋକାନ, ନିଦାନାଗାର ଇତ୍ୟାଦି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସିଧାସଳଖ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

(ii) ସମାଜର ଉତ୍ପାଦକତା ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ ଉପରେ ଏଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ରୋଗକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(iii) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆହୁରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
କୌଣସି ବିଦ୍ୟାଳୟର ୮ମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ର ଶୁଭାଶୀଷକୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, କାରଣ ତା’ର ବାପା ନିଜର ଚାକିରି ହରାଇଥିଲେ । ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ଏହି ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବା ଶୁଭାଶୀଷର ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ?
Answer:
(i) ବିକାଶ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବା ତା’ର ଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା, ଚାକିରି ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତା’ର ବୁଝାମଣା ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇପାରେ ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତର ସୁଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୀମିତ କରିପାରେ ।

(ii) ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧୂକ ସଂଘର୍ଷ କରିପାରେ । ପାଠ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ତା’ର ସାମାଜିକ ଦକ୍ଷତାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ କାରଣ ସ୍କୁଲ ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଶିଖୁଥାଉ ।

Question 3.
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ଥିବା କର୍ମଚାରୀ ନ ପାଇଲେ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ?
Answer:
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ଥିବା କର୍ମଚାରୀ ନପାଇଲେ ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇପାରେ । ଉତ୍ପାଦନ ମନ୍ଥର ହୋଇଯାଇପାରେ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ ଯାହା ଫଳରେ ବିକ୍ରୟ ହ୍ରାସ ପାଇବ ।

Question 4.
କିଛି ଜୀବିକା ବା ଚାକିରି ଅନ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଅଧୁକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କି ? ଯଦି କେହି ରାସ୍ତା ସଫା ନ କରନ୍ତି, ଅଳିଆ ସଂଗ୍ରହ ନ କରନ୍ତି, ଚାଷୀମାନେ ଚାଷ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନର୍ସ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ କି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ?
Answer:
(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ଚାକିରି ସମାଜ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଏବଂ ସମାଜର ମୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା, ଜନସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ଏବଂ ବଜାୟ ରଖୁବାର ସମାନ ଭାବରେ ଅବଦାନ ରଖେ ।

(ii) ଏହି ଚାକିରି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଚାକିରି କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଯାହା ବ୍ୟତିରେକ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ କିମ୍ବା ଅନେକ ଆହ୍ବାନ ଦେଇ ଗତି କରିବ ।

(iii) ଯଦି କେହି ରାସ୍ତା ସଫା ନ କରନ୍ତି, ଅଳିଆ ସଂଗ୍ରହ ନ କରନ୍ତି, ଚାଷୀମାନେ ଚାଷ କରିବା ବନ୍ଦ କରି ଦିଅନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନର୍ସ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଅନ୍ତି ତେବେ ଆମର ପରିବେଶ ଅସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟାହତ ହେବ, ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଦେଖାଯିବ ଏବଂ ରୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସମେତ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ଉପରୋକ୍ତ ଘଟଣାରୁ (ମହାନ୍ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଜେ.ଆର୍.ଡି.ଟାଟାଙ୍କ ଜୀବନରୁ) ଯୁବ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଥରୁ କି’ ଶିକ୍ଷା ମିଳିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:

  1. ଉପରୋକ୍ତ ଘଟଣାରୁ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଶିଖୁପାରିବେ ଯେ ବ୍ୟବସାୟ କେବଳ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବା ନୁହେଁ, ସମାଜକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।
  2. ସେମାନେ ଶିକ୍ଷା କରିବେ ଯେ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି, କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଫଳତାର ଚାବିକାଠି ।

Question 6.
ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଉପଲବ୍‌ଧ ନିଜସ୍ଵ ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ଆସନ୍ନ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ କି ? କିମ୍ବା ସେମାନେ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସର ସାହାଯ୍ୟ ନେବେ ?
Answer:

  1. ହଁ, ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଉପଲବ୍‌ଧ ନିଜସ୍ଵ ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟାର ଆସନ୍ନ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ ।
  2. ସେମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳ ଏବଂ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇବାକୁ ଏବଂ ଖୋଜିବା ତଥା ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାଧାନ ଭିତ୍ତିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ନୂତନ ପରିସ୍ଥିତି ସମାଜକୁ ଉତ୍ତମ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନେଇପାରିବେ ।

Question 7.
ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଲାଭ’ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରେରଣା କି ? ଯଦି ‘ହଁ’ କାହିଁକି ? ଯଦି ‘ନା’ କାହିଁକି ନୁହେଁ ?
Answer:
(i) ନା, ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଲାଭ’ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରେରଣା ନୁହେଁ ।

(ii) ଜେ.ଆର୍.ଡି. ଟାଟାଙ୍କଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଇଥିବାପରି ସମାଜକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ ।

(iii) ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରାଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରେରଣା ହୋଇପାରେ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ହେବାପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ, ପରିଶ୍ରମୀ, ସଚ୍ଛୋଟ, ଯବାନ, ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵନ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ତଥା ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ଵାରା ରାଷ୍ଟ୍ର ବିକାଶରେ ଯୋଗଦାନ ମିଳିବ ।

Question 9.
ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତା କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ? ତୁମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସମୟାନୁସାରେ ଜଳ ଓ ଭୂମି ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଥୁବାର ଜାଣିଛ କି ? ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଶେଷକରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷାକ୍ତ ଧାତୁ ସାମିଲ ଅଛି ଯାହା ଜଳଉତ୍ସକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ ।

(ii) ଅଣ-ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର ମାଟିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ଏବଂ ଏହାର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସ
କରେ ।

(iii) ମୋ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଏବଂ ଭୂମି ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଛି । ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଘରୋଇ ବ୍ୟବହୃତ ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ ଏବଂ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ଉତ୍ସରେ ନିର୍ଗତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଗୁରୁତର ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ । ଅନେକ ଶିଳ୍ପ ଆବର୍ଜନା ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ପକାଯିବା ଯୋଗୁଁ ମାଟିର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଏହାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ ।

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏବଂ ଏହି ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦନର କାରକ (Factors of Production) ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶ୍ରମର ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ କୁହାଯାଇପାରିବ କି ?
Answer:
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ କେବଳ ଶ୍ରମର ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସେହି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

Question 3.
ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇଁ ମାଲିକମାନେ ଯବାନ ହେବା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ?
Answer:
ଶ୍ରମିକମାନେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟବାନ ହେଲେ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅବଦାନ ଦେଇପାରିବେ ଏବଂ ସେମାନେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧ‌ିକ କାମ କରିପାରିବେ ସୃଜନଶୀଳ ହୋଇପାରିବେ ।

Question 4.
କେଉଁସବୁ କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରି ପୃଥ‌ିବୀର ଅନେକ ଦେଶ ଉନ୍ନତିର ଚରମସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛନ୍ତି ?
Answer:
କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଓ ଭଲଭାବରେ କାମ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଦେଶ ଉନ୍ନତିର୍‌ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛନ୍ତି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
୨୦୨୩ ମସିହାରେ ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ୍ ସାକ୍ଷରତା ହାର ଉପରେ କେଉଁ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ?
Answer:
୨୦୨୩ ମସିହାର ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି ।

Question 6.
ଭାରତରେ ଏକ ଯୁବ, ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ବୋଲି ଆମେ କିପରି ଜାଣିପାରୁଛେ ?
Answer:
ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ ୨୦୨୪ ଅନୁସାରେ, ଆମ ଦେଶର ୩୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୬୫ ଶତକଡ଼ା ଅଟେ, ଏହି ଆକଳନରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ଭାରତରେ ଏକ ଯୁବ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ।

Question 7.
ପୁଞ୍ଜି କ’ଣ ? ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା କେଉଁଠି ରହିଛି ?
Answer:
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ବା ସେବା କ୍ଷେତ୍ରପାଇଁ ପୁଣି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗପତିଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି କିଭଳି ହେବା ଉଚିତ ?
Answer:
ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ବଜାରକୁ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଅନେକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଜୀବନ ଜୀବିକାକୁ ସହଜ କରିବାର ବାଟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ।

Question 9.
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ କ’ଣ ଥିଲା ? ଏହା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ ଥିଲା ‘ଟାଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ’ ଏବଂ ଏହା ୧୯୩୨ ମସିହାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ।

Question 10.
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ପୁରସ୍କାର କ’ଣ ? ରତନ ଟାଟା ଏହି ପୁରସ୍କାର କେବେ ପାଇଥିଲେ ?
Answer:
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ପୁରସ୍କାର ହେଉଛି ‘ଭାରତ ରନ୍’ ଏବଂ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ରତନ ଟାଟା ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 11.
SWAYAM ଓ M0OC ର ପୂରାତନ ନାମ ଇଂରାଜୀରେ ଲେଖ ।
Answer:
SWAYAM – Study webs of Active Learning for Young Aspiring minds.
MOOC – Massive Open Online Course.

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଅବଧ୍ୟରେ ଅଧ‌ିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ।
Answer:
ଉତ୍ପାଦନଶୀଳତା

Question 2.
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଯେକୌଣସି ଭୌତିକ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ।
Answer:
ପୁଞ୍ଜି

Question 3.
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଋଣଦାତାଙ୍କଠାରୁ ଆଣିଥିବା ଟଙ୍କାର ବିନିଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଋଣଦାତା ପରିଶୋଧ କରୁଥିବା ଅଧ‌ିକ ଅର୍ଥର ପରିମାଣ ।
Answer:
ସୁଧ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 4.
କମ୍ପାନୀଦ୍ଵାରା ଅଂଶଧନକାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ନିଜ ଲାଭାଂଶର ଅର୍ଥ ବା ଟଙ୍କା ।
Answer:
ଲାଭାଂଶ

Question 5.
ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବା ଦୋକାନ ବା କାରଖାନା ଯାହା ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କିମ୍ବା ବିକ୍ରୟ କରିବା ସହିତ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
Answer:
ବ୍ୟବସାୟୀ

Question 6.
ଅଭ୍ୟାସ ଓ ତାଲିମ ଦ୍ଵାରା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲଭାବରେ କରିବାର କ୍ଷମତା ।
Answer:
ଦକ୍ଷତା

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 7.
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ କରିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
Answer:
ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବା ତାଲିମ

Answer:8.
ଶିଖୁବା, ଜାଣିବା ଏବଂ ବୁଝିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
Answer:
ଜ୍ଞାନତ୍ମକ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

Question 1.
ନିବେଶ ଏବଂ _________ ଦ୍ଵାରା ପୁଞ୍ଜି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
Answer:
ସଞ୍ଚୟ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ __________ ର ଉଦାହରଣ ।
Answer:
ଭୂମି

Question 3.
ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜି ମଧ୍ୟରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ __________ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
Answer:
ଘର

Question 4
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୩ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ __________ ପ୍ରତିଶତ ।
Answer:
୮୫

Question 6.
ଉତ୍ପାଦନର ମୁଖ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ __________ |
Answer:
ଔଦ୍ୟୋଗିକା

Question 7.
ଭୂମିଦ୍ଵାରା ଉପାର୍ଜନ କରାଯାଉଥ‌ିବା ରୋଜଗାରକୁ ____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଭଡ଼ା

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ଲୋକମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, କୌଶଳ ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ________ ପୁଞ୍ଜିକୁ ବୁଝାଏ ।
Answer:
ମାନବ

Question 9.
ଶ୍ରମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ଥକୁ _______________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ମଜୁରୀ

Question 10.
ସୃଜନଶୀଳତା ____________ ର ପ୍ରଧାନ ଭୂମିକା ଅଟେ ।
Answer:
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ,

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ଯରୁ କେଉଁଟି ଏକ ସାଧନ ନୁହେଁ ?
(i) ସଞ୍ଚୟ
(ii) ଶ୍ରମ
(iii) ପୁଞ୍ଜି
(iv) ଭୂମି
Answer:
(i) ସଞ୍ଚୟ

Question 2.
ଜାପାନୀ ଭାଷାର କେଉଁ ଶବ୍ଦଟିର ଅର୍ଥ ‘ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତି’ ?
(i) ଲାଇଜେନ୍
(ii) କାଇଜେନ୍
(iii) ହୋରାଇଜେନ୍
(iv) ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
Answer:
(ii) କାଇଜେନ୍

Question 3.
ପୃଥ‌ିବୀର କେଉଁ ଦେଶ ନିଜର ଉଚ୍ଚ-ଗୁଣବତ୍ତା ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
(i) ଭାରତ
(ii) ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
(iii) ଜର୍ମାନୀ
(iv) ଜାପାନ
Answer:
(iii) ଜର୍ମାନୀ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 4.
ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୩ରେ ଭାରତରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର କେତେ ଥିଲା ?
(i) ୮୦ ପ୍ରତିଶତ
(ii) ୮୫ ପ୍ରତିଶତ
(iii) ୭୦ ପ୍ରତିଶତ
(iv) ୭୫ ପ୍ରତିଶତ
Answer:
(ii) ୮୫ ପ୍ରତିଶତ

Question 5.
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ପୁଞ୍ଜି
(ii) ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି
(iii) ନିବେଶ
(iv) ପ୍ରୋତ୍ସାହନ
Answer:
(i) ପୁଞ୍ଜି

Question 6.
ନିଜର ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା କିମ୍ବା କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନୂଆ ସର୍ଜନା କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଉଦ୍ୟୋଗ
(ii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(iii) ଉତ୍ପାଦନ
(iv) ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ
Answer:
(iv) ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 7.
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ ‘ଟାଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ’’ କେବେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୩୦ ମସିହା
(ii) ୧୯୩୧ ମସିହା
(iii) ୧୯୩୨ ମସିହା
(iv) ୧୯୫୦ ମସିହା
Answer:
(iii) ୧୯୩୨ ମସିହା

Question 8.
କେଉଁ ଦେଶ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (CSR) ଉପରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲା ?
(i) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା
(ii) ଋଷିଆ
(iii) ଜର୍ମାନୀ
(iv) ଭାରତ
Answer:
(iv) ଭାରତ

Question 9.
ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା, ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି
(ii) ପାରିବାରିକ ପୁଞ୍ଜି
(iii) ସଞ୍ଚିତ ପୁଞ୍ଜି
(iv) ଗଚ୍ଛିତ ପୁଞ୍ଜି
Answer:
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 10.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ପାରଦର୍ଶିତା
(ii) ଦକ୍ଷତା
(iii) କୁଶଳତା
(iv) ସହନଶୀଳତା
Answer:
(ii) ଦକ୍ଷତା

Question 11.
____________ ପୁଞ୍ଜି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
(i) ଆର୍ଥିକ
(ii) ଶାରୀରିକ
(iii) ମାନବ
(iv) ଧାର୍ମିକ
Answer:
(iii) ମାନବ

Question 12.
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ ___________ ମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଜଣାଥିଲା
(i) ଭାରତୀୟ
(ii) ୟୁରୋପୀୟ
(iii) ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ
(iv) ଜାପାନୀ
Answer:
(i) ଭାରତୀୟ

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 13.
___________ ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ ମାଲିକମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(i) ଅର୍ଥବଜାର
(ii) କଳାବଜାର
(iii) ପୁଞ୍ଜିବଜାର..
(iv) ଲାଭାଂଶ ବଜାର
Answer:
(iii) ପୁଞ୍ଜିବଜାର..

Question 14.
ଜେ. ଆର.ଡି.ଟାଟା ଭାରତରେ ଜଣେ ____________ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।
(i) ସୁନା ବ୍ୟବସାୟୀ
(ii) ହୀରା ବ୍ୟବସାୟୀ
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(iv) ସେନାପତି
Answer:
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି

Question 15.
____________ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଉପାଦାନ ଅଟେ ।
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା
(ii) ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ ବିଦ୍ୟା
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗ ବିଦ୍ୟା
(iv) ପାରମ୍ପରିକ ବିଦ୍ୟା
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 16.
______ ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପାଠ ପଢ଼ାଯାଇଥାଏ ।
(i) ପ୍ରିୟମ
(ii) ସ୍ଵୟମ
(iii) ଆୟନ
(iv) ବାତାୟନ
Answer:
(ii) ସ୍ଵୟମ

Question 17.
କୃଷି ଏକ _________ ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ଅଟେ ।
(i) ପୁଞ୍ଜି
(ii) ଶ୍ରମ
(iii) କର୍ମ
(iv) ଲାଭ
Answer:
(ii) ଶ୍ରମ

Question 18.
ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ _________ ମାନେ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶନ କରାଇଥା’ନ୍ତି ।
(i) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(ii) ଇଞ୍ଜିନିୟର
(iii) କୁଶଳୀ କାରିଗର
(iv) ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ
Answer:
(i) ଉଦ୍ୟୋଗପତି

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 19.
ସ୍ମାର୍ଟଫୋନଗୁଡ଼ିକରେ ___________ ଧାତୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
(i) ତମ୍ବା
(ii) ସୀସା
(iii) ଲୁହା
(iv) ଦସ୍ତା
Answer:
(ii) ସୀସା

Question 20.
ଭାରତରେ ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ ଆଇନ (CSR) __________ ମସିହାର ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୨୦୧୨
(ii) ୨୦୧୩
(iii) ୨୦୧୪
(iv) ୨୦୧୫
Answer:
(iii) ୨୦୧୪

ଠିକ୍ ଭକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଓ ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
✓

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଲୋକମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଓ ଜ୍ଞାନ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିନଥାଏ ।
Answer:
✗

Question 3.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାହିଁ ଦକ୍ଷତା ।
Answer:
✓

Question 4.
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
✓

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ ।
Answer:
✗

Question 6.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
Answer:
✓

Question 7.
ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ଉଦ୍ୟୋଗପତି ।
Answer:
✓

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 8.
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
✗

Question 9.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜି କେବଳ ଶ୍ରମର ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସେହି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Answer:
✓

Question 10.
କାଇଜେନ (Kaizen) ତତ୍ତ୍ଵ ଜର୍ମାନୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଜୀବନଧାରଣ ମାନ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Answer:
✗

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କାଈଜେନ ଜର୍ମାନୀ
ପେଶାଗତ ନୀତି ଭାରତ
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ ତାମିଲନାଡୁ
ଚମଡ଼ା କାରଖାନା ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
ବାଉଁଶଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଜାପାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କାଈଜେନ ଜାପାନ
ପେଶାଗତ ନୀତି ଜର୍ମାନୀ
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ ଭାରତ
ଚମଡ଼ା କାରଖାନା ତାମିଲନାଡୁ
ବାଉଁଶଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ

 

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ
କୃଷି ଅଂଶଧନ
ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ଶ୍ରମପ୍ରଧାନ
ସିଭିଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
ସ୍ଵୟମ ସଂସ୍ଥା ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ଅଂଶଧନ
କୃଷି ଶ୍ରମପ୍ରଧାନ
ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ
ସିଭିଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ
ସ୍ଵୟମ ସଂସ୍ଥା ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତି ମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ପରାମର୍ଶ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

  1. ପ୍ରଥମତଃ ଭୂମି, ଶ୍ରମ ଓ ପୁଞ୍ଜିର ଅଧ୍ଵକ କୁଶଳ ବ୍ୟବହାର ।
  2. ଦ୍ଵିତୀୟଟି ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ।

Question 2.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ ଭାବରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

  1. ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ କହିଲେ ମୃତ୍ତିକା, ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳ, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ତୈଳ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
  2. ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇଥାଏ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 3.
ମନୁଷ୍ୟକୁ ଏକ ସମ୍ବଳ ହିସାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

  1. ମନୁଷ୍ୟ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ଥାଏ ।
  2. ମନୁଷ୍ୟ ଏସବୁକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥାଏ ।

Question 4.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ କାହାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିବ ଶିକ୍ଷା ନା ତାଲିମ ?
Answer:

  1. ମୋ ମତରେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ତାଲିମ୍ ଉଭୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
  2. ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶିକ୍ଷିତ ଅଣତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ ।

Question 5.
ପେଶାଗତ ନୀତି (Work ethics) କ’ଣ ?
Answer:

  1. ପେଶାଗତ ନୀତି କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା, ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସବୁଜିନିଷକୁ ଟିକିନିଖ୍ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ବୁଝାଏ ।
  2. ଏହି ପେଶାଗତ ନୀତିକୁ ଜର୍ମାନମାନେ ଆପଣେଇ ଦେଇଥିବାରୁ ଉଚ୍ଚ-ଗୁଣବତ୍ତା ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 6.
ଜନସାଂଖ୍ୟକୀୟ ଲାଭାଂଶ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

  1. ଭାରତରେ ୩୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଶତକଡ଼ା ୬୫ ଅଟେ । ଏମାନେ ଯୁବକ ଶ୍ରେଣୀର ଅଟନ୍ତି ।
  2. ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯୁବ ଓ କର୍ମଜୀବୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଦେଶର ଉନ୍ନତିରେ ଯୋଗଦାନ କରିବାକୁ ଜନସାଂଖ୍ୟକୀୟ ଲାଭାଂଶ (demographic dividend) କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 7.
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର (Stock market) କ’ଣ ?
Answer:

  1. ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥା’ନ୍ତି । .
  2. ସେହି ଅର୍ଥ ସେମାନେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରୟକରି ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 8.
ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ ଥାଏ ?
Answer:

  1. ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ନୂତନ କୌଶଳମାନ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ।
  2. ଉତ୍ପାଦନର ବିଭିନ୍ନ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି ଓ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ନୂଆ ବ୍ୟବସାୟର ଶୁଭାରମ୍ଭ ସଫଳର ସହ କରିଥାନ୍ତି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 9.
ଜେ.ଆର୍.ଡି.ଟାଟା କିଏ ? ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଆମେ ରଖୁଅଛୁ ?
Answer:

  1. ଜେହାଙ୍ଗୀର ରତନ୍‌ ଦାଦାଭୋୟ (ଜେ.ଆର.ଡ଼ି) ଟାଟା ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋପତି, ଶିଳ୍ପପତି ଓ ସମାଜସେବୀ ଥିଲେ ।
  2. ଭାରତର ଜଣେ ମହାନ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ହେବା ସହିତ ଆଧୁନିକ ଭାରତ ନିର୍ମାଣରେ ସେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଉପାଦାନ କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

  1. ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ହେଉଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରୟୋଗ ।
  2. ଯେକୌଣସି ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ କିଛି ନା କିଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଅଛି ।
  3. ଆଜିକାଲି ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ତଥା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଓ ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ଆମର ଜୀବନ ସହଜ ଓ ସରଳ ହୋଇପାରୁଛି । ଉଦାହରଣ ୟୁ.ପି.ଆଇ (UPI- Unitied payment Interface) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦେୟ ପୈଠ କରାଯାଇପାରୁଛି ।

Question 2.
ଶ୍ରମ-ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁଞ୍ଜି-ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି ?
Answer:

  1. ଯେଉଁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଅଧ‌ିକ ଶ୍ରମ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ଶ୍ରମ-ପ୍ରଧାନ (Labourintensive) କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।
  2. ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କୃଷି, ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।
  3. ଯେଉଁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ପୁଞ୍ଜି ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାହାକୁ ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ (Capital intensive) କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ- ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 3.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କଲାବେଳେ ଆମେ ଦାୟିତ୍ଵବାନ ହେବା କାହିଁକି ?
Answer:

  1. ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲଶବେଳେ ଆମେ ଭୂମି, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।
  2. ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ଏବଂ ଆମେ ସତର୍କ ନ ରହିଲେ ଏଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
  3. ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

Question 4.
ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (CSR) ଆଇନ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (C.S.R.- Corporate Social Responsibility) ଏକ ଆଇନ ।

(ii) ଏହାକୁ ଭାରତ ବିଶ୍ଵରେ ପ୍ରଥମ କରି ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲା ।

(iii) ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି – ଏଥରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ତିନିବର୍ଷ ଧରି ସେମାନଙ୍କର ହାରାହାରି ଲାଭର ଶତକଡ଼ା ୨ ଭାଗ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।

Question 5.
ଭାରତରେ ମାନବ ପୁଣିର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ରହିଛି ?
Answer:
(i) ବିଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରଠାରୁ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମ ଦେଶ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି ।

(ii) ଏଥୁରେ ସାକ୍ଷରତା ଓ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ଏହା ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(iii) ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଳନ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୩ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବ୍ୟବସାୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କାମ କରୁଥିବା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଲିକମାନଙ୍କର କ’ଣସବୁ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିଛି, ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ନ୍ୟାୟୋଚିତ କ୍ଷତିପୂରଣ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଶ ନିଯୁକ୍ତିଦାତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରମପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଦରମା ଦିଆଯାଇଛି ଓ ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ପରିବେଶରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ।

(ii) ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ତାଲିମ – ପ୍ରତିଯୋଗିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରମ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ସହିତ ଉଚିତ ତାଲିମ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା

(iii) କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା – ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥା ପ୍ରଦାନ, ସଚେତନ ଛୁଟି ପ୍ରଦାନ ସହ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅଧିକାର ଉଚିତ । ବଜାରରେ ତିଷ୍ଠି ରହିବାପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ୟୋଗ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଦାୟିତ୍ଵ । ଭେଦଭାବ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ୟବହାର, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇଁ ଆଇନ ଏବଂ ନିୟମ ପାଳନ କରାଯିବା

(iv) ନୂତନ କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିବା – ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳକୁ ଜାଣିବାପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ।

(v) ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା – କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସେମାନଙ୍କ ମନରୁ ଭୟ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 2.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଉପରେ କେଉଁସବୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସେ ବିଷୟରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ଆଜିକାଲି ? ବିଭିନ୍ନ ‘କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ତଥା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଓ ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ଆମ ଜୀବନ ସହଜ ଓ ସରଳ ହୋଇପାରିଛି । ଉଦାହରଣ – ୟୁ.ପି.ଆଇ. (UPI- Unified Payment Interface) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ (Touch Screen) କରି ଦେୟ ପୈଠ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

(ii) ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗୁଆ ପାଣିପାଗର ସଦ୍ୟତମ ସୂଚନା ପାଇପାରୁଛନ୍ତି । ବିଶ୍ଵ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପଦ୍ଧତି (GPS- Global Positioning System) ଦ୍ଵାରା ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନର ନ୍ୟୁନତମ ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

(iii) ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାଦ୍ଵାରା ଜନସାଧାରଣ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରୁଛି ଓ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଅଛି ।

(iv) ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଆମେ ଦେଖୁଲେ, ଡାକଦ୍ଵାରା ଚିଠି ପଠାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲୋକମାନେ ଇମେଲ (Email) ବ୍ୟବହାର କରି ଅତି ଶୀଘ୍ର ଓ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି ।

(v) ଶି କ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ସ୍ୱୟମ୍ଭ ସଂସ୍ଥା, ଭଳି ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗଗୁଡ଼ିକର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 3.
ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗପତି କେଉଁସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥା’ଛି ?
Answer:
(i) ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାକରି ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଉଦ୍ୟୋଗର ଗଠନ, ଉତ୍ପାଦନ, କଞ୍ଚାମାଲ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିତରଣ ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଗରେ ରଖ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(ii) ପ୍ରଥମତଃ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ସମସ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଭିନବ ଉପାୟରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଖୋଜି ବାହାର କରନ୍ତି ।

(iii) ଉଦ୍ୟୋଗୀ ସମୟ ଓ ଅର୍ଥର ବିନିମୟରେ ଆଶଙ୍କାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବିହିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ସେ ବ୍ୟବସାୟର ପରିଚାଳନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଉତ୍ପାଦନର ବିଭିନ୍ନ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଏକଜୁଟ କରିଥା’ଆନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ନବସୃଜନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର କଲ୍ୟାଣରେ ଯୋଗଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ବଜାରକୁ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯାହାକି ଏହା ସମାଜ ଓ ଦେଶପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଞ୍ଜିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ? ଏହାକୁ କେଉଁମାନେ ଓ କିପରି ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପାଇଁ ପୁଞ୍ଜିର ଖୁବ୍ ବହୁତ କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ । ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(ii) ପୁଣି ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥା’ନ୍ତି । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର (stockmarket) ଅନ୍ୟତମ ।

(iii) ସେମାନେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି । ଯେଉଁ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ବଜାରରେ ଅଂଶଧନ କିଣାବିକା ହୋଇଥାଏ, ତାକୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀମାନେ ଜନସାଧାରଣଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଭାଂଶ (Dividend) ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ କହିଲେ ବ୍ୟବସାୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟର ଅଂଶଧନ (Share) ବିକ୍ରି କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ଚମଡ଼ାଶିଳ୍ପ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଜଳପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଛି କିପରି ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲାବେଳେ ଆମେ ଭୂମି, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପ ଓ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌କୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିବା ।

(ii) ତାମିଲନାଡୁର ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପରେ ଅନେକ ଲୋକ କମ କରି ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିଥା’ନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଳ୍ପଜାତ ଆବର୍ଜନା ନଦୀ ଓ ମୃତ୍ତିକାକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ।

(iii) ସେହିପରି ଯଦି ପୁରୁଣା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ (Smart phone) ଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପୁନଃ ଚକ୍ରଣ କରାନଯାଏ, ସେଥୁରେ ଥିବା ସୀସା ଓ ପାରଦ ଭଳି କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ଭୂମି ଓ ଜଳରେ ମିଶିଥାଏ ।

(iv) ’ଏହି ପ୍ରଦୂଷଣ ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଉଭିଦ ଗତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଏଥିପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣକୁ ସୁଗମ କରିବା ସହିତ ଆଜିର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା । ଏଥୁପ୍ରତି ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନେ ଧ୍ୟାନଦେବା ଉଚିତ ।