Class 7 Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥର ଅନୁସନ୍ଧାନ

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥର ଅନୁସନ୍ଧାନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 2 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଏକ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ୍ ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ କରେ । ନିମ୍ନସ୍ଥ ଦ୍ରବଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଦ୍ରବଣ ଅଧୂକ ମିଶାଇଲେ ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜର ରଙ୍ଗ ପୁଣି ଲାଲ ହୋଇଯାଏ ?
(କ) ଚୂନ ପାଣି
(ଗ) ଭିନେଗାର
(ଖ) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(ଘ) ସାଧାରଣ ଲୁଣ ପାଣି
Answer:
(ଗ) ଭିନେଗାର
(ବର୍ଣ୍ଣନା : ଯଦି ଏକ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜରେ ପରିଣତ କରେ, ତେବେ ଦ୍ରବଣଟି କ୍ଷାରୀୟ । ଯଦି ଏଥୁରେ ଅଧ‌ିକ ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଯାଏ, ତେବେ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜ ପୁନଶ୍ଚ ଲାଲ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ ହେବ ।)

Question 2.
ତୁମକୁ କ, ଖ, ଗ ନାମରେ ୩ ଟି ଅଜଣା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯିବ । କିଏ ଅମ୍ଳୀୟ, କିଏ କ୍ଷାରୀୟ ଓ କିଏ ନିରପେକ୍ଷ ତୁମେ ଜାଣିନାହଁ । ଦ୍ରବଣ-କ ରେ ଲାଲ୍ ଲିସ୍ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଇଲେ ତାହା ନୀଳ ହୁଏ । ଦ୍ରବଣ-ଖ ରେ ଅଳ୍ପ କିଛି ବୁନ୍ଦା ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଇଲେ ଏହା ଲାଲ ହୁଏ ଓ ଲାଲ ଗୋଲାପରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦାର୍ଥକୁ ଦ୍ରବଣ-ଗ ରେ ମିଶେଇଲେ ତାହା ସବୁଜ ହୁଏ ।
ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଦ୍ରବଣ କ, ଖ, ଗ ର ପ୍ରକୃତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନସ୍ଥ କେଉଁ ଅନୁକ୍ରମଟି ଠିକ୍ ?
(କ) ଅମ୍ଳୀୟ, ଅମ୍ଳୀୟ ଓ ଅମ୍ଳୀୟ
(ଗ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ଅମ୍ଳୀୟ
(ଖ) ନିରପେକ୍ଷ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
(ଘ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
Answer:
(ଘ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
(ବର୍ଣ୍ଣନା : ଦ୍ରବଣ ‘କ’, ଲାଲ ଲିଟମସ୍‌କୁ ନୀଳ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ କରେ ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘କ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଦ୍ରବଣ ‘ଖ’, ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣକୁ ଲାଲ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ କରେ ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘ଖ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଦ୍ରବଣ ‘ଗ’ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସକୁ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ କରେ । ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘ଗ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ ।)

Question 3.
ଚିତ୍ର-କ, ଚିତ୍ର–ଖ ଓ ଚିତ୍ର-ଗ କୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ଯେଉଁଥରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କାଗଜପଟି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତି ପାତ୍ରରେ ଥିବା ଦ୍ରବଣର ପ୍ରକୃତିକୁ ନାମାଙ୍କିତ କର ।

Answer:
ଚିତ୍ର ‘କ’ ରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସ ସବୁଜ ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏହି ଦ୍ରବଣ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଚିତ୍ର ‘ଖ’ ରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସର ବର୍ଣ୍ଣ ଅପରିବର୍ତିତ ରହିଛି, ତେଣୁ ଏହି ଦ୍ରବଣ ନିରପେକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ । ଚିତ୍ର ‘ଗ’ ରେ ଗୋଲାପ ରସ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଲାଲ (Bright red) ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ – କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣ ।
ଚିତ୍ର ‘କ’ – ନିରପେକ୍ଷ ବା ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣ
ଚିତ୍ର ‘ଗ’ – ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ

Question 4.
ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ଥିବା ଏକ ତରଳ ନମୁନା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୂଚକଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନମତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା ।

ଏହି ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ନିଆଯାଇଥିବା ତରଳ ନମୁନାର ପ୍ରକୃତି ଅମ୍ଳୀୟ କି କ୍ଷାରୀୟ ଚିହ୍ନଟ କର ଓ ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତିର ।
ଯଥାର୍ଥତା :

1. ଲାଲ ଲିଟମସର ବର୍ଷ ପୂର୍ବପରି ଲାଲ ରହିଛି । ତେଣୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ।
2. ନୀଳ ଲିଟମସ ଲାଇ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଏଥୁରୁ ସୂଚନା ମିଳେ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ।
3. ହଳଦୀ, ଅମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ତା’ର ବର୍ଷରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ |
   ଏଥରୁ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମିଳେ ଯେ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ, କ୍ଷାରୀୟ ନୁହେଁ।

Question 5.
ଲିପିକା ଆଖୁ ବୁଜିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅମ୍ଳୀୟ କି କ୍ଷାରୀୟ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାକୁ ଦୁଇଟି ଅଜଣା ଦ୍ରବଣ ଦିଆଗଲା । ସେହି ଦ୍ରବଣ ଦୁଇଟିର ଗୁଣ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଲିପିକା କି କି ସୂଚକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
ଲିପିକା ଘ୍ରାଣସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କରି ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଜାଣିପାରିବ ।
ପିଆଜ ରସ ଏକ ଘ୍ରାଣସୂଚକ ଅଟେ । କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ପିଆଜ ରସର ଗନ୍ଧରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ଏହାର ଗନ୍ଧ ଅପରିବର୍ତିତ ରହିଥାଏ । ଦ୍ରବଣର ଗନ୍ଧ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ଲିପିକା ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ
ଚିହ୍ନିପାରିବ ।

Question 6.
ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭରେ ଥ‌ିବା ବାର୍ତ୍ତା ଗୋଟିଏ ଧଳା କାଗଜରେ ଲେଖୁବା ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନ ବ୍ୟବହାର କରିବ ? ତୁମର ସ୍ରେ ବୋତଲରେ ଏଥିପାଇଁ କ’ଣ ରଖୁବ ? ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଯୋଜନ ଓ ଲେଖାର ରଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଏକ ସାରଣୀ ତିଆରି କର ।

ଲେଖୁ ପଦାର୍ଥ	ସ୍ରେ ବୋତଲରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ	ଫଳାଫଳ ରୂପେ ମିଳୁଥୁବା ବର୍ଷ (ରଙ୍ଗ)
ଚୂନ ପାଣି	ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ୍ – ବାଦାମୀ (ଗେରୁଆ)
ସାବୁନ ପାଣି	ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ୍ – ବାଦାମୀ (ଗେରୁଆ )
ଭିନେଗାର	ଲାଲ ବନ୍ଧାଗୋବି ରସ	ଗୋଲାପି
ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ ଗୋଲାପ ପାଖୁଡ଼ାର ରସ	ସବୁଜ

Question 7.
ଅଙ୍ଗୁର ରସ ସହିତ ଲାଲ ଗୋଲାପରୁ ସଂଗୃହୀତ ପଦାର୍ଥ ମିଶାଗଲା । ମିଶ୍ରଣଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଗଲା । ଯଦି ସେ ମିଶ୍ରଣରେ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶାଯାଏ ତେବେ କ’ଣ ହେବ ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ଅଙ୍ଗୁର ରସରେ ସାଇଟ୍ରିକ ଅମ୍ଳ ରହିଛି । ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର (କ୍ଷାରୀୟ) ଦ୍ରବଣ ଏଥୁରେ ମିଶିବାଦ୍ଵାରା ମିଶ୍ରଣଟି ଅଧୂକ କ୍ଷାରୀୟ ହେବ ଏବଂ ଏହା ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବ କାରଣ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସ କ୍ଷାରକ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 8.
କମଳା ରସ ବ୍ୟବହାର କରି ଜ୍ୟୋତି ତା’ର ଜନ୍ମଦିନରେ ତା’ ଆଈ ପାଖକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ପଠେଇଲା । ବାର୍ତ୍ତାଟି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜ୍ୟୋତିର ଆଈଙ୍କୁ ତମେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ କି ? କେଉଁ ସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବାର୍ତ୍ତାଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ପଢ଼ି ହେବ ?
Answer:
କମଳା ରସରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ରହିଛି । ଆଈମା ଗୁପ୍ତ ଖବରକୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଲାଲ ବନ୍ଧାକୋବି ପତ୍ରର ରସ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ । ଏହି ରସ ଅମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସଲେ ଗୋଲାପୀ (pink) ବା ଲାଲ (Reddish) ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବ । ଫଳରେ କାଗଜରେ ଥ‌ିବା ବାର୍ତ୍ତାଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ପଢ଼ିହେବ ।

Question 9.
ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ? ଉଦାହରଣ ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ଲାଲ ଗୋଲାପ ଫୁଲର କେତୋଟି ପାଖୁଡ଼ା ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ଭଲଭାବରେ ଧୋଇ ସଫା କରାଯାଉ । ହେମଦସ୍ତା ଓ ପୁଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଛେଚିଦେଇ ଏକ ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ରଖୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ବୁଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଥୁରେ ଗରମ ପାଣି ଢଳାଯାଉ । ଗ୍ଲାସ ଉପରେ ଘୋଡ଼ଣୀ ରଖୁ 5 ରୁ 10 ମିନିଟ୍ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଉ । ଯେତେବେଳେ ଜଳର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ ହୋଇଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଛାଣି ପ୍ରାକୃତିକ ଅମ୍ଳ- କ୍ଷାରକ ସୂଚକ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 10.
ତୁମକୁ ଭିନେଗାର, ଖାଇବାସୋଡ଼ାର ଦ୍ରବଣ ଓ ଚିନିର ଦ୍ରବଣ ଏହି ତିନୋଟି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯିବ । କେବଳ ହଳଦୀ କାଗଜ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁମେ ସେହି ତିନୋଟି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରକୃତି ଚିହ୍ନଟ କରି ପାରିବ କି ? ଏହାର କାରଣ ବର୍ଣନା କର ।
Answer:
ଭିନେଗାର : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା ନିରପେକ୍ଷ ହୋଇପାରେ ।
ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ୍ ବାଦାମୀ ବର୍ଷ ଧାରଣ କରିବ । ତେଣୁ ଏହା ଏକ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ।
ଚିନି ଦ୍ରବଣ : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣରେ କୌଣସି ପରବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା ନିରପେକ୍ଷ ହୋଇପାରେ ।

Question 11.
ଲାଲ୍ ଗୋଲାପରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦାର୍ଥକୁ ଏକ ତରଳ ‘X’ ର ମିଶାଇଲେ ତରଳର ରଙ୍ଗ ସବୁଜ ହୁଏ । କହିଲ, ତରଳ ‘X’ ର ପ୍ରକୃତି କ’ଣ ? ସେ ତରଳ ‘X’ ରେ ଅଧ୍ବକ ଅଁଳା ରସ ମିଶାଇଲେ କ’ଣ ହେବ ?
‍Answer:
ତରଳ ‘X’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ କାରଣ ଏହା ଲାଲ ଗୋଲାପର ରସକୁ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ କରିଛି । ଯଦି ଏଥିରେ ଅଧ‌ିକ ଅଁଳା ରସ ମିଶାଯାଏ ତେବେ ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଯିବ । ଏହା ଫଳରେ ସବୁଜ ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ଦ୍ରବଣର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ (red) ବା ଗୋଲାପୀ (pink) ହୋଇଯିବ ।

Question 12.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ର (flow chart) ର ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର । ଖାଲି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

ଅମ୍ଳାନ ଥରେ ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡା ଖୋଳ ବା ମାର୍ବଲ ଉପରେ ଭିନେଗାର ପକେଇଦେଲା । ଦେଖୁଲା ଭୁରୁ ଭୁରୁ ହୋଇ ଫୋଟକା ବାହାରୁଛି । ପୁଣି ସେ କିଛି ସାବୁନ ପାଣି ନେଇ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡା ଖୋଳ ବା ମାର୍ବଲ ଉପରେ ପ୍ରକାଇଲା । ଦେଖୁଲା ଏଥର କିଛି ଲୁରୁ ଭୁରୁ ହୋଇ ଫୋଟକା ବାହାରୁ ନାହିଁ । ତା’ ଭାଇ ଅସିତ୍ କହିଲେ ମାର୍ବଲ ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ଭିନେଗାର ପକାଇଲେ କ’ଣ ହେଉଛି ଦେଖ । ତେବେ ଭିନେଗାର ପକେଇଲେ କାହିଁକି ଫୋଟକା ବାହାରିବା ଦେଖାଗଲା ଓ ସାବୁନ୍ ଦ୍ରବଣ ପକେଇଲେ କାହିଁକି ଫୋଟକା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ ?
Answer:

Answer:
ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ଓ ମାର୍ବଲ କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥୁବାରୁ ସେଥ‌ିରେ ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତିର ଭିନେଗାର ପକାଇଦେଲେ ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ତେଣୁ ଫୋଟକା ବାହାରେ । ମାତ୍ର ସାବୁନପାଣି କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ମାର୍ବଲ ଉପରେ ପକାଇଲେ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଫୋଟକା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

1. ଅମ୍ଳୀୟ ବା କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କରି ରଙ୍ଗୋଲୀ ସୃଷ୍ଟି କର ।
   ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରେ ଥ‌ିବା ଜଳର ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରକୀୟ ବା ନିରପେକ୍ଷ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
2. ବର୍ଷାଜଳ, ନଦୀଜଳ, ପୋଖାଜଳ, ନଳକୂପର ଜଳ, କୂଅ ଜଳର ନମୁନା ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବ ।
3. ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ମୃଭିକାର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କର ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକୃତି ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ବା ନିରପେକ୍ଷ ନିରୂପଣ କର ।
4. ତୁମ ରାଜ୍ୟର କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ କରାଯାଉଥିବା ହଳଦୀ ଚାଷ ଉପରେ ଅଧ‌ିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ ।
   ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ କରିପାରିବେ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ _________ ରୁ ଆସିଅଛି ।
(ii) ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ ବଦଳି _________ ହୋଇଯାଏ ।
(iii) କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଲିଟ୍‌ସ୍ _______ ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
(v) ବର୍ଷା ଜଳରେ ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଅମ୍ଳ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(i) ଆସିଡ଼ସ୍
(ii) ନାଲି
(iii) ସୂଚକ
(iv) ଲାଇକେନ୍
(v) ଅମ୍ଳବର୍ଷା

ପ୍ରଥମ ଶବ୍ଦଦ୍ୱୟର ସମ୍ପର୍କ ଦେଖ୍ ତୃତୀୟ ଶବ୍ଦ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଶବ୍ଦଟି ଲେଖ ।

(i) ମନୁଷ୍ୟ ପାକସ୍ଥଳୀ : ଲବଣାମ୍ଳ :: ମହୁମାଛି : ________
(ii) ତେନ୍ତୁଳି : ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ :: ଦହି : ________
(iii) ସାବୁନ ପାଣି : କ୍ଷାରକ :: ପାତିତ ଜଳ : ________
(iv) ନୀଳ ଲିଟ୍‌ସ୍‌କୁ ନାଲି : ଅମ୍ଳ :: ନାଲି ଲିଟ୍‌ସ୍‌ ନୀଳ : ________
(v) ସ୍ନେହସାର : ସ୍ନେହାମ୍ଳ :: ପୁଷ୍ଟିସାର : ________
Answer:
(i) ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ,
(ii) ଲାକ୍‌ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ,
(iii) ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ,
(iv) କ୍ଷାରକ,
(v) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ନୀଳ ଲିଟ୍ସ୍ କାଗଜ ବୁଡ଼ାଇଲେ ________ ରଙ୍ଗ ହୁଏ । (ନାଲି, ନୀଳ, ସବୁଜ, ହଳଦିଆ)
(ii) କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ନାଲି ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜ ବୁଡ଼ାଇଲେ _________ ରଙ୍ଗ ହୁଏ ।
(ନାଲି, ନୀଳ, ସବୁଜ, ହଳଦିଆ)
(iii) ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ _____ । (ବାଇଗଣ, ଅଁଳା, ଅଙ୍ଗୁର, କମଳାଲେମ୍ବୁ)
(iv) _________ ଏକ ସୂଚକ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ । (ଅଙ୍ଗୁର, ମନ୍ଦାରଫୁଲ, ଚିନି, କମଳାରସ)
(v) ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ଅମ୍ଳ କିମ୍ବା କ୍ଷାରକ ନୁହେଁ, ତାହାକୁ __________ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ । (ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ, ଅମ୍ଳୀୟ ପଦାର୍ଥ, କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ, ଭୌତିକ ପଦାର୍ଥ)
(vi) ବଦହଜମ ଖାଦ୍ୟକୁ __________ ପ୍ରଶମିତ କରାଏ । (ଖାଇବାସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ, ପ୍ରତିଅମ୍ଳ, କ୍ଷାର, ଅମ୍ଳ)
(vii) ଶରୀରର ଆକୃତି, ଉଚ୍ଚତା, ଆଖୁର ରଙ୍ଗ ପ୍ରଭୃତିକୁ _________ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ । (DNA, RNA, ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ, ସ୍ନେହାମ୍ଳ)
Answer:
(i) ନାଲି
(ii) ନୀଳ
(iii) କମଳାଲେମ୍ବୁ
(iv) ମନ୍ଦାରଫୁଲ
(v) ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ
(vi) ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
(vi) DNA

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ସମ୍ପର୍କ ବାଛି ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

A.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଭିନେଗାର	ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ
ଚିନିପାଣି	ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ
ହଳଦୀ	ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
ପୁଷ୍ଟିସାର	ଅମ୍ଳବର୍ଷା
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ	ଆମିନୋଅମ୍ଳ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଭିନେଗାର	ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
ଚିନିପାଣି	ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ
ହଳଦୀ	ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ
ପୁଷ୍ଟିସାର	ଆମିନୋଅମ୍ଳ
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ	ଅମ୍ଳବର୍ଷା

B.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବଦହଜମ	ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
ପିମ୍ପୁଡ଼ି	ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
ଶରୀର କୋଷ	କାଲାମିନ୍
ଆଖର ରଙ୍ଗ	ସ୍ନେହସାର
ସ୍ନେହାମ୍ଳ	DNA

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବଦହଜମ	ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
ପିମ୍ପୁଡ଼ି	କାଲାମିନ୍
ଶରୀର କୋଷ	ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
ଆଖର ରଙ୍ଗ	DNA
ସ୍ନେହାମ୍ଳ	ସ୍ନେହସାର

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଅମ୍ଳ ନାଲି ଲିଟୁମସ୍‌କୁ ନୀଳ କରେ ।
(ii) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଅକ୍‌ ଜାଲିକ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ ଅଟେ ।
(v) ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଥିବା ସ୍ନେହାମ୍ଳ ଖାଦ୍ୟ ହଜମରେ ସହାୟକ ହୁଏ । .
Answer:
(i) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ସୂଚକ କୁହାଯାଏ ।
(ii) କ୍ଷାରକ ନାଲି ଲିଟମସ୍‌ ନୀଳ କରେ ।
(iii) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଅକ୍‌ଲିକ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ପାଳଙ୍ଗଶାଗ ଅଟେ ।
(v) ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଥ‌ିବା ଲବଣାସ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହଜମରେ ସହାୟକ ହୁଏ ।

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ଆମେ ପିଉଥବା ସୋଡ଼ାପାଣିରେ କ’ଣ ଥାଏ ?
(i) ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
(ii) ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(iii) ଲାକ୍‌ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
(iv) କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ
Answer:
(iv) କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ

(ଖ) କାହାଦ୍ଵାରା ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ?
(i) ଏମୋନିୟମ୍
(iii) ଲବଣାମ୍ଳ
(ii) କାଲାମିନ୍
(iv) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
Answer:
(ii) କାଲାମିନ୍

(ଗ) କେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ମନ୍ଦାର ଦ୍ରବଣ ମିଶିଲେ ରଙ୍ଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ ?
(i) ସୋଡ଼ାପାଣି
(ii) ଚିନିପାଣି
(iii) ଲେମ୍ବୁରସ
(iv) ସାମ୍ପୋ
Answer:
(iii) ଖାଇବାସୋଡ଼ା

(ଘ) କାହାଦ୍ଵାରା ବଦଳଜମି ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ?
(i) ଲେମ୍ବୁରସ
(ii) ଭିନେଗାର
(iii) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(iv) ଲୁଣପାଣି
Answer:
(ii) ଚିନିପାଣି

(ଙ) ଆମେ ଖାଉଥବା କେଉଁ ଖାଦ୍ୟରେ ଅମ୍ଳ ନ ଥାଏ ?
(i) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(ii) ଦହି
(iii) ବିଲାତି ବାଇଗଣ
(iv) ଲେମ୍ବୁ
Answer:
(iii) ଖାଇବାସୋଡ଼ା

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଖଟା ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
ଭିନେଗାର, ଦହି ଖଟା ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥ ଅଟେ ।

(ii) ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଭିନେଗାର ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ।

(iii) କ୍ଷାରିଆ ଲାଗୁଥୁବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
କ୍ଷାରି ଆ ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥ ହେଲା। ଚୂନପାଣି, ସୋଡ଼ିୟମ ଅକ୍ସାଇଡ ।

(iv) ଆମ ଶରୀରର କୋଷରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
ଆମ ଶରୀରର କୋଷରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳର ନାମ—ଡିଅକ୍‌ ରାଇବୋ ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ।

(v) ଯେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ଲିଟମସର ରଙ୍ଗ ବଦଳେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଯେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ଲିଟମସର ରଙ୍ଗ ବଦଳେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ କୁହାଯାଏ ।

(vi) ଲେମ୍ବୁରସରେ ନାଲି ଓ ନୀଳ ଲିଟମସ ବୁଡ଼ାଇଲେ କେଉଁ ରଙ୍ଗ ହେବ ?
Answer:
ଲେମ୍ବୁରସରେ ନାଲି ଓ ନୀଳ ଲିଟମସ ବୁଡ଼ାଇଲେ ନୀଳ, ନାଲି ଲିଟମସ ରଙ୍ଗ ହେବ ଓ ନାଲି ଲିଟମସ ନାଲି ରଙ୍ଗ ରହିବ ।

(vii) କେଉଁଥରେ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
ପାଳଙ୍ଗ ଶାଗରେ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(viii) କମଳା ଓ ଲେମ୍ବୁରେ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
କମଳା ଓ ଲେମ୍ବୁରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(ix) ଆସକର୍‌ବିକ୍ ଅମ୍ଳ କେଉଁଥରେ ଥାଏ ?
Answer:
ଆସକର୍‌ବିକ୍ ଅମ୍ଳ ଅଁଳାରେ ଥାଏ ।

(x) ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ କେଉଁଥିରେ ଥାଏ ?
Answer:
ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ ତେନ୍ତୁଳି, ଅଙ୍ଗୁର, କଞ୍ଚାଆମ୍ବରେ ଥାଏ ।

(xi) ମହୁମାଛିର ଶୁଣ୍ଢରେ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
ମହୁମାଛିର ଶୁଣ୍ଢରେ ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(xii) ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ାରୁ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ?
Answer:
ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ାରୁ ଫରମିକ ଅମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।

(xiii) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ କେଉଁଠାରୁ ମିଳେ ?
Answer:
ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ପୁଷ୍ଟିସାରରୁ ମିଳେ ।

(xiv) ସାବୁନ କେଉଁଥୁରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?
Answer:
ସୋଡ଼ିୟମ ହାଇଡ୍ରୋକସାଇଡ|ପୋଟାସିୟମ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ ସାଇଡରୁ ସାବୁନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।

(xv) ଅମ୍ଳ ହେଲେ ଆମେ କେଉଁ କ୍ଷାରକ ଖାଉ ?
Answer:
ଅମ୍ଳ ହେଲେ ଆମେ ମିଲ୍‌କ ଅଫ୍ ମାଗ୍ନେସିଆ ବା ମାଗ୍ନେସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ କ୍ଷାରକ ଖାଉ ।

(xvi) ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାର ସହ ମିଶି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କ’ଣ ହୁଏ ?
Answer:
ଅମ୍ଳ କ୍ଷାର ସହ ମିଶି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(xvii) କେଉଁ ଲାଟିନ୍‌ ଶବ୍ଦରୁ ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଆସିଅଛି ।
Answer:
ଆସିଡ଼ସ୍ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଆସିଅଛି ।

(xviii) କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ସୂଚକ କୁହାଯାଏ ?

(xix) କେଉଁ ପଦାର୍ଥରୁ ଲିଟ୍‌ସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?
Answer:
ଲାଇକେନ୍ ପଦାର୍ଥରୁ ଲିଟ୍ସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?

(xx) ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ କ’ଣ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ ନାଲି ହୋଇଥାଏ ?

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଅମ୍ଳ ଓ ଦୁଇଟି କ୍ଷାରକର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:

1. ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଅମ୍ଳ ହେଲା— ଗନ୍ଧକାମ୍ଳ (H₂SO₄) ଓ ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ (HNO₃) ।
2. ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷାରକ ହେଲା— ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରୋକ୍‌ସାଇଡ୍ — (NaOH) ପୋଟାସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରୋକ୍‌ସାଇଡ୍ (KOH) ।

Question 2.
ଲବଣାସ୍କର ଦୁଇଟି ବିଶେଷତ୍ଵ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଲବଣାମ୍ଳ କୌଣସି ଅମ୍ଳୀୟ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍‌ରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନାହିଁ ।
2. ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ଝରୁଥ‌ିବା ପାଚକ ରସରେ ଲବଣାମ୍ଳ ଥାଏ । ଏହାର ପରିମାଣ ଅଧ‌ିକ ହେଲେ, ପେଟରେ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଲବଣର ଦୁଇଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

1. ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଲବଣକୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
2. କୃତ୍ରିମ ରବର ତିଆରିରେ, ରଙ୍ଗ ଓ କାଗଜ କାରଖାନାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

Question 4.
ଧାତବ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ସହ ଅମ୍ଳର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟିଲେ କ’ଣ ହୁଏ ?
Answer:

1. ଧାତବ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ସହିତ ଅମ୍ଳର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟିଲେ ଧାତବ ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
2. ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଚୂନ ସହ ଲବଣାସ୍କର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି କ୍ୟାଲ୍‌ ସିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । CaO + 2HCl = CaCl₂ + H₂O

Question 5.
ଲବଣ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଦୁଇଟି ଲବଣର ନାମ ସହ ତାର ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

• ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
• ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ — ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ ଓ ଲବଣାସ୍କର ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଲବଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
• ଦୁଇଟି ଲବଣର ନାମ ହେଲା – ଖାଇବା ଲୁଣ ଓ ଫିଟିକିରି । ଖାଇବା ଲୁଣକୁ ଖାଦ୍ୟରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଫିଟିକିରି ଦ୍ଵାରା ଜଳକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ ।

Question 6.
ଅମ୍ଳବର୍ଷା କ’ଣ ? ଏହା କିପରି ଓ କାହିଁକି ଏହାର କୁଫଳ କ’ଣ ?
Answer:

• ବର୍ଷାଜଳରେ ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ଅମ୍ଳ ଥିଲେ ଏହାକୁ ଅମ୍ଳବର୍ଷା କୁହାଯାଏ ।
• ବର୍ଷାଜଳରେ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ସଲ୍ଫର ଡାକଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ଓ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ପରି ପ୍ରଦୂଷକ ମିଶି କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ, ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଓ ଗନ୍ଧକାମ୍ଳ ତିଆରି କରନ୍ତି ।
• ଏହି ସବୁ ଅମ୍ଳବର୍ଷା ଜଳ ସହିତ ମିଶି ଅମ୍ଳବର୍ଷା କ ର ନ୍ତି ।
• ଏହି ଅମ୍ଳବର୍ଷା ଗଛଲତା, ଘରଦ୍ଵାର, ପ୍ରାଚୀନକୀର୍ତ୍ତି ଏପରିକି ତାଜମହଲର ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କ ର ନ୍ତି ।

Question 7.
ଆମ ଖାଦ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଚାରୋଟି ଅମ୍ଳ ନାମ ଲେଖ । ଏହା କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଥାଏ ଲେଖ ।
Answer:

1. କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ ପେପ୍‌ସି, ଥମ୍‌ପ୍ ଆଦି ପାନୀୟରେ ଥାଏ ।
2. ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ କାଗେଜି ରସରେ ଥାଏ । ଲେମ୍ବୁରସରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଥାଏ ।
3. ଲାକ୍ଷିକ ଅମ୍ଳ ଦହିରେ ଥାଏ ।
4. ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ଭିନେଗାରରେ ଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରଶମନୀକରଣ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ବୁଝାଇ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ କୁହାଯାଏ । ଏଥୁସହ ତାପ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
2. ଲବଣ ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ କିମ୍ବା ପ୍ରଶମିତ ହୋଇପାରେ ।
3. ସମୀକରଣ :
   (a) ଅମ୍ଳ + କ୍ଷାରକ → ଲବଣ + ଜଳ (ଉତ୍ପାଦିତ ତାପ)
   (b) ଲବଣାମ୍ଳ (HCI) + ସୋଡି଼ ୟମ୍ ହାଇଡ୍ରେକ୍‌ସାଇଡ୍ (NaOH) → ଖାଇବା ଲୁଣ (NaCI) + ଜଳ (H₂O)
   ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରଶମନୀକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା
4. ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ଝରୁଥ‌ିବା ଲବଣାସ୍କର ମାତ୍ରା ଅଧ‌ିକ ହେଲେ, ଖାଦ୍ୟ ବଦହଜମ ହୋଇ ବହୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ । ତେଣୁ ପ୍ରତିଅମ୍ଳ ଖାଇ ଏହାକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ ।
5. ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ିଲେ ଆମ ଚର୍ମରେ ଫର୍ମିକ୍ ଅମ୍ଳ ପରି ଅମ୍ଳୀୟ ପଦାର୍ଥ ଆସି ପୀଡ଼ା ପ୍ରଦାନ କରେ । ତେଣୁ ଏହା ଉପରେ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା କିମ୍ବା କାଲାମିନ୍ ଦ୍ରବଣ ଘଷିଲେ ଏହା ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ।
6. ଶିଳ୍ପ ଆବର୍ଜନା ଜଳରେ ମିଶିଲେ, ଏଥିରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳ ଜଳକୁ ଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ମାଛ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଜୀବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଶେଷ କ୍ଷତି ସାଧନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କ୍ଷାରକ ପ୍ରୟୋଗ କରି କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ଜଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ ।