Go through 8th Class Social Science Book Odia Medium Question Answer and Class 8 Social Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ଏବଂ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା to understand textbook questions more clearly.
8th Class Social Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium
Class 8 Social Science Chapter 5 Odia Medium
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ
Question 1.
ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଉପାଦାନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳଦୁଆ ।
(ii) ଏହି ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ୧୮ ବର୍ଷ ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ବିଶେଷରେ ମତଦାନ କରିଥାନ୍ତି ।
(iii) ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ ଏହା ଜରୁରୀ । ଏଥୁରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
(iv) ଏହା ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ୩୨୬ ‘ଧାରା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତାମାନେ ପ୍ରଥମରୁ ଏହା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଆସିଛନ୍ତି ।
Question 2.
ଗୁପ୍ତ ମତଦାନର ଅର୍ଥ କ’ଣ ? ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
(i) ସମସ୍ତ ମତଦାତାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମତଦାନକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖୁବାପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
(ii) ଯାହାଫଳରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଵଚ୍ଛ ହୋଇପାରିବ । ଏହା ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ।
(iii) ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଆବଦ୍ଧ ମତଦାନ ଗୃହର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ । କିଏ କେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ମତଦାନ କଲେ ତାହା ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ ।
(iv) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ଵାରା ଗଣତନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ହୋଇପାରିବ । ମତଦାତାମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ ।
Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ମତଦାନର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ନିର୍ବାଚନ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇପ୍ରକାର ଯଥା- ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ।
(ii) ଯେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ଜନସାଧାରଣ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେଇ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି । ସେ ବ୍ୟବସ୍ତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଆମ ଦେଶରେ ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା, ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନର ସଦସ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।
(iii) ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନରେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୂମାନେ ଭୋଟ ଦେଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାଛିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଅଛି, ଯଥା- ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।
(iv) ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନରେ ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ତରଫରୁ ଭୋଟ ଦେଇଥାନ୍ତି ।
Question 4.
ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନ । ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ?
Answer:
(i) ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନ – ଲୋକସଭାର ସାଂସଦମାନେ ସିଧାସଳକ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
(ii) ସମସ୍ତ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୂର୍ଖ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୋଟଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ମନପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥା’ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ଏମ୍.ପି. (M.P.) ଅର୍ଥାତ୍ Member of Parliament କୁହାଯାଏ ।
(iii) ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ – ରାଜ୍ୟସଭାର ସାଂସଦମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବା MLA (Member of Legislative Assembly) ଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସିଧାଳନକ ଭୋଟରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
(iv) ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଆମ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୧୨ ଜଣଙ୍କୁ ସାହିତ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାନ, କଳା ଓ ସାମାଜ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ କୃତିତ୍ୱ ହାସଲ କରିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନୋନୀତ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Question 5.
ତୁମ ମତରେ କାଗଜ ବାଲଟ୍ଠାରୁ ଇଭିଏମ୍ କାହିଁକି ଅଧୁକ ଗ୍ରହଣୀୟ ?
Answer:
(i) କାଗଜ ବାଲାଙ୍ଠାରୁ ଇଭିଏମ୍ ଅଧୂକ ସୁବିଧାଜନ ଅଟେ । ଏହାର କାରଣ ନିମ୍ନରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା- ଶୀଘ୍ର ଗଣତି – ଏହି ବ୍ୟବସ୍ତାରେ EVM (Electronic (i) voting machine) ରେ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଅତିଶୀଘ୍ର ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ । ବହୁତ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିନଥାଏ ।
(ii) କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ – ଇ.ଭି.ମ୍ ଦ୍ଵାରା ଭୋଟ କରାଗଲେ ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ କାଗଜ, ଛପା ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଯାନବାହନରେ ନେବା ଆଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ବହୁଳାର ବ୍ୟବହାର – ଏହି ମେସିନ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ଥର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ । ସବୁପ୍ରକାର ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯାଇପାରିବ ।
(iv) ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ – ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଭୋଟ ଗଣତି ସମୟରେ ଅନେକ ଭୁଲ୍ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏଥୁରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ତ୍ରୁଟି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇ ନଥାଏ ।
(v) ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ – ଏଥୁରେ ବିଶେଷ କାଗଜ ଦରକାର ପଡ଼ିନଥାଏ କି ଅଧିକ ଗଛ କାଟି ସେଥୁରୁ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ି ନଥାଏ ।
(vi) ନାକଚ ଭୋଟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭୋଟ୍ ନାକଚ ବା କ୍ୟାନସେଲ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ନଥାଏ । କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ଏଥରେ ଭୋଟରର ଭୋଟ୍ ନଷ୍ଟ ହେବାର ନଥାଏ ।
Question 6.
ଭାରତର କେତେକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ କମିବାରେ ଲାଗିଛି । ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଅଧିକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ?
Answer:
(i) ଭାରତରେ କେତେକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ କମିବାର ଅନେକ କାରଣ ରହିଅଛି । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହେଉଛି ମତଦାତାଙ୍କ ବୀତସ୍ଵ ହ ମନୋଭାବ ।
(ii) ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାନ ପ୍ରତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ସେମାନେ ମତଦାନ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଇଥାନ୍ତି । ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଯେ ସେମାନେ କାମରେ ଏତେ ବ୍ୟସ୍ତଥାନ୍ତି ଭୋଟ ଦେବାପାଇଁ ସମୟ ବାହାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
(iv) ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ମୋର ଖଣ୍ଡିଏ ଭୋଟ କ’ଣ ସରକାର ବଦଳାଇ ଦେଇ ପାରିବ, ମୋର ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କରିପାରିବ । ଦେଖାଯାଇଛି ଅନେକ ଲୋକ ରାଜନୀତିରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଉଛନ୍ତି ।
(v) ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ସେଭଳି କିଛି ଆଦୃଶିଆ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯଥା— ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ଅତି ନିକଟରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା କଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(vi) ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କରେ ଘଣ୍ଟାଘଣ୍ଟା ଧରି ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଯେପରି ପଡ଼ିବାକୁ ନପଡ଼େ ତା’ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ହେବ । ଅନ୍ଲାଇନ ଭୋଟିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର । ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ଵକମାତ୍ରାରେ ଏଥରେ ଶଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ମତବାନ ପ୍ରତି ଲୋକମାନଙ୍କର ମନରେ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୋଟତା ଓ ସାଧୁତାଭାବ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
Question 7.
ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତି ନିମନ୍ତେ କାହିଁକି ସଂରକ୍ଷିତ ରହିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୩୩୦ ଧାରାରେ ଲୋକସଭାରେ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତିଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।
(ii) ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ୮୪ଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଏବଂ ୪୭ଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।
(iii) ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜନୀତିରେ ଓ ଦେଶର ନୀତିନିୟମ ପ୍ରଣୟନରେ ଅଧ୍ବକ ମାତ୍ରାରେ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି ।
(iv) ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନ୍ଧବିଶ୍ଵାସ ହୀନମନ୍ୟତାକୁ ଦୂର କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶର ମୁଖ୍ୟ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା
(v) ସେମାନେ ନିଜକୁ ପଛୁଆ ବୋଲି ଯେପରି ନ ଭାବନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭାମାନଙ୍କରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।
(vi) ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ କରିବାପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇପାରୁଛନ୍ତି ।
Question 8.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ନିର୍ବାଚନକୁ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ କେତେକାଂଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି । ହୃଦୟଗ୍ରାହୀ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ରିଲ୍ ଏବଂ ଭାଷଣଠାରୁ ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍ ଓ ଟୁଇଟର୍ର ରାଜନୈତିକ ତର୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ । ମାତ୍ର ଏହା କ’ଣ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି ନା ଅଧ୍ବକ ଗୋଳମାଳିଆ କରୁଛି ? ତୁମ ମଧ୍ଯରେ ଦୁଇଜଣିଆ ଦଳ ହୋଇ ଆଲୋଚନା କର । ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଦୁନିଆରେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଫଳ ସବୁ କ’ଣ ? ଏସବୁର କ’ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ କିପରି ରହିବ ?
Answer:
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ସୁବିଧା ଓ ସୁଯୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ଆଲୋଚନା କରିବା –
(କ) ଦ୍ରୁତ ପ୍ରଚାର – ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ଅତି ସହଜରେ ଓ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସାରା ଦେଶରେ ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ଯ ଅତି କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ହୋଇପାରିଥାଏ ।
(ଖ) ରାଜନୀତିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ – ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯଥା ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ ଓ ଟୁଇଟ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଭାଗନେଇ ପାରିବାର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଥାଏ । ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନାରେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ନେଇ ପାରନ୍ତି ।
(ଗ) ରିଲ୍ସ ପ୍ରଚାର – ରିଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନେତାମାନେ ସିଧାସଳକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହିତ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ସୁବିଧା ଓ ଅସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଅବଗତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏହା ପୁରାତନ ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମଠାରୁ ଖୁବ୍ ଉନ୍ନତ ଅଟେ ।
(ଘ) ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଓ ସାଧୁତା – ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସାଧୁତା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ସମାଜରେ ଘଟୁଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ବିଷୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଥାନ୍ତି ।
(ii) ଗଣମାଧ୍ୟମର ଅସୁବିଧା ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା
(କ) ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକରେ ବେଳେବେଳେ ଅନେକ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ଦେଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସଞ୍ଚାର କରିଥାଏ । ଏହା ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ଅନେକ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ବା ଘଟଣାକୁ ଅତିରଂଜିତ କରିଥାଏ ।
(ଖ) ହତାଶ ଓ ନିରାଶଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା – ଏହି ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକରୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲାପରେ ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହତାଶ ଓ ନିରାଶଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ । କାରଣ ସେଥିରେ କେତେକ ଭୁଲ୍ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରାଯାଇଥାଏ ।
(iii) ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକର ଭବିଷ୍ୟତ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା –
(କ) ଅନ୍ଲାଇନ୍ରେ ଭୋଟଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା – ଅନ୍ଲାଇନ୍ରେ ଭୋଟଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ନିର୍ବାଚନ ଅତି ସୁଗମ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇପାରିବ ।
(ଖ) ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା – ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରିଲେ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।
(ଗ) ନିର୍ବାଚନରେ ନୂତନ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ – ଯୁଗ ବଦଳିବା ସହିତ ନିର୍ବାଚନର ମାଧ୍ୟମ ମଧ୍ଯ ବଦଳିବା ଜରୁରୀ, ବାଲଟ୍ରୁ ଇ.ଭି.ଏମ୍ ଯେପରି କରାଯାଇଛି, ଠିକ୍ ସେହିପରି ଇ.ଭି.ଏମ୍. ରୁ ଡିଜିଟାଲ ଭୋଟିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ନିର୍ବାଚନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ସାଧୁତା ଓ ସଟ୍ଟତା ବଜାୟ ରହିପାରିବ ।
Question 9.
https/www.indiavotes.com ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଜି ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ମଣ୍ଡଳୀର କୌଣସି ଏକ ନିର୍ବାଚନ ବାଛ, ତାହାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନକର । ସେହିପରି ତୁମ ରାଜ୍ୟର ଏକ ବିଧାନସଭା କ୍ଷେତ୍ର/ ମଣ୍ଡଳୀର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।
Answer:
(i) https/www.indiavotes.com ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଜି ମୁଁ ଏକ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର/ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ରାଜା ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀ ବାଛିଅଛି । ତାହା ହେଉଛି ବଲାଙ୍ଗୀର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ, ଯାହାର ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ନିମ୍ନପ୍ରକାର ଅଟେ ।
(ii) ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ହିସାବରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ବିପକ୍ଷ ଦଳର ପାର୍ଥୀ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇଙ୍କୁ (ବି.ଜେ.ଡ଼ି.) ହରାଇ ସେ ନିର୍ବାଚନରେ ଜୟଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
(iii) ୨୦୨୧ ମସିହାର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଭାବନଗର ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ (TMC) ଭାବରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ନିକଟତମ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରିୟଙ୍କା ତାଇବଇୱାଲଙ୍କୁ ଅଧିକ ଭୋଟରେ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ । ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆସନ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ ।
(iv) ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁଛୁ ଯେ ଆମର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକମାନେ କେତେ ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି, ସେ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ହେଉ ବା ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ହେଉ । ଏହା ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସିଧାସଳଖ ମତଦାନର ମହତ୍ତ୍ଵ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରତିପାଦନ କରୁଅଛି । ଆମ ଦେଶ ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ଏକ ମହାନ୍ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଅଛି ।
(v) ଗତ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଆମ ରାଜ୍ୟର ମାହାଙ୍ଗା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଜେଡ଼ି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତାପ ଜେନାଙ୍କୁ ଜଣେ ସ୍ଵାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଶାରଦା ପ୍ରସାଦ ପ୍ରଧାନ ଅନେକ ଭୋଟରେ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ ଯାହାକି ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକରିଥିଲା ।
ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୨୩) :
Question 1.
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କ’ଣ ?
Answer:
- ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ମତଦାନ କରିବାରେ ଅଧୁକାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କୁହାଯାଏ ।
- ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସାବାଳକ ମତଦାତା ବା ନାଗରିକ ନିଜର ଗୋଟିଏ ମତ ପ୍ରଦାନ ପରିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମତଦାନର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ଅଟେ ।
- ଭାରତରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ମତଦାନ କରିବାର ଅଧୂକାର ପାଇଥାନ୍ତି ।
Question 2.
ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ ?
Answer:
- ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ।
- ଲୋକମାନେ କିପରି ମତଦାନ କରନ୍ତି, ଭୋଟ କିପରି ଗଣନା କରାଯାଏ, ବିଜେତାମାନଙ୍କୁ କିପରି ଚୟନ କରାଯାଏ ତାହା ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
- ନିର୍ବାଚନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନେତା ବାଛିବାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଏ ।
Question 3.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
- ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ଅଟେ । ଏଠାରେ ଜନସାଧାରଣ ଗୁପ୍ତ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତିନିଧୂମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି ।
- ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୟସ୍କ ନାଗରିକର ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ଅଛି । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ନିର୍ବାଚନ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତଦାନକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖାଯାଏ ।
ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :
Question 1.
୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମାଇ ୧୮ ବର୍ଷ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଭଲ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା ନା ନୁହେଁ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମାଇ ୧୮ ବର୍ଷ କରିବାର ପଦକ୍ଷେପ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା । ଏହା ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ।
(ii) ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଶିକ୍ଷା, ନିଯୁକ୍ତି ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଏହା ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ମତାମତକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ମାର୍ଗ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା ।
(iii) ଯଦିଓ ରାଜନୈତିକ ପରିପକ୍ଵତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଏହାର ଲାଭ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲା । ତେଣୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସାକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା ।
Question 2.
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ସାକ୍ଷରତା ହାର ପାଖାପାଖୁ ୧୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମହିଳା ସାକ୍ଷରତା ହାର ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୮ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା । କେତେକ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ, ମତଦାନ ଅଧିକାର କେବଳ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ । ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସମୟରୁ ହିଁ କାହିଁକି ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସପକ୍ଷରେ ମତ ରଖୁଥୁଲେ ତୁମ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ସ୍ଵାଧୀନତା ସମୟରୁ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସପକ୍ଷରେ ମତ ରଖୁଥିଲେ ।
କାରଣ-
(i) ସେମାନେ ଜାତି, ଲିଙ୍ଗ, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଆୟ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ନିର୍ବିଶେଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୟସ୍କ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମତଦାନ କରିବାର ଅଧୁକାର ଦେଇ ସମାନତା ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।
(ii) ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସାମିଲ କରି ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ଥିଲେ ।
(iii) ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ସେମାନେ ସାମାଜିକ ସ୍ତରୀକୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାଙ୍ଗି ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିମୂଳକ ଓ ଭାଗିଦାରୀ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ଵାସ କରେ ବୋଲି ସେମାନେ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।
Question 3.
ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତାହାର ଅନେକ କାରଣମାନ ରହିଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା । ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି ?
Answer:
ଖାଲିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି କାରଣ
- ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦିତା କରିବାର ଅଧିକାର ଥାଏ ।
- ଚାକିରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସୁବିଧାସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଏ ।
Question 4.
ଦଳଗତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କର – ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କିପରି ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ ? ଏହି ଉନ୍ନତ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକର ସୁଯୋଗ କେହି ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବା ତୁମେ ଜାଣିଛ କି ? ଏହା ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ନିର୍ବାଚନ (ଭୋଟର) ଅଂଶଗ୍ରହଣରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇପାରିଛ କି ? ବୈଷିୟକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଏଠାରେ କିପରି ହାଯ୍ୟ କରିବ ? ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ସୁବିଧା ଥିବା ଇସିଆଇ ୱେବ୍ସାଇଟ୍ (https://www.eci.gov.in/persons with disabilities) ସର୍ଜ କର । ଇସିଆଇ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅନେକ ସୁବିଧା ଯାହା ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରେ ତାହା ପଢ଼ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକ, ବୟସ୍କ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ । ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧ୍ଵର ନୀତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ ।
(ii) ହଁ, ମୁଁ ଜଣେ ବୟସ୍କ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ଜାଣେ ଯିଏ ୨୦୨୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପୋଷ୍ଟାଲ ଭୋଟିଂ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର କରି ଘରୁ ଭୋଟ ଦେଇପାରିଥିଲେ ।
(iii) ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ ଏବଂ ସୁଲଭ କରି ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି ଶାରୀରିକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଯାତାୟାତ କରିପାରୁ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିପାରିଛି ।
(iv) ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ଯଥା- ବ୍ରେଲି–ସକ୍ଷମ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼, ସହାୟତା ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ପ୍ରଦାନ କରି ଏବଂ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ରାମ୍ପ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସହାୟତା ଭଳି ଉପକରଣ ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ନିଶ୍ଚିତ କରି ସହାୟତା କରିପାରିବ । ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଅଧିକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସକ୍ଷମ କରିପାରେ ।
Question 5.
ପାଖାପାଖୁ ୩୪ ପ୍ରତିଶତ ଯୋଗ୍ୟ ମତଦାନା ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ସେମାନଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି ନଥିଲେ । ଏପରି ଘଟିବାର କାରଣ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ? ନିଜ ଅଧୁକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ନିମନ୍ତେ ଲୋକମାନେ କେଉଁସବୁ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ? ତୁମ ପରିବାର ଓ ପାଖ ପଡ଼ୋଶୀରେ ଥିବା ସାବାଳକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ (ଅନୁସନ୍ଧାନ) ସର୍ଭେ କର । ଗୃହୀତ ତଥ୍ୟକୁ ଅନୁଶୀଳନ କରି ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଲେଖ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତଦାନ କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ ମତାମତ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ଭୋଟ ଦେଇ ନଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩୪ ପ୍ରତିଶତ ସଚେତନତାର ଅଭାବ, ରାଜନୀତି ପ୍ରତି ଅନାଗ୍ରହ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଭୋଟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ ହେତୁ ଉଦାସୀନତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତି ।
(ii) ଏହା ସହିତ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରର ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ପରିଚୟପତ୍ରର ଅଭାବ ଭଳି ବ୍ୟବହାରିକ ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରିଥାଏ ।
(iii) ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା କିମ୍ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ, ଅପହଞ୍ଚ ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ର, ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ରର ଅଭାବ, ଭୋଟଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କମ୍ ସଚେତନତା, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖରାପ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭୋଟଦାନ ଦିନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ।
(iv) ସର୍ଭେରୁ ଜଣାଯାଇଛି ଯେ ଅନେକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ପରିବହନ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।
(v) କେତେକଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଏବଂ ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂଚନାର ଅଭାବ ଥିଲା । ଏହାକୁ ଆଧାର କରି ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ।
Question 6.
ଏହି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:
ଏହି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା –
- କୌଣସି ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ଚାପ ବିନା ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ,
- ଭୋଟରଙ୍କ ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ ମତଦାନ
- ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ଓ ତଦାରଖ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଵାଧୀନ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ
- ଭୋଟର ସଚେତନତା ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ।
Question 7.
ଗୁପ୍ତ ମତଦାନର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ ?
Answer:
ଗୁପ୍ତମତଦାନ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଭୋଟରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଭୟ, ଚାପ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବ ବିନା ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ନିଜର ପ୍ରାର୍ଥୀ ପସନ୍ଦ କରିପାରିବେ । ଏହା ଭୋଟରଙ୍କ ଗୋନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ,ବଂ ନିର୍ବାଚନର ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Question 8.
ନିଜ ମତଦାନ ସମୟରେ ଛାତ୍ରୀମାନେ କେଉଁ ସବୁଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିବେ ?
Answer:
ନିଜ ମତଦାନ ସମୟରେ ଛାତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁସବୁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- (୧) ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ସନ୍ତୋଟତା (୨) ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ କେଉଁସବୁ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ (୩) ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିଶ୍ଵାସ କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବୋଧ ।
Question 9.
ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ପୂଜା ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦାୟିତ୍ଵ ରହିଛି ? ଯଦି ହଁ ସେଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
ହଁ, ପୂଜା ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦାୟିତ୍ଵ ଅଛି । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ଦେଇଥିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିବାରେ ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ ଯଦିଓ ସେମାନେ ତାଙ୍କଚ୍ଛ ଭୋଟ ଦେଇ ନଥିଲେ । ପୂଜାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଲାଭ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ।
Question 10.
ଉଷା କୁମାରୀ କେଉଁ ଭୂମିକା ତୁଲାଇ ଥିଲେ ? ତାହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରତିନିଧୁ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଉଷା କୁମାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିରପେକ୍ଷ, ସ୍ଵଚ୍ଛ ଏବଂ କୌଣସି ପକ୍ଷପାତିତା ବିନା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ।
Question 11.
ନେହା ପାଇଁ ବ୍ରେଲି ବାଲାଟ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଷା କୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ?
Answer:
ଉଷାକୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନେହାର ବ୍ରେଲି ବାଲାଟ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା କାରଣ ନେହା ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଥିଲେ । ଏହା ବିନା ନେହା ତାଙ୍କର ଭୋଟ ଦେଇପାରି ନଥାନ୍ତେ । ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମତଦାନର ଅଧିକାର ଅଛି । ଯେହେତୁ ନେହା ଶ୍ରେଣୀର ଜଣେ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମତଦାନର ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଯଦି ଉଷାକୁମାରୀ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ନେହାଙ୍କୁ ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଥାନ୍ତା ।
Question 12.
ଯଦି ଅନେକ ଛାତ୍ରୀ କାହାକୁ ବାଛି ନଥା’ନ୍ତେ କ’ଣ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ?
Answer:
ଯଦି ଅନେକ ଛାତ୍ରୀ କାହାକୁ ବାଛି ନଥାନ୍ତେ ତେବେ ବୈଧ ଭୋଟସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଥାନ୍ତା, ଯାହା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳର ବିଶ୍ଵସନୀୟତାକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରିଥା’ନ୍ତା । ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧ୍ ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବଧାନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥାନ୍ତେ ଯାହା ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପସନ୍ଦ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତା ।
Question 13.
ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କିମ୍ବା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ସେହି ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ଠାକବ କର ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ବାଚନ ଦାୟିତ୍ଵରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ସବୁ ଶୁଣିବା ସହିତ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ପରିସର ବୃଦ୍ଧି କର ।
Answer:
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ ।
Question 14.
ଭାରତରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍ (ଇଭିଏମ୍) ଏବଂ ଭିଭିପାଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାମିବିୟା ଏବଂ ଭୁଟାନ ଆଦି ଦେଶରେ ଆମ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଆମର ଏହି ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ଭାରତ ଆସି ତାଲିମ୍ ନେବାପାରେ ତାଙ୍କ ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି ।
ଭିଭିପାଟ୍ (Voter verifiable paper audit trail) ହେଉଛି ଏକ କାଗଜ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ମୁଦ୍ରଣ କରୁଥିବା ମାଧ୍ୟମ ଯାହା ମତଦାତାଙ୍କ ସେ ଇଭିଏମ୍ରେ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ମତ ସହିତ ମିଳାଇଥାଏ । ମତଦାତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ମତର ସଙ୍କେତ ସହିତ ଭିଭିପାଟ୍ରୁ ସଂଗୃହୀତ ମତ ମେଳ ଖାଇବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସତ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କିମ୍ବା ପୁନଃଗଣନା ସମୟରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।
Question 15.
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ବିବେଚନା କରିଥିବା କେତେକ ଅଭିଯୋଗ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି ।
- ମହିଳା ମତତାତାଙ୍କୁ ଶାଢ଼ୀ ଓ ଘରୋଇ ଉପକରଣ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ।
- ଅନ୍ୟ ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବିରୋଧରେ ଅଶାଳୀନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିବା ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ।
- ଶାସକ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ।
- ନିରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ କାରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ୫୦୦ ଟଙ୍କା ବିଡ଼ା ।
ତୁମେ କାହିଁକି ଅନୁଭବ କରୁଛ ଯେ ଏସବୁ ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣବିଧ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଛି ବୋଲି ?
Answer:
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣବିଧ୍ଵ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଛି । କାରଣ-
(i) ବଣ୍ଟାଯାଉଥିବା ଶାଢ଼ୀ : ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା ଲାଞ୍ଜ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଭୋଟରଙ୍କ ପସନ୍ଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
(ii) ଅନ୍ୟ ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଶାଳୀନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ : ଖରାପ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନଜନକ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମ୍ମାନଜନକ ପ୍ରଚାର ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏହା ଘୃଣା କିମ୍ବା ହିଂସାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରେ ।
(iii) ଶାସକ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ : ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିରପେକ୍ଷତା ରହିବା ଉଚିତ । ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ ।
(iv) କାରରୁ ମିଳିଥିବା ୫୦୦ ଟଙ୍କା ବିଡ଼ା : ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ମିଳିବା ଭୋଟ କିଣିବାର ପ୍ରୟାସକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ଯାହା ବେଆଇନ ଏବଂ ଅନୈତିକ ।
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିରପେକ୍ଷତା, ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଏବଂ ସମାନତାର ଭାବନା ବିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ବାଚନ ଆଚରଣ ବିଧ୍ଵ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନର ଉଦାହରଣ |
Question 16.
ତୁମେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ? ଏହା ରାଜ୍ୟ, ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ?
Answer:
ମୁଁ ବାସ କରୁଥିବା କଟକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୯ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ । ଏହା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅଟେ ।
Question 17.
ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ଅନେକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଯେପରି ବିଧାନସଭା କିମ୍ବା ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଆଦି । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଏହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଏହାକୁ ‘ବିଧାନସଭା’ କିମ୍ବା ‘ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା’ କିମ୍ବା ‘ଶାସନ ସଭା’ କୁହାଯାଏ ।
ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଏକାକୀ କିମ୍ବା ମେଣ୍ଟ ଭାବରେ ଜୟଯୁକ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସରକାର ଗଠନ କରିଥାନ୍ତି । ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିବା ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନେତା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସେହିପରି ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିବା ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନେତା ରାଜ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ : ସାଂସଦମାନେ ଆମ ଜାତୀୟ ସଂସଦରେ ଆମ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଅଟନ୍ତି, ମାତ୍ର ବିଧାୟକମାନେ ଆମର ବିଧାନସଭା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିନିଧୂ ଅଟନ୍ତି । ଉଭୟେ ସମାନ ପଦ୍ଧତିରେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଶାସନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Question 18.
ତୁମେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ସାସଂଦ ବା ବିଧାୟକ/ବିଧାୟିକା କେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି ? (ଏକ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ଯରେ ଅନେକ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚିତ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଥାଏ)
Answer:
ମୁଁ ବାସ କରୁଥିବା କଟକ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ସାଂସଦ ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବାରବାଟୀ – କଟକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ବିଧାୟିକା ସୋଫିଆ ଫିଦୋଷ ଅଛନ୍ତି ।
Question 19.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ ଦଳର ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ?
Answer:
ସାଂସଦ ଭର୍ତ୍ତୃହରି ହତବା ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ବିଧାୟିକା ସୋଫିଆ ଫିଘୋଷ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ସଦସ୍ୟା ଅଟନ୍ତି ।
Question 20.
ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ କ’ଣ ?
Answer:
ସାଂସଦ ତାଙ୍କ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂସଦ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ନିୟମ ପ୍ରଣୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନହିତକର ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତି । ଦେଶର ଜାତୀୟ ବଜେଟ୍ର ବିତର୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ବିଧାୟକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆଇନ ତିଆରିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ବଜେଟ୍ ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ନିଜ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ୟା ବିଧାନସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ନିଜ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଜନହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସରକାର ଉପରେ ଚାପ ପକାନ୍ତି । ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଲୋକମାନଙ୍କ ଅଭାବ ଅସୁବିଧା ଦୂର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି ।
ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :
Question 1.
ଉପର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରତିନିଧୁଗଣ କେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ଭାରତର ସାଧାରଣ ନାଗରିକ କାହିଁକି ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନେଇ ନଥାନ୍ତି ?
Answer:
ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ, କେବଳ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ହିଁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ । ଏହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଙ୍ଗୀକାରତା ବଜାୟ ରଖେ, ଯେହେତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛାର ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରନ୍ତି ।
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
Question 1.
ଭାରତର କେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦାସୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଶର ସାଧାରଣ ମତଦାତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ?
Answer:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
Question 2.
ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ପଣ୍ଡିଚେରୀ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଛି ?
Answer:
ବିଧାନସଭା ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି
Question 3.
ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
୬ ବର୍ଷ
Question 4.
ଆମ ସଂସଦର ଉଚ୍ଚ ସଦନରେ କିଏ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
Question 5.
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭାର କେଉଁ ସଦସ୍ୟମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ?
Answer:
ଉଭୟ ଗୃହର ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟମାନେ
Question 6.
ଭାରତର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସଭ୍ୟ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ
Question 7.
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରତି ଦୁଇବର୍ଷରେ କେତେ ସଦସ୍ୟ ଅବସର ନିଅନ୍ତି ?
Answer:
ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ
Question 8.
ସାରା ଭାରତବର୍ଷକୁ କେତେଗୋଟି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଭାଗ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
୫୪୩ଟି
Question 9.
ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ସାଂସଦ/ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ
Question 10.
ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ବିଧାୟକ/ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ
Question 11.
ନିର୍ବାଚନରେ ସର୍ବାଧିକ ମତ ପାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜୟଯୁକ୍ତ ଘୋଷିତ ହେବାକୁ ଇଂରାଜୀରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
‘ଫାଷ୍ଟ-ପାଷ୍ଟ-ଦି-ପୋଷ୍ଟ
Question 12.
ଭାରତର କେଉଁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ପ୍ରଥମ କରି ନିର୍ବାଚନ ପରିଚୟ ପତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ।
Answer:
ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ୍
Question 13.
ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ କାହିଁକି ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧ୍ଵ ଲାଗୁ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ନିର୍ବାଚନକୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖୁବା ନିମନ୍ତେ
Question 14.
ଭିଭିପାଟ୍ ଇଂରାଜୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣନାମ କ’ଣ ?
Answer:
Voter verifiable paper audit trail
Question 15.
କେଉଁ ଦେଶ ଆମର ଇଭିଏମ୍ ଓ ଭିଭିପାଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆପଣେଇ ନେଇଛନ୍ତି ?
Answer:
ଭୁଟାନ ଓ ନାମିବିୟା
Question 16.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ କେଉଁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି ଲଗାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ବାମହାତର ବିଶି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ।
ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।
Question 1.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ?
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
(ii) ରାଜନୈତିକ ଦଳ
(iii) ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ
(iv) ରାଜନୈତିକ ନେତୃବୃନ୍ଦ
Answer:
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
Question 2.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ଯରୁ କେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ ?
(i) ଲୋକସଭା
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
(iii) ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା
(iv) ସ୍ଵାୟତ୍ତ ଶାସନ ନିର୍ବାଚନ
Answer:
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
Question 3.
ତୁମକୁ କେତେବର୍ଷ ହେଲେ, ତୁମେ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହେବ ?
(i) ୨୦
(ii) ୨୧
(iii) ୧୮
(iv) ୧୯
Answer:
(iii) ୧୮
Question 4.
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୁଳଦୁଆ ଭାବରେ କାହାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ?
(i) ରାଜନୈତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ
(ii) ଦକ୍ଷ ପ୍ରଶାସନ
(iii) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
(iv) ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
Answer:
(iii) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
Question 5.
ତୁମେ କହିପାରିବ କି ୨୦୨୪ ମସିହା ଭାରତର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ କେଉଁ ଋତୁ ହେଉଥିଲା ?
(i) ଗ୍ରୀଷ୍ମ
(ii) ବର୍ଷା
(iii) ଶୀତ
(iv) ଶରତ
Answer:
(i) ଗ୍ରୀଷ୍ମ
Question 6.
ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ମତଦାନ ଅଧିକାରକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଅଧିକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥାଏ ?
(i) ସାମାଜିକ ଅସ୍ଵୀକାର
(ii) ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଵୀକାର
(iii) ମୌଳିକ ଅଧ୍ୟାର
(iv) ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର
Answer:
(iii) ମୌଳିକ ଅଧ୍ୟାର
Question 7.
ଭାରତର ଆୟତନ କେଉଁ ଦେଶର ଆୟତନର ଛ’ଗୁଣ ଅଟେ ?
(i) ଇଟାଲୀ
(ii) ଫ୍ରାନ୍ସ
(iii) ନରୱେ
(iv) ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
Answer:
(ii) ଫ୍ରାନ୍ସ
Question 8.
ବ୍ରେଲିଯୁକ୍ତ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼ରେ କେଉଁମାନେ ମତଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
(i) ଅନ୍ଧ
(ii) ମୁକ
(iii) ବଧୂର
(iv) ପଙ୍ଗୁ
Answer:
(i) ଅନ୍ଧ
Question 9.
୨୦୨୪ ମସିହାର ଗଣତନ୍ତ୍ର ମହାପର୍ବରେ ଶତକଡ଼ା କେତେ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ମତଦାନ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିପାରି ନଥିଲେ ?
(i) ୩୦
(ii) ୩୨
(iii) ୩୪
(iv) ୩୬
Answer:
(iii) ୩୪
Question 10.
ରେଭେନ୍ସା ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରତିନିଧୁ ନିର୍ବାଚନରେ କିଏ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ?
(i) ମିସ୍ ଉମା
(ii) ମିସ୍ ରିନା
(iii) ମିସ୍ ଉଷା
(iv) ମିସ୍ ଶିବା କୁମାରୀ
Answer:
(iii) ମିସ୍ ଉଷା
Question 11.
ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ କେଉଁ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୫୦-୫୧
(ii) ୧୯୫୧–୫୨
(iii) ୧୯୫୨-୫୩
(iv) ୧୯୫୩-୫୪
Answer:
(ii) ୧୯୫୧–୫୨
Question 12.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ?
(i) ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା
(ii) ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚର ବ୍ୟୟ ବରାଦ
(iii) ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ସ୍ଥିର କରିବା
(iv) ମତଦାତା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା
Answer:
(ii) ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚର ବ୍ୟୟ ବରାଦ
Question 13.
ଲୋକସଭାରେ ମୋଟ କେତେଗୋଟି ଆସନରେ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇଛି ?
(i) ୧୩୦
(ii) ୧୩୧
(iii) ୧୩୨
(iv) ୧୨୦
Answer:
(ii) ୧୩୧
Question 14.
‘ଏକକ ହସ୍ତାନରୀୟ ମତଦାନ’ ପଦ୍ଧତି କେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ?
(i) ଲୋକସଭା
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
(iii) ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା
(iv) ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ
Answer:
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
Question 15.
ସଂସଦରେ ମୋଟ ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କେତେ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ?
(i) ୧୦
(ii) ୧୨
(iii) ୧୪
(iv) ୧୬
Answer:
(iii) ୧୪
Question 16.
ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ କିଏ ସଭାପତିତ୍ଵ କରିଥାନ୍ତି ?
(i) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(iii) ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦ
(iv) ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ
Answer:
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
Question 17.
ଭାରତରେ ଜଣେ ଲୋକ ___________ ବର୍ଷରେ ସାବାଳକ ହୋଇଥାଏ ।
(i) ୧୮
(ii) ୧୯
(iii) ୨୦
(iv) ୨୧
Answer:
(i) ୧୮
Question 18.
___________ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ ୧୮ ବର୍ଷ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୭୫
(ii) ୧୯୮୮
(iii) ୧୯୯୮
(iv) ୨୦୧୪
Answer:
(ii) ୧୯୮୮
Question 19.
ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବିଧାନର ____________ ଧାରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
(i) ୩୩୦
(ii) ୩୩୨
(iii) ୩୨୪
(iv) ୩୨୬
Answer:
(iv) ୩୨୬
Question 20.
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଲୋକସଭାର ___________ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ଭୋଟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୫୪୩
(ii) ୫୪୪
(iii) ୫୪୫
(iv) ୫୪୬
Answer:
(i) ୫୪୩
Question 21.
ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ _____________ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମତଦାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୭୦
(ii) ୧୯୭୧
(iii) ୧୯୭୨
(iv) ୧୯୭୩
Answer:
(ii) ୧୯୭୧
Question 22.
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପାଖାପାଖୁ ______________ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା ।
(i) ୧୩
(ii) ୧୫
(iii) ୧୪
(iv) ୧୬
Answer:
(iii) ୧୪
Question 23.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ __________ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୪୭
(ii) ୧୯୪୮
(iii) ୧୯୫୦
(iv) ୧୯୫୧
Answer:
(iii) ୧୯୫୦
Question 24.
ଲୋକସଭାରେ ___________ ଗୋଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।
(i) ୪୭
(ii) ୪୮
(iii) ୪୯
(iv) ୮୪
Answer:
(ii) ୪୮
Question 25.
୧୯୯୦ ମସିହାରେ __________ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
(i) ଏନ୍.ଟି. ଶେଷାନ
(ii) ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ
(iii) ଟି.ପି. ଆଚାର୍ଯ୍ୟା
(iv) ପି. ରାଜୀବ୍ କୁମାର
Answer:
(ii) ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ
Question 26.
ଆମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା _________ ଅଟେ ।
(i) ୧୪୫
(ii) ୧୪୬
(iii) ୧୪୭
(iv) ୧୪୮
Answer:
(iii) ୧୪୭
ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ ( ✓) ଚିହ୍ନ ଓ ସ୍କୁଲ୍ ଉକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
Question 1.
ଭାରତରେ କେବଳ ୨୧ ବର୍ଷର ବା ତଦୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଥାନ୍ତି ।
Answer:
✗
Question 2.
ମୁକ୍ତ ଅବାଧ ଓ ସ୍ଵଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ।
Answer:
✓
Question 3.
ଲୋକସଭାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହାର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩ ଅଟେ ।
Answer:
✗
Question 4.
ଭାରତୀୟ ମହିଳାମାନେ ୧୯୭୧ ମସିହାଠାରୁ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ ।
Answer:
✗
Question 5.
ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସିଧାସଳକ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✗
Question 6.
ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✓
Question 7.
ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧୂ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✗
Question 8.
ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାର ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୪ ଧାରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
✗
Question 9.
୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ୍ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
Answer:
✗
Question 10.
ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଧାୟକ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✓
ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।
Question 1.
| ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଲୋକସଭା | ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି |
| ବିଧାନସଭା | ସରପଞ୍ଚ |
| ରାଜ୍ୟସଭା | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ |
| ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ | ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ |
| ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ | ମେୟର |
Answer:
|
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ଲୋକସଭା | ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ |
| ବିଧାନସଭା | ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ |
| ରାଜ୍ୟସଭା | ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି |
| ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ | ମେୟର |
| ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ | ସରପଞ୍ଚ |
Question 2.
|
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ | ୧୦ ଜଣ |
| ଲୋକସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ | ୨୧ ଜଣ |
| ଲୋକସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା | ୧୪୭ ଜଣ |
| ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା | ୧୨ ଜଣ |
| ଆମ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଆସନସଂଖ୍ୟା | ୦୨ ଜଣ |
Answer:
|
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ | ୧୨ ଜଣ |
| ଲୋକସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ | ୦୨ ଜଣ |
| ଲୋକସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା | ୨୧ ଜଣ |
| ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା | ୧୦ ଜଣ |
| ଆମ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଆସନସଂଖ୍ୟା | ୧୪୭ ଜଣ |
Question 3.
|
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ୧୯୫୦ ମସିହା | ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ହେଲେ |
| ୧୯୮୮ ମସିହା | ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା |
| ୧୯୭୧ ମସିହା | ଭୋଟଦେବା ବୟସ ୧୮ ହେଲା |
| ୧୯୯୦ ମସିହା | ଗୃହ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ |
| ୨୦୨୪ ମସିହା | ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଲେ |
Answer:
|
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ |
| ୧୯୫୦ ମସିହା | ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା |
| ୧୯୮୮ ମସିହା | ଭୋଟଦେବା ବୟସ ୧୮ ହେଲା |
| ୧୯୭୧ ମସିହା | ସୁଇଜର ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଲେ |
| ୧୯୯୦ ମସିହା | ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ହେଲେ |
| ୨୦୨୪ ମସିହା | ଗୃହ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ |
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନର ଅର୍ଥ କ’ଣ ? ଏହାକୁ କେଉଁମାନେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ ?
Answer:
- ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସାବାଳକ ମତଦାତା ବା ନାଗରିକ ନିଜର ଗୋଟିଏ ମତ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମତଦାନର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ରହିବ ।
- ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଉପାଦାନ ବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରୂପେ ବିବେଚନା କରି ନିର୍ବାଚନରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ ।
Question 2.
ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
- ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଭାରତରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ଏଥିରେ ୯୮୦ ନିୟୁତ ମତଦାତା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
- ଏମାନେ ଆମ ଲୋକସଭାର ୫୪୩ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ନିମନ୍ତେ ମତଦାନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
Question 3.
ଭାରତକୁ ଏକ ବିବିଧତା ଓ ଜଟିଳତା ଭରା ବୃହତ୍ ଦେଶ କୁହାଯାଏ ନାହିଁକି ?
Answer:
- ଭାରତକୁ ଏକ ବିବିଧତା ଓ ଜଟିଳତା ଭରା ବୃହତ ଦେଶ କୁହାଯିବାର ଦୁଇଟି ଯଥାର୍ଥତା ରହିଛି । ପ୍ରଥମତଃ ଆୟତନରେ ଭାରତ ଫ୍ରାନ୍ସ ଦେଶର ଆୟତନର ଛ’ଗୁଣ ଅଟେ ।
- ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏହାର ମତଦାତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୧୫ ଗୁଣ ଅଟେ ।
Question 4.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ କେବେଠାରୁ ଓ କ’ଣପାଇଁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
- ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ବା ଇ.ସି.ଆଇ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା ଆମ ଦେଶରେ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ଭାର ବହନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
- ଏହା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଗଠନ ହେବାପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆସୁଅଛି ।
Question 5.
ନିର୍ବାଚନର ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣ ବିଧୁର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
- ପ୍ରଥମତଃ– ଭାରତର ନିର୍ବାଚନକୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖୁବା ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧୂର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
- ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏହା ନେତା, ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାରଣ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ କେତକେ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ।
Question 6.
୧୯୯୦ ମସିହାର ଜଣେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ଭାରତୀୟମାନେ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ମନେରଖୁଛନ୍ତି କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ୍ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବାପରେ ସେ ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବୈପ୍ଲବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ । ପ୍ରଥମତଃ ସେ ସମସ୍ତ ମତବାଦପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚୟ ପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।
(ii) ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିବା ସହିତ ଅନେକ କଟକଣା ଲାଗୁ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନକୁ ଅବାଧ, ଭୟଶୂନ୍ଯ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବାରୁ ଭାରତୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ମନେ ରଖୁଛନ୍ତି ।
Question 7.
ଭାରତର ଲୋକସଭା ଓ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାର ଦୁଇଟି ତୁଳନାତ୍ମକ ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
- ଭାରତର ଲୋକସଭାକୁ ୫୪୩ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଅଛି । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାଂସଦ (MP) କୁହାଯାଇଥାଏ ।
- ଓଡ଼ିଶାକୁ ୧୪୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଧାୟକ ବା (MLA) କୁହାଯାଇଥାଏ ।
Question 8.
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣତଃ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଥାଅ ?
Answer:
- ଲୋକସଭା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭା । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କୁ ସାଂସଦ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଭାବରେ ନିମ୍ନ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।
- ରାଜ୍ୟସଭା ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଗୃହ । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୬ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
- ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଥମଥର ନିମନ୍ତେ ବୟସ୍କ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ନାଗରିକମାନେ ନିଜ ଘରେ ବସି ମତଦାନ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ ।
- ଏଥୁ ସହିତ କେତେକ ବିଶେଷ ବର୍ଗ ମତଦାତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଡାକଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା ।
- ସହାୟକ ଯନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ରେଲିଯୁକ୍ତ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼, ଆପ୍ଯୁକ୍ତ ସହାୟତା ଅନୁରୋଧ, ସ୍କିଲ୍ ବା ଚକଲଗା ଚୌକି ଓ ରାମ୍ ବା ଖସଡ଼ା ଆଦି ଅନେକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Question 2.
ନିର୍ବାଚନର ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧରେ କେଉଁସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ କଟକଣା ଲାଗୁ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
- ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା ପରେ ସରକାର ମତଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବାପାଇଁ କୌଣସି ନୂତନ ଯୋଜନା କିମ୍ବା ପ୍ରକଳ୍ପ ଘୋଷଣା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
- ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଚନକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଥୀ କେତେକ ସୁବିଧା ହାସଲ କରିବା ସହିତ କେତେକ କଟକଣାକୁ ମାନିବାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
- ଉପହାର ପ୍ରଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାକୁ ଦଣ୍ଡନୀୟ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।
Question 3.
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସଭାର ସର୍ବାଧୂକ ୨୫୦ଜଣ ସାଂସଦ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ ୨୪୫ ଜଣ ସାଂସଦ ରହିଛନ୍ତି ।
(ii) ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୩୩ ଜଣ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ବିଧାୟକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ୧୨ ଜଣ ସାଂସଦ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ଵାରା ମନୋନୀତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
(iii) ଜନସଂଖ୍ୟା ଭିଭିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟକ ସାଂସଦ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି । ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ସର୍ବାଧିକ ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Question 4.
ଭାରତର ରଷ୍ଟପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ସାଧାରଣ ମତଦାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇନଥା’ନ୍ତି । ସେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଏକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ (Electoral College) ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
(ii) ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଯଥା ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ଲୋକସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁ ବା ସାଂସଦମାନେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(iii) ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନେଇଥା’ନ୍ତି ।
(iv) ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଏକକ ହସ୍ତାନ୍ତରୀୟ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ ।
Question 5.
ବର୍ତ୍ତମାନ ନିର୍ବାଚନ ଇଭିଏମ୍ରେ ନୋଟା (NOTA – None of the above) ବ୍ୟବହାର କରାଯିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କି ପ୍ରକାର ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ?
Answer:
- ଇଭିଏମ୍ରେ ନୋଟା ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ‘କେହି ପସନ୍ଦ ନୁହନ୍ତି’ ବୋଲି ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଛି ।
- ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ମତଦାତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
- ଯଦିଓ ଏହା ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିନଥାଏ, ତଥାପି ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥାଏ ଯେ ମତଦାତା ଅଧିକ ବିକଳ୍ପ ଚାହାଁନ୍ତି ।
- ‘ନୋଟା’ ବା ‘କେହି ପସନ୍ଦ ନୁହନ୍ତି’ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିନ୍ତନ ଅଟେ ।