Go through BSE Odisha Class 6 Science Notes Odia Medium and Class 6 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଜୀବଜଗତର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ to understand important concepts and topics more clearly.
6th Class Science Chapter 10 Notes Odia Medium
BSE Odisha Class 6 Science Chapter 10 Notes Odia Medium
ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :
ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଥୁବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ । ଉଭିଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କର ଆକାରର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ । ଜୀବର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ପୋଷଣ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରାଣୀ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି । ଜୀବମାନେ ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ପ୍ରଜନନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
କାର୍ଯ୍ୟ-୧ : ଆସ ରେକ କ ରେକର୍ଡ଼ କରିବା
ଆମ ଚାରିପଟେ ଅନେକ ଜିନିଷ ରହିଛି । କେବଳ ଥରେ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀଗୃହର ଚାରିପାଖକୁ ଦେଖ ତୁମେ ଅନେକ ଉଦାହରଣ ପାଇପାରିବ–ତୁମେ ଧରିଥିବା ପେନସିଲ୍, ତୁମେ ପଢୁଥିବା ବହି କିମ୍ବା ଝରକା ନିକଟରେ ବସିଥୁବା ପାରା ।
ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ସେମାନଙ୍କୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କର ଏବଂ ସ୍ତମ୍ଭ-୨ ରେ ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଜୀବ କିମ୍ବା ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କର
ତୃତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୀବ କିମ୍ବା ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବାର ଏକ କାରଣ ଲେଖ ।
ସାରଣୀ–୧ : ଆମ ଚାରିପଟେ ଥିବା ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ
| (1) ଜିନିଷର ନାମ | (2) ମୋର ଅନୁମାନ (ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ) | (3) କାରଣ | (4) ଠିକ୍ ଉତ୍ତର | (5) ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଇଁ କାରଣ |
| ପେନସିଲ୍ | ନିର୍ଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ | ନିର୍ଜୀବ | ନିଜୀବର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନଥାଏ |
| ବହି | ନିର୍ଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ | ନିର୍ଜୀବ | ନିଜୀବର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନଥାଏ |
| ପାରା | ସଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଥାଏ | ସଜୀବ | ସଜୀବ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାଏ |
| କାର୍ | ନିର୍ଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ | ନିର୍ଜୀବ | ନିଜୀବର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନଥାଏ |
| ଉଦ୍ଭଦ | ସଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଥାଏ | ସଜୀବ | ସଜୀବ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାଏ |
| କଣ୍ଢେଇ | ନିର୍ଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନାହିଁ | ନିର୍ଜୀବ | ନିଜୀବର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ନଥାଏ |
| କାଉ | ସଜୀବ | ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଥାଏ | ସଜୀବ | ସଜୀବ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାଏ |
ଜୀବ ନିର୍ଜୀବଠାରୁ କିପରି ଅଲଗା ?
ଯଦି ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇ ନଥାଏ, ତଥାପି ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରର ଗତିବିଧି ଦେଖାଇଥା’ନ୍ତି । ଉଭିଦର ଚଳପ୍ରଚଳର ଏକ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଫୁଲ ଫୁଟିବା । ଗତିବିଧିର ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଦାହରଣ ହେଲା ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ । ମାଂସଭୋଜୀ ଉଦ୍ଭିଦ ନିଜର ପୋଷଣ ପାଇଁ କୀଟପତଙ୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।
ଡ୍ରୋସେରା ହେଉଛି ଏକ ମାଂସଭୋଜୀ ଉଭିଦର ଉଦାହରଣ । ଡ୍ରୋସେରାରେ ଭିନ୍ନ ଆକୃତିର ପତ୍ର ରହିଛି ଯେଉଁଥରେ ଅନେକ କେଶ ଭଳି ଲମ୍ବା ଏବଂ ମୁନିଆଁ କଣ୍ଟା ରହିଛି । ଯେତେବେଳେ କୌଣସି କୀଟ ପତ୍ର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ, ଉଭିଦ କୀଟକୁ ତା’ର ମୁନିଆଁ କଣ୍ଟାରେ ଫସାଇ ଦିଏ ।
ଲତାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ରଖାଯାଇଥିବା କୌଣସି ଜିନିଷ ଉପରେ ଭରାଦେଇ |ଆଶ୍ର କରି ବଢ଼ିଥା’ନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ୍ ଗଛ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଗତି ବିଧ୍ ଦେଖାଇଥା’ନ୍ତି ।
ଜୀବର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ (ପୋଷଣ)ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେଉ, ବାହାର ବାୟୁ ଆମ ଶରୀରର ଭିତରକୁ ଗତି କରିଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିଃଶ୍ଵାସ ଛାଡୁ ବାୟୁ ଆମ ଶରୀର ଭିତରୁ ବାହାରକୁ ଯାଇଥାଏ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହାକୁ ଶ୍ୱସନ କୁହାଯାଏ । ଉଭିଦ ମଧ୍ଯ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ କି ? ପତ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଷ୍ଟୋମାଟା ନାମକ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ରହିଛି । ଏହି ଛିଦ୍ର ବାୟୁ ଭିତରକୁ ଓ ବାହାରକୁ ନେବାରେ ଉଭିଦକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ଝାଳରେ ପାଣି ଏବଂ ଲୁଣ ରହିଥାଏ ଯାହାକୁ ଶରୀର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଭାବରେ ବାହାର କରିଥାଏ । ଶରୀରରୁ ବର୍ଜ୍ୟ ବସ୍ତ ବାହାର କରିବାକୁ ନିଷ୍କାସନ କୁହାଯାଏ । ପରିସ୍ରା ମଧ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କର ନିଷ୍କାସନର ଏକ ଉତ୍ପାଦ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
ଉଭିଦ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ କରଥାଏ ? ଗଛପତ୍ରରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବୁନ୍ଦା ଆକାରରେ ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଘାସ ଓ ଗୋଲାପ ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି । ସମସ୍ତ ଜୀବ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି ।
କୌଣସି ଜିନିଷ କିମ୍ବା ଘଟଣା ଯାହାଦ୍ଵାରା ଜୀବ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରେ, ତାହାକୁ ଉଦ୍ଦୀପନା କୁହାଯାଏ ।
ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଲାଜକୁଳୀ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ସମୟରେ ସେମାନେ ପତ୍ରକୁ ବୁଜି ଦିଅନ୍ତି ।
ସମସ୍ତ ଜୀବଜନ୍ତୁ ପ୍ରଜନନ କରନ୍ତି । ପ୍ରଜନନ ହେଉଛି ନିଜ ପ୍ରଜାତିର ନୂତନ ଜୀବର ସୃଷ୍ଟି । ପ୍ରଜନନ ବଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ।
ଜୀବିତ ରହିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳ (ଯେପରିକି ଖାଦ୍ୟ, ବାୟୁ ଏବଂ ଜଳ) ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ସତ୍ତ୍ଵେ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଜୀବ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ମୃତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର କିଛି ସାଧାରଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଚଳପ୍ରଚଳ କରନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି, ଛୋଟରୁ ବଡ଼ ହୁଅନ୍ତି, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ପ୍ରଜନନ କରନ୍ତି, ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି ଓ ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ଓ ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଉପରୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ନଥିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଜୀବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ।
କାର୍ଯ୍ୟ – ୨ : ଆସ ପର।ଷଶ କରିବା
ମାଟି ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥିବା ଚାରୋଟି ସମାନ ପାତ୍ର ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତି ପାତ୍ରରେ 4ଟି ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ପୋତି ଦିଆଯାଉ । ଏବେ ଏହି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନଲିଖତ ଅବସ୍ଥାରେ 15 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଉ ।
‘କ’ ପାତ୍ରରେ ମାଟିକୁ ପାଣି ନଦେଇ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଉ ।
‘ଖ’ ପାତ୍ରରେ ମାଟିରେ ଅଧ୍ବକ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ଯେପରି ମାଟି ଉପରେ ସବୁବେଳେ ପାଣି ରହିବ । ଯଦି ପାଣି କମିଯାଏ, ତେବେ ନିୟମିତ ଭାବେ ପାଣି ଦିଆଯାଉ । ଏହି ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ର ଖା ଯାଉ ।
ପାତ୍ର ‘ଗ’ରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ମଧ୍ୟମ ପରିମାଣରେ ପାଣି ଦେଇ ପାତ୍ରର ମାଟିକୁ ସାମାନ୍ୟ ଆର୍ଦ୍ର ରଖାଯାଉ । ଏହି ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ଧାର ସ୍ଥାନରେ ରଖାଯାଉ ।
ପାତ୍ର ‘ଘ’ରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ମଧ୍ୟମ ପରିମାଣରେ ପାଣି ଦେଇ ପାତ୍ରର ମାଟିକୁ ସାମାନ୍ୟ ଆର୍ଦ୍ର ରଖାଯାଉ । ଏହି ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଉ ।
ସାରଣୀରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଞ୍ଜି ପାଇଁ ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଏବଂ ପାଣି ଇତ୍ୟାଦି ମିଳୁଛି ନା ନାହିଁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
ଯେତେବେଳେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଗଜାରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ଅଙ୍କୁରିତ ହୋଇଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ଥିବା ମଞ୍ଜି ଗଜା ହେବ କି ନାହିଁ । ସାରଣୀରେ ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥତିରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ର ପାଇଁ ତୁମ ଅନୁମାନ ଲେଖୁ ରଖାଯାଉ ।
ସାରଣୀ–୨ : ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରକର ପ୍ରଭାବ
| ବିତ୍ନ ମଞ୍ଜି ସହ ପତ୍ର |
ଉପଲବ୍ଧତା | ଅଙ୍କୁରଣ | ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣର କାରଣ | |||
| ବାୟୁ | ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ | ପାଣି | ପୂର୍ବାନୁମାନ | ପର୍ଯବେକ୍ଷଣ | ||
| ‘କ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଏବଂ ବିନା ପାଣିରେ | ହିଁ | ହିଁ | ନାହିଁ | ନାହିଁ | ଅଙ୍କୁରଣ ହୋଇ ନାହିଁ | ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ |
| ‘ଖ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଅତ୍ୟଧକ ପାଣିରେ | ହିଁ | ହିଁ | ହିଁ (ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ) | ହିଁ | ସଠିକ୍ ଅଙ୍କୁରଣ ନାହିଁ | ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ଜଳ ଥିବାରୁ ସଠିକ୍ ଅଙ୍କୁରଣ ହେବ ନାହିଁ |
| ‘ଗ’ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧାର ଓ ଓଦା ମାଟିରେ | ହିଁ | ନାହିଁ | ହିଁ (ସୀମିତ) | ହିଁ | ହିଁ ଅଙ୍କୁରଣ ହେବ | ଆଲୋକର ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅଙ୍କୁରଣ ସମ୍ଭବ |
| ‘ଘ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଓଦା ମାଟିରେ | ହିଁ | ହିଁ | ହିଁ (ସୀମିତ) | ହିଁ | ହିଁ ଅଙ୍କୁରଣ ହେବ | ବାୟୁ, ଆଲୋକ ଓ ଜଳର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଙ୍କୁରଣ ସମ୍ଭବ |
ଅଙ୍କୁରଣ ହେବ ।
ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଜଳ, ବାୟୁ, ମାଟି, ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦର ଉପଯୁକ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ଓ ପୋଷକର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥାଏ । ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପ୍ରତି ଯେଉଁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ତାହା ଆମକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
ଉଭିଦମାନଙ୍କୁ ଭୂଲମ୍ବ ଭାବେ ରଖିଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ଓ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ । ଉଭିଦକୁ ଓଲଟା ରଖିଲେ ମୂଳ ବଙ୍କା ହୋଇ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଓ କାଣ୍ଡ ବଙ୍କା ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ । ଗଛକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମିଳିଲେ, ଆଲୋକ ଆସୁଥିବା ଦିଗରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ବଢ଼ିଥାଏ ଓ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥାଏ ।
ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କାରକ :
ଜଳ : ମଞ୍ଜିକୁ ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଦରକାର ହୋଇଥାଏ । ଜଳ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ । ମଞ୍ଜିର ବାହ୍ୟ ଆଚ୍ଛାଦନକୁ ଖୋଳପା କୁହାଯାଏ । ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ମଞ୍ଜିର ଖୋଳପାକୁ ନରମ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ଭିତରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଭୂଣକୁ ଏକ ଚାରା ଗଛରେ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ବାୟୁ ଓ ମାଟି : ମଞ୍ଜିକୁ ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ବାୟୁର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ । ମଞ୍ଜି ମୃତ୍ତିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନରେ ମିଳୁଥିବା ବାୟୁକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ । ଏହାବ୍ୟତୀତ ମାଟିକଣିକା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନ ଦେଇ ଚେରକୁ ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
ଆଲୋକ ଓ ଅନ୍ଧାର ବ୍ୟବସ୍ଥା : ଆମେ ଦେଖୁ ଯେ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକର ଉପସ୍ଥିତି ଜରୁରୀ ନୁହେଁ । ସାଧାରଣତଃ ଅଧିକାଂଶ ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ପାଇଁ ଆଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଚାରାର ଅଧ୍ବକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ ।
କୋଲିୟସ୍ ଏବଂ ପେଟୁନିଆ ଭଳି ଫୁଲ ଗଛର କିଛି ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ପାଇଁ ଆଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି । ଏହି ମଞ୍ଜିକୁ ମାଟିରେ ପୋତିବାଦ୍ଵାରା ଏହାର ଅଙ୍କୁରଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । କାଲେଣ୍ଡୁଲା ଓ ଜିନିଆ ଭଳି ଫୁଲ ଗଛର ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରୁଆ ପରିବେଶ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହି ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବରେ ମାଟିରେ ପୋତିବା ଉଚିତ । ତୁମେ ବୟସ୍କମାନଙ୍କୁ ପଚାରି କେଉଁ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ପାଇଁ ଆଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ଓ କେଉଁ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରିତ ହେବା ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରୁଆ ପରିବେଶ ଦରକାର କରନ୍ତି, ତା’ର ତାଲିକା କର ।
ଉତ୍ତମ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ମଣିଷକୁ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଖାଦ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସେହିପରି ଉଭିଦର ଉପଯୁକ୍ତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ଓ ପୋଷକର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଚଳନ :
ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ବୃଦ୍ଧିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ । ଉଭିଦଙ୍କୁ ଓଲଟାଇ ରଖିଲେ ଉଭିଦର ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡ କେଉଁ ଦିଗରେ ବଢ଼ିବ ଓ ଗତି କରିବ ?
କାର୍ଯ୍ୟ–୩ : ଆସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା
- କିଛି ବିନ୍ କିମ୍ବା ଛୋଟ ମଞ୍ଜି ନିଆଯାଉ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଓଦା କପଡ଼ା କିମ୍ବା ଓଦା ଟିସୁ କାଗଜରେ ଅଙ୍ଗୁରିତ ହେବାକୁ ଦିଆଯାଉ ।
- ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଛୋଟ ଚାରାରେ ବିକଶିତ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଙ୍କୁରିତ ହେବାକୁ ଦିଆଯାଉ ।
- ବର୍ତ୍ତମାନ, ତିନୋଟି କାଚ ବିକର କିମ୍ବା ଗ୍ଲାସ ନିଆଯାଉ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ, ଖ ଓ ଗ ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଉ ।
- ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଳି ତିନୋଟି କାଚ ପ୍ଲେଟ୍ ନିଆଯାଉ ଏବଂ ମୋଟା ନରମ ସୂତା ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ଲେଟ୍ରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ ମୋଟା ବ୍ଲଟିଂ କାଗଜକୁ ବାନ୍ଧିଦିଅ ।
- ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଳି ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଚାରା ପ୍ରତି ପ୍ଲେଟ୍ରେ ବାନ୍ଧି ରଖ, ଯେପରିକି ଚାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବନାହିଁ ।
- ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିତ୍ର (କ) ଏବଂ ଚିତ୍ର (ଗ) ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଅନୁଯାୟୀ କାଚ ପ୍ଲେଟ୍ ସହ ଚାରାକୁ ସିଧା ରଖ ।
- ଚିତ୍ର (ଖ) ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଳି ବିକରରେ, ପ୍ଲେଟକୁ ଏପରି ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ଯେପରି ଚାରର କାଣ୍ଡ ତଳକୁ ଓ ମୂଳ ଉପରକୁ ରହିବ ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ଏବଂ ଦେଖ ଚାରାଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ପାଣିକୁ ଲାଗି ରହିବ ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ଲଟିଂ କାଗଜର ତଳ ଭାଗକୁ ପାଣିରେ ଭିଜାଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଦା ହେବାକୁ ଦିଆଯାଉ । ଏହି ଉପାୟରେ ଓଦା ବ୍ଲଟିଂ କାଗଜଦ୍ଵାରା ଚାରାକୁ ଜଳ ମିଳିବ ।
- ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ବିକର (କ) ଏବଂ ବିକର (ଖ) ରଖ ।
- ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ବିକର (ଗ) କୁ ଏକ କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ବାକ୍ସ ଭିତରେ ଏପରି ଭାବରେ ରଖାଯାଉ ଯେ ଚାରା କେବଳ ଏକ ଛୋଟ କଣା ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ଆଲୋକ ପାଇବ ।
- ତୁମ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ସହିତ ସାରଣୀ–୩ ପୂରଣ କର । ତୁମ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ (କ), (ଖ) ଏବଂ (ଗ) ରେ ମୂଳ ଏବଂ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧିର ଦିଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ।
ସାରଣୀ–୩ : ବିଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡର ବୃଦ୍ଧି
| ବିକର | ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ଦିଗ | ଉଭିଦର ଦିଗ | ମୂଳ ଓ କାଣ୍ଡର ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଦିଗ | ||
| କାଣ୍ଡ/ମୂଳ | ପୂର୍ବାନୁମାନ | ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ | |||
| କ | ସବୁ ଦିଗରୁ | ଉପରକୁ ସିଧା | କାଣ୍ଡ | ଉପରକୁ ସିଧା | ସଠିକ୍ |
| ମୂଳ | ତଳକୁ ସିଧା | ସଠିକ୍ | |||
| ଖ | ସବୁ ଦିଗରୁ | ଓଲ ଟା | କାଣ୍ଡ | ବଙ୍କା ହୋଇ ଉପରକୁ | ସଠିକ୍ |
| ମୂଳ | ବଙ୍କା ହୋଇ ତଳକୁ | ସଠିକ୍ | |||
| ଗ | କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ | ଉପରକୁ ସିଧା | କାଣ୍ଡ | ଉପରକୁ | ଆଲୋକ ଆସୁଥୁବା ଦିଗରେ |
| ମୂଳ | ତଳକୁ ସିଧା | ସଠିକ୍ | |||
ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଉଭିଦର କାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ ବଢ଼ି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆଡ଼କୁ ଗତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବାବେଳେ ଉଭିଦର ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣର ଫଳାଫଳ ସାରଣୀ ଏବଂ ଚିତ୍ରରୁ ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛୁ ଯେ,
1. ଉଭିଦଙ୍କୁ ସିଧା ରଖୁଲେ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଓ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
2. ଉଭିଦକୁ ଓଲଟା ରଖିଲେ ମୂଳ ବଙ୍କା ହୋଇ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ କାଣ୍ଡ ବଙ୍କା ହୋଇ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
3. ଗଛକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ମିଳିଲେ ଆଲୋକ ଆସୁଥିବା ଦିଗରେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥାଏ ।
କାର୍ଯ୍ୟ–୩ କରିବା ପରେ ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବା ଯେ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ ବଢ଼ି ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆଡ଼କୁ ଗତି ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭଭିଦର ମୂଳ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
ଜଗଦୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ (1858-1937) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ ଯିଏ କି ଉଭିଦ ଉପରେ କିଛି ଆକର୍ଷଣୀୟ ପରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ । ଆଲୋକ, ଉତ୍ତାପ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଭଳି ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ଉଭିଦ କିପରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଏ ତାହା ଲେଖୁ ରଖୁବା ପାଇଁ ସେ କ୍ରେସ୍କୋଗ୍ରାଫ୍ ନାମକ ଏକ ମେସିନ୍ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଇଛନ୍ତି ଯେ ଉଭିଦ ଉଦ୍ଦୀପନାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରେ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରେ ।
ଏକ ଉଭିଦର ଜୀବନ ଚକ୍ର :
କାର୍ଯ୍ୟ-୪ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
- ଏକ ବିନ୍ ମଞ୍ଜି ଲଗାଯାଉ ଏବଂ ଏହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କାରକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉ । ତିନି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
- କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେବାର ତାରିଖ ଟିପି ରଖାଯାଉ ।
- ତୁମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିବାକୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିଲା ?
- କେତେ ଦିନ ପରେ ପ୍ରଥମ ଫୁଲ ଫୁଟିବାର ଦେଖିଲ ?
- ଫୁଲର କିଛି ଅଂଶ ଶୁଖୁଯିବା ପରେ, ତୁମେ ଆଉ କିଛି ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିପାରିବ କି ?
- ଫୁଲର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ବିକଶିତ ହୋଇ କେଉଁଥିରେ ପରିଣତ ହୁଏ ?
- ଫୁଲରୁ ମଞ୍ଜି କିମ୍ବା ଫଳ ବିକଶିତ ହେବା ତୁମେ ଦେଖ୍ ପାରିଲ କି ?
- ମଞ୍ଜି ଓ ଫଳ ତିଆରି ହେବା ପରେ ଉଭିଦର କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ?
- ଅଙ୍କୁରଣ ପରେ ଏକ ମଞ୍ଜି ଏକ ଛୋଟ ଉଦ୍ଭଦରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଓ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପରିପକ୍ଵ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଫଳରେ ମଞ୍ଜି ରହିଥାଏ, ଯାହା ନୂଆ ପିଢ଼ିର ଗଛକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାଏ । ମଞ୍ଜିରୁ ଗଛ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ତା’ ପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ମଞ୍ଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜୀବନ ଚକ୍ର (Life cycle) କୁହାଯାଏ ।
- ଯେତେବେଳେ ଏକ ଉଦ୍ଭିଦ ଆବଶ୍ୟକୀୟ କାରକର ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ ଏବଂ ଜୀବନର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଉଭିଦକୁ ମୃତ ବୋଲି ଧରାଯାଏ ।
ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ର :
ଉଭିଦ ଯେଉଁପରି ଭାବରେ ଜୀବନ ଚକ୍ରରେ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରେ ଠିକ୍ ସେହିପରି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜୀବନଚକ୍ରରେ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି ।
ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ର :
ମଶାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର ଚାରୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି । ଯଥା : (i) ଅଣ୍ଡା, (ii) ଲାର୍ଭା, (iii) ପ୍ୟୁପା, (iv) ବୟସ୍କ ମଶା । I ମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଶା ଅଣ୍ଡା ଭାବରେ ନିଜର ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରେ, 2 ୟ ପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଲାର୍ଭା, 3 ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ୟୁପା ଓ 4 ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ମଶା ପାଣି ପୃଷ୍ଠରେ କିଛି ସମୟ ବିଶ୍ରାମ ନେଇ ଉଡ଼ିଯାଏ । ବୟସ୍କ ମଶା 10-15 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚିପାରେ ।
କାର୍ଯ୍ୟ–୫ : ଆସ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା
ଆସ ଏକ ଗୋଲକ ଧନ୍ଦାର ସମାଧାନ କରିବା
- ଅଣ୍ଡା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପରେ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (ଲର୍ଭା କିମ୍ବା ପ୍ୟୁପା) ଆସିବ ତାହା ତୁମେ କିପରି ସ୍ଥିର କରିବ ?
- ମନେକର ତୁମକୁ ଲାର୍ଭା ଏବଂ ପ୍ୟୁପା ଥିବା ପୋଖରୀର ପାଣି ଏକ ପାତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକର ଠିକ୍ କ୍ରମ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କର ।
- ତୁମେ ନିଜେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୀତି ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ନିମ୍ନଲିଖିତ କାର୍ଯ୍ୟର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇପାରିବ ।
ସ୍ତର- 1 : ମୋ ପାଖରେ ମଶାର ଲାର୍ଭା ଏବଂ ପ୍ୟୁପା ଥିବା ଏକ ପାଣି ପାତ୍ର ଅଛି ।
ସ୍ତର-2 : ମୁଁ 4-5 ଟି ଲାର୍ଭା ଏବଂ ପ୍ୟୁପାକୁ ସମାନ ପାଣି ସହିତ ଦୁଇଟି ପୃଥକ ପାତ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ କରିବି ।
ସ୍ତର-3 : ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଦିନ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବି ।
ସ୍ତର–4 : ଯଦି ଲାର୍ଭା ପ୍ୟୁପାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେବ ଯେ ଲାର୍ଭା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ୟୁପା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପୂର୍ବରୁ ଆସିଥାଏ କିମ୍ବା ପ୍ୟୁପା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଲାର୍ଭା ପରେ ଆସିବ ।
ସ୍ତର -5 : କେଉଁ ପାତ୍ରରେ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ମଶା ଦେଖାଯିବ, ସେଥିପାଇଁ ମୁଁ ଉଭୟ ପାତ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବି । - ଏହି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ମଶା ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଠିକ୍ କ୍ରମ ଶିଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
ବୟସ୍କ ମାଈ ମଶା ସିଧାସଳଖ ପାଣି ଉପରେ କିମ୍ବା ପାଣି ନିକଟରେ ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥା’ନ୍ତି ଓ ଜୀବନ ଚକ୍ରକୁ ଚାଲୁ ରଖନ୍ତି । ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ମଶାର ଶରୀରର ଆକୃତି ଏବଂ ଗଠନରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।
ରେଶମ ପୋକର ଜୀବନଚକ୍ର :
ରେଶମ ପୋକ ମଧ୍ୟ ଚାରୋଟି ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରେ – ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ । ଅଣ୍ଡାରୁ ଲାର୍ଭା ବାହାରିଥାଏ, ଯାହା ପରେ ଆକାରରେ ବଢ଼ିଥାଏ । ମ୍ପ୍ୟୁପାରେ ପରିଣତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଲାର୍ଭାମାନେ ସୂତା ଭଳି ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରି ନିଜ ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼େଇ ଦିଅନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ତନ୍ତୁ ଯାହା ରେଶମ କପଡ଼ା ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଭାରତରେ ଖଦି ଓ ଗ୍ରାମୋଦ୍ୟୋଗ ଆୟୋଗ (KVIC) ଅନେକ ରେଶମ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି ।
ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର :
କାର୍ଯ୍ୟ–୬ : ଆସ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା
- ପ୍ରୀତି ଓ ଆୟୁଷ ଆଜି ଫୁଲ୍ ପ୍ୟାଣ୍ଟ ଓ ସାର୍ଟ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି । ସପ୍ତାହେ ହେଲା ଲଗାଣ ବର୍ଷା ଲାଗି ରହିଛି ।
- ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାହାରକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ।
- ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ କିଛି ସମୟ ଚାଲିବା ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହା ଚାରିପଟେ ଗଛ ଓ ଲମ୍ବା ପୋଖରୀ କୂଳରେ ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଏକ ଧଳାଜେଲି ପରି ପରେ ସେମାନେ ଏକ ଗଭୀର ପାଣି ଥିବା ପୋଖରୀ ଘାସ ରହିଛି ।
- ପଦାର୍ଥ ଭାସୁଥିବାର ଦେଖିଲେ । ଏହା ପାଣି ଭିତରେ କିମ୍ବା ଏହାର ଆଖପାଖରେ ବଢୁଥିବା ଗଛ ସହିତ ମଧ୍ୟ ଲାଗି ରହିଥାଏ । ଏହି ଜେଲି ଭଳି ପଦାର୍ଥ ବାସ୍ତବରେ ଏକ ବେଙ୍ଗ ଅଣ୍ଡାର ଏକ ସମୂହ ।
- ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ର 4 ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ । ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା ଅବସ୍ଥା, ଏହାପରେ ଅଣ୍ଡା ଅବସ୍ଥା ଭୃଣ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ, 2 ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହେଉଛି ବେଙ୍ଗଫୁଲା, ଯାହାର l ମ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଲାଞ୍ଜ ସହ ଆଗ ଗୋଡ଼ ଦେଖାଯାଏ । 3 ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ହେଉଛି ବେଙ୍ଗ ଛୁଆ ଯେଉଁଥରେ ପଛଗୋଡ଼ ବାହାରିଥାଏ । 4 ର୍ଥ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଛୁଆ ବେଙ୍ଗଟି ବୟସ୍କ ବେଙ୍ଗରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
- ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜୀବଜଗତର ଏକ ଅଂଶ ଅଟନ୍ତି । ଏମାନେ ନିଜ ଜୀବନରେ ବିଭିନ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି । ଉଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବଂଶବୃଦ୍ଧି ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଆମେ ସେମାନଙ୍କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନର ଯନ୍ ନେଇ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରି ଜୀବଜଗତର ସଂରକ୍ଷଣ କରିପାରିବା ।
ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ପ୍ରମୁଖ ଶବ୍ଦ
୧. ନିଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ଵାସ
୨. ଚଳନ
୩. ନିଷ୍କାସନ
୪. ନିର୍ଜୀବ
୫. ବେଙ୍ଗ ଛୁଆ
୬. ପୋଷଣ
୭. ଅଙ୍କୁରଣ
୮. ପ୍ୟୁପା
୯. ଅଭିବୃଦ୍ଧି
୧୦. ପ୍ରଜନନ
୧୧. ଲାର୍ଭା
୧୨. ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା
୧୩. ଜୀବନଚକ୍ର
୧୪. ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
୧୫. ବେଙ୍ଗ ଫୁ ଲା
୧୬. ଉଦ୍ଦୀପନା
ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :
- ଆମ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ବସ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ବିଭକ୍ତ କରଯାଇପାରେ ।
- ଜୀବଜଗତର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ସେମାନେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି, ବଢ଼ନ୍ତି, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିନ୍ତି, ଉଦ୍ଦୀପନା ପ୍ରତି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଅନ୍ତି, ନିଷ୍କାସନ କରନ୍ତି, ବଂଶବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ।
- ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟର ଅନୁପସ୍ଥିତି ଥିଲେ ସେମାନେ ଜୀବ ନୁହଁନ୍ତି ।
- ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ନିଜ ଜୀବନକାଳରେ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରିଥା’ନ୍ତି ।
- ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ଜଳ, ବାୟୁର ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଅନ୍ଧାର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ।
- ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣ ସମୟରେ ମୂଳ ସାଧାରଣତଃ ତଳକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ଏବଂ କାଣ୍ଡ ଉପରକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।
- ଏକ ଗଛର ଜୀବନ ଚକ୍ର ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରଣରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ଏହା ପରେ ଏହାର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ଅନେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଉତ୍ପାଦନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ର ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ମଞ୍ଜି ନୂତନ ଗଛରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଏବଂ ଏହିପରି ଜୀବନ ଚକ୍ର ଜାରି ରହେ ।
- ଏକ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଏକ ନବଜାତ ଶାବକରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଯାହା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ଗତି କରେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ଏକ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚି ଶେଷରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏହି ପ୍ରକାରର ନିରନ୍ତରତା ବଜାୟ ରଖ୍ଯାଏ ।
- ଅଣ୍ଡା, ଲାର୍ଭା, ପ୍ୟୁପା ଓ ବୟସ୍କ ମଶାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ମଶାର ଜୀବନ ଚକ୍ର ଗତି କରିଥାଏ । ବେଙ୍ଗର ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଣ୍ଡା, ବେଙ୍ଗଫୁଲା, ବେଙ୍ଗ ଛୁଆ ଏବଂ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ବେଙ୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
- ମଶା ଓ ବେଙ୍ଗ ଭଳି କେତେକ ଜୀବଙ୍କ ଜୀବନ ଚକ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ । ଶରୀରର ଆକୃତି, ଗଠନ ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ବାସସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।