Prasanna

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 12 Question Answer Odia Medium ପୃଥ‌ିବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 12 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 12 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଚିତ୍ର ଅନୁସାରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଯୋଗୁ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ କେତେ ସମୟ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପାଏ ?

Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୋଗୁଁ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ 6 ମାସ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପାଇଥାଏ ଓ 6 ମାସ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପାଇ ନଥାଏ ।

Question 2.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(କ) ତାରାଗୁଡ଼ିକ ______ ରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି ଓ ______ ରେ ଅସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
(ଖ) ଦିନ ଓ ରାତି ପୃଥ‌ିବୀର ______ ଯୋଗୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
(ଗ) ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ ଏହାକୁ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(କ) ପୂର୍ବ ଦିଗ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ
(ଖ) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ
(ଗ) ପୂର୍ଣ୍ଣ

Question 3.
ସତ୍ୟ ବା ମିଥ୍ୟା ଲେଖ ।
(କ) ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ମଧ୍ଯରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ରହିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ହୁଏ ।
Answer:
ମିଥ୍ୟା (ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ରହିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ହୁଏ ।)

(ଖ) ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଅପେକ୍ଷା ଗୁଜୁରାଟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଶୀଘ୍ର ହୁଏ ।
Answer:
ମିଥ୍ୟା (ଗୁଜୁରାଟ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମରେ ଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବିଳମ୍ବରେ ହୋଇଥାଏ ।)

(ଗ) ଚେନ୍ନାଇରେ, ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ଅୟନାନ୍ତରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଦିନ ହୁଏ ।
Answer:
ସତ୍ୟ

(ଘ) ଆମେ ଖାଲି ଆଞ୍ଛରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖୁବା ଉଚିତ ।
Answer:
ମିଥ୍ୟା (ଏହା ଆମର ଚକ୍ଷୁକୁ ଖରାପ କରିଦେଇପାରେ ।)

(ଙ) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଅକ୍ଷର କୌଣିକ ଆନତି ଏବଂ ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ଯୋଗୁ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
Answer:
ସତ୍ୟ

(ଚ) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ଦିନରାତି ହୁଏ ।
Answer:
ମିଥ୍ୟା (ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ/ ଆବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଦିନରାତି ହୋଇଥାଏ ।)

Question 4.
ଜୟଶ୍ରୀ ଗତକାଲି ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮ଟା ସମୟରେ ଓରିୟନ୍ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେଖିଲା । ଆଜି କେତେବେଳେ ସେ ଓରିୟନ୍ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମୁଣ୍ଡଉପରେ ଦେଖୁବ ?
Answer:
ଜୟଶ୍ରୀ ଗତକାଲି ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୮ ଟା ସମୟରେ ଓରିୟନ୍ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେଖିଲା । ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସେହି ସମୟ ଅର୍ଥାତ୍ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୫ ଟା ସମୟରେ ଦେଖିବାକୁ ପାଇବ କାରଣ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ପ୍ରାୟତଃ ବହୁତ କମ୍ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି ଓ ପ୍ରତିଦିନ ୪ ମିନିଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ସେହି ଏକାସ୍ଥାନରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ।

Question 5.
ଜୁନ୍ ୨୧ ତାରିଖ ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ ନନ୍ଦିନୀ କିଛି ତାରାଙ୍କୁ ଉଦୟ ହେବାର ଦେଖୁଲା । ଆସନ୍ତାବର୍ଷ କେତେବେଳେ ସେ ସେହି ତାରକାପୁଞ୍ଜକୁ ପୁଣି ଉଦୟ ହେବାର ଦେଖୁପାରିବ ?
Answer:
ନନ୍ଦିନୀ ଜୁନ୍ ୨୧ ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ କିଛି ତାରାଙ୍କୁ ଉଦୟ ହେବାର ଦେଖିଲା । ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ସେହି ଜୁନ ୨୧ ତାରିଖ ମଧ୍ୟରାତ୍ରରେ ସେ ସେହି ତାରକାପୁଞ୍ଜକୁ ପୁନଃ ଉଦୟ ହେବାର ଦେଖୁପାରିବ କାରଣ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ୩୬୫ ଦିନ ନେଇଥାଏ ।

Question 6.
ଅଭୟ ଦେଖୁଲା ଯେ ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଦିନ ହୋଇଥୁଲା, ତାଙ୍କ ମାମୁ ଆମେରିକାରେ ରାତି ହୋଇଥିବାରୁ ଶୋଇଥିଲେ । ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟର କାରଣ କ’ଣ ?
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ହୋଇଥାଏ । ଭାରତ ଓ ଆମେରିକା ପୃଥ‌ିବୀର ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଅବସ୍ଥାନ କରି ଅଛନ୍ତି । ଏହି ଦୁଇଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମୟର ବ୍ୟବଧାନ ପ୍ରାୟ 10 ରୁ 11 ଘଣ୍ଟା ଅଟେ । ତେଣୁ ଯେତେବେଳେ ଭାରତରେ ଦିନ ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେରିକାରେ ରାତି ହୋଇଥାଏ ।

Question 7.
ଚାରିଜଣ ବନ୍ଧୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅସାବଧାନ ଥିଲା ?
(କ) ରବି ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଚଷମା ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା ।
(ଖ) ଜ୍ୟୋତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତିଛବିକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା ।
(ଗ) ଆଦିତ୍ୟ ତା’ ଆରେ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିଲା ।
(ଘ) ଅରୁଣା ଏକ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ ଦ୍ଵାରା ଆୟୋଜିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲା ।
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ 4 ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆଦିତ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଅସାବଧାନ ଥିଲା । କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖୁଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ବିଛୁରିତ ତୀବ୍ର ଆଲୋକ ଆଖୁକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ, ଏପରିକି ଅନ୍ଧତ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।

Question 8.
ଚିତ୍ର ଦେଖ୍ ନିମ୍ନସ୍ଥ ବୃତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Answer:

Question 9.
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବହୁତ ସାନ । ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରିପାରେ, ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ ?
Answer:
(i) କୌଣସି ବସ୍ତ ଯେତେ ଦୂରରେ ଥାଏ, ତାହାର ଆକାର ସେତେ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଦୂରରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ସମାନ ଉଚ୍ଚତାର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଛୋଟ ଦେଖାଯାଉଥାଏ ।
(ii) ଚନ୍ଦ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀର ଅତି ନିକଟରେ ଥାଏ କିନ୍ତୁ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକାର (Apparent size) ସମାନ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ପୂର୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ।

Question 10.
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆରେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଟିମ୍‌ର ମ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହି ଗସ୍ତ ପାଇଁ ସେମାନେ ଶୀତକାଳୀନ ନା ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପୋଷାକ ପ୍ୟାକ୍ କରିବେ ।
Answer:
ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ମହାଦେଶ ପୃଥ‌ିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲର୍ଷରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଟେ । ଏଠାରେ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁ ଓ ଜୁନ୍ ମାସରେ ଶୀତଋତୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆକୁ କ୍ରିକେଟ ଖେଳିବା ପାଇଁ ଯାଉଥ‌ିବାରୁ ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ପୋଷାକ ପ୍ୟାକ୍ କରିବେ ।

Question 11.
ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଦେଖାଯିବ, ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ଛୋଟିଆ ଅଂଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ ?
Answer:
(i) ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଶାଳ ଛାୟା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରେ, ତାହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କୁହାଯାଏ । ଫଳରେ ରାତ୍ରି ହୋଇଥବା ପୃଥ‌ିବୀର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଦୃଶ୍ୟ ହୁଏ ।

(ii) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ମଧ୍ଯରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ହୁଏ । ଚନ୍ଦ୍ରର ଆକାର ପୃଥ‌ିବୀ ତୁଳନାରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଥିବାରୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାୟା ପୃଥ‌ିବୀର କେତେକାଂଶକୁ ଆବୃତ କରେ । ତେଣୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଦିନ ହୋଇଥିବା କେତେକାଂଶରେ ଏହା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ । ସୁତରାଂ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ପୃଥ‌ିବୀର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବାବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଏକ ଛୋଟିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ ।

Question 12.
ଯଦି ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଅକ୍ଷ ପରିକ୍ରମଣ ଅକ୍ଷ ସହ ଢଳି ରହି ନଥାନ୍ତା, ତେବେ ଋତୁଚକ୍ର ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାନ୍ତା ? ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:

• ଯଦି ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ, ପରିକ୍ରମଣ ଅକ୍ଷ ସହ ଢଳିରହି ନଥା’ନ୍ତା, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥିବା କିରଣ ପୃଥ‌ିବୀର ଯେଉଁ ପାର୍ଶ୍ୱ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ରହିଛି, ସେହି ପାର୍ଶ୍ଵରେ ସମାନ ଭାବରେ ବାଣ୍ଟି ହୋଇପଡ଼ନ୍ତା ।
• ଏହି ପାର୍ଶ୍ଵ ସମାନ ଭାବରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଅନ୍ତା ଓ ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନହେବା କାରଣରୁ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଅନ୍ତା ନାହିଁ ଓ ପୂରା ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଗୋଟିଏ ଋତୁ ଅନୁଭବ ହୁଅନ୍ତା ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
କାର୍ଯ୍ୟ ୧୨.୨ର ପୁନାରବୃତ୍ତି କର । କିନ୍ତୁ ଟର୍ଚ୍ଚ ବଦଳରେ ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ ବ୍ୟବହାର କର । ବୃତ୍ତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଗ୍ଲୋବ୍‌ ରଖ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କର ।
(କ) ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ଗ୍ଲୋବର ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧର କେତେ ଅଂଶ ଆଲୋକିତ ହେଉଛି ଲିପିବଦ୍ଧ କର ।
Answer:
ଏଠାରେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଗ୍ଲୋବ୍‌ ନିଆଯାଇଛି । ନିଜର ଅବସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ତା ଉପରେ ଏକ ଷ୍ଟିକର ଲଗାଯାଇଛି । ଉତ୍ତର ମେରୁ ଉପରୁ ଦେଖିଲାବେଳେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗ୍ଲୋବ୍‌କୁ ତା’ର ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବୁଲାଯାଉ ।

(ଖ) ଗ୍ଲୋବ୍‌କୁ ଘୂରାଅ ଏବଂ ଦିନ ଏବଂ ରାତିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
ଗୋଟିଏ ଥର ପୂର୍ବ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପରେ ପୁନଶ୍ଚ ତାହା ମୂଳ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି ଆସିଥାଏ । ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ଧକାର କୋଠାରୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟ୍‌ ବଦଳରେ ଗୋଟିଏ ଟେବୁଲ ଲ୍ୟାମ୍ପ ବ୍ୟବହାର
କରାଯାଉ ।

(ଗ) ବୃତ୍ତରେ ଗ୍ଲୋବର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କର ।
Answer:
ଆଲୋକର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ଗ୍ଲୋବର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବୃଦ୍ଧିପାଇବ ଓ ଅନ୍ଧାର ସ୍ଥାନର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ । ଯେଉଁ ପାଖରେ ଆଲୋକ ପଡ଼ିବ ପୃଥ‌ିବୀର ସେହି ଅର୍ବଭାଗରେ ଏହା ଦିନ ଓ ବାକି ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶ ରାତି ହେବ ।
ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି ଶ୍ରେଣୀଗୃହ କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି ଘରେ କରାଯାଇପାରିବ ଓ ‘କ’, ‘ଖ’, ‘ଗ’ ର ତଥ୍ୟାବଳୀକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 2.
ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଅଣ୍ଡାକାର ପଥରେ ଘୂରେ । ଏକା କେନ୍ଦ୍ର ସହ ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତ ଆଙ୍କ, ଗୋଟିକର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ୧୪.୭ ସେମି. ଓ ଅନ୍ୟଟି ୧୫.୨ ସେମି. । ଯଦି ଏକ ସେଣ୍ଟିମିଟର ୧୦ ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର ଏହି ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ପୃଥ‌ିବୀର ନିକଟତମ ଦୂରତମ ଦୂରତା ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଏହି ଦୁଇଟି ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ କେଞ୍ଜ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି, ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
OA = 14.7 cm (r), OB = 15.2 cm (R)
ଚିତ୍ରରେ ଠ = ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ
A = ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପୃଥ‌ିବୀର ନିକଟତମ ଅବସ୍ଥାନ ।
B = ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଦୂରତମ ଅବସ୍ଥାନ ।

\(\overline{\mathrm{OA}}=\) = r = 14.7 cm ଓ \(\overline{\mathrm{OB}}=\) = R = 15.2 cm
ଏଠାରେ ଦୂରତା ଦ୍ଵୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ = R – r = OB – OA
= 15.2 – 14.7 = 0.5 cm
= 1 cm = 10 ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର
⇒ 0.5 cm = 10 × \(\frac{1}{2}\) = 5 ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର
ସୁତରାଂ ଏହି ଦୁଇଟି ଦୂରତା ମଧ୍ଯରେ 5 ନିୟୁତ କିଲୋମିଟରର ସୂକ୍ଷ୍ମ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥାଏ ।

Question 3.
ମନେକରାଯାଉ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷର କୋଣ ବଢ଼ିଗଲା, ଏହା ଚରମ ପାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଋତୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବ କି ? ୟୁରାନସ୍‌ର ଅକ୍ଷର କୌଣିକ ଆନତି ପୃଥ‌ିବୀର ଆନତିଠାରୁ ଅଧ‌ିକ କି, ଅନୁସନ୍ଧାନ କର । ୟୁରାନସ୍‌ର ଋତୁ ବିଷୟରେ ଖବର କାଗଜ ବା ତୁମେ ସ୍କୁଲ ପତ୍ରିକା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖ ।
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷର କୋଣ ବଢ଼ିଗଲେ, ଏହା ଚରମ ପାଗ ବିଶିଷ୍ଟ ଋତୁ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ।
ୟୁରାନସ୍ : ସୌରଜଗତର ସବୁଜ ଗ୍ରହ

(i) ୟୁରାନସ୍ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ସପ୍ତମ ଗ୍ରହ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରାୟ 4 ଗୁଣ ଅଧ‌ିକ ଚଉଡ଼ା ଅଟେ । ଏହା ଶନି ପରେ ସୌରଜଗତର ଦ୍ଵିତୀୟ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ଘନତା ବିଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରହ । ଏହାର ପୃଷ୍ଠ ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣ ପୃଥ‌ିବୀର ଗୁରୁତ୍ୱାକର୍ଷଣର ପ୍ରାୟ 86% ଅଟେ । ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ 12 ଘଣ୍ଟା 14 ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ଓ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପାଇଁ ପୃଥ‌ିବୀର 84 ବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ ।

(ii) ଏହାର ଅକ୍ଷୀୟ କୋଣ ପ୍ରାୟ 97.77 ଡିଗ୍ରୀ ଅଟେ, ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ଓଲଟି ପଡ଼ିଥ‌ିବା ନଟୁପରି ଗଡ଼ ଗଡ଼ି ଘୂରେ । ଏହା ଶୁକ୍ରଭଳି ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିଥାଏ । ଆମ ସୌରଜଗତରେ ଶୁକ୍ର ସହିତ ୟୁରାନସ୍ ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରହ ଯାହା ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ଦିଗରେ ଘୂରେ ।

(iii) ଏହି ଗ୍ରହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଥଣ୍ଡା ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାର ପୃଷ୍ଠଦେଶର ତାପମାତ୍ରା –195 C ବା -357 F ଅଟେ । ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଉଦ୍‌ଜାନ, ହିଲିୟମ୍, ମିଥେନ୍, ଆମୋନିଆ ଏବଂ ପାଣି ଭଳି ବରଫର ଏକାଧ୍ଯକ ଅନୁପାତରେ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଏକ ଜଟିଳ, ସ୍ତରୀକୃତ ମେଘ ରହିଅଛି । ଏଠାରେ ସୁପରସୋନିକ୍ ପବନ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ ।

(iv) ୟୁରାସନ୍‌ 26 ଟି ଚନ୍ଦ୍ର ରହିଅଛି । ଏହାର ଚନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ‘ସାହିତ୍ୟିକ ଚନ୍ଦ୍ର’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଉଥାଏ, କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଅନେକ ସାହିତ୍ୟିକଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରଯାଉଛି । ଏହାର ମଧ୍ୟ 13 ଟି ବଳୟ ରହିଅଛି । ଶନିଗ୍ରହର ବଳୟ ପରି ଏହାର ବଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି ।

(v) ଟେଲିସ୍କୋପ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରଥମେ ୟୁରାନସ୍ ଗ୍ରହକୁ ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଉଥିଲା । 1981 ମସିହାରେ ସାର୍ ୱିଲିୟମ୍ ହର୍ସେଲ ଏହାକୁ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ । ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ଜୋହାନ ଏଲର୍ଟ ବୋଡ଼େ ଏହାର ନାମକରଣ କରିଥିଲେ । ଏହା ଆମ ସୌରମଣ୍ଡଳର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଗ୍ରହ ଅଟେ ।

(vi) ଏହି ଗ୍ରହର ଏକ ନୀଳ ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ରହିଅଛି । ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ମିଥେନ୍ ଗ୍ୟାସର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ମିଥେନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଲାଲ୍ ଏବଂ ହଳଦିଆ ଆଲୋକକୁ ଶୋଷଣ କରେ, ନୀଳ ଏବଂ ସବୁଜ ଆଲୋକକୁ ବାହାରକୁ ଯିବାକୁ ଦେଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ସୌରଜଗତର ସବୁଜ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ ।

(vii) ଏହି ଗ୍ରହର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରାୟ 83% ଉଦ୍‌ଜାନ, 15% ହିଲିୟମ୍ ଏବଂ 2% ମିଥେନ୍ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଗ୍ରହର ଏକ ଅସାଧାରଣ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ରହିଅଛି, ଯାହା ଏହାର ଅନନ୍ୟତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ । ଏହାର ବଳୟଗୁଡ଼ିକ ମଳିନ ଓ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ଅଟେ ।

(viii)ଏହି ଗ୍ରହ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ତାପ ଅପେକ୍ଷା ଅଧ‌ିକ ତାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହି ଗ୍ରହର କେନ୍ଦ୍ରରେ ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଟାଇଟାନିଆ ହେଉଛି ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚନ୍ଦ୍ର 1578 କିଲୋମିଟର ଅଟେ । ଥ‌ିବା ତେଜସ୍କ୍ରିୟ ଧାତୁର ବିକିରଣରୁ ଏହା ଯାହାର ବ୍ୟାସ ପ୍ରାୟ ୨80 ମାଇଲ୍ ବା

(ix) ଏହି ଗ୍ରହକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ମହାକାଶ ଯାନ ହେଉଛି ନାସାର ଭୋଏଜର –2, ଯାହା 1986 ମସିହାରେ ଗ୍ରହ ନିକଟ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା ଓ ଏହି ଗ୍ରହ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ।

(x) ଏହି ଗ୍ରହର ଅକ୍ଷୀୟ ଢଳାଇ ଯୋଗୁଁ, ଏହା ନାଟକୀୟ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁଭବ କରିଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମେରୁ ଏହାର 84 ବର୍ଷର କକ୍ଷପଥର ପ୍ରାୟ ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିଥାଏ । ଏହାର ଜଟିଳ ଜଳବାୟୁ, ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ଯ ଅନୁସନ୍ଧାନାଧୀନ ଅଟେ । ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୨୦୦ କି.ମି. ବେଗରେ ପବନ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।

(xi) ୟୁରାନସ୍, ଏହାର ଅଦ୍ଭୁତ ଅକ୍ଷୀୟ ଢଳାଇ, ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ନୀଳ–ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଜଟିଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ସହିତ ଆମ ସୌରମଣ୍ଡଳରେ ଏକ ମନମୋହକ ରହସ୍ୟ ହୋଇ ରହିଅଛି । ଆମେ ଏହି ବରଫ ବିଶାଳକାୟ ଗ୍ରହର ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନ ଜାରି ରଖୁ ଏହାର ଅତୀତର ରହସ୍ୟ, ଅନନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରିପାରିବା ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଭାରତର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳର ________ ଉପତ୍ୟକାରେ ଭିଲ୍ ଓ ପାୱାରା ଜନଜାତି ବାସ କରନ୍ତି ।
Answer:
ତାପି

(ii) ପୃଥ‌ିବୀର ଉତ୍ତର ମେରୁ ______ 24 ମାସରେ ଘଣ୍ଟା ଅନ୍ଧାରରେ ରୁହେ ।
Answer:
ଡିସେମ୍ବର

(iii) ପୃଥ‌ିବୀର ଉତ୍ତର ମେରୁ _______ ମାସରେ 24 ଘଣ୍ଟା ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଏ।
Answer:
ଜୁନ

(iv) ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତିଯୋଗୁଁ ______ ର ଆକାର ସାନ ବା ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଛାଇ

(v) ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷର ଦିଗ _______ ର ଅତି ନିକଟ ଆଡ଼କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ର

(vi) ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ _______ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ ଓ ରାତି ଆକାଶ ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟ

(vii) ପୃଥ‌ିବୀର କକ୍ଷପଥ ଏକ _______ ପଥ ଅଟେ ।
Answer:
ଅଣ୍ଡାକାର

(viii) ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତର ________ ମାସରେ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଜାନୁଆରୀ

(ix) ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବାଦି ନ _______ ଅଟେ ।
Answer:
ଜୁନ–21

(x) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ଚାରିପାଖରେ ପରି କ୍ର ମଣ ସମୟରେ ଯେଉଁ ପଥରେ ବୁଲିଥାଏ, ତାହାକୁ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
କକ୍ଷପଥ

(xi) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ _______ ରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ।
Answer:
ମହାଶୂନ୍ୟ

(xii) ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ନୂତନ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟରେ ଥିବା ଫୋକାଲ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ _____ ମିଟର ।
Answer:
22

(xiii) ଫଟୋଚିତ୍ରରେ ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଗତିକୁ ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ତାରକା ପଦାଙ୍କ

(xiv) ପୃଥ‌ିବୀ ପ୍ରାୟ ______ ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ।
Answer:
24

(xv) ପୃଥ‌ିବୀର_______ ତାହାର ଭୌଗୋଳିକ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ମଧ୍ୟଦେଇ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଅଛି ।
Answer:
ଅକ୍ଷ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ (✓) ଠିକ୍ ଥିଲେ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦିନ ଓ ରାତି ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
Answer:
(✓)

(ii) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଯୋଗୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ ହେଲାପରି ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(iii) ହାଇଜିନ୍ସ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ।
Answer:
(✗)

(iv) ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚାହିଁଲେ ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ର ଆକାଶରେ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(v) ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଅକ୍ଷ ଏହାର କକ୍ଷ ସହ ପ୍ରାୟ 23.5° ଢଳି ରହିଛି ।
Answer:
(✓)

(vi) ସମସ୍ତ ତାରା ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ରର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଘୂରିଲା ପରି ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(vii) ଚନ୍ଦ୍ର ପଶ୍ଚିମରେ ଉଦୟ ହୋଇ ପୂର୍ବରେ ଅସ୍ତ ହୋଇଯା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✗)

(viii) ପୂର୍ବ ଆକାଶରେ ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ମାସରେ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(ix) ଆବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଅନ୍ୟ ଏକ ଚାରିପାଖରେ ଗତି ।
Answer:
(✗)

(x) ପରିକ୍ରମଣ, ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(xi) ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟୟରେ ‘ଗୋଲପାଦ’ର 10 ମ ଶ୍ଳୋକରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।
Answer:
(✗)

(xii) ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମରେ ଉଦୟ ହୋଇ ପୂର୍ବରେ ଅସ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(xiii) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(xiv) ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ଥିର ଥିବା ଭଳି ଜଣାପଡ଼େ ।
Answer:

(xv) ତାପି ଉପତ୍ୟକାରେ ଭିଲ ଓ ପାୱାର ନାମକ ଜନଜାତି ବାସ କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଚନ୍ଦ୍ର	ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଘୂରୁଅଛି
(b) ପୃଥ‌ିବୀ	ତାରକା ପଦାଙ୍କ
(c) ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଗତି	23 ଘଣ୍ଟା 56 ମିନିଟ୍ 4.1 ସେକେଣ୍ଡ
(d) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ	ଗୋଲକପାଦ’ର ଶ୍ଳୋକ
(e) ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ଜନ	ପୂର୍ବରେ ଉ ଦ ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଚନ୍ଦ୍ର	ପୂର୍ବ ରେ ଉ ଦ ୟ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ
(b) ପୃଥ‌ିବୀ	ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଘୂରୁଅଛି
(c) ତାରାଗୁଡ଼ିକର ଗତି	ତାରକା ପଦାଙ୍କ
(d) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ	ଗୋଲକପାଦ’ର ଶ୍ଳୋକ
(e) ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ଜନ	23 ଘଣ୍ଟା 56 ମିନିଟ୍ 4.1 ସେକେଣ୍ଡ

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସୂର୍ଯ୍ୟ	ଉତ୍ତରମେରୁରୁ ଦକ୍ଷିଣମେରୁ
(b) ସକାଳେ	ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା
(c) ସନ୍ଧ୍ୟାରେ	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ
(d) ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷ	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ
(e) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ	ପୂର୍ବରେ ଉଦୟ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସୂର୍ଯ୍ୟ	ପୂର୍ବରେ ଉଦୟ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ
(b) ସକାଳେ	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ
(c) ସନ୍ଧ୍ୟାରେ	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ
(d) ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷ	ଉତ୍ତରମେରୁରୁ ଦକ୍ଷିଣମେରୁ
(e) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ	ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଦୀର୍ଘ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍	ଗାଲିଲି ଓ
(b) ଦିନ ଓ ରାତି	ଲିଓନ୍ ଫୋକାଲ୍
(c) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ	ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ
(d) ପେଣ୍ଡୁଲମର ଧର୍ମ ।	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ
(e) ପେଣ୍ଡୁଲମର ବିଶେଷ ଧର୍ମ	ହାଇଜିନ୍ସ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଦୀର୍ଘ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍	ଲିଓନ୍ ଫୋକାଲ୍
(b) ଦିନ ଓ ରାତି	ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ
(c) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ	ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ
(d) ପେଣ୍ଡୁଲମର ଧର୍ମ ।	ଗାଲି ଲି ଓ
(e) ପେଣ୍ଡୁଲମର ବିଶେଷ ଧର୍ମ	ହାଇଜିନ୍ସ

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦାନ କର ।

(a) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ଗୋଟିଏ ଘୂର୍ଶନ ପାଇଁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ ବୋଲି ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ?
Answer:
23 ଘଣ୍ଟା 56 ମିନିଟ୍ 4.1 ସେକେଣ୍ଡ

(b) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଅନ୍ୟ ଏକ ବସ୍ତୁ ଗତିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ପରିକ୍ରମଣ

(c) ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ କେତେ ସମୟ ନେଇଥାଏ ?
Answer:
365 ଦିନ 6 ଘଣ୍ଟା

(d) କେଉଁ କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ରାତି ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଅନ୍ତି ?
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ

(e) କେଉଁ ମାସରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଢଳି ରହିଥାଏ ?
Answer:
ଜୁନ୍

(f) ଯେଉଁ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା ଚାରିପଟେ ବସ୍ତୁଟିଏ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ବୁଲିଥାଏ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କକ୍ଷ

(g) କେଉଁ ମାସରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଢଳି ରହିଥାଏ ?
Answer:
ଡିସେମ୍ବର ମାସ

(h) ପୃଥ‌ିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ କେଉଁ ମାସରେ ଶୀତଋତୁ ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଜୁନ୍ ମାସ

(i) ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ କେବେ ଛୋଟ ଦିନ ଓ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ରାତି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଡିସେମ୍ବର -22

(j) କେବେ ଉତ୍ତର ମେରୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୋଇ ୪ ମାସ ପାଇଁ ଆକାଶରେ ରହିଥାଏ ?
Answer:
ମାର୍ଚ୍ଚ-21

(k) ପୃଥ‌ିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ କେଉଁ ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଡିସେମ୍ବର

(l) ମାର୍ଚ୍ଚ-21 ଓ ସେପ୍ଟେମ୍ବର–23 ତାରିଖରେ ଦିବା ସମୟ ଓ ରାତ୍ରି ସମୟର ଅବଧୂ କେତେ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଦିବା 12 ଘଣ୍ଟା ଓ ରାତ୍ରି 12 ଘଣ୍ଟା

(m) କେବେ ଉତ୍ତର ମେରୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତହେବା ଯୋଗୁ 6 ମାସ ପାଇଁ ଅନ୍ଧକାର ହୋଇଯାଏ ?
Answer:
ସେପ୍ଟେମ୍ବର –22

(n) କେଉଁଠାରେ ସର୍ବଦା 12 ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ଦିନ 12 ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ରାତି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ବିଷୁବରେଖା

(o) କେଉଁଟି ପୃଥ‌ିବୀର ଏକମାତ୍ର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଅଟେ ?
Answer:
ଚନ୍ଦ୍ର

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ (Summer Solastice) :
Answer:
ଜୁନ୍ 21 ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଦିନ ହୁଏ । ଏହାକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ କୁହାଯାଏ । ଏହାପରେ କ୍ରମେ ଦିନର ଅବଧୂ ଛୋଟ ଏବଂ ରାତି ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ ।

(b) ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ (Winter Solastice) :
Answer:
ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଦିନ ଓ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ରାତି ଡିସେମ୍ବର 22 ତାରିଖ ପାଖାପାଖୁ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଦୂରରେ ଢଳି ରହିଥାଏ ।

(c) ବସନ୍ତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Spring Equinox) :
Answer:
ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ମାର୍ଚ୍ଚ 21 ତାରିଖରେ ଦିବା ସମୟ ଓ ରାତ୍ର ସମୟ 12 ଘଣ୍ଟା ଲେଖାଏଁ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଧାସଳଖ ବିଷୁବ ରେଖା ଉପରେ ରହିଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

(d) ଶରତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Antumn Equinox) :
Answer:
ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର 23 ତାରିଖରେ ଦିବା ସମୟ ଓ ରାତ୍ର ସମୟ 12 ଘଣ୍ଟା ଲେଖାଏଁ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧକୁ ବିଷୁବ ରେଖା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଠିକ୍ ପୂର୍ବ
ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଦିନ ଓ ରାତି ସମାନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନକୁ ଶରତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ କୁହାଯାଏ ।

(e) ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Solar Eclipse) :
Answer:
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଥାଏ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ, ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପର ଗ କୁହାଯାଏ । ଏ କ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କେବଳ ବିଶ୍ଵର ଏକ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।

(f) ପୂର୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Total Solar Eclipse) :
Answer:
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଛୋଟ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାରରେ ଥାଏ ଏବଂ ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କୌଣସି ଅଂଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ନାହିଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକ ମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାନ୍ତି ।

(g) ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Partial Solar Eclipse) :
Answer:
ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଂଶିକ ଅବରୋଧ କରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟର କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନେ ଯେଉଁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କୁହାଯାଏ ।

(h) ହୀରକ ବଳୟ (Diamond Ring) :
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜ କକ୍ଷପଥରେ ଗତି ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଗତି କରେ, ତେଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କେବଳ କିଛି ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟ ମା ନ ହୋ ଇଥାଏ । ସମ୍ପୂ ର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷବେଳକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଳ୍ପ କିଛି ଅଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ମୁଦ୍ରିକାପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ, ଏହାକୁ ହୀରକ ବଳୟ କୁହାଯାଏ ।

(i) ଶୁକ୍ରଗ୍ରହର ଚଳନ (Transit of Venus) :
Answer:
ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକାର ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେଇ ଶୁକ୍ର ଗତିକରେ, ଏହା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କଳବିନ୍ଦୁ ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ମୁହଁ ଉପରେ ଗତିକରେ । ଏହା ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ବା ଚଳନ ଭାବେ ପରିଚିତ ଅଟେ ।

(j) ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Lunar Eclipse) :
Answer:
ପରିକ୍ରମଣ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡ଼ିବା ପାଇଁ ପୃଥ‌ିବୀ ବାଧା ସୃଷ୍ଟିକରେ ସେତେବେଳେ ଆମେ ଚନ୍ଦ୍ରର ପୂରା ପୃଷ୍ଠରେ ବା କିଛି ଅଂଶରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଛାଇ ପଡ଼ିବାର ଦେଖାଯାଉ ।

(k) ପୂର୍ବ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହ ଣ (Total Lunar Eclipses) :
Answer:
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଛାୟାରେ ରୁହେ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କୁହାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀର ଛାୟାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାହାରକୁ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ର ର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଈଷତ୍ ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପୃଥ‌ିବୀର ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପହଞ୍ଚିବା ପୂର୍ବରୁ ଛାଣି ହୋଇଯାଏ ।

(l) ଆଂଶିକ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Partial Lunar Eclipse):
Answer:
ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ର କିଛି ଅଂଶ ଛାଇରେ ଥାଏ ଏବଂ ଅବଶିକ୍ଷାଂଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେ ଉଥାଏ, ସେହି ଘଣଟାକୁ ଆଂଶିକ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ର ହ ଣ କୁହାଯାଏ । ଆମେ ଖାଲି ଆଖ୍ ରେ ସୁ ର କ୍ଷି ତ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ଦେଖୁରିବ ।

(m) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ (Rotation of the Earth):
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ ନି ଜ ଅକ୍ଷ ଚାରି ପାଖରେ ମହାଶୂନ୍ୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ । ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷ ତାହାର ଭୌଗୋଳିକ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ମଧ୍ୟଦେଇ ଯାଇଅଛି । ପୃଥ୍ବୀପ୍ରାୟ 24 ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରି ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣ ନ କରି ଥାଏ । ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦିନ ଓ ରାତି ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

(n) ତାରକା ପଦାଙ୍କ (Star Trails) :
Answer:
ମହାକାଶୀୟ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନକାରୀମାନେ ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ୟାମେରାର ମୁହଁ ଖୋଲା ରଖ୍ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଫଟୋ ଉଠାଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଫଟୋଚି ତ୍ର ରେ ତାରାଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଗତି ବୃତ୍ତର ଚାପ ଭଳି ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ । ଏହାକୁ ତାରଣ ପଦାଙ୍କ କୁହାଯାଏ ।

(୦) ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ (Revolution of Earth) :
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ପରିକ୍ରମଣ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ବସ୍ତର ଅନ୍ୟ ଏକ ବସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଗତି । ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ 365 ଦିନ 6 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେଇଥାଏ ।

Question 2.
କେଉଁ କାରଣରୁ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ, ଏହାର କକ୍ଷପଥ ସହିତ ସିଧା ନୁହେଁ । ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ କକ୍ଷପଥରେ ପ୍ରାୟ 23.5° ଢଳି ରହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିକ୍ରମଣ କରେ ।
• ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଅକ୍ଷ ଢଳିରହିବା ଏବଂ ପୃଥ‌ିବୀର ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଆକୃତି ଯୋଗୁଁ ହିଁ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
କେଉଁ କାରଣରୁ ଜୁନ୍ ମାସରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧ୍ବକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ଜୁନ୍ ମାସରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଢ଼ଳି ଥାଏ । ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହେ ।
• ପୃଥ‌ିବୀର ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଆକୃତି ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଦକ୍ଷି ଣ ଗୋଲ । ଷ୍ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତ ର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧର କମ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରି ମାଣର ସୂର୍ଯ୍ୟ କି ର ଣ ହୋଇପଡ଼େ । ଏଣୁ ଉତ୍ତର ବି ଚ୍ଛୁରି ତ ଗୋଲ। ଷ୍ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧ୍ବକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ଜୁନ୍ ମାସରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ, କାହିଁକି ?
Answer:

• ଜୁନ୍ ମାସରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ 12 ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇଥାଏ ।
• ଏହି କାରଣରୁ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଯାହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହି ଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।

Question 5.
କେଉଁ କାରଣରୁ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ଦକ୍ଷିଣ ଅଧ୍ବକ ଅନୁଭୂତ ହୋଇ ନଥାଏ ?
Answer:

• ବିଷୁବରେଖାରେ ସର୍ବଦା 12 ଘଣ୍ଟା ଦିନ (ଆଲୋକ) ଓ 12 ଘଣ୍ଟା ରାତି (ଅନ୍ଧାର) ହୋଇ ଥାଏ । ବି ଭି ନ୍ନମାସରେ ବିଷୁବରେଖାରେ ପଡୁଥ‌ିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ତୀବ୍ରତାରେ ଅତି କମ୍ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥାଏ ।
• ଏହି କାରଣରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୁବରେଖା ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ ବରଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଓ ମହାସାଗରର ପ୍ରଭାବ ଏଠାରେ ବେଶୀ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 6.
ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକାର କାହିଁକି ସମାନ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

• ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରରେ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ପୃଥ‌ିବୀର ବହୁତ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ ।
• ତେଣୁ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ର ଆକାର ସମାନ ଦେଖାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚ୍ଛାଦନ କଲା ଭଳି ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 7.
‘‘ହୀରକ ବଳୟ’” କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହା କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

1. ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପୃଥ‌ିବୀରେ କିଛି ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚି ନ ପାରି ବାରୁ ଚାରି ଆଡ଼େ ଅନ୍ଧାର ହୋଇଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜ କକ୍ଷପଥରେ ଗତିଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଗତିକରେ ।
2. ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରୁ ଦୂରେଇଯିବା ଆରମ୍ଭ କରେ ଆମେ ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାଉ । ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପ ରାଗ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷବେଳକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅଳ୍ପ କିଛି ଅଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ମୁଦ୍ରିକା ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ହୀର କ ବ ଳ ୟ କୁହାଯାଏ ।

Question 8.
ପରାଗ ସମୟରେ ଖାଲି ଆଖୁରେ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖୁବା ମନା – ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

1. ଆମ ଆଖୁକୁ କିଛି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖ୍ ବ। ଠି କ୍ ନୁହେଁ କାରଣ –
2. ପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହେଉଥିବା ଆଲୋକର ତୀବ୍ରତା ଏତେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ଯେ, ଏହା ଆଖୁକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧତ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।

Question 9.
କେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍‌ରେ ‘ଉପରାଗ ଦର୍ଶନ’ ଏକ ଭଲ ପ୍ରୟାସ ଅଟେ ?
Answer:

• ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗକୁ ଚଷମା, ବାଇନାକୁ ଲାର କିମ୍ବା ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦେଖିବା ନି ଷେଧ ଅଟେ । ସାଧା ର ଣ ତ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ ଏବଂ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଲବ ଇତ୍ୟାଦି ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ‘ଉପରାଗ ଦର୍ଶନ’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏହି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଭଲ ପ୍ରୟାସ ଅଟେ କାରଣ ଆୟୋଜକମାନେ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଧରଣର ଚଷମା ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟାନର ମଧ୍ୟ ଆୟୋଜନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
Question 1.
ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ (Revolution) ଓ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ (Rotation) :

ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ	ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ
(i) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚ । ର ପ। ଖ ର ମହାଶୂନ୍ୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କ ରେ, ଏହାକୁ ପୃଥ୍ ବୀର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନ କୁହାଯାଏ ।	(i) ପୃ ଥ୍ ବୀ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପର କ ମଣ କରିଥାଏ ।
(ii) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଛି ବସ୍ତର ଏପରି ଏକ ଗତି, ଯେଉଁଥ୍ରେ ଏହାର ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଏ କ କ। ଳ୍ପ ନି କ ରେ ଖ ଚାରିପଟେ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତିକରେ । ଏହାକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ କୁହାଯାଏ ।	(ii) ପରି କ୍ର ମଣ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତର ଅନ୍ୟ ଏ କ ବ ସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଗତି । ଏହା ଘୂର୍ଣ୍ଣନଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ପରି କ୍ର ମଣ ପ ଥ କୁ କ କ୍ଷ ପ ଥ କୁହାଯାଏ ।
(iii) ପୃଥ‌ିବୀ ପ୍ରାୟ 24 ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରି ପାଖରେ ଘୂର୍ଶନ କରିଥାଏ ।	(iii) ପୃଥ୍ବୀ ଚ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ର ନି ଜ ପ । ଖ ର ପରିକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ365 ଦିନ ଓ 6 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେଇଥାଏ ।
(iv) ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବ କୁ ପୃଥ୍ ବୀର ଘୂ ର୍ଣ୍ଣ ନ ଯୋଗୁଁ ଦିନ ଓ ରାତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।	(iv) ପୃଥ୍ବୀ ତାହାର କ କ୍ଷ ପ ଥ ର ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ବା ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ହ । ଇ ଥ । ଏ । ଏ ଥ୍ ପା ଇଁ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ଅକ୍ଷ (Axis) ଓ କକ୍ଷ (Orbit) :
Answer:

ଅକ୍ଷ (Axis)	କକ୍ଷ (Orbit)
(i) ପୃଥ‌ିବୀ ଯେଉଁ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା ଚାରି ପଟେ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତିକରେ, ତାହାକୁ ଅକ୍ଷ ବା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ କୁହାଯାଏ ।	(i) ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରି ପଟେ ଯେଉଁ ଅଣ୍ଡାକାର ପଥରେ ପରି କ୍ର ମଣ କରେ ତାହାକୁ କକ୍ଷ ପ ଥ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ପୃଥ‌ିବୀ ଗୋଟି ଏ ଦି ନ ରେ ଅର୍ଥାତ୍ 24 ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ବୁଲି ଥାଏ ।	(ii) ପୃଥ‌ିବୀ ଗୋ। ଟି ଏ ବର୍ଷ ରେ ଅର୍ଥାତ୍365 ଦିନରେ ଥରେ ନିଜ ଦ ଚାରିପଟେ କୁଳିଥାଏ ।

Question 3.
ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ (Summer solstice) ଓ ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ (Winter solstice) ।
Answer:

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ	ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତତ
(i) ଜୁନ୍ 21 ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବାଦିନ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅ ୟ ନ । ନ୍ତ କୁହାଯାଏ ।	(i) ଡି ସେମ୍ବର 22 ତାରିଖରେ ଉତ୍ତ ର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ରାତି ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଏହି ସମୟରେ ପୃ ଥ୍ ବୀ ର ଅକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ଦୂରରେ ଢଳିଥାଏ ।	(ii) ଏହି ସମୟରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ସବୁଠାରୁ ନିକଟରେ ରହିଥାଏ ।

Question 4.
ବସନ୍ତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Spring equinox) ଓ ଶରତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Autumn equinox)
Answer:

ବସନ୍ତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ	ଶରତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ
(i) ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ମାର୍ଚ୍ଚ 21 ତାରିଖରେ ଦିବା ସମୟ ଓ ରାତ୍ର ସମୟ 12 ଘଣ୍ଟ । ହୋଇଥାଏ ।	(i) ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସ ପି ମ୍ ର の 23 ତାରିଖରେ ଦିବା ଓ ରାତ୍ର ସମୟ 12 ଘଣ୍ଟା ହୋଇଥାଏ ।
(ii) ଏହାର ପ୍ରଭାବ ରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ବସନ୍ତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।	(ii) ଏହାର ପ୍ରଭାବ ରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଶରତ ଋତୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Solar eclipse) ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Lunar eclipse)
Answer:

ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ	ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ
(i) ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ରହିଲେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇପୃଥ‌ିବୀ ପଡ଼ି ଥାଏ ଉପରେ ও ସ୍ ଯେ । ପ ର । ଗ ହୋଇଥାଏ ।	(i) ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ସରଳରେଖାରେ ର ହି ଲେ ପୃଥୁ ବୀର ଛାଇ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ପଡ଼ି ଥାଏ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଗ୍ରହଣ ହୁଏ ।
(ii) ଏହାକୁ କେ ବ ଳ ଅମାବାସ୍ୟା ତିଥ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ ।	(ii) ଏହା କେବଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ସ ମ ୟ ର ହୋଇପାରେ ।
(iii) ଏହା କେବଳ ପୃଥ୍ବୀ ର ଛୋଟ ର ଅ ଞ୍ଚ ଳ ର ଦେଖାଯାଇପାରେ ।	(iii) ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ବ ହ ତ୍ ଅଞ୍ଚଳ ରୁ ଦେଖାଯାଇପାରିବ ।
(iv) ଖାଲିଆସ୍‌ରେ ଏହାକୁ ଦେଖୁବା କ୍ଷତିକାରକ ଅଟେ ।	(iv) ଖାଲି ଆଖ୍ ରେ ଏହାକୁ ଦେ ଖ୍ବ । କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ ।

 

Go through BSE Odisha Class 8 Science Solutions Chapter 12 How Nature Works in Harmony Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 8 Science Curiosity Chapter 12 Question Answer

Class 8 Science Ch 12 How Nature Works in Harmony Question Answer

Class 8 Science Chapter 12 How Nature Works in Harmony Question Answer

Probe and Ponder Questions

Question 1.
How might the loss of forest cover and changes in rainfall patterns lead to elephants entering human farms and villages?
Answer:
Loss of forest cover reduces vegetation and habitat space, while changes in rainfall patterns can dry up waterholes, making food and water scarce in elephants’ natural habitats. As a result, elephants wander into nearby farms and villages in search of crops like bananas and sugarcane, leading to crop damage and potential harm to humans and animals.

Question 2.
Imagine you are a tree in a dense forest. What kind of relationships would you have with water, sunlight, other animals and other components of the forest?
Answer:
As a tree, I would:

• Water: Abrorb water from the soil for photosynthesis and growth.
• Sunlight: Use sunlight to produce food via photosynthesis.
• Other Animals: Provide shelter, food (fruits, leaves) and oxygen for animals; animals like birds and insects aid in pollution and seed dispersal.
• Other Components: Intract with soil for nutrients and stability, contribute to air quality by releasing oxygen and help retain soil moisture to prevent erosion.

Question 3.
Do you think the Earth can thrive without humans? Can humans survive without the Earth?
Answer:
Earth without humans: Yes, Earth can thrive without humans Ecosystems, such as forests and aquatic systems, function through natural interactions (e.g., food chains, nutrient cycling) without human intervention. Protected areas like national parks show ecosystems can self-sustain. Humans without Earth: No, humans cannot survive without Earth, as they depend on ecosystem for air, water, food and resources essential for survival.

Question 4.
If two kinds of birds compete for the same fruit, how might their way of living change over time?
Answer:
Competition may lead to niche differentiation, where one bird species adapts to feed at different times or on different parts of the fruit tree to reduce competition. Over time, they may evolve distinct beak shapes or feeding behaviours, or one species may dominate, forcing the other to find alternative food sources or habitats.

Question 5.
Can human actions cause natural disasters?
Answer:
Human actions can exacerbate or trigger events that resemble natural disasters. For example, deforestation and pollution can worsen floods or storms by destabilizing soil and altering weather patterns. Overuse of pesticides can disrupt ecosystems, indirectly contributing to environmental imbalances.

Question 6.
Share your questions
Answer:
Here are some fun questions from the chapter:

• How do decomposers help recycle waste?
• Why are mangroves important for coastal areas?
• What happen if predators disappear from a forest?
• How can we make farming more ecofriendly?

InText Questions

Question 1.
Why do some organisms live on land and others in water? (Page 192)
Answer:
Every organism needs certain conditions to survive, such as food, water, oxygen, shelter and space. Example: Fish live in ponds because they get food, oxygen, and shelter there. Pond water provides both biotic needs (food from plants/ animals) and abiotic needs (oxygen from water). Many other creatures (frogs, turtles, snakes, insects, birds, plants) share the pond. Each interacts with others and with the nonliving parts of the habitat.

Question 2.
Who all live together in Nature? (Page 192)
Answer:
A population is a group of the same species in a habitat. A community includes multiple populations interacting. Ecosystems encompass communities and their abiotic interactions.

Question 3.
We observed that in Pond A (with fish) the number of dragonflies were less as compared to Pond B (without fish). Why? (Page 195)
Answer:
This is because fish eat dragonflies larvae in the pond.

Question 4.
How does the population of fish in a pond affect the seed production in nearby plants? (Page 195)
Answer:
Dragonflies are predators of bees, butterflies and other insects that help pollinate flowers. Fever dragonflies in pond A (with fish) means more bees and butterflies can survive and pollinate the flowers. So, more pollination will occur which leads to more flowers producing seeds and more plants.

Question 5.
Draw any two food chain a grassland ecosystem.
Answer:
(a) Grass → Grasshopper → Frog → Snake → Eagle.
(b) Grass → Hare → Fox.

Question 6.
In nature, nothing is wasted; everything is reused. Does nature really waste anything? (Page 201)
Answer:
Nothing truly goes to waste in nature every thing is reused in one form or another.

Question 7.
What happens when we intervene in nature? (Page 202)
Answer:
Human intervention leads to:

• Ecological damage
• Extinction of some species and biodiversity loss.
• Resources depletion like overuse of forest, fish stocks etc. and damages to ecosystems and disrupts the balance of nature.

How Nature Works in Harmony Class 8 Questions and Answers

Keep the Curiosity Alive (Pages 207-208)

Question 1.
Refer to the given diagram (Fig.) and select the wrong statement.

(i) A community is larger than a population.
(ii) A community is smaller than an ecosystem.
(iii) An ecosystem is part of a community.
Answer:
(iii) An ecosystem is part of a community.
Explanation: Actually, a community (groups of populations) is part of an ecosystem, which includes both living things and non-living parts like soil and water. The other statements are correct: communities are larger than populations and smaller than ecosystems.

Question 2.
A population is part of a community. If all decomposers suddenly disappear from a forest ecosystem, what changes do you think would occur? Explain why decomposers are essential.
Answer:
Changes: Dead plants and animals would accumulate, nutrients would not return to the soil, and plant growth would decline. This could lead to a reduction in herbivore and carnivore populations due to food scarcity. Decomposers are essential, (e.g., fungi, bacteria) break down dead matter into simpler substances, recycling nutrients like nitrogen and carbon back into the soil for plants. Without them, the nutrient cycle would stop, disrupting the food web.

Question 3.
Selvam from Cuddalore district, Tamil Nadu, shared that his milage was less affected by the 2004 Tsunami compared to nearby milages due to the presence of mangrove forests. This surprised Sarita, Shabnam, and Shijo. They wondered if mangroves were protecting the village. Can you help them understand this?
Answer:
Yes, mangroves protected the village. Mangrove forests act as natural barriers, slowing down strong winds and waves during storms and tsunamis. Their roots stabilize soil, reducing erosion, and they absorb water impact, protecting coastal areas. The Sundarbans’ mangroves, a World Heritage Site, demonstrate this protective role.

Question 4.
Look at this food chain :
Grass→Grasshopper- Frog → Snake
If frogs disappear from this ecosystem, what will happen to the population of grasshoppers and snakes? Why?
Answer:

• Grasshoppers: The population would likely increase because frogs, their main predators, are gone, reducing predation pressure.
• Snakes: The population would decrease because frogs are their primary food source, leading to food scarcity.
• Why: In a food chain, the removal of a middle trophic level (frogs) disrupts the balance. Fewer predators allow prey (grasshoppers) to multiply, while the loss of prey affects higher predators (snakes).

Question 5.
In a school garden, students noticed fewer butterflies the previous season. What could be the possible reasons? What steps can students take to have more butterflies on campus?
Answer:

• Possible reasons: Possible causes include pesticide use killing larvae, loss of nectar plants, or increased predators (e.g., birds). Monoculture or pollution might also reduce habitat quality.
• The steps we can take: Plant diverse nectar-rich flowers (e.g., marigolds), avoid pesticides, create sheltered areas, and install butterfly feeders or water sources to attract and support butterflies.

Question 6.
Why is it not possible to have an ecosystem with only producers and no consumers or decomposers?
Answer:
An ecosystem needs consumers to regulate producer populations (e.g., herbivores eat plants) and decomposers to recycle dead matter into nutrients for producers. Without consumers, producers would overgrow and die from competition; without decomposers, nutrients would not cycle, collapsing the system.

Question 7.
Observe two different places near your home or school (e.g., a park and a roadside). List the living and non-living components you see. How are the two ecosystems different?
Answer:
We can see some common things near our home and school, such as

• Park: Living (trees, birds, squirrels, grass); Non-living (soil, water, benches, sunlight).
• Roadside: Living (weeds, insects); Non-living (asphalt, dust, car exhaust).
• Differences: The park is a designed ecosystem with diverse plants and animals, supported by soil and water, while the roadside is a disturbed, human-altered area with fewer species and more pollution.

Question 8.
‘Human-made ecosystems like agricultural fields are necessary, but they must be made sustainable.’ Comment on the statement.
Answer:
Agree. Agricultural fields provide food but often use unsustainable practices (e.g., synthetic fertilisers, monoculture) that degrade soil and harm biodiversity. Sustainable methods (e.g., organic farming, crop rotation) ensure long-term productivity and environmental health.

Question 9.
If the Indian hare population (Fig.) drops because of a disease, how would it affect the number of other organisms?

Answer:

• Predators: The numbers of foxes and eagles would decrease due to reduced prey (hares), leading to food scarcity.
• Plants: Grass and plant populations might increase initially without hare grazing, but overgrowth could alter the habitat.
• Deer: Since deer aren’t preyed on by foxes or eagles, their role in this particular chain isn’t disturbed directly.
• Why: A decline in a key herbivore like the hare disrupts the food web, affecting both higher (predators) and lower (plants) trophic levels.

Class 8 Science Chapter 12 Question Answer

Activity 1.

Let us explore
Aim: To understand the meaning of a habitat and its components.

Procedure:

• Let us select any two habitats in your surroundings.
• You may visit any two of the following like a pond, a forest, an agricultural farm, or even a large tree like banyan, mango, or pilkhan (white fig) tree.
• Make a list of the living beings and non-living things that you observe in these habitats.
• Note down your observations in table.

Observations:

Common similarities: Both habitats have biotic and abiotic components.

Question.
What are biotic and abiotic components ?
Answer:
The living beings you have recorded in above table are termed as the biotic components and non-living things as the abiotic components of a habitat.

Inferences:

• Habitat is a place that provides the right conditions for an organism to live and grow.
• There are two components in a habitat biotic and abiotic.
• Both biotic components (plants, animal, microbes) and abiotic components (air, water, soil, temperature) interact with each other.

Activity 2.

Let us record
Aim: To find the population of a certain plant or animal.

Procedure:

• Divide your class into four to five groups of students.
• Each group have to identify any two living organisms, plant(s) or animal(s).
• Mark a fixed area (for example, 1m × 1m in your school garden).
• Count the number of each type of organism (plants or animals) present in that area.
• Record this information as the population for that type of organism at a particular area at that time. Population means the number of individuals of a particular kind (species) living in a defined area at a certain time.
• Complete the data from all groups and record in the table given below.

Observation:

Name of organism	Population (Number of individual organisms)
Plant 1: ………… Cactus	20
Plant 2: ………… Rose	05
Animal 1: ………… Frogs	10
Animal 2: ………… Snake	2

Activity 3.

Let us read
Aim: How does every organism in a community matter?

Procedure:
To understand this, researchers have conducted a study to see how fish in ponds affect seed production in the plants nearby. They observed two ponds: A with fish and large number of flowering plants around it; B without fish and fewer flowering plants around it (See figure).

Observations:
Explanation using the pond example:

• Pond A (with fish): There are fewer dragonflies because fish eat the dragonfly larvae in the pond.
• Pond B (without fish): There are more dragonflies since nothing eats their larvae.

What happens next ?

• Dragonflies are predators of bees, butterflies and other insects that help pollinate flowers.
• Fewer dragonflies in Pond A means more bees and butterflies can survive and pollinate the flowers.
• More pollinators = more pollination, which leads to more flowers producing seeds and more plants.

Inferences:

1. Scientific studies confirm this: researchers found better pollinated than those around ponds without
2. This show that:

• Organisms are interconnected: The presence or absence of one type (like fish) can affect many others (like pollinators and plants).
• Every member of a community has a role (niche): Fish control dragonfly populations, dragonflies affect pollinators, pollinators are essential for plant reproduction and plants provide food and shelter for all.
• This is known as a food web or ecological balance, where changes in one group lead to effects (sometimes called a “cascade”) throughout the community.

3. Impact of overfishing by humans

• Overfishing removes too many fish from ponds or oceans.
  If too many fish are taken away, then the numbers of dragonfly definitely rise because their predators have gone.
• This could lower the number of pollinators, resulting in less pollination for nearby plants.
• Removing key species like fish upsets the delicate balance of the community, affecting not just other animals but also plants and even the non-living (abiotic) environment.

Activity 4.

Let us relate and identify:
Aim: To identify the interactions between biotic and abiotic components based on given criteria.

Procedure :

• For Criterion 1: Interactions between abiotic and biotic components. These may influence life processes like nutrition, respiration, and reproduction in biotic components.
• For Criterion 2: Interaction between two abiotic components these may influence the physical characteristics of a habitat.
• For Criterion 3: Interaction among the biotic components. These may influence the availability of resources needed for life processes like nutrition, respiration, and reproduction.
• Now, try relate your knowledge and learning with your observations.

Observations:

• Note down your observations in table at the appropriate places. You may fill the table with other examples also.

Table: Interaction of biotic and abiotic components in a habitat

Criterion 1: Interactions between biotic and abiotic components	Criterion 2: Interaction between two abiotic components	Criterion 3: Interaction among the biotic components
Earthworms live in moist soil.	The day temperature is high due to the bright sunlight.	A frog eats insects food chain.
Soil provides nutrients for plant.	Water is evaporating fast due to the sunlight.	A water snake eats fish.
Many microbes are present in the pond.	Air current is blowing slowly on the water surface creating gentle waves.	Frogs and fish may compete for small insects larvae.
A fish lays eggs in water (abiotic).	The soil near the pond is moist.	A fish lays eggs in water near vegetation to protect them from other fish or frogs.
Plant need sunlight (abiotic) for photo synthesis, water and soil for growth and air for resperition.		Many microbes (tiny living beings) interact in the pond, breaking down dead material.

Inferences:

• We can conclude that (the biotic components (plants, animals, and microorganisms) and the abiotic components (air, water, soil, sunlight, and temperature) in a habitat interact with each other to form an ecosystem.
• Organisms in an ecosystem interact with abiotic components for food, shelter, and protection in an ecosystem.

Activity 5.

Let us classify
Aim: To classify the organisms in a ecosystem.

Procedure:

• Let us observe the figure activity -1 (b), which is an example of ecosystem.
• Now, study the picture carefully and spot the organisms listed in table.
• With the help of the internet or your school library, find out the type of food they eat.
• Note down your observations in below table by identifying whether each organism feeds only on plants and plant products, only on animals, or on both.

Observations:

Inferences:

• Producers (Autotrophs): Make their own food (usually plants via photosynthesis). i.e., Autotrophs (auto = self + troph = food)
• Consumers (Heterotrophs): Depend on others for food. (hetro = other + troph = food)
• Herbivores: Eat only plants (deer, horse).
• Carnivores: Eat only animals (vulture, shikra).
• Omnivores: Eat both plants and animals (fox, mouse).
• Decomposers: Organisms like mushrooms and bacteria that feed on dead plants and animals, recycling nutrients back into the ecosystem.

Activity 6.

Let us link (relate)
Aim: To understand the meaning of a food chain.

Procedure:

• To understand the meaning of a food chain, let us take an example of a grassland ecosystem.
• Suppose the following organisms are present in a grassland ecosystem: grass, frog, hare, fox, grasshopper, snake, and eagle.
• Here we are representing a relationship of who eats whom among the organisms.
• We will draw the feeding relationships for the remaining organisms by adding arrows, same as shown in figure.

Observations:

• Grass is eaten by the hare and the hare is eaten by the fox. Grass → Hare → Fox
• Grass → Grasshopper → Frog → Snake → Eagle.
• Grass → Hare → Tiger.

Inference: A food chain is a simple sequence showing ‘who eats whom’ in an ecosystem.

Activity 7.

Let us draw
Aim: To understand the meaning of tropic level.

Procedure:

• Figure (a) represents a crop field with millets, mouse, and eagle.
• Now, we will count the number of each type of organism given in figure (a).
• Make a table and set a number in the table against each of the organisms.
• Then, arrange the numbers in the ascending order, you have to place the highest number at the base and the lowest at the top.
• Place the mouse, millet, and eagle appropriately in figure (b). According to appropriate position.
• What figure do you get? It looks like a pyramid. Complete the pyramid in figure (b).

Observations:
Ecological Pyramid

• When you count the number of organisms at each level (e.g., many grasses, fewer mice, only one eagle), and arrange these numbers with the highest at the base and lowest at the top, you get a pyramid shape.
• Producers are always the base and top predators are at the top, indicating energy loss at each step.

Inferences:

Trophic Levels
Each organism in a food chain occupies a specific position, called a trophic level:

• First trophic level: Producers (plants, e.g., grass, millet)
• Second trophic level: Herbivores (organisms that eat plants, e.g., hare, mouse)
• Third trophic level: Small carnivores (those that eat herbivores, e.g., frogs)
• Fourth trophic level (and above): Large carnivores or top predators (e.g., eagle, hawk, fox)

Activity 8.

Let us trace and link
Aim: To understand the concept of food web.

Procedure:

1. In reality, feeding relationships are not simple chains – they are much more complex, forming a food web.
2.

• The grass can be eaten by rabbit or mouse.
• Grasshoppers can be eaten by the bird or frog.
• Owls can eat mice or frog.

Observations: Since each organism may be eaten by two or more types of organisms, so the food chains are interlinked.
Inference: Thus, in an ecosystem, the food chains are interlinked with each other to form a network, called a food web.

Activity 9.

Let us read
Aim: Effects of Human Intervention: The Frog Leg Export Story.

• In the 1980s, India exported a huge number of Indian bullfrogs. (Hoplobatrachus tigerinus)
• This reduced frog populations.
• Fewer frogs meant more insects, including pests in farms.
• Farmers then used more pesticides, harming the environment, water, soil and health of living beings.
• The Government banned frog-leg exports to help restore balance.

Observations and Inferences:
Ecosystem Balance

• Interactions between organisms and their environment keep populations and resources stable-this is called ecological balance.
• This balance is always changing (dynamic), but large disruptions by natural or human-made changes (such as overuse, pollution, loss of species) can harm it.

Activity 10.

Let us survey
Aim: To prepare a report that how synthetic fertilisers and pesticides can affect the environment and soil health after long-term use.

Procedure:
1. Go to a farm or a nearby village with your parents or teacher and interact with farmers in that community to find out about the farming practices they adopt.
2. Now, prepare a list of questions for farmers to find out the pesticides and other farm inputs they use, and whether they reuse or recycle materials to improve their crops. Here are some sample questions:

• How have your farming practices changed over time? And why?
• What effects do you notice when using synthetic fertilisers and pesticides?
• Have you seen any changes in soil health after using these synthetic fertilisers and pesticides?

3. Interact with farmers on the basis of these questions. Based on your observations, prepare a report.

Observations:
Harms to Environment and Health:

• Now a days synthetic fertilisers and pesticides are used to improve crop production and food velocity.
• Using pesticides and monoculture lead to soil degradation (loss of quality).
• Reduces soil fertility by decreasing friendly microorganisms and organic matter (humus), which binds soil particles.
• Without humus, soil erodes easily.
• Reduces natural predators which ultimately increasing pest populations.
• Heavy irrigation and repeated ploughing disturb soil organisms like earthworms and snails, important for ecological balance.
• Pests may develop resistance to pesticides, making control harder.
• Monoculture reduces crop diversity and affects pollinators (e.g., bees), crucial for food production.
• Understanding ecosystems helps adopt sustainable farming.
• Some farmers explore organic and natural methods to reduce synthetic fertilizers and minimize interference in natural ecosystems.

Inferences:

• Synthetic fertilisers and pesticides have played a vital role in improving crop production and helped countries like India become food secure. However, their long-term use can affect the environment and soil health.
• To make farming more sustainable, some farmers are exploring organic and natural farming methods.

How Nature Works in Harmony Class 8 Extra Questions and Answers

Short Answer Type Questions

Question 1.
Explain the difference between a community and an ecosystem.
Answer:
A community is all the populations of different species living and interacting in a habital, while an ecosystem includes the community plus abiotic community includes fish and plants, but an ecosystem adds water and sunlight.

Question 2.
How do fish indirectly affect seed production in plants near a pond ?
Answer:
Fish eat dragonfly larvae, reducing adult dragonflies. Fewer dragonflies meanless predation on pollinators (bees, butterflies), increasing pollination and seed production.

Question 3.
What are the effects of the overuse of synthetic fertilizers on soil ?
Answer:
Overuse hardens soil, reduces earthworm populations decreases organic matter and increase irrigation needs, leading to long-term fertility loss.

Question 4.
Why did the Government of India ban frog leg exports?
Answer:
The ban was imposed to protect frog population because frogs eat insects, their reduced numbers resulted in a rise in agricultural pests. This forced farmers to use more synthetic pesticides, which harmed the environment, soil and water quality, and affected the overall environmental and human health. The Government of India banned the export of frog legs to prevent further ecological damage.

Question 5.
What is an ecological pyramid, what does it show ?
Answer:
An ecological pyramid is a graphical representation of the number, biomass or energy at each trophic level. It shows that producers are most abundant at the base, while top carnivores are fewest at the top, reflecting energy loss.

Question 6.
Define “protected area for conservation”. Write its benefits.
Answer:
Definition: Protected areas are parts of land or water set aside to conserve wildlife and their habitats. India has many protected areas like national parks, wildlife sanctuaries, biosphere reserves, and community conserved areas.
Benefits: These places help protect entire habitats including endangered animals, birds, and many rare plants.

Question 7.
Explain the role of decomposers in the environment.
Answer:
Decomposers break down the dead and decaying organic matter and return the nutrients to the soil. Thus, they play a very important role in the nutrient re-cycling in the environment.

Question 8.
Write any three methods to achieve reforestation.
Answer:
Reforestation can be achieved by the following method:

• Restoring the destroyed forest by planting new trees mostly of the same species.
• If trees have to cut, then double the number of trees need to be planted.
• Sometimes a destroyed forest can grow into a new forest over a period of time if left undisturbed.

Long Answer Type Questions

Question 1.
Explain the structure and importance of a food web in an ecosystem with examples.
Answer:
A food web is a network of interconnected food chains showing multiple feeding relationships. It includes producers (e.g., grass), herbivores (e.g., grasshoppers, hares) carnivores (e.g., frogs, snakes) and top carnivores (e.g., eagles), with decomposers (e.g., mushrooms) recycling nutrients. For example, grass → grasshopper → frog → snake → eagle overlaps with grass → hare → fox, where snakes might eat hares. Its importance lies in providing resilience; if one species declines (e.g., frogs), others (e.g., snakes) can adapt by finding alternative prey, maintaining energy flow and ecosystem stability.

Question 2.
Discuss the ecological consequences of the Green Revolution in India and suggest sustainable alternatives.
Answer:
The Green Revolution introduced synthetic fertilisers and pesticides, boosting food production but causing soil degradation, pest resistance and reduced biodiversity. Oversuse of hardened soil killed beneficial organisms (e.g., earthworms) and increased irrigation needs. Sustainable alternatives include organic farming with compost or Kunapajala, crop rotation and diversity to reduce pests naturally, promoting long-term soil health and ecosystem balance.

Question 3.
Describe how human activities can disrupt ecosystem balance, using the example of frog harvesting in the 1980s.
Answer:
Human activities like over-harvesting disrupt ecosystems by removing key species. In the 1980s, exporting frog legs reduced frog populations, natural pest controllers. This led to more agricultural pests, increased pesticide use, soil and water pollution and health risks. The imabalance shows how removing a middle trophic level affects prey (pests increase) and predators (e.g., snakes decline), necessitating the export ban to restore balance.

Case-Study Based Questions

1. Read the following passage carefully and answer the questions that follow:

A great variety of plants and animals exist on earth. They are essential for the well-being and survival of mankind. Today, a major threat to survival of these organisms is deforestation. Deforestation means clearing of forests and using that land for other purposes. Some natural causes of deforestation are forest fires and severe droughts. Deforestation disturbs the balance in nature. If cutting of trees continues, rainfall and the fertility of the soil will decrease.

Moreover, there will be increased chances of natural calamities such as floods and droughts. This will lead to global warming as carbon dioxide traps the heat rays reflected by the earth. Deforestation is a major cause which leads to the change in soil properties. Physical properties of the soil get affected by plantation and vegetation. Trees prevent soil erosion. This soil has less humus and is less fertile. Gradually the fertile land gets converted into deserts. It is called desertification. Deforestation also leads to a decrease in the water holding capacity of the soil. The movement of water from the soil surface into the ground (infiltration rate) is reduced. So, there are floods.

(i) The clearing of forests is referred to as:
(a) reforestation
(b) desertification
(c) deforestation
(d) sanitation
Answer:
(c) deforestation

(ii) Deforestation leads to:
(a) an increase in the temperature of the earth
(b) imbalance of O₂ and CO₂
(c) increase in rainfall
(d) both (a) and (b)
Answer:
(d) both (a) and (b)

(iii) Desertification leads to :
(a) soil erosion
(b) soil being less fertile
(c) fertile land turning into deserts
(d) all of the above
Answer:
(d) all of the above

(iv) An increase in the amount of carbon dioxide results in :
(a) winter season
(b) global warming
(c) rainfall
(d) all of these
Answer:
(b) global warming

Picture Based Questions

II. Look at the picture and answer the following questions that follows:

(i) What does this picture shows?
(ii) Do you think competetion among them are good for balancing the ecosystem ?
Answer:
(i) The picture shows that there is a competition among a community in an ecosystem. They compete for common resources like food, water, physical space or sunlight.
(ii) Yes, this competition helps control population size and keeps the ecosystem balanced. Without it, one species could multiply too much causing an imbalance in the ecosystem.

How Nature Works in Harmony Class 8 MCQ

Multiple Choice Questions (Mcqs)

Question 1.
What do wildlife corridors help with?
(a) Building roads
(b) Animal movement between forests
(c) Reducing pollution
(d) Connecting rivers
Answer:
(b) Animal movement between forests

Question 2.
What leads elephants to enter human settlements?
(a) Increase in rainfall
(b) Abundant crops
(c) Deforestation and water scarcity
(d) Forest expansion
Answer:
(c) Deforestation and water scarcity

Question 3.
What is the term for livings in a habitat?
(a) Biotic components
(b) Landscapes
(c) Ecosystems
(d) Abiotic components
Answer:
(a) Biotic components

Question 4.
What is a habitat ?
(a) The food chain
(b) A type of forest
(c) The place an organism lives
(d) An animal group
Answer:
(c) The place an organism lives

Question 5.
What is a group of same species in a habitat called ?
(a) Community
(b) Population
(c) Ecosystem
(d) Biome
Answer:
(b) Population

Assertion and Reasoning

These questions consist of two statements, each printed as Assertion (A) and Reason (R). While answering these questions, you are required to choose any one of the following four responses.
(a) Assertion and reason both are correct and reason is correct explanation for assertion.
(b) Assertion and reason both are correct and reason is not correct explanation for assertion.
(c) Assertion is correct but the reason is wrong.
(d) Assertion is wrong but the reason is correct.

1. Assertion: The removal of frogs from a food chain can increase the grasshopper population.
Reason: Frogs are natural predators of grass-hoppers.
Answer:
(a) Assertion and reason both are correct and reason is correct explanation for assertion.

2. Assertion: Synthetic fertilizers improve soil health in the long term.
Reason: They reduce the population of beneficial microorganisms in the soil.
Answer:
(d) Assertion is wrong but the reason is correct.

Fill in the blanks

1. The process by which plants make their own food using sunlight is called ………….
Answer:
photosynthesis

2. A group of the same type of organisms living together in a habitat is known as a ………….
Answer:
population

3. The relationship where one organism benefits and the other is harmed is called ………….
Answer:
parasitism

4. ………… forests in the sundarbans protect coastal areas from storms and floods.
Answer:
Mangrove

5. The Green Revolution introduced ………… to increase food production in India.
Answer:
synthetic fertilisers and pesticides

True or False

1. All ecosystem can function without decomposers.
Answer:
False

2. Mangroves can help reduce the impact of tsunamis on coastal villages.
Answer:
True

3. Herbivores occupy the top trophic level in a food chain.
Answer:
False

4. A food web is a single linear sequence of who eats whom.
Answer:
False

5. Overuse of pesticides can lead to the development of pest resistance.
Answer:
True

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 8 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
୧୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୧୫୦ ମିଟର ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଏକ କାରର ବେଗ ଗଣନା କର । ତୁମର ଉତ୍ତର କିମି | ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Answer:
ଏଠାରେ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ୧୫୦ ମିଟର
ସମୟ ଅବଧୂ = ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ

= ୫୪ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା

Question 2.
ଜଣେ ଧାବକ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୪୦୦ ମିଟର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ । ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଧାବକ ୪୫ ସେକେଣ୍ଡରେ ସମାନ ଦୂରତା ସମାପ୍ତ କରେ । କାହାର ବେଗ ଅଧିକ ଏବଂ କେତେ ଅଧିକ ?
Answer:
ଦତ୍ତ ଅଛି ଯେ ଜଣେ ଧାତବ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ୪୦୦ ମିଟର ଦୂରତା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି ।

ଏଥୁରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ V₂ > V₁ = ୮.୮୯ > ୮
ତେଣୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାବକର ବେଗ ଅଧ‌ିକ ଅଟେ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ V₂ – V₁ = (୮.୮୯ – ୮) = ୦.୮୯ ମି./ସେ.
ତେଣୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାବକର ବେଗ ପ୍ରଥମ ଧାବକଠାରୁ ୦.୮୯ ମି./ସେ. ଅଧୁକ ଅଟେ ।

Question 3.
ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ୨୫ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଯାତ୍ରା କରେ ଏବଂ ୩୬୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏହାକୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗେ ?
Answer:
ଦତ୍ତ ଅଛି ଯେ, ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ = ୨୫ ମି./ସେ.
= ୨୫ × କି.ମି./ଘଣ୍ଟା
= ୯୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ୩୬୦ କି.ମି.

∴ ଏହି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଟ୍ରେନ୍‌କୁ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗିବ ।

Question 4.
ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ୩ ଘଣ୍ଟାରେ ୧୮୦ କିଲୋମିଟର ଯାତ୍ରା କରେ । ଏହାର ବେଗ ଏହି ଅନୁସାରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(i) କି.ମି/ଘଣ୍ଟା
(ii) ମି| ସେକେଣ୍ଡ
(iii) ଯଦି ଏହା ସମୁଦାୟ ଯାତ୍ରା କାଳରେ ସମାନ ବେଗ ବଜାୟ ରଖେ ତେବେ ଏହା ୪ ଘଣ୍ଟାରେ କେତେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ ?
Answer:

(iii) ସମୟ = ୪ ଘଣ୍ଟା, ବେଗ = ୬୦ କି.ମି./ ଘ.
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ବେଗ × ସମୟ = ୬୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା × ୪ ଘଣ୍ଟା = ୨୪୦ କି.ମି.
∴ ୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଟ୍ରେନ୍ ୨୪୦ କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ ।

Question 5.
ସବୁଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡୁଥ‌ିବା ଘୋଡ଼ା ପ୍ରାୟ ୧୮ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ । ଏହା ୭୨ କିଲୋମିଟର|ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ ସହିତ କିପରି ତୁଳନୀୟ ଅଟେ ?
Answer:

= ୨୦ ମି./ସେ.
ଘୋଡ଼ାର ବେଗ = ୧୮ ମି./ସେ.
ତେଣୁ ଟ୍ରେନର ବେଗ ଘୋଡ଼ାର ବେଗଠାରୁ ଅଧିକ ।

Question 6.
ଟ୍ରାଫିକ୍ ବିନା ସିଧା ରାଜପଥରେ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ କାର୍ ଏବଂ ସହର ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ କାର ଉଦାହରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ସମାନ ଏବଂ ଅସମାନ ଗତି ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

1. ସମାନ ଗତି : ଏକ ସରଳରେଖାରେ ସମବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତର ଗତିକୁ ସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ
2. ଅସମାନ ଗତି : ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଅସମ ବେଗରେ ଗତିଶୀଳ ବସ୍ତର ଗତିକୁ ଅସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
3. ଉଦାହରଣ : ଟ୍ରାଫିକ୍ ବିନା ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଗତି କରୁଥିବା କାର୍ ସମାନ ଗତିରେ ଗତି କରିଥାଏ ଅର୍ଥାତ୍ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କାଟି ସମାନ ରୈ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ସହର ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରାଫିକ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା କାର୍ ଅସମାନ ଗତିରେ ଗତି କରୁଥାଏ । ତେଣୁ କାର୍‌ଟି ଅସମାନ ବୈଖ୍ୟକ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

Question 7.
ବିଭିନ୍ନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତର ତଥ୍ୟ ନିମ୍ନଲିଖ୍ ସାରଣୀରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଯଦି ବସ୍ତୁ ସମାନ ଗତିରେ ଅଛି, ତେବେ ସାରଣୀରେ ଥିବା ଖାଲି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କର ।

Answer:

ସମୟ (ସେ)	O	୧୦	90	୩୦	४०	୫୦	୬୦	୭୦
ଦୂରତା (ମି.)	O	୮	୧୬	୨୪	୩୨	४०	୪୮	୫୬

Question 8.
ଗୋଟିଏ କାର୍ ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟାରେ ୬୦ କିଲୋମିଟର, ଦ୍ଵିତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୭୦ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ତୃତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୫୦ କିଲୋମିଟର ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏହାର ଗତି ସମାନ କି ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ଦର୍ଶାଅ । କାର୍‌ର ହାରାହାରି ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
Answer:
କାର୍‌ଟି ପ୍ରଥମ ଘଣ୍ଟାରେ ୬୦ କି.ମି., ଦ୍ଵିତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୭୦ କି.ମି. ଓ ତୃତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ୫୦ କ.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏଥୁରୁ ସୂଚନା ମିଳେ ଯେ କାରଟି ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି । ଏହା କାରର ଗତି ଅସମାନ ଅଟେ ।
ମୋଟ ଦୂରତା = (୬୦ + ୭୦ + ୫୦) କି.ମି. = ୧୮୦ କି.ମି.
ମୋଟ ସମୟ = ୧ ଘ. + ୧ ଘ. + ୧ ଘ. = ୩ ଘଣ୍ଟା

Question 9.
ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗତି ଅଧୁକ ସାଧାରଣ ସମର୍ଥନ କରିବା ପାଇଁ ତୁମର ଅଭିଜ୍ଞତାରୁ ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(a) ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଅଧିକାଂଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅସମାନ ଗତି ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ବସ୍ତୁଟି ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ସେତେବେଳେ ସେହି ବସ୍ତର ଗତିକୁ ଅସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତାରେ ଯାନବାହନରେ ଗତି ଓ ଉଠାଣି ବା ଗଡ଼ାଣି ରାସ୍ତାରେ ଯାନର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(b) ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କଲେ, ବସ୍ତର ଗତିକୁ ସମାନ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସମାନ ଗତି କ୍ଵଚିତ୍ ଦେଖାଯାଏ । ଉଦାହରଣ : ଜନଗହଳି ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସ୍ତାରେ ବା ଟ୍ରାଫିକ୍ ଥ‌ିବା ରାସ୍ତାରେ ଗାଡ଼ିର ଗତି ଅସମାନ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ସମାନ ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ଗାଡ଼ିଟି ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ।

(c) ପଡ଼ିଆରେ ଗଡ଼ିଯାଇଥିବା ପେଣ୍ଡୁ ବା କ୍ରିକେଟ ବଲ୍‌ର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(d) ଉଠାଣି ବା ଗଡ଼ାଣି ରାସ୍ତାରେ ଗାଡ଼ିର ଗତି ଅସମାନ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 10.
ଏକ ବସ୍ତର ଗତି ପାଇଁ କଥ୍ୟ ନିମ୍ନଲିଖତ ସାରଣୀରେ ଦିଆଯାଇଛି । ବସ୍ତର ଗତି ସମାନ ନା ଅସମାନ କୁହ । ତାହାର ହାରାହାରି ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

Answer:
ସମବେଗ ପାଇଁ ବସ୍ତୁଟି ସମାନ ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ ।
ଏଠାରେ ସାରଣୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ବସ୍ତୁଟି ପ୍ରତି ୧୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ଯଥାକ୍ରମେ ୬ ମି., ୪ ମି., ୬ ମି.
୫ ମି., ୮ ମି. ଇତ୍ୟାଦି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଛି । ତେଣୁ ବସ୍ତର ଗତି ଅସମାନ ଅଟେ ।

Question 11.
ଗୋଟିଏ ଯାନ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ । ପ୍ରଥମ ୫୦୦ ମିଟର, ଏହା ୧୦ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୫୦୦ ମିଟର, ଏହା ୫ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବେଗରେ ଗତି କରେ । ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତାକୁ କେଉଁ ବେଗରେ ଗତି କରିବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ଵାରା ଯାତ୍ରା ୨୦୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ସମାପ୍ତ ହେବ ? ସମଗ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯାନର ହାରାହାରି ଗତି କେତେ ?
Answer:
(i) ଗୋଟିଏ ଯାନ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ୨ କି.ମି. ବା ୨୦୦୦ ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ।
ପ୍ରଥମ ୫୦୦ ମିଟର ଦୂରତା ୧୦ ମି./ସେ. ବେଗରେ ଗତିକରେ ।

(iii) ଅବଶିଷ୍ଟ ଦୂରତା = ୨୦୦୦ ମି. – (୫୦୦ + ୫୦୦) ମି.
ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ = ୧୦୦୦ ମିଟର ୨୦୦ ସେ. – (୫୦ + ୧୦୦) ସେ. = ୫୦ ସେକେଣ୍ଡ
ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୦୦୦ ମି, ଦୂରତାକୁ ୫୦ ସେକେଣ୍ଡରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବେଗ

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧ । ଏକ ‘ଭାସମାନ ପାତ୍ର’ ପ୍ରକାରର ଜଳ ଘଣ୍ଟା ତିଆରି କରର। ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଏବଂ ସେଥ‌ିରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରର ଗାତ କରି ପରୀକ୍ଷଣ କର ଯାହା ଦ୍ଵାରା ପାତ୍ରର ବୁଢ଼ିବା ସମୟ ୨୪ ମିନିଟ୍ ପାଖାପାଖ୍ ହୋଇପାରିବ ।

୨ । ତୁମର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କର ନାଡ଼ି ହାର (ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନାଡ଼ି ୧ ମିନିଟ୍‌ରେ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କେତେ ଥର ସ୍ପନ୍ଦିତ ହୁଏ) ମାପିବା କର ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ସମୟ ଉପରେ ଏକ କାହାଣୀ ବିକଶିତ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏପରି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ମାପିବା ପାଇଁ ତୁମର ନାଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ଏବଂ ସେହି ଧାରଣା କରିପାରିବ ।

୩ । କାର୍ଯ୍ୟ ୮.୨ରେ ନିଆଯାଇଥ‌ିବା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ଦିଆଯାଇଥବା ସମାନ ଦୈର୍ଘ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଆବର୍ଷକାଳରେ ସାମାନ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେବାର କାରଣ ହୋଇପାରେ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଉପାୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି କି ନାହିଁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟଟିକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କର ।

୪ । କିଛି ଦୋଳି ଥ‌ିବା ଏକ ଖେଳପଡ଼ିଆ ପରିଦର୍ଶନ କର । ୧୦ ଥର ଦୋଳନ ପାଇଁ ଏକ ଦୋଳି ଦ୍ଵାରା ନିଆଯାଇଥୁବା ସମୟ ମାପ କର ଏବଂ ଏହାର ଆବର୍ଷ କାଳ ଗଣନା କର । ଏହାର ଆବର୍ଷ କାଳ ପ୍ରାୟ ସମାନ କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏଥ‌ିରେ ବିଭିନ୍ନ ଓଜନର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନେଇ କିଛି ଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କର । ବିଭିନ୍ନ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଦୋଳି ସହିତ ଏହା ପୁନରାବୃତ୍ତି କର । ଦୋଳିର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସହିତ ଆବର୍ଷ କାଳ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ତାହା ଜାଣ । ଦୋଳି ମଧ୍ଯ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ର ଏକ ଉଦାହରଣ କି ?

୫। ଗତ ଦୁଇଟି ଅଲିମ୍ପିକ୍ ଖେଳରେ ପୁରୁଷ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ୧୦୦ ମିଟର, ୨୦୦ ମିଟର ଏବଂ ୪୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ର ବିଜେତାମାନଙ୍କର ସମୟ ସଂଗ୍ରହ କର । ସେମାନଙ୍କର ବେଗ ଗଣନା କର ଏବଂ ତୁଳନା
କର । କେଉଁ ଘଟଣାରେ ବେଗ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ?

ଆମର ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମୟରେ ସମୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତରେ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିବ । ଆମେ ସମୟକୁ ଦେଖପାରିବୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅନୁଭବ କରିପାରୁବୁ ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ଆମେ କେବଳ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ଗତି ମାପିପାରିବା । ଏହି ସମୟ ବ୍ୟବଧାନଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସେକେଣ୍ଡର ଅଂଶ କିମ୍ବା ମାସ, କିମ୍ବା ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଶତାବ୍ଦୀ ହୋଇପାରେ । ଆମେ କେବଳ କହିପାରିବା ଯେ ଏକ ଘଟଣା କେତେବେଳେ ଘଟିଲା କିମ୍ବା ଏହା କେତେ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଲା । ଯଦିଓ ଆମେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସଠିକତା ସହିତ ସମୟ ମାପ କରିବା ଶିଖୁଛୁ, ଏବଂ ଆମର ଜୀବନ କାନ୍ଥ, ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ହାତ ଘଣ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ‘ସମୟ କ’ଣ ?’ ଏହା ଏକ ଜଟିଳ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇ ରହିଛି ଯାହାର କୌଣସି ସହଜ ଉତ୍ତର ମିଳିନାହିଁ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର

(i) ନୌସଞ୍ଚାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଗର ଏକକ ହେଉଛି _______ ।
Answer:
ନଟ୍

(ii) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହକୁ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇବାପାଇଁ ଯେଉଁ ରକେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ତାର ବେଗ _______ ଯାଏଁ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
୮ କି.ମି.|ସେ.

(iii) ଗ୍ରାଫ୍ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଶିକୁ ନିଆଯିବ ତା’ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ଵାଧୀନ ବା ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ରାଶିକୁ _____ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରାଶିକୁ ______ ନିଆଯାଇଥାଏ ।
Answer:
x-ଅକ୍ଷରେ ଓ y ଅକ୍ଷରେ

(iv) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କରିଥି ଦୂରତାକୁ ବସ୍ତୁର ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ବେଗ

(v) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତି କୁ _______ ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ଵାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।
Answer:
ସମୟ-ଦୂରତା

(vi) ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ _________ ।
Answer:
ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ

ବାମପାର୍ଶ୍ଵର ସମ୍ପର୍କଦ୍ଵୟକୁ ଦେଖ୍ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵର ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି : ସରଳରେଖ୍ :: ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି : _______
Answer:
ଆବର୍ତୀ

(ii) ଦୋଳି ଖେଳିବା ଗତି : ଦୋଳନଗତି : ଘଣ୍ଟାର ସେକେଣ୍ଡ କଣ୍ଟାର ଗତି : _______
Answer:
ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି

(iii) ଦୂରତାର ଏକକ : ମିଟର :: ବେଗର ଏକକ : _______
Answer:
ମି.|ସେ.

(iv) ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ : ସେକେଣ୍ଡ : ସମୟର ବୃହତ୍ତର ଏକକ : ______
Answer:
ମିନିଟ୍

(v) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହର ବେଗ : 8 କି.ମି./ସେ :: କଇଁଛର ବେଗ : ______
Answer:
8 ./69.

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥୁଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ ଘଣ୍ଟା ଅଟେ ।
Answer:
ସମୟର ମୌଳିକ ଏକକ ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ ।

(ii) ଦୁଇଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ସେଣ୍ଟିମିଟର ରେ ମପାଯାଏ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା କିଲୋମିଟରରେ ମପାଯାଏ ।

(iii) ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ସମାନ ବେଗରେ ଗତି କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଅସମ ବେଗରେ ଗତି କରିଥାନ୍ତି ।

(iv) ଗୋଟିଏ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ଧ୍ରୁବ ନୁହେଁ ।
Answer:
ଗୋଟିଏ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ଧ୍ରୁବ ଅଟେ ।

(v) ଟ୍ରେନ୍‌ର ବେଗ ମି.|ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।
Answer:
ଟ୍ରେନର ବେଗ କି.ମି.|ଘ.ରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ସମ୍ପର୍କ ବାଛି ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦୋଳନ ସମୟ	ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
ନୌସଂଚାଳନ	ମିଟର
ଦୂରତା	ବିରାମ ଘଡ଼ି
ଦିଲ୍ଲୀ	ନଟ୍
ବସ୍ତୁର ଗତି	ସମୟ-ଦୂରତା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦୋଳନ ସମୟ	ବିରାମ ଘଡ଼ି
ନୌସଂଚାଳନ	ନଟ୍
ଦୂରତା	ମିଟର
ଦିଲ୍ଲୀ	ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
ବସ୍ତୁର ଗତି	ସମୟ-ଦୂରତା

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ କ’ଣ ?
(ମି./ସେ., କି.ମି./ଘଣ୍ଟା, ମାଇଲ୍‌/ଘଣ୍ଟା, ମିଟର/ଘଣ୍ଟା)
Answer:
ମି./ସେ.

(ii) ଗୋଟିଏ କଇଁଛର ବେଗ ପ୍ରାୟ କେତେ ?
(୮ ସେ.ମି./ସେ., ୧୨ ସେ.ମି./ସେ., ୧୦ ସେ.ମି.|ସେ., ୧୮ ସେ.ମି./ସେ.)
Answer:
୮ ସେ.ମି./ସେ.

(iii) ମହାଶୂନ୍ୟରେ ଆଲୋକର ବେଗ କେତେ ମି.|ସେ. ?
(3 × 10⁸, 3 × 10⁶, 3 × 10⁵, 3 × 10⁷)
Answer:
3 × 10⁸

(iv) ଦିଲ୍ଲୀର ଜନ୍ତର-ମନ୍ତରଠାରେ କେଉଁଘଡ଼ି ଅଛି ?
(ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ବାଲୁକାଘଡ଼ି, ଜଳଘଡ଼ି, ବିରାମଘଡ଼ି)
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି

(v) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି କେଉଁ ପ୍ରକାର ଗତି ?
(ସରଳରେଖ, ବୃତ୍ତୀୟ, ଆବର୍ଜୀ, ଦୋଳନ)
Answer:
ଆବର୍ଜୀ

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କରିଥି ଦୂରତାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଗତି
(ii) ବେଗ
(iii) ତ୍ଵରଣ
(iv) ଶକ୍ତି
Answer:
(ii) ବେଗ

(ଖ) କୌଣସି ବସ୍ତୁର ସମୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଗତି
(ii) ବେଗ
(iii) ତ୍ଵରଣ
(iv) ଶକ୍ତି
Answer:
(i) ଗତି

(ଗ) ‘ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥବା ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି’ କେଉଁ ଗତିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ?
(i) ସରଳରେଖିକ
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ
(iii) ଆବର୍ତୀ
(iv) ଦୋଳନ
Answer:
(iii) ଆବର୍ତୀ

(ଘ) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ଯଦି ତା’ର ବେଗ ମୁହଁମୂହଁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, ଏପରି ଗତିକୁ କେଉଁ ଗତି କୁହାଯାଏ ?
(i) ନୈକସମାନ ଗତି
(ii) ସମଗତି
(iii) ବିସମ ଗତି
(iv) ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି
Answer:
(i) ନୈକସମାନ ଗତି

(ଙ) ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାରେ ବସ୍ତୁର କେଉଁ ଗତି ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ ?
(i) ସରଳରେଖକ ବା ବୃତ୍ତୀୟ
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ ବା ଆବର୍ତ୍ତୀ
(iii) ଆବର୍ତୀ ବା ଦୋଳନ
(iv) ଦୋଳନ ବା ସରଳରୈଖିକ
Answer:
(iii) ଆବର୍ତୀ ବା ଦୋଳନ

(ଚ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କାହାଦ୍ଵାରା ଗତିଶୀଳ ଯାନର ବେଗ ମପାଯାଏ ?
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର
(iii) ଷ୍ଟପ୍ଚ୍
(iv) ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ି
Answer:
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର

(ଛ) ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଘଡ଼ି ବ୍ୟହାର କରାଯାଏ ?
(i) ଜଳଘଡ଼ି
(ii) ବାଲୁକାଘଡ଼ି
(iii) ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି
(iv) ବିରାମଘଡ଼ି
Answer:
(iv) ବିରାମଘଡ଼ି

(ଜ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ କାହାଦ୍ଵାରା ଗତିଶୀଳ ଯାନର ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ମାପ କରାଯାଏ ?
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର
(ii) ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର
(iii) ଷ୍ଟପ୍ଚ୍
(iv) ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ି
Answer:
(i) ଓଡ଼ୋମିଟର

(ଝ) ଗୋଟିଏ ଗତିଶୀଳ ବସ୍ତୁର ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ କେଉଁ ଗ୍ରାଫ୍ ଅଟେ ?
(i) ବାରଗ୍ରାଫ୍
(ii) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ
(iv) ସ୍ତମ୍ଭ ଗ୍ରାଫ୍
Answer:
(ii) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍

(ଞ) ତଥ୍ୟକୁ ଆନୁପାତିକ ପରିମାଣ ଅନୁଯାୟୀ ବୃତ୍ତାକାର ଗ୍ରାଫ୍‌ରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ କ’ଣ କହନ୍ତି ?
(i) ବାରଗ୍ରାଫ୍
(ii) ବୃତ୍ତୀୟ ଗ୍ରାଫ୍
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ
(iv) ରେଖାଗ୍ରାଫ୍
Answer:
(iii) ପାଇଚାର୍ଟ

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁର ଗତି କେତେ ପ୍ରକାର ଓ କ’ଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁର ଗତି ସରଳରେଖ, ଦୋଳନ, ବୃତ୍ତୀୟ ଓ ଆବର୍ତୀ ହୋଇପାରେ ।

(ii) ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷରେ ବୁଲିବା କି ପ୍ରକାର ଗତି ?
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷରେ ବୁଲିବା ଆବର୍ତୀ ଗତି ।

(iii) ଘଡ଼ିର ସୂଚକ କଣ୍ଟାର ଗତି କି ପ୍ରକାର ଗତି ?
Answer:
ଘଡ଼ିର ସୂଚକ କଣ୍ଟାର ଗତି ଆବର୍ତୀ ଗତି ।

(iv) ବସ୍ତୁର ବେଗ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ ତାହାକୁ ସେ ବସ୍ତୁର ବେଗ କୁହାଯାଏ ।

(v) ଦୂରତା, ସମୟ ଓ ବେଗର ମୌଳିକ ଏକକ କ’ଣ ?
Answer:
ଦୂରତା ମାପର ମୌଳିକ ଏକକ ମିଟର, ସମୟ ମାପର ସେକେଣ୍ଡ ଓ ବେଗ ମାପର ମୌଳିକ ଏକକ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ।

(vi) ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ କେଉଁ ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ?
Answer:
ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ ସମୟ-ଦୂରତା ଗ୍ରାଫ୍ ଦ୍ଵାରା ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ ।

(vii) ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାର କେଉଁ ଗତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:
ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ଘଣ୍ଟାର ଦୋଳନ ଗତି ବା ଆବର୍ତ୍ତୀ ଗତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

(viii)ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଧୀର, କ୍ଷୀପ୍ର କିପରି ଜାଣିବା ?
Answer:
ଦୁଇଟି ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଧୀର କିଏ କ୍ଷୀପ୍ର ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ବେଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ।

(ix) ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି କେଉଁ ପ୍ରକାରର ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ସରଳରେଖ୍ୟ ଗତି ।

(x) ସ୍ଥିରବସ୍ତୁ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଯେଉଁ ବସ୍ତୁ ସମୟ ସହ ନିଜର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ସ୍ଥିରବସ୍ତୁ କହନ୍ତି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସମଗତି ଓ ଅସମଗତି କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:

• ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ତେବେ ସେପରି ଗତିକୁ ସମଗତି କୁହାଯାଏ ।
• ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ତା’ର ବେଗ ଯଦି ବାର୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ଏପରି ଗତିକୁ ଅସମଗତି କୁହାଯାଏ ।

Question 2.
ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତୀୟ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ବୃତ୍ତୀୟ ଗତିର ଉଦାହରଣ –

• ଘଣ୍ଟାର ସେକେଣ୍ଡ କଣ୍ଟାର ଗତି ।
• ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥ‌ିବାର ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ।

Question 3.
ଦୁଇଟି ଆବର୍ଷ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ଆବର୍ତ୍ତ ଗତିର ଉଦାହରଣ

1. ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।
2. ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥ୍‌ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।

Question 4.
ଦୁଇଟି ସରଳରୈଖିକ ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ସରଳରୈଖିକ ଗତିର ଉଦାହରଣ

1. ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ମାର୍ଚ୍ଚଫାଷ୍ଟ କରି ଯାଉଥ‌ିବା ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ସମୂହ ଗତି ।
2. ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚାଳକର ପକେଟରେ ଥିବା କଲମର ଗତି ।

Question 5.
ଦୁଇଟି ଏକାଧ୍ଵକ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
ଦୁଇଟି ଏକାଧ୍ଯକ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ-

• ଗୋଟିଏ ସିଧା ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ସାଇକେଲ ଚକର ଗତି ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ।

Question 6.
ଗ୍ରାଫ୍ ପାଇଁ ସ୍କେଲ୍ ବାଛିବାବେଳେ କେଉଁ ବିଷୟ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନଦେବା ଉଚିତ୍ ?
Answer:

• ଗ୍ରାଫ୍ ଆଙ୍କିବାକୁ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ସାରଣୀରେ ଥ‌ିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ମୂଲ୍ୟ କେତେ ସ୍ଥିର କରିବା ଉଚିତ ।
• ରାଶିମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ କେତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ସ୍କେଲ୍ ଏମିତି ନେବାକୁ ହେବ ଯେମିତି ଏହି ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ମୂଲ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଅକ୍ଷମାନଙ୍କରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହେବ ।
• ସ୍କେଲ୍ ଏମିତି ବାଛିବ ଯେପରି ଗ୍ରାଫ୍ କାଗଜଟି ପ୍ରାୟ ପୂରାପୂରି ବ୍ୟବହାର ହେବ ।

Question 7.
ଗତିଶୀଳ କାରର ଓଡ଼ୋମିଟରରେ ମାପାଙ୍କ ଅପରାହ୍ନ ୩ଟାରେ ୭୨୮୫୫ କି.ମି. ଅପରାହ୍ନ ୩.୪୫ରେ ୭୨୯୫୫ କି.ମି. ଅଟେ । ଏହି ସମୟ ଅବସ୍‌ରେ କାର୍‌ଟିର ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ବେଗ ସ୍ଥିର କର ।
Answer:
ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା
=(72855 କି.ମି. – 72955 କି.ମି.)
= 100 କି.ମି.
ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ = 3.45 -3.00
= 45 ମିନିଟ୍
= \(\frac{45}{60}\) ଘଣ୍ଟା = \(\frac{3}{4}\) ଘଣ୍ଟା

=100 କି.ମି. ÷ \(\frac{3}{4}\) ଘଣ୍ଟା
= 100 × କି.ମି. ଘଣ୍ଟା = \(\frac{400}{3}\) କି.ମି. ଘଣ୍ଟା

Question 8.
ସମଗତି ଓ ଅସମଗତି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଗଣନା କରିବା ପାଇଁ ତାହାର କ’ଣ କ’ଣ ନିଷ୍କ୍ରିୟ କରିବା ଦରକାର ?
Answer:
(i) ଯଦି କୌଣସି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବେଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ, ତେବେ ସେପରି ଗତିକୁ ସମଗତି କୁ ହାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଗତି କଲାବେଳେ ତା’ର ବେଗ ଯଦି ବାରମ୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ ଏପରି ଗତିକୁ ଅସମଗତି କୁହାଯାଏ ।

(ii) ଏକକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଯେତିକି ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ, ତାହାକୁ ସେ ବସ୍ତୁର ବେଗ କୁହାଯାଏ । ତେବେ ଦୂରତାର ଏକକ ମିଟର ଓ ବେଗର ଏକକ ମିଟର ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ ।

(iii)

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗତି କ’ଣ ? ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଗତିର ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ଦିଗ ଓ ଦୂରତା ସମୟ ଅନୁସାରେ ନ ବଦଳିଲେ ବସ୍ତୁଟି ସ୍ଥିର ଏବଂ ଏଥରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବି ବଦଳିଲେ ତାହା ଗତିଶୀଳ ।
(ii) ଗତି ସାଧାରଣତଃ ଚାରି ପ୍ରକାରର ଅଟେ ; ଯଥା – ସରଳରେଖ ଗତି, ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି, ଆବର୍ତୀ ଗତି ଏବଂ ଦୋଳନ ଗତି ।

ସରଳରେଖ୍ୟ ଗତି – ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କଲେ, ତା’ର ଗତିକୁ ସରଳରେଖ୍ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ – ପେଣ୍ଡୁଟିଏ ଗଡ଼େଇଲେ ସେ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରିଥାଏ, ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରିଥାଏ ।
ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି – ଯଦି କୌଣସି ଏକ ବସ୍ତୁ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରୁଥାଏ, ତେବେ ତା’ର ଗତିକୁ ବୃତ୍ତୀୟ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ – ଚକ୍ରବାଣର ଗତି, ସାଇକେଲ୍ ଚକର ଗତି, ଚକ୍ରଦୋଳିର ଗତି ଇତ୍ୟାଦି ।
ଆବର୍ତୀ ଗତି – ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି, ନିଜର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥିବା ପୃଥ‌ିବୀର ଗତି ଇତ୍ୟାଦି ଆବର୍ତ୍ତୀ ଗତିର ଉଦାହରଣ ।
ଦୋଳନ ଗତି – ତୁମେ ଦୋଳି ଖେଳୁଥ‌ିବାବେଳେ ଦୋଳିଟି ଏପଟ ସେପଟ ହୋଇ ଅର୍ଥାତ୍ ଥରେ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଗତି କରିଥାଏ । ସେହିପରି ଭାବରେ ଘଣ୍ଟାରେ ଥ‌ିବା ଦୋଳକ ଓ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଏପଟ ଓ ସେପଟ ହୋଇ ଗତି କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ଗତିକୁ ଦୋଳନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।

Question 2.
ସରଳ ଦୋଳକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବୁଝାଅ । ସେକେଣ୍ଡ ଦୋଳକ କ’ଣ ?
Answer:
ସରଳ ଦୋଳକ :

1. ସରଳ ଦୋଳକର ସୂତାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ 1 ମିଟର । ସୂତାରୁ ଝୁଲିଥିବା ଛୋଟ, ଭାରୀ (ସାଧାରଣତଃ ଗୋଲାକାର) ବସ୍ତୁକୁ ଗୋଲକ (Bob) କୁହାଯାଏ ।
2. ଦୋଳକର ବକୁ A ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଟାଣି ଛାଡ଼ିଦେଲେ ବର୍‌ଟି ଦୋଳନ କରି ମାଧ୍ୟ ଅବସ୍ଥାନ ଅତିକ୍ରମ କରି ‘B’ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଯିବ ।
   
3. B ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ବଟି ଦୋଳନ କରି ମାଧ ଅବସ୍ଥାନ O ଦେଇ A ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଫେରିବ ।
4. ଏହିପରି ବବ୍ ନିରନ୍ତର ଗତିକରି ଚାଲିବ । ବତ୍‌ର ଏହି ଗତିକୁ ଦୋଳନ ଗତି କୁହାଯାଏ ।
5. ବଚ୍‌ଟି ସ୍ଥିତି Aରୁ ସ୍ଥିତି Bକୁ ଯାଇ ପୁଣି ସ୍ଥିତି Aକୁ ଫେରିଆସିବାକୁ ଯେତିକି ସମୟ ନିଏ ତାହା ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସରଳ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ କୁହାଯାଏ ।

ସେକେଣ୍ଡ ଦୋଳକ :

1. ଯେଉଁ ଦୋଳକର ଦୋଳନ ସମୟ ୨ ସେକେଣ୍ଡ ଅଟେ, ତାହାକୁ ସେକେଣ୍ଡ-ଦୋଳକ କୁହାଯାଏ ।
2. ଏବେ ଡିଜିଟାଲ ଘଡ଼ିମାନଙ୍କରେ ଅଣୁର ଦୋଳନ ସମୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ସମୟ ମପାଯାଉଛି ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 10 The Other Side of Zero MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on The Other Side of Zero Class 6

The Other Side of Zero MCQ Class 6

Class 6 Maths The Other Side of Zero MCQ

Question 1.
The additive inverse of – 4 is:
(a) 2
(b) 4
(c) -4
(d) -2
Solution:
(b) 4
We know that every number has another number associated to it which when added to the number gives zero.
∴ The additive inverse of – 4 is 4 as -4 + 4 = 0.

Question 2.
Number of integers lying between – 1 and 1 is:
(a) 3
(b) 2
(c) 1
(d) 0
Solution:
(c) 1
The integers between – 1 and 1 are the integers that come after – 1 and before 1.
So, 0 is the only integer between – 1 and 1.
Hence, there is only one integer between – 1 and 1.

Question 3.
– 22 + 33 + 21 – 38 – 16 + 19 =
(a) -3
(b) – 7
(c) 0.3
(d) 7
Solution:
(a) -3
-22 + 33 + 21 – 38 – 16 + 19
= (-22 – 38 – 16) + (+33 + 21 + 19) [Grouping positive and negative integers]
= (-76) + (+ 73) = – 3

Question 4.
The sum of two integers is 36. If one of them is – 24, then the other integer is:
(a) – 12
(b) 60
(c) 12
(d) -60
Solution:
(b) 60
It is given that the sum of two integers is 36 and one of them is – 24.
Since the sum is 36, the other integer is obtained bv subtracting – 24 from 36.
∴ Required integer = 36 – ( – 24)
= (+ 36) + (+ 24)
[The number that is being subtracted can be replaced by its additive inverse and then added.]
= 60

Question 5.
If a lift goes from floor – 2 to floor + 3, how many floors did it move?
(a) 2
(b) 3
(c) 4
(d) 5
Solution:
(d) 5
We know, target position – starting position = movement
Here, target position = + 3;
Starting position = – 2
∴ Movement = +3 – (-2) = + 3 + (+2)
= 5 floors

Question 6.
Choose the greatest integer among all the given integers:
(a) -10
(b) -5
(c) 0
(d) -1
Solution:
(c) 0
Given integers are – 10, – 5, 0 and – 1.
We know that zero is greater than every negative integer. Also, a number that is more to the left of zero on the number line has a smaller value.
∴ The given integers can be arranged in ascending order as: – 10, – 5, – 1, 0 Thus, 0 is the greatest integer among the given integers.

Question 7.
Which of the following integers is 4 less than – 3?
(a) 2
(b) -2
(c) 7
(d) -7
Solution:
(d) -7
To find the integer which is 4 less than – 3, we start at – 3 on the number line and move 4 steps backward. We reach – 7. Hence, the required integer is – 7.

Question 8.
Which of the following statements is true?
(a) -3 > 2
(b) -1 > 0
(c) 0 > -5
(d) -6 > -2
Solution:
(c) 0 > -5
A number is smaller than all the numbers to its right on the number line and larger than all the numbers to its left.
-3 is to the left of 2, so -3 < 2. Therefore, option (a) is incorrect.
-1 is to the left of 0, so -1 < 0. Therefore, option (b) is incorrect. 0 is to the right of -5, so 0 > -5. Therefore, option (c) is correct.
-6 is to the left of -2, so -6 < -2. Therefore, option (d) is incorrect.

Question 9.
3 + (-3) + 3 + (-3) + 3 + (-3) + … upto 189 terms, is equal to:
(a) 567
(b) -567
(c) 3
(d) -3
Solution:
(c) 3
We know that the sum of an integer with its additive inverse is zero.
The additive inverse of – 3 is 3.
∴ 3 + (-3) = 0
Here, the total number of terms is 189 i.e. odd. So, we have
3 + [(-3) + 3] + [(-3) + 3] +[(-3) + 3] + … = 3 + 0 + 0 + 0 + … = 3

Question 10.
Which of the following subtractions is correctly represented by the given arrangement of tokens?

(a) (-8) + (-5)
(b) (+8) – (+5)
(c) (-8) – (-5)
(d) (+8) – (-5)
Solution:
(b) (+8) – (+5)
Clearly, 5 positive tokens are taken away from 8 positive tokens.
So, the given arrangement of tokens represents (+ 8) – (+ 5).

Question 11.
How many minimum zero-pairs must be introduced to model -5 – (+ 2) using tokens?
(a) 1
(b) 2
(c) 3
(d) 4
Solution:
(b) 2

Since there are no positive tokens initially, two zero-pairs must be added in order to remove two positives.
-5 – (+2) = -7
Thus, two zero-pairs are needed.

Question 12.
The border sum of the given grid is:

(a) -3
(b) 2
(c) 3
(d) – 2
Solution:
(b) 2
Sum of numbers in the top row
= (-2) + 3 + 1 – 2
Sum of numbers in the bottom row
= 4 + (-3) + 1 = 2
Sum of numbers in the left column
= (-2) + 0 + 4 = 2
Sum of numbers in the right column
= 1 + 0 + 1 = 2
So, the border sum of the given grid is 2.

Question 13.
(+ 6) + (- 9) = -3 is correctly represented by:

Solution:

(+6) + (-9) = – 3
There must be 6 positive tokens and 9 negative tokens. So, we can remove six zero pairs and then we are left with 3 negative tokens.

Question 14.
Which of the following subtractions is correctly represented by the given arrangement of tokens?

(a) (+7) – (-4)
(b) (+7) – (+4)
(c) (-7) + (-4)
(d) (-7) – (-4)
Solution:
(d) (-7) – (-4)
Clearly, 4 negative tokens are taken away from 7 negative tokens.
So, the given arrangement of tokens represents (-7) – (-4).

Question 15.
Which of the following statements are correct?
(i) The additive inverse of — 5 is 5.
(ii) – 5 < 0 < 5
(iii) The successor and predecessor of – 5 are – 6 and – 4 respectively.
(iv) The absolute value of – 5 is 5.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (iii) and (iv)
(b) (i), (ii) and (iv)
(c ) (i), (ii) and (iii)
(d) (ii), (iii) and (iv)
Solution:
(b) (i), (ii) and (iv)
(i) We know that two numbers are said to be
additive inverse of each other if their sum is zero.
Therefore, the additive inverse of -5 is 5 as (-5) + 5 = 0.
Thus, statement (1) is correct.

(ii) Since 0 is greater than every negative integer and less than every positive integer.
-5 < 0 < 5.
Thus, statement (ii) is correct.

(iii) If we move 1 to the right of a number, we get the successor of that number and if we move 1 to the left of a number, we get the predecessor of that number.
The successor and predecessor of – 5 are
– 4 and – 6 respectively.
Thus, statement (iii) is incorrect.

(iv) The absolute value of a negative integer is the same as the integer but without the negative sign.
The absolute value of – 5 is 5.
Thus, statement (iv) is correct.

Question 16.
Which of the following are correct?
(i) -3 < -2 < -1
(ii) -2 < -5 < 1
(iii) -5 < 8 < 10
(iv) -2 < 0 < 1
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (iii) and (iv)
(b) (i), (ii) and (iii)
(c) (i), (ii) and (iv)
(d) (ii), (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i), (iii) and (iv)
(i) A number farther to the left of zero on the number line has a smaller value.
∴ -3 < -2 < -1
(i) is correct.

(ii) Every positive integer is greater than every negative integer and a number farther to the left of zero on the number line has a smaller value.
∴ -5 < -2 < 1
(ii) is incorrect.

(iii) A number located farther to the right of zero on the number line is greater in value.
∴ 5 < 8 < 10
(iii) is correct.

(iv) On the number line, the numbers right to 0 are greater than 0, and the numbers left to 0 are less than 0.
-2 < 0 < 1 (iv) is correct.

Question 17.
Which of the following statements are correct?
(i) The number that is being subtracted can be replaced bv its additive inverse and then added.
(ii) The absolute value of -7 is equal to the absolute value of 7.
(iii) The absolute value of -2 is less than -1.
(iv) The border sum of the given grid is 3.

Choose the correct option from the following:
(a) (i) and (iii) only
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (ii) and (iv)
(d) (iii) and (iv) only
Solution:
(c) (i), (ii) and (iv)
(i) The number that is being subtracted can be replaced by its additive inverse and then added.
For example, 3 – (-5) = 3 + (+ 5) = 8 (i) is correct.
(ii) The absolute value of a positive integer is the integer itself.
∴ Absolute value of 7 = 7
The absolute value of a negative integer is the same as the integer but without the negative sign.
∴ Absolute value of -7 = 7
(ii) is correct.

(iii) Absolute value of -2 = 2 and 2 > -1.
(iii) is incorrect.

(iv) Sum of numbers in the top row = (-1) + (- 2) + 6 = 3
Sum of numbers in the bottom row = 0 + 2 + 1 = 3
Sum of numbers in the left column = -1 + 4 + 0 = 3
Sum of numbers in the right column = 6 + (- 4) + 1 = 3
∴ The border sum of grid is 3.
(iv) is correct.

The Other Side of Zero Class 6 Assertion and Reason Questions

The following questions are Assertion and Reason based questions. Two statements are given, one labelled as Assertion (A) and the other is labelled as Reason (R). Select the correct answer to these questions from the codes (a), (b), (c) and (d) as given below.
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 1.
(A): Zero is a positive integer.
(R): Zero lies between – 1 and + 1.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We know that zero is neither positive integer nor negative integer.
And, zero lies between – 1 and + 1 on the number line.
Thus, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

Question 2.
(A): The additive inverse of- 5 is + 5.
(R): The additive inverse of a number is the same number with the opposite sign.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that the additive inverse of a number is the same number with the opposite sign.
So, the additive inverse of – 5 is + 5.
Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 3.
(A): – 5 is greater than – 2.
(R): A number is smaller than every number that is to its right on the number line.
Solution:
(d) A is false but R is true.
A number is smaller than any number positioned to its right on the number line.
Since – 2 is to the right of- 5, – 5 is smaller than -2.
Thus, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

Question 4.
(A): On the number line, – 5 is at a greater distance from zero than – 8.
(R): Farther a number from zero on left, smaller is the value.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We know that the farther ,a number is to the left of zero on the number line, the smaller its value.
Since – 8 is to the left of – 5, – 8 is at a greater distance from 0 than – 5.
Thus, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

The Other Side of Zero Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
The number that is neither positive nor negative is _________ .
Solution: zero
The number that is neither positive nor negative is zero.

Question 2.
On a number line, integers to the left of zero are called _______ integers.
Solution: negative
On a number line, integers to the left of zero are called negative integers.

Question 3.
Use unmarked number lines to evaluate these expressions -87 + (-133) = ________ .
Solution: -220
We start at -87 and move 133 steps backward on the number line.

Therefore, -87 + (-133) = -220

Question 4.
The additive inverse of zero is ________ .
Solution: zero
We know that the additive inverse of a number is the number which, when added to the original number, gives zero. Here, 0 + 0 = 0
Therefore, the additive inverse of zero is zero.

Question 5.
Integers to the right side of zero are _______ than those to the left side on number line.
Solution: greater
A number is smaller than all the numbers to its right on the number line and larger than all the numbers to its left.
Therefore, integers to the right side of zero are greater than those to the left side on number line.

Question 6.
The number of integers lying between – 3 and 2 is _______ .
Solution: four
The integers that come between – 3 and 2 on the number line are – 2, – 1, 0 and 1.
So, the number of integers lying between – 3 and 2 is four.

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 11 Question Answer Odia Medium ଆଲୋକ : ଛାୟା ଓ ପ୍ରତିଫଳନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 11 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 11 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସ୍ତୁ ?
ମଙ୍ଗଳ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଧ୍ରୁବ ତାରା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଶୁକ୍ର, ଦର୍ପଣ
Answer:
ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତଗୁଡ଼ିକ ହେଲା – ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧ୍ରୁବ ତାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତୁ କାରଣ ଏହି ବସ୍ତଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି ।

Question 2.
ସ୍ତମ୍ଭ ‘କ’ରେ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ରେ ଥିବା ତଥ୍ୟ ସହିତ ମେଳ କରାଅ ।

ସ୍ତମ୍ଭ ‘କ’	ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’
(i) ପିହୋଲ କ୍ୟାମେରା	(କ) ଆଲୋକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରେ ।
(ii) ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ	(ଖ) ବସ୍ତୁ ପଛରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ଅନ୍ଧକାର ଅଞ୍ଚଳ ।
(iii) ସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ	(ଗ) ଓଲଟା ପ୍ରତିଛବି ଗଠନ କରେ ।
(iv) ଛାୟା	(ଘ) ଏହା ଦେଇ ଆଲୋକ ପ୍ରାୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗତିକରେ ।

Answer:

ସ୍ତମ୍ଭ ‘କ’	ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’
(i) ପିହୋଲ କ୍ୟାମେରା	(ଗ) ଓଲଟା ପ୍ରତିଛବି ଗଠନ କରେ ।
(ii) ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ	(କ) ଆଲୋକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରେ ।
(iii) ସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ	(ଘ) ଏହା ଦେଇ ଆଲୋକ ପ୍ରାୟ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗତିକରେ ।
(iv) ଛାୟା	(ଖ) ବସ୍ତୁ ପଛରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ଅନ୍ଧକାର ଅଞ୍ଚଳ ।

Question 3.
ସରୋଜ, ରେଖା, ପ୍ରମୋଦ ଓ ରିମା ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ପାଇପ୍ ଦେଇ ଦେଖୁଛନ୍ତି । ଚିତ୍ରରେ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ଦେଖୁପାରିବ ?

Answer:
ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରୁ ରେଖା ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ପାଇପ୍ ବାଟଦେଇ ଦେଖୁପାରିବ । କାରଣ ରେଖା ଏକ ସଳଖ ପାଇପ୍‌ରେ ଦେଖୁଛି ଏବଂ ଆଲୋକ ସର୍ବଦା। ଏକ ସରଳରେଖାରେ ହିଁ ଗତି କରିଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଅନ୍ୟମାନେ ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ଦେଖୁପାରିବେ ନାହିଁ ।

Question 4.
ଚିତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ (ଶରୀରର ଛାୟା ଗଠନକୁ ନେଇ) କେଉଁଟି ଠିକ୍ ଚିତ୍ର ?

Answer:
ଶରୀରର ଛାୟା ଗଠନକୁ ନେଇ ‘ଘ’ ହେଉଛି ଠିକ୍ ଚିତ୍ର କାରଣ ଏଠାରେ ଆଲୋକ ଉତ୍ସର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବରେ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ବସ୍ତର ଛାୟା (i) ପଶ୍ଚିମରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ । ପୁନଶ୍ଚ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନକୁ ନେଇ ଛାୟାର ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।

Question 5.
ଚିତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏକ ସ୍ଥିର ଟର୍ଚ୍ଚ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବଲ୍‌ ରଖ୍ କାନ୍ଥରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ଛାଇକୁ ଦେଖ ପରିସ୍ଥତି

(i) ବଲ୍‌ ଟର୍ଚ୍ଚର ଅତି ନିକଟରେ ଅଛି ପରିସ୍ଥତି
(ii) ବଲ୍‌ କାନ୍ଥ ନିକଟରେ ଅଛି । ଉଭୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିବା ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ (କ ଓ ଖ) ଛାୟାର ସବୁଠାରୁ ସଠିକ୍ ଉପସ୍ଥାପନା ବାଛ ।
Answer:
ପରିସ୍ଥତି (i) ରେ ଛାୟାର ସବୁଠାରୁ ସଠିକ୍ ଉପସ୍ଥାପନା ହେଉଛି ଚିତ୍ର (ଖ) କାରଣ ବଲ୍‌ ଟର୍ଚ୍ଚର ଅତି ନିକଟରେ ଥ‌ିବାରୁ ବଲ୍‌ ଅଧ‌ିକ ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ଅବରୋଧ କରିଥାଏ । ଏହା ଫଳରେ କାନ୍ଥରେ ବୃହତ୍ତର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

ପରିସ୍ଥତି (ii) ରେ ଛାୟାର ସବୁଠାରୁ ସଠିକ୍ ଉପସ୍ଥାପନା ହେଉଛି ଚିତ୍ର (କ) କାରଣ ବଲ୍‌ କାନ୍ଥ ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ଏହା କମ୍ ପରିମାଣର ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ଅବରୋଧ କରିଥାଏ । ଏହା ଫଳରେ କାନ୍ଥରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

Question 6.
ଚିତ୍ର ଆଧାରରେ ଟର୍ଜର ଅବସ୍ଥିତିକୁ (‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ) ଏବଂ ବଲ୍‌ ଛାୟାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ (‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ) ସହିତ ମିଳାଅ ।

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଯଦି ଟର୍ଚ୍ଚ ବଲ୍ ପାଖରେ ଥାଏ	ଛାଇ ବଡ଼ ହେବା
ଯଦି ଟର୍ଚ୍ଚ ଦୂରରେ ଥାଏ	ଛାଇ ଛୋଟ ହେବା
ଯଦି ବଲ୍‌କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ଅଲଗା କରାଯାଏ	ସ୍କ୍ରିନ୍‌ରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯିବ
ଯଦି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦୁଇଟି ଟର୍ଚ୍ଚ ବଲ୍‌ର ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥାଏ	ସ୍କ୍ରିନ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ଛାୟା ଦେଖାଯିବ

Question 7.
ଧରାଯାଉ ତୁମେ (ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଭଳି) ଗଛଟିକୁ ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରାରେ ଦେଖୁଛ । ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରାରେ ଗଛର କିପରି ପ୍ରତିଛବି ପଡ଼ିବ ତାହାର ଗୋଟିଏ ରୂପରେଖ ଅଙ୍କନ କର ।

Answer:

ପିହୋଲ କ୍ୟାମେରାରେ ଗଛର ଏକ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

Question 8.
ଗୋଟିଏ କାଗଜରେ ତୁମ ନାମ ଲେଖ । ଗୋଟିଏ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ସାମ୍ନାରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ କାଗଜଟିକୁ ଧରି ରଖ । ପ୍ରତିଛବିର ଏକ ରୂପରେଖ ଦିଅ । ତୁମେ କ’ଣ ଭିନ୍ନତା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ? ଏହାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:
ଗୋଟିଏ କାଗଜରେ ତୁମର ନାମ ଲେଖୁ କାଗଜଟିକୁ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ସାମନାରେ ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବେ ଧରିଲେ କାଗଜରେ ଥ‌ିବା ଅକ୍ଷରର ପ୍ରତିଛବି ପାର୍ଶ୍ୱ-ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ବ ଓଲଟା ହେବ । ଦର୍ପଣ ମଧ୍ୟରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ ଓଲଟା ଦେଖାଯିବ । ଦର୍ପଣ ଭିତରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଛବି ସମାନ ଆକୃତିର ଓ ବସ୍ତୁଠାରୁ ସମାନ ଦୂରତାରେ ସୃଷ୍ଟିହେବ ।

Question 9.
ସକାଳ ୯ଟା, ୧୨ଟା ଓ ଅପରାହ୍ନ ୪ଟାରେ ତୁମ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମ ଛାଇର ଲମ୍ବ ମାପ । ତୁମ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ ।
(i) କେଉଁ ସମୟରେ ତୁମ ଛାଇର ଲମ୍ବ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ?
(ii) ଏପରି କାହିଁକି ହୁଏ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
ସକାଳ ୯ : ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ଛାଇର ଲମ୍ବ ଅଧୂକ ବଡ଼ ହେବ କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶର ତଳଭାଗରେ ବା ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ରହିଥାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥ‌ିବା ଆଲୋକରଶ୍ମି କୌଣିକ ଭାବେ ଭୂମି ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ୧୨ : ଏହି ସମୟରେ ତୁମ ଛାଇର ଲମ୍ବ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହେବ, କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅର୍ଥାତ ଆକାଶର ଶୀର୍ଷସ୍ଥାନରେ ରହିଥା’ନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥ‌ିବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଭୂମି ଉପରେ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

ଅପରାହ୍ନ ୪ : ଏହି ସମୟରେ ଛାଇର ଲମ୍ବ ଅଧୁକ ବଡ଼ ହେବ । କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ରହିଥାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଆସୁଥ‌ିବା ରଶ୍ମି କୌଣିକ ଭାବେ ଭୂମି ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।
(i) ମଧ୍ୟାହ୍ନ ୧୨ଟାରେ ଛାଇର ଲମ୍ବ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହେବ ।

Question 10.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉକ୍ତି ଆଧାରରେ ଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ବାଛ । ଉକ୍ତ (କ) : ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିଛବି ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ, ଉକ୍ତି (ଖ) ଗୋଟିଏ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ‘ଞ’ ଏବଂ ‘ଙ’ ର ପ୍ରତିଛବି ସମାନ ଦେଖାଯାଇଛି ।
(କ) ଉଭୟ ବକ୍ତବ୍ୟ ସତ୍ୟ
(ଖ) ଉଭୟ ବକ୍ତବ୍ୟ ମିଥ୍ୟା
(ଗ) ବକ୍ତବ୍ୟ ‘କ’ ସତ୍ୟ କିନ୍ତୁ ବକ୍ତବ୍ୟ ‘ଖ’ ମିଥ୍ୟା
(ଘ) ବକ୍ତବ୍ୟ ‘କ’ ମିଥ୍ୟା କିନ୍ତୁ ବକ୍ତବ୍ୟ ‘ଖ’ ସତ୍ୟ
Answer:
ଉଭୟ ବକ୍ତବ୍ୟ ସତ୍ୟ ଅଟେ । ଭକ୍ତି (କ)ରେ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ । ଉକ୍ତି (ଖ) ରେ ଗୋଟିଏ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ‘T’ ଏବଂ ‘୦’ ର ପ୍ରତିଛବି ସମାନ ଦେଖାଯାଉଛି କାରଣ ଏହାର ବାମ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ଏକାପରି ରହିଛି । ଏହି ପ୍ରକାର ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ଦର୍ପଣ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଲେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 11.
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଆକୃତିର ଏକ ନଳୀ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ନଳୀର ବ୍ୟାସ ଆକାରରୁ ଟିକିଏ ଛୋଟ ଦୁଇଟି ସମତଳ ଦର୍ପଣ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ନଳୀକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁମେ ଗୋଟିଏ ପେରିସ୍କୋପ୍ ତିଆରି ପରିପାରିବ କି

ଯଦି ହଁ, ତେବେ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଅ, କେଉଠାରେ ତୁମେ ଦର୍ପଣ ଦୁଇଟିକୁ ଲଗାଇବ ।
Answer:
(କ) ହଁ, ଏହି ନଳୀକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ‘ପେରିସ୍କୋପ୍’ ତିଆରି କରିଯାଇପାରିବ । ଏହି ପେରିସ୍କୋପରେ ଆଲୋକ ହୋଲ – ୧ ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବେଶ କଲାପରେ ଦର୍ପଣ – ୧ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇ ଦର୍ପଣ-୨
(ଖ) ନଳୀର ଦୁଇ ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ୪୫ କୋଣକରି ଦର୍ପଣ ଦୁଇଟିକୁ ରଖିବାକୁ ହେବ ।
ଦର୍ପଣ-୧ କୁ ପରିସ୍କୋପର ଶୀର୍ଷ ଭାପରେ ୪୫° କୋଣକରି ରଖାଯିବ ଯାହାକି ଆଲୋକକୁ ନଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ତଳ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିବ ।
ଦର୍ପଣ-୨ କୁ ପେରିସ୍କୋପର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ୪୫° କୋଣରେ ରଖୁବାକୁ ହେବ । ଏହି ଦର୍ପଣ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରାଇ, ଦର୍ଶକର ଚକ୍ଷୁ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର କରାଇବ ।

Question 12.
ଆକାଶରେ ବହୁ ଉଚ୍ଚରେ ଉଠୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ଚଢ଼େଇର ପ୍ରତିଛବି ଆମେ ତଳେ ଦେଖୁ ପାରି ନଥାଉ । ତଥାପି ଚଢ଼େଇଟି ଯେବେ ଭୂମିର ଖୁବ୍ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ ଆମେ ଭୂମି ଉପରେ ଚଢ଼େଇର ଛାଇ ଦେଖିପାରୁ । ଚିନ୍ତା କର ଓ ବୁଝାଅ, ଏପରି କାହିଁକି ହୁଏ ?
Answer:
(କ) ଆକାଶରେ ବହୁ ଉଚ୍ଚରେ ଉଡୁଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ଚଢ଼େଇର ପ୍ରତିଛବିକୁ ଆମେ ଭୂମି ଉପରେ ଦେଖୁପାରି ନଥାଉ କାରଣ ଭୂମିଠାରୁ ଚଢ଼େଇର ଦୂରତା ବଢ଼ିଗଲେ, ଚଢ଼େଇର ପ୍ରତିଛବି ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷୁଦ୍ର ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକି ଭୂମି ଉପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇ ନଥାଏ ।

(ଖ) ଯଦି ଚଢ଼େଇଟି ଭୂମିର ଖୁବ୍ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ ତେବେ ଆମେ ଚଢ଼େଇର ଛାୟା ଦେଖିପାରିବା କାରଣ ଏହି ସମୟରେ ଚଢ଼େଇର ପ୍ରତିଛବି ବା ଛାୟା ପୂର୍ବ ତୁଳନାରେ ଟିକେ ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକି ଭୂମି ଉପରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧ । ତୁମେ ରହୁଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ଦେଖୁଛ କି ? ଯଦି ନା, ତେବେ ତୁମେ ବଡ଼ଭାଇମାନଙ୍କଠାରୁ ବୁଝ କି ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସେମାନେ ଆଗରୁ ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ଦେଖୁଥିଲେ କି ନା ? ଯଦି ହଁ, ତେବେ ସେମାନେ ଏବେ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉ ନାହାନ୍ତି ? ଏହାର କାରଣ ଖୋଜ । ଏହି ବିଷୟକୁ ନେଇ ଗୋଟିଏ କାହାଣୀ ଲେଖ ।

୨ । କାର୍ଯ୍ୟ-୪ ର ପୁନରାବୃତ୍ତି କର । ଏକ ରଙ୍ଗୀନ ସ୍ୱଚ୍ଛ କାଗଜରେ ଟର୍ଚ୍ଚର ମୁହଁ ଘୋଡ଼ାଇ ଛାଇର ରଙ୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କର । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର ସ୍ଵଚ୍ଛ, ରଙ୍ଗୀନ କାଗଜ ନେଇ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । କେଉଁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ
ଉପନୀତ ହେଲ ?

୩ । ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତର କେବଳ ମାତ୍ର ଗୋଟିଏ ପ୍ରତିଛବି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ବା ତତୋ ଽ ଧୂକ ଦର୍ପଣକୁ ଗୋଟିଏ କୋଣରେ ବା ସମାନ୍ତରାଳ ଭାବରେ ରଖାଯାଏ ତେବେ କ’ଣ ହେବ ? ନିମ୍ନ ଚିତ୍ର ଭଳି ଦୁଇଟି ଦର୍ପଣ ରଖ୍ ଦେଖ ଓ ଛବିର ପ୍ରକୃତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

୪। ତୁମକୁ ଏକ ଛୋଟ ସମତଳ ଦର୍ପଣର ଖଣ୍ଡ ଦିଆଯାଉଛି । ଦର୍ପଣର ଆକାରଠାରୁ ବହୁତ ବଡ଼ ଗୋଟିଏ ବିରାଟ ଗଛର ପ୍ରତିଛବି ଦର୍ପଣରେ ପଡ଼ିପାରିବ କି ? ଚିନ୍ତା କରି କୁହ । ତା’ପରେ କାର୍ଯ୍ୟଟି ସମ୍ପାଦନ କର । ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ତଥ୍ୟ : ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ନିର୍ଗତ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ୍ ସମୟ ନିଏ । ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯଦି ହଠାତ୍ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ, ତେବେ ଆମେ ତାହା ଆଉ ୮ ମିନିଟ୍ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ ଯାଏ ଜାଣି ପାରିବା ନାହିଁ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ________ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ବାସ୍ତବ

(ii) ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁ ଅପେକ୍ଷା ________ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ସାନ

(iii) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ଉଚ୍ଚତା ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଉଚ୍ଚା ସଙ୍ଗେ _______ ।
Answer:
ସମାନ

(iv) ପରଦା ଉପରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ________ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ବାସ୍ତବ

(v) ଆମେ ________ ଦ୍ଵାରା ଦେଖାରୁ ।
Answer:
ଆଲୋକ

(vi) ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ________ ରେଖାରେ ଗତି କରେ ।
Answer:
ସରଳ

(vii) ବସ୍ତୁର ପ୍ରତି ବି ମ୍ବ _______ ଦର୍ପଣରେ ଓଲଟା ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
ଅବତଳ

(viii) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ _______ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ଆଭାସୀ (ଅବାସ୍ତବ)

(ix) _______ ଦର୍ପଣରେ ମୁହଁ ଦେଖିଲେ ମୁହଁ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
ଅବତଳ

(x) ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ଅତି ନିକଟରେ ବସ୍ତୁ ରଖିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବସ୍ତୁଠାରୁ ________ ହୁଏ ।
Answer:
ବଡ଼

(xi) ଅବତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରରେ ବସ୍ତୁ ରଖିଲେ ତାହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବସ୍ତୁଠାରୁ ________ ହୁଏ ।
Answer:
ସାନ

(xii) ________ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକାର ବସ୍ତୁଠାରୁ ବହୁତ ସାନ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଉତ୍ତଳ

ନିମ୍ନଲିଖ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ । ଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓) ଏବଂ ଭୁଲ୍ ବାକ୍ୟ ପାଖରେ ଛକି (✗) ଦିଅ ।

(i) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
(✗)

(ii) ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ପଛର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମଟରଗାଡ଼ିରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଲଗାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(iii) ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ସିଧା ଏବଂ ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(iv) ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ବାସ୍ତବ, ବଡ଼ ଏବଂ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
(✓)

(v) ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।
Answer:
(✓)

(vi) ଗୋଟିଏ ପୃଷ୍ଠ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆଲୋକର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଆଲୋକର ପ୍ରତିସରଣ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✗)

(vii) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସଜଖ ଓ ସମାନ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ।
Answer:
(✓)

(viii) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରତା ବସ୍ତୁର ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରତା ସହ ସମାନ ନୁହେଁ ।
Answer:
(✗)

(ix) ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଦର୍ପଣ ତିନିପ୍ରକାରର ଅଟେ ।
Answer:
(✗)

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ ।

(ii) ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ପଛର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମଟରଗାଡ଼ିରେ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ଲଗାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ପଛର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମଟରଗାଡ଼ିରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଲଗାଯାଇଥାଏ ।

(iii) ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ସିଧା ଏବଂ ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ସିଧା ଏବଂ ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।

(iv) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ବାସ୍ତବ, ବଡ଼ ଏବଂ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଏକ ସିଧା ବଡ଼ ଏବଂ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ।

(v) ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ସମ୍ମୁଖ ବକ୍ର ହୋଇ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଥାଏ ।

(vi) ବସ୍ତୁଠାରୁ କମ୍ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ହୁଏ ।
Answer:
ବସ୍ତୁଠାରୁ କମ୍ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଉତ୍ତର ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ହୁଏ ।

ବାମପାର୍ଶ୍ଵର ସମ୍ପର୍କଦ୍ଵୟକୁ ଦେଖୁ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ବର ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ସମତଳ ଦର୍ପଣ : ଅବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ :: ଅବତଳ ଦର୍ପଣ : ?
Answer:
ବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

(ii) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ଦୂରତା : 5 ସେ.ମି. :: ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦୂରତା : ?
Answer:
5 ସେ.ମି.

(iii) କ୍ଷୌର ଦର୍ପଣ : ଅବତଳ :: ମୋଟରଯାନ ଦର୍ପଣ : ?
Answer:
ଉତ୍ତଳ

(iv) ଅବତଳ ଦର୍ପଣ : ବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ :: ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ : ?
Answer:
ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ

(v) କାର୍‌ର ପ୍ରତିଫଳକ : ଅବତଳ ଦର୍ପଣ :: ସ୍କୁଟର ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍‌ରେ ଲାଗିଥିବା ଦର୍ପଣ : ?
Answer:
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(i) କେଉଁ ଦର୍ପଣରେ ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବସ୍ତୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଟେ ?
(କ) ସମତଳ
(ଖ) ଉତ୍ତଳ
(ଗ) ଅବତଳ
(ଘ) ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ନୁହେଁ
Answer:
(ଗ) ଅବତଳ

(ii) ଧରାଶ୍ରୀ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ନିକଟରୁ ଦୁଇ ମିଟର ଦୂରତାରେ ରହି ତାହାର ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖୁଥିଲା । ସେ ଦର୍ପଣ ନିକଟରୁ ଏକ ମିଟର ପଛକୁ ଚାଲିଗଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବଠାରୁ ତାର ଦୂରତା କେତେ ହେବ ?
(କ) ୪ମି.
(ଗ) ୬ ମି.
(ଖ) ୫ ମି.
(ଘ) ୭ ମି.
Answer:
(ଗ) ୬ ମି.

(iii) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିଫଳକ ?
(କ) ଷ୍ଟେନ୍‌ଲେସ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ ଥାଳି
(ଖ) ଝରକାରେ ଲାଗିଥିବା କାଚ
(ଗ) ଚିକ୍କଣ ମାର୍ବଲ ଚଟାଣ
(ଘ) ସମତଳ ଦର୍ପଣ
Answer:
(ଘ) ସମତଳ ଦର୍ପଣ

(iv) କେଉଁ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଛୋଟ ଓ ଦର୍ପଣର ପଛପଟେ ଗଠିତ ହେବାଭଳି ଜଣାପଡ଼େ ?
(କ) ସମତଳ
(ଗ) ଉତ୍ତଳ
(ଖ) ଅବତଳ
(ଘ) କୌଣସି ଦର୍ପଣରେ ନୁହେଁ
Answer:
(ଗ) ଉତ୍ତଳ

(v) କେଉଁ ଦର୍ପଣରେ ବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୋଇପାରେ ?
(କ) ସମତଳ
(ଗ) ଅବତଳ
(ଖ) ଉତ୍ତଳ
(ଘ) କୌଣସି ଦର୍ପଣରେ ନୁହେଁ
Answer:
(ଗ) ଅବତଳ

(vi) ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍‌ରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ?
(କ) ସମତଳ
(ଗ) ଉତ୍ତଳ
(ଖ) ଅବତଳ
(ଘ) ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ
Answer:
(ଖ) ଅବତଳ

(vii) କେଉଁ ଦର୍ପଣରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଛୋଟ ଆକାରରେ ଏକ ସମୟରେ ଦେଖାଯାଏ ?
(କ) ସମତଳ
(ଗ) ଅବତଳ
(ଖ) ଉତ୍ତଳ
(ଘ) ଉତ୍ତଳ ଓ ଅବତଳ
Answer:
(ଖ) ଉତ୍ତଳ

(viii) ରେଳଗାଡ଼ି, ମୋଟର ଯାନ ଆଦିର ହେଡ୍ ଲାଇଟ୍‌ରେ କି ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ଲଗାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଉତ୍ତଳ
(ଖ) ଅବତଳ
(ଗ) ସମତଳ
(ଘ) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
Answer:
(ଖ) ଅବତଳ

(ix) ମୋଟର ସାଇକେଲ ଚାଳକ କି ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ପଛରୁ ଆସୁଥିବା ଯାନ ବାହ ନ କୁ ଦେଖାରେ ?
(କ) ସମତଳ
(ଗ) ଉତ୍ତଳ
(ଖ) ଅବତଳ
(ଘ) କୌଣସି ଦର୍ପଣରେ ନୁହେଁ
Answer:
(ଗ) ଉତ୍ତଳ

(x) କେଉଁ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ପରଦାରେ ପକାଇ ହେବ ?
(କ) ଉତ୍ତଳ
(ଖ) ଅବତଳ
(ଗ) ସମତଳ
(ଘ) କୌଣସି ଦର୍ପଣଦ୍ଵାରା ନୁହେଁ
Answer:
(ଖ) ଅବତଳ

ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖି ।

(i) ଲୋକର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ କିଏ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟ

(ii) ଆଲୋକ ରଶ୍ମିର ଗତିପଥ କିପରି ?
Answer:
ସରଳରେଖ୍

(iii) ଯେଉଁ ଦର୍ପଣର କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳ ମୋଟାହୋଇ ଚାରିପଟ କ୍ରମଶଃ ପତଳା ହୋଇଥାଏ, ତାହା କି ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ?
Answer:
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ

(iv) ଯେଉଁ ଦର୍ପଣର ସାମ୍ନାପଟ ଚାମଚ ଭଳି ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଥାଏ, ତାହା କି ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ?
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣ

(v) କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ମୋଟରଯାନର ପଛରେ ଥ‌ିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ?
Answer:
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ

(vi) ମୋଟରଯାନ ଆଦିର ହେଡ୍‌ଲାଇଟ୍ ଭିତରେ କି ପ୍ରକାର ଦର୍ପଣ ଲାଗିଥାଏ ?
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣ

(vii) କ୍ଷୌର ହେବା ଦର୍ପଣ କି ପ୍ରକାର ହେବା ଉଚିତ୍ ?
Answer:
ଅବତଳ ଦର୍ପଣ

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

(i) ଆଲୋକ କିପରି ଗତି କରେ ?
Answer:
ଆଲୋକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ ।

(ii) ଆଲୋକର ଗତିପଥ କିପରି ବଦଳେ ?
Answer:
ମସୃଣ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଆଲୋକର ଗତିପଥ ବଦଳେ ।

(iii) ଜଳ ଆଲୋକର ଗତିପଥ ବଦଳାଇପାରେ କି ?
Answer:
ହଁ, ଜଳ ଆଲୋକର ଗତିପଥ ବଦଳାଇପାରେ ।

(iv) ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଆଲୋକ ସ୍ରୋତରୁ ସବୁ ଦିଗକୁ ଗତି କରୁଥିବା ଆଲୋକ ଧାରାକୁ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କହନ୍ତି ।

(v) ଆଲୋକ ଗୁଚ୍ଛ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଆଲୋକ ରଶ୍ମୀର ସମାହାରକୁ ଆଲୋକ ଗୁଚ୍ଛ କ ହନ୍ତି ।

(vi) ଛାୟା କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
Answer:
ଆଲୋକ ସମ୍ମୁଖରେ ଅସ୍ବଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(vii) ଆମେ ବସ୍ତୁକୁ କିପରି ଦେଖୁ ?
Answer:
ଆଲୋକ ବସ୍ତୁ ଉପରେ ପଡ଼ି ସେଠାରୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇ ଆମ ଚକ୍ଷୁରେ ପଡ଼ିଲେ ଆମେ ବସ୍ତୁ କୁ ଦେଖୁରୁ ।

(viii) ରନ୍ଧ୍ର କ୍ୟାମେରାରେ କିପରି ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ?
Answer:
ଆଲୋକର ଗତିପଥ ସରଳରେଖ୍ ହୋଇଥିବାରୁ ରନ୍ଧ୍ର କ୍ୟାମେରାରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଦର୍ପଣଠାରୁ 4 ମିଟର ଦୂରରେ ବସ୍ତୁଟିଏ ଅଛି । ଯଦି ଦର୍ପଣଠାରୁ ଆଉ 2 ମିଟର ଦୂରକୁ ଯିବ, ତେବେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣଠାରୁ କେତେ ଦୂରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।
Answer:

• ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ଦୂରତା ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦୂରତା ସହ ସମାନ ।
• ବସ୍ତୁଟି ଦର୍ପଣଠାରୁ (2 ମି. + 4 ମି.) = 6 ମିଟର ଦୂରରେ ରହିବ । ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣଠାରୁ 6 ମିଟର ଦୂରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

Question 2.
ଅବତଳ ଦର୍ପଣ କ’ଣ ? ଏଥ‌ିରେ କି ପ୍ରକାର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୁଏ ?
Answer:

• ଯେଉଁ ପ୍ରତିଫଳକର ପ୍ରତିଫଳନ କରୁଥିବା ପୃଷ୍ଠ ଅବତଳ, ତାହାକୁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ କୁହାଯାଏ I ଏହାର ସାମନାପଟ ବକ୍ର ହୋଇ ଭିତରକୁ ପଶିଯାଇଥାଏ ।
• ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ବାସ୍ତବ ଓ ଓଲଟା ହୋଇଥାଏ । ଏହା କ୍ଷୁଦ୍ର, ବଡ଼ ବା ବସ୍ତୁ ସହ ସମାନ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ।

Question 3.
ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କ’ଣ ?
Answer:

• ଯେଉଁ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦର୍ପଣର ପଛପଟେ ଗଠିତ ହୁଏ ଏବଂ କୌଣସି ପର୍ଦାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରି ଧରିହୁଏ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ କୁହାଯାଏ ।
• କେବଳ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଆଭାସୀ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ପ୍ରକୃତି କିପରି ହୁଏ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ଅତି ନିକଟରେ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବଡ଼ ଓଲଟା (ଉପରତଳ ଭାବେ) ଓ ବାସ୍ତବ ହୁଏ ।
2. ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ଅତି ଦୂରରେ ବସ୍ତୁ ରଖୁଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସାନ ଓଲଟା ଓ ବାସ୍ତବ ହୁଏ ।
3. ଅବତଳ ଦର୍ପଣର କେନ୍ଦ୍ରଠାରେ ବସ୍ତୁ ରଖିଲେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସମାନ ଓଲଟା ଓ ବାସ୍ତବ ହୁଏ ।
4. ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ରହେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ଉପରତଳ ଭାବେ ଓଲଟା ଓ ବାସ୍ତବ ହୁଏ । ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ପରଦାରେ ଧରି ହୁଏ ।

Question 5.
ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ୪ଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

1. ଡାକ୍ତରମାନେ ଚକ୍ଷୁ, କାନ, ନାକ ଓ ଗଳାକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲାବେଳେ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କ ର ନ୍ତି ।
2. ଦନ୍ତ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଏକ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖୁ ପାଇଁ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି ।
3. ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଟର୍ଚ୍ଚରେ ଅବତଳ ପ୍ରତିଫଳକ ଲାଗିଥାଏ ।
4. କାର, ସ୍କୁଟର ଆଦିର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରେ ଲାଗିଥ‌ିବା ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳକ ମଧ୍ୟ ଅବତଳ ଅଟେ ।

Question 6.
ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠନ କିପରି ହୁଏ ଲେଖ ।
Answer:

• ଗୋଟିଏ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ନେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଦେଖାଇ ଏହାର କିରଣକୁ ଏକ ପତଳା କାଗଜ ଉପରେ ପକାଇଲେ ଗୋଟିଏ ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଗୋଲାକାର ସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି ହେବ । ଏହି ଉଜ୍ଜଳ ସ୍ଥାନଟି ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ।
• ଏହା ଏକ ବାସ୍ତବ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅଟେ । କାରଣ ଏହାକୁ କାଗଜ ଉପରେ ବା ପରଦାରେ ଧରି ହୁଏ ।
• ଅବତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରରେ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ ବସ୍ତୁର ଏକ ବାସ୍ତବ, ଓଲଟା ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
• ଅବତଳ ଦର୍ପଣର ଅତି ନିକଟରେ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ ବସ୍ତୁର ଏକ ଆଭାସୀ, ସଳଖ ଓ ବଡ଼ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

Question 7.
ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣର ଦୁଇଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

• ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ସ୍କୁଟରର ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ୍‌ରେ ଲାଗିଥାଏ । ଏଥ‌ିରେ ପଛ ଯାନବାହାନଗୁଡ଼ିକର ସଳଖ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖହୁଏ ।
• ରାସ୍ତାର ବତୀଖୁଣ୍ଟରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ପ୍ରତିଫଳକ ଲଗାଯାଇଥାଏ ।

Question 8.
ସମତଳ ଦର୍ପଣର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:
ସମତଳ ଦର୍ପଣର ବ୍ୟବହାର :

• ସମତଳ ଦର୍ପଣକୁ ମୁହଁ ଦେଖିବାପାଇଁ ଆଇନାରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
• ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପେରିସ୍କୋପ୍ ଗଠନ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 9.
ଆମ୍ବୁଲାନସ୍ ଗାଡ଼ି ଆଗରେ ଓଲଟା ନାମ କାହିଁକି ଲେଖାଯାଇଥାଏ ? ଏହା ଉପରେ ନିଜର ମତ ଦିଅ ।
Answer:

• ଗାଡ଼ିରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଲାଗିଥାଏ । ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ଓ ସାନ ହୁଏ ।
• ପଛରୁ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଆସୁଥିବା ଗାଡ଼ିର ଓଲଟା ଲେଖା ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସକୁ ଗାଡ଼ିଚାଳକ ଠିକ୍ ଭାବେ ପଢ଼ିପାରେ ଏବଂ ଆମ୍ବୁଲାନ୍‌ସକୁ ବାଟ ଛାଡ଼ିଦିଏ ।
• ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ପାର୍ଶ୍ଵପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ଓଲଟା ଭାବରେ ଲେଖାଯାଇଥ‌ିବା ଶବ୍ଦଟି ଠିକ୍‌ରୂପେ ପଢ଼ି ହୁଏ ।

Question 10.
ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତ କାରଣ ଲେଖ ।
(କ) ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବାମହାତ ଦକ୍ଷିଣ ହାତ ପରି ଦେଖାଯାଏ ।
Answer:

1. ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବସ୍ତୁପରି ସଳଖ ଓ ସମାନ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।
2. ତେଣୁ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବାମହାତ ଦକ୍ଷିଣ ହାତପରି ଦେଖାଯାଏ ।

(ଖ) କ୍ଷୌର ହେଲାବେଳେ ସାମାନ୍ୟ ଅବତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
Answer:

• ଅବତଳ ଦର୍ପଣରେ ଅତି ନିକଟରେ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ, ପ୍ରତିବିମ୍ବ ବାସ୍ତବ ଓ ବଡ଼ ହୁଏ ।
• ତେଣୁ କ୍ଷୌରହେବା ଦର୍ପଣ ସାମାନ୍ୟ ଅବତଳ କଲେ, ମୁହଁ ବଡ଼ ଦେଖାଯାଏ ଓ ମୁହଁର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ ।

(ଗ) ଗାଡ଼ିଚାଳକ ପାଖରେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଖଞ୍ଜା ଯାଇଥାଏ ।
Answer:

• ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା କ୍ଷୁଦ୍ର, ସିଧା ଓ ଅବାସ୍ତବ ହୋଇଥାଏ । ଏଣୁ ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ ବା ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବସ୍ତୁର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଛୋଟ ଆକାର ରେ ଏକ ସମୟରେ ଦେଖ୍ହୁଏ ।
• ମଟର ଗାଡ଼ିର ସମ୍ମୁଖରେ ଡାହାଣପଟେ ଉତ୍ତଳ ଦର୍ପଣ ଲଗାଯାଇଥିବାରୁ ଗାଡ଼ିଚାଳକ ପଛରେ ଆସୁଥ‌ିବା ଯାନବାହନକୁ ସୁବିଧାରେ ଦେଖାରେ ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 9 Symmetry MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Symmetry Class 6

Symmetry MCQ Class 6

Class 6 Maths Symmetry MCQ

Question 1.
Which regular polygon has 5 lines of symmetry?
(a) Hexagon
(b) Pentagon
(c) Equilateral Triangle
(d) Octagon
Solution:
(b) Pentagon

Question 2.
What is the number of lines of symmetry in a regular nonagon?
(a) 6
(b) 8
(c) 9
(d) 12
Solution:
(c) 9
A regular nonagon has nine lines of symmetry.

Question 3.
What is the mirror image of the letter ‘p’ across a vertical mirror?
(a) p
(b) d
(c) b
(d) q
Solution:
(d) q
The mirror image of the letter p’ across a vertical mirror is ‘q’.

Question 4.
Which method can generate a symmetric figure?
(a) Drawing random curves
(b) Folding a square paper and cutting a shape
(c) Rotating a shape randomly
(d) Moving a shape sideways
Solution:
(b) Folding a square paper and cutting a shape
We know that if we fold a square paper and cut a shape on one side, the other half appears when you open it. Both halves match.

Question 5.
A line of symmetry divides a figure into:
(a) Two identical but flipped figures
(b) Two unequal parts
(c) One half only
(c) Two unrelated shapes
Solution:
(a) Two identical but flipped figures
We know that a line that cuts a plane figure into two parts that exactly overlap when folded along that line is called a line of symmetry or axis of symmetry of the figure.

Thus, a line of symmetry divides a figure into two identical but flipped figures.

Question 6.
Which of the following letters has a vertical line of symmetry?
(a) E
(b) C
(c) A
(d) F
Solution:
(c) A
From the given letters, only letter ‘A’ has a vertical line of symmetry.

Question 7.
Which shape has an infinite number of lines of symmetry?
(a) Square
(b) Regular Pentagon
(c) Regular Octagon
(d) Circle
Solution:
(d) Circle

We know that a square has four lines of symmetry.
A regular pentagon has five , lines of symmetry.
A regular octagon has eight lines of symmetry.
A circle has infinite lines of symmetry.

Question 8.
Which of the following is true for a figure drawn using a mirror?
(a) Asymmetrical
(b) Uneven
(c) Symmetrical
(d) Curved
Solution:
(c) Symmetrical
We know that the mirror creates the same shape on the other side, so the whole shape looks balanced and symmetrical.

Question 9.
Which of the following best defines rotational symmetry?
(a) The object looks the same when flipped over.
(b) The object looks the same when rotated about a fixed point.
(c) The object has two identical halves.
(d) The object looks the same from any side.
Solution:
(b) The object looks the same when rotated about a fixed point.
Imagine rotating a defined shape around a fixed point without flipping it. If it looks exactly the same in some positions during the rotation, it has rotational symmetry.

Question 10.
Which of the following shapes does NOT have rotational symmetry?
(a) Equilateral Triangle
(b) Rectangle
(c) Semi-circle
(d) Square
Solution:
(c) Semi-circle
Rotational symmetry occurs if a shape looks exactly the same when we turn (rotate) it at an angle less than 360° around a fixed point (usually the centre).

A semicircle does not look the same as its original shape when rotated by any angle less than 360°; it only matches after completing a full 360° turn.

Question 11.
What is the angle of symmetry for a figure with rotational symmetry of order 4?
(a) 30°
(b) 45°
(c) 60°
(d) 90°
Solution:
(d) 90°
A complete rotation makes 360°.
As the order of symmetry of the figure is 4, it looks the same four times.
Thus, the angle of rotational symmetry for the figure = \(\frac{360^{\circ}}{4}\) = 90°

Question 12.
The centre of the circle acts as:
(a) The point that moves during rotation
(b) A vertex
(c) The centre of rotation
(d) None of these
Solution:
(c) The centre of rotation
The centre of a circle is the centre of rotation because it is the only point within the figure that remains perfectly still when the circle rotates.

Question 13.
What is the angle of rotation that maps a circle onto itself?
(a) Only 360°
(b) Only 180°
(c) Any angle
(d) Only 90°
Solution:
(c) Any angle
No matter how little or how much we rotate a circle, it always looks exactly the same. Whether we rotate it by 1°, 20°, 123° or even 0.5°, it still appears to be the same circle.

Question 14.
If a figure coincides with itself 6 times during a full rotation, its smallest angle of symmetry is:
(a) 30°
(b) 45°
(c) 60°
(d) 90°
Solution:
(c) 60°
Given, a figure coincides with itself 6 times during a full rotation.
Therefore, smallest angle of symmetry for the figure = \(\frac{360^{\circ}}{4}\) = 60°
So, each time the figure is rotated by 60°, it appears the same.

Question 15.
Every diameter of a circle is:
(a) A line not passing through centre
(b) A line of symmetry
(c) A line outside the circle
(d) A line touching the circle at one point
Solution:
(b) A line of symmetry
We know that the diameter of a circle passes through the centre of the circle and divides the circle into two equal halves.

A line of symmetry divides a shape into two mirror-image parts. If we fold the shape along that line, both halves match exactly.

Question 16.
Which of these shapes have both reflection symmetry and rotational symmetry?
(i) Square
(ii) Equilateral triangle
(iii) Circle
(iv) Rectangle
Choose the correct option from the following:
(a) Only (i) and (iv)
(b) Only (i) and (iii)
(c) Only (i), (ii) and (iii)
(d) (i), (ii), (iii) and (iv)
Solution:
(d) (i), (ii), (iii) and (iv)
We know that reflection symmetry occurs when a figure can be divided into two identical halves by a line, where one half is the mirror image of the other.

Rotational symmetry means a figure looks the same after being rotated about a fixed point (centre of rotation) through certain angles.

Square has 4 lines of symmetry and rotational symmetry at 90°, 180°, 270° and 360°.
Equilateral triangle has 3 lines of symmetry and rotational symmetry at 120°, 240° and 360°.
Circle has infinite lines of symmetry and rotational symmetry at every angle.
Rectangle has 2 lines of symmetry and rotational symmetry at 180° and 360°.
Thus, (i), (ii), (iii) and (iv) have both reflection symmetry and rotational symmetry.

Question 17.
A shape has rotational symmetry of order 4. Which statements must be true?
(i) It overlaps with itself at every 90° rotation.
(ii) It has 4 angles of symmetry including 360°.
(iv) It looks exactly the same after a 180° rotation.
Choose the correct option from the following:
(a) Only (i) and (ii)
(b) Only (ii) and (iii)
(c) (i), (ii) and (iv)
(d) (ii), (iii) and (iv)
Solution:
(c) (i), (ii) and (iv)
We know that the number of times a figure fits into itself in one full turn is called the order of rotational symmetry.
Smallest angle of rotational symmetry
= \(\frac{360^{\circ}}{Order of ratational symmetry}\)
Given, a shape has rotational symmetry of order 4.
∴ Smallest angle of rotational symmetry
= \(\frac{360^{\circ}}{4}\) = 90°
Hence, the given shape has rotational symmetry at 90°, 180°, 270° and 360°.
Since the swastika symbol (*****) has rotational symmetry but not reflection symmetry, it is not necessarily true that the given shape must have four lines of symmetry.
Thus, statements (i), (ii) and (iv) are true.

Question 18.
A shape has 8 radial arms. What must be true if it has rotational symmetry?
(i) The angle between adjacent arms is 45°.
(ii) It looks the same after every 45° rotation.
(iii) It has 8 angles of symmetry.
(iv) It has no reflection symmetry.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii) and (iii)
(b) (i), (ii) and (iv)
(c) (iii) and (iv) only
(d) (ii), (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i), (ii) and (iii)
Given, a shape has 8 radial arms.

We know,
Angle between the adjacent radial arms.
= \(\frac{360^{\circ}}{\text { Number of radial arms }}=\frac{360^{\circ}}{8}=45^{\circ}\)
We observe that the figure with 8 radial arms fits exactly onto itself when it is rotated by 45°, 90°, 135°, 180°, 225°, 270°, 315° and 360°. So, it has eight angles of rotational symmetry and hence the order of rotational symmetry is 8.
We can see that the figure has reflection symmetry.
Thus, statements (i), (ii) and (iii) are true.

Symmetry Class 6 Assertion and Reason Questions

The following questions are Assertion and Reason based questions. Two statements are given, one labelled as Assertion (A) and the other is labelled as Reason (R). Select the correct answer to these questions from the codes (a), (b), (c) and (d) as given below.
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 1.
(A): A circle has an infinite number of lines of
(R): Any diameter of a circle divides it into two identical halves.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that a diameter of a circle passes through its centre and connects two points on its boundary. Every diameter divides the circle into two symmetrical parts, called semicircles.

A line of symmetry divides a figure into two mirror-image halves.

In the case of a circle, any line that passes through its centre divides it into two equal halves. Since there are infinitely many such lines (diameters), a circle indeed has an infinite number of lines of symmetry.

Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 2.
(A): A regular pentagon has five lines of symmetry.
(R): Each line of symmetry passes through a vertex and the midpoint of the opposite side.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that a regular pentagon (all sides and angles equal) has 5 lines of symmetry, one corresponding to each vertex and each line of symmetry passes through a vertex and the midpoint of the opposite side, dividing the regular pentagon into two equal halves.

Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 3.
(A): The English letter ‘S’ has no line of symmetry.
(R): The symmetry of a figure depends on its rotational characteristics only.
Solution:
(c) A is true but R is false.
The capital letter ‘S’ has no line of symmetry. It does, however, have rotational symmetry of order 2 (i.e., it looks the same after a 180° rotation), but no reflection symmetry.

Reflection symmetry and rotational symmetry are different concepts.
A figure can have reflection symmetry, rotational symmetry, both or neither.

For example, an equilateral triangle has both; the letter ‘S’ has rotational but not reflection symmetry.
Thus, .Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.

Question 4.
(A): All regular polygons have both reflection and rotational symmetry.
(R): Regular polygons have equal angles and equal sides, which ensures symmetry in both aspects.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that a regular polygon has all sides and angles equal, which ensures symmetry in both aspects.
Equal angles and sides allow for multiple lines of symmetry.

Uniformity ensures the shape can rotate and still match its original form, giving rotational symmetry.
A regular polygon always has reflection symmetry (as many lines of symmetry as sides) and rotational symmetry (order equal to the number of sides).

Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 5.
(A): A figure with rotational symmetry of order 1 has no rotational symmetry.
(R): A figure must match its original position more than once in a full turn to have rotational symmetry.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that rotational symmetry is the property of a shape looking the same after rotating it less than 360°. If a shape looks the same only once in a full turn (at the starting position), it has rotational symmetry of order 1. But in practice, this means it has no real rotational symmetry. For a shape to have rotational symmetry, it should match its original look more than once during one full rotation.

Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Symmetry Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
A _______ line of symmetry divides the figure in the vertical direction.
Solution: vertical
A vertical line of symmetry divides the figure in the vertical direction.

Question 2.
A square has _______ lines of symmetry.
Solution: four
A square has four lines of symmetry.

Question 3.
In an isosceles triangle, there is only _______ line of symmetry.
Solution: one
In an isosceles triangle, there is only one line of symmetry.

Question 4.
A figure is said to have ________ symmetry if itlooks the same after a certain amount of rotation around a fixed point.
Solution: rotational
A figure is said to have rotational symmetry if it looks the same after a certain amount of rotation (less than 360°) around a fixed point. This amount of rotation is called angle of rotational symmetry.

Question 5.
The number of times a figure matches itself in one full rotation is called its _______ of rotational symmetry.
Solution: order
The number of times a figure matches itself in one full rotation is called its order of rotational symmetry.

Question 6.
The smallest angle of rotation for a figure with a rotational symmetry of order 5 is _________ .
Solution: 72°
If a figure has rotational symmetry of order 5, it means it matches itself every \(\frac{360^{\circ}}{5}\) = 72°.
Thus, the smallest angle of rotation for a figure with a rotational symmetry of order 5 is 72°.

Question 7.
All the ______ of a circle are its lines of symmetry.
Solution: diameters
All the diameters of a circle are its lines of symmetry.

Question 8.
A square has rotational symmetry of order _________ .
Solution: 4
A square fits onto itself 4 times during a 360° turn (at every 90°), so the order is 4.
Thus, a square has rotational symmetry of order 4.

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ପ୍ରକୃତିରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 7 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଠିକ୍ ବାଛ ।
ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ତୁମ ବାପା ଓ ‘ଖ’ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ଏକ ପାତ୍ର କିଣିଥିଲେ ।
ପଦାର୍ଥ ‘କ’ ଏବଂ ପଦାର୍ଥ ‘ଖ’ ର ନିମ୍ନଲିଖତ କେଉଁ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଅଛି ?

(i) କି ଏବଂ ଖ ଉଭୟ ତାପର ସୁପରିବାହୀ ।
(ii) କ ଏବଂ ଖ ଉଭୟ ତାପର କୁପରିବାହୀ ।
(iii) ‘କ’ ହେଉଛି ତାପର ସୁପରିବାହୀ ଏବଂ ‘ଖ’ ହେଉଛି ତାପର କୁପରିବାହୀ ।
(iv) ‘କ’ ହେଉଛି ତାପର କୁପରିବାହୀ ଏବଂ ‘ଖ’ ହେଉଛି ତାପର ସୁପରିବାହୀ ।
Answer:
(iii) ‘କ’ ହେଉଛି ତାପର ସୁପରିବାହୀ ଏବଂ ‘ଖ’ ହେଉଛି ତାପର କୁପରିବାହୀ ।

Question 2.
ଧାତବ ପାତରେ ଲାଗିଥିବା ମହମରେ ପିନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଲଗାଯାଇଛି । ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ମହମବତୀକୁ ରଡ୍ ତଳେ ରଖାଯାଇଛି । ନିମ୍ନଲିଖିତ ମଧ୍ୟରୁ କ’ଣ ଘଟିବ ?

(କ) ସମସ୍ତ ପିନ୍ ପ୍ରାୟ ଏକା ସମୟରେ ପଡ଼ିଯିବ ।
(ଖ) ପିନ୍ I ପିନ୍ II ପିନ୍ III ପିନ୍ IV ଅପେକ୍ଷା ଶୀଘ୍ର ପଡ଼ିଯିବ ।
(ଗ) ପିନ୍ I ଓ II; ପିନ୍ III ଓ IV ର ପରେ ପଡ଼ିବ ।
(ଘ) ପିନ୍ II ଏବଂ III ପ୍ରାୟ ସମାନ ସମୟରେ ପଡ଼ିଯିବ ।
Answer:
(ଘ) ପିନ୍ II ଏବଂ III ପ୍ରାୟ ସମାନ ସମୟରେ ପଡ଼ିଯିବ ।

Question 3.
ଧୂଆଁ ଚିହ୍ନଟକାରୀ ଏକ ଉପକରଣ ଯାହା ଧୂଆଁ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଏବଂ ଆଲାରାମ ବଜାଏ । ତୁମ ଘରେ ଏଥିପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ କେଉଁଠି ହେବ :
(କ) ଚଟାଣ ନିକଟରେ
(ଗ) ଛାତ ଉପରେ
(ଖ) କାନ୍ଥର ମଝିରେ
(ଘ) କୋଠରିରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରେ
Answer:
(ଗ) ଛାତ ଉପରେ

Question 4.
ଜଣେ ଦୋକାନୀ ତୁମକୁ ଗୋଟିଏ ଗ୍ଲାସରେ ଥଣ୍ଡା ଲସି ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ଘଟଣାକ୍ରମେ, ଗ୍ଲାସ୍‌ଟିରେ ଛୋଟ ଛିତ୍ର ଥିଲା । ଦୋକାନୀ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ଗ୍ଲାସକୁ ରଖିବା ପାଇଁ ତୁମକୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପାତ୍ର ହେଇଥଲେ । ଏହା କ’ଣ ଲସିକୁ ଅଧୁକ ସମୟ ପାଇଁ ଥଣ୍ଡା ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ ? ବାଖ୍ୟା କର ।
Answer:
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲସିକୁ ଅଧ‌ିକ ସମୟ ଥଣ୍ଡା ରଖୁପାରିବ କାରଣ

1. ଦୁଇଟି କାନ୍ଥ ମଧ୍ଯରେ ବାୟୁ ଅଟକି ରହିଯାଏ ।
2. ବାୟୁ ତାପର କୁପରିବାହୀ ଅଟେ ।
3. ଅଟକିଥିବା ବାୟୁ ବାହାର ବାୟୁର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିପାରେ ନାହିଁ ।
4. ଏହି କାରଣରୁ ଲସି ଅଧ‌ିକ ସମୟ ଥଣ୍ଡା ରହିଥାଏ ।

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ବକ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ [T] କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା [F] କାରଣ ସହିତ କୁହ ।
(i) କଠିନ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଚଳନଦ୍ୱାରା ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୁଏ ।
Answer:
(F) କାରଣ, କଠିନ ପଦାର୍ଥରେ ପରିବହନଦ୍ୱାରା ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥାଏ । କଣିକାରୁ କଣିକାକୁ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୁଏ, କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଗତି କରି ନଥାନ୍ତି ।

(ii) ପରିଚଳନରେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତି ମାଧ୍ୟମରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ହୁଏ ।
Answer:
(T) କାରଣ, କଣିକାଦ୍ଵାରା ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଗରମ ସ୍ଥାନରୁ ଥଣ୍ଡା ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥାଏ ।

(iii) କାଦୁଅ ଥ‌ିବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ବାଲିଆ ଅଞ୍ଚଳ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଜଳ ଅନ୍ତଃଶୋଷଣ କରିଥାଏ ।
Answer:
(F) କାରଣ, କାଦୁଆ ମୃତ୍ତିକାରେ କଣିକା ମଧ୍ଯରେ ଅଳ୍ପ ଫାଙ୍କା ସ୍ଥାନ ଥାଏ ଓ ବାଲି କଣିକା ମଧ୍ଯରେ କାଦୁଅ ଅପେକ୍ଷା ସ୍ଥାନ ଅଧୁକ ରହିଥାଏ ।

(iv) ସ୍ଥଳଭାଗରୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଶୀତଳ ବାୟୁର ପ୍ରବାହକୁ ସମୁଦ୍ର ବାୟୁ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(T) କାରଣ, ରାତିରେ ସ୍ଥଳଭାଗ, ଜଳଭାଗ ଅପେକ୍ଷା ଶୀଘ୍ର ଶୀତଳ ହୁଏ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗରୁ ଥଣ୍ଡା ବାୟୁ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ତେଣୁ ଏହାକୁ ସ୍ଥଳ ବାୟୁ କୁହାଯାଏ ।

Question 6.
ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା କିଛି ବରଫ ଖଣ୍ଡ କେବେ କେବେ ପାଣିରେ ତରଳିଯାଏ । ଏଥପାଇଁ ବରଫ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଠାରୁ ଉତ୍ତାପ ପାଆନ୍ତି ?
Answer:

• ଏଠାରେ ବରଫ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ତାପ ପାର୍ଶ୍ଵବର୍ତୀ ବାୟୁରୁ ଏବଂ ଯେଉଁ ପାତ୍ରରେ ରହିଥାଏ, ସେହି ପାତ୍ରର ପୃଷ୍ଠଦେଶରୁ ପାଇଥାଏ ।
• ଫଳରେ ବରଫ ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ତାପ ଶୋଷଣ କରି କଠିନ ଅବସ୍ଥାରୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

Question 7.
ଏକ ଜଳନ୍ତା ଧୂପକାଠି ତଳ ମୁହାଁ କରି ଲଗାଯାଇଛି । ଧୂପକାଠିରୁ ଧୂଆଁ କେଉଁ ଦିଗରେ ବାହାରିବ ? ଏକ ଚିତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ଧୂଆଁର ଗତି ଦେଖାଅ ।
Answer:

• ଜଳନ୍ତା ଧୂପକାଠିକୁ ତଳମୁହାଁ କରି ରଖୁଲେ ମଧ୍ଯ ଧୂପକାଠିରୁ ଧୂଆଁ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ।
• ଧୂପକାଠିରୁ ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ ଗରମ ହୋଇଥିବାରୁ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥ‌ିବା ବାୟୁଠାରୁ ହାଲୁକା ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ।

Question 8.
ପାଣି ଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍ ଏକ ମହମବତୀର ନିଆଁଦ୍ଵାରା ଗରମ କରାଯାଇଛି ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଛି । କେଉଁ ଥର୍ମୋମିଟର (ଚିତ୍ର ‘କ’ କିମ୍ବା ଚିତ୍ର ‘ଖ’) କେଉଁ ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରା ରେକର୍ଡ଼ କରିବ ?

ଦୁଇଟି ଟେଷ୍ଟ ଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ବୁଡ଼ାଯାଇଥବା ଦୁଇଟି ଥର୍ମୋମିଟର
Answer:

1. ଚିତ୍ର (କ) ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଥର୍ମୋମିଟର ଅଧ‌ିକ ତାପମାତ୍ରା ସଂଗ୍ରହ କରିଥାଏ କାରଣ
2. ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ର ତଳ ଅଂଶରେ ଥିବା ଜଳ ମହମବତୀଦ୍ଵାରା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ଓ ଉପରେ ଥ‌ିବା ଥଣ୍ଡାପାଣି ପରିଚଳନ ଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନମୁଖୀ ହୋଇଥାଏ ।

Question 9.
ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଗରମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାହ୍ୟ
Answer:
ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଗରମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାହ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କାହିଁକି ଫମ୍ପା ଇଟା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ? ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଫମ୍ପା ଇଟା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ କାରଣ ଇଟା ଭିତରେ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଥ‌ିବା ବାୟୁ ତାପ କୁପରିବାହୀ ଅଟେ । ଫଳରେ ବାହାରର ତାପମାତ୍ରା ଏହାକୁ ଭେଦ କରି ଘର ଭିତରକୁ ଆସିପାରେ ନାହିଁ ଓ ଘର ଥଣ୍ଡା ରହିଥାଏ ।

Question 10.
ବଡ଼ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ କିପରି ତା’ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ଅତ୍ୟଧ୍ବକ ତାପମାତ୍ରାକୁ ଅବରୋଧ କରିଥାଏ, ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
‍Answer:

1. କାରଣ ସ୍ଥଳଭାଗଠାରୁ ଜଳଭାଗ ବିଳମ୍ବରେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଓ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଥାଏ । ଦିନବେଳେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଅଞ୍ଚଳର ବାୟୁ ଶୀଘ୍ର ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ହାଲୁକା ହୁଏ ଓ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ । ଏହି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଜଳାଶୟ ଉପରିସ୍ଥ ଶୀତଳ ବାୟୁ ସ୍ଥଳଭାଗ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ।
2. ସେହିପରି ରାତିହେଲେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଅଞ୍ଚଳ ଶୀଘ୍ର ଶୀତଳ ହୁଏ । ଜଳାଶୟ ଉପରେ ଥ‌ିବା ବାୟୁ ଗରମ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ଏବଂ ସେହି ସ୍ଥାନ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥଳଭାଗରୁ ଶୀତଳ ବାୟୁ ଜଳାଶୟ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବୃହତ୍ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକ ତା’ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ଅତ୍ୟଧୂକ ତାପମାତ୍ରାକୁ ଅବରୋଧ କରିଥାଏ ।

Question 11.
ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠ ଦେଇ ଜଳ କିପରି ଅନ୍ତଃପ୍ରବେଶ କରି ଭୂତଳ ଜଳ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୁଏ ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:

• ବର୍ଷାହେଲେ ବର୍ଷା ଜଳ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼େ । କିଛି ଜଳ ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ବହିଯାଏ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳ ମୃତ୍ତିକାଦ୍ଵାରା ଅବଶୋଷିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅବଶୋଷଣ କୁହାଯାଏ ।
• ମୃତ୍ତିକାର ଛିଦ୍ର ଏକ ପଥର ମଧ୍ୟଦେଇ ଜଳ ଭୂପୃଷ୍ଠ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ । ଭୂପୃଷ୍ଠ ତଳେ ଥିବା ପଥରଗୁଡ଼ିକର ଅବଶିଷ୍ଟାଶ ଏବଂ ଖୋଲାସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇ ରହେ । ଏହି ଜଳକୁ ଭୂତଳ ଜଳ କୁହାଯାଏ ।

Question 12.
ଜଳଚକ୍ର ପୃଥ‌ିବୀର ଜଳ ପରିମାଣକୁ ପୁନଃବଣ୍ଟନ ଏବଂ ପୁନଃଭରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଉକ୍ତିର ଯଥାର୍ଥତା ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

• ଜଳର ନିରନ୍ତର ଗତି ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଭାବରେ ଉପରକୁ ଉଠିବା ଏବଂ ବୃଷ୍ଟିପାତ ମାଧ୍ୟମରେ ତଳକୁ ଆସି ମାଟି, ପଥର ଓ ଉଭିଦ ଦେଇ ଗତିକରି ଶେଷରେ ଜଳଉତ୍ସକୁ ଫେରିଯିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଳଚକ୍ର କୁହାଯାଏ ।
• ଜଳଚକ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୁଦ୍ର, ହ୍ରଦ ଓ ନଦୀର ଜଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ମିଶିଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଉସ୍ପେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଉଭିଦ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଛାଡ଼ିଥାଏ । ଏହି ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉପରସ୍ତରକୁ ଯାଇ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ଜଳକଣାରେ ପରିଣତ ହେବାପରେ ଓଜନିଆ ହୋଇ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ବର୍ଷା କିମ୍ବା ତୁଷାରପାତ ରୂପେ ଫେରିଆସେ ।
• ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ୁଥୁବା ବର୍ଷାଜଳ ପୋଖରୀ, ହ୍ରଦ, ନଦୀ ଓ ପରିଶେଷରେ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିଯାଏ କିମ୍ବା ଭୂମି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ ।
• ଏହା ଜଳର ପୁନଃଭରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ଜଳ ପୂରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ମୋଟ ଜଳର ପରିମାଣ ସଂରକ୍ଷିତ ରୁହେ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ସମାଜ : ଜଳ ଅମଳ ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ପୁନଃଭରଣ ପିଟ୍ ପରିଦର୍ଶନ କର ।
ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଜାଣ ଯେ ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଥ‌ିରେ ନିର୍ମିତ ଏବଂ କିପରି କାମ କରନ୍ତି । ଚିତ୍ର ସହିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
(a) ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟଦ୍ଵାରା ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃଷ୍ଟିଜଳ ଭୂଜଳକୁ ଗତି ନକରି କ୍ଷିପ୍ର ଗତିରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ବହିଯିବା ଫଳରେ ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ ହେବା ସହିତ ଭୂତଳ ଜଳର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ ।
(b) ପାହାଡ଼ର ଗଡ଼ାଣିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରାଗଲେ ଓ ପଥର ଅଟକ ବନ୍ଧ ଦେଇ ଜଳପ୍ରବାହର କ୍ଷିପ୍ରତାକୁ ହ୍ରାସ କରାଇଲେ, ଜଳ ଭୂତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(c) ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଳଛାୟା ପରିଚାଳନା କୁହାଯାଏ ଓ ପାହାଡ଼ର ଗଡ଼ାଣିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜଳଛାୟା ଅଞ୍ଚଳ କୁହାଯାଏ । ଜଳଛାୟା ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖୁ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।

(i) ପାହାଡ଼ର ଗଡ଼ାଣିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରି ନୂତନ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।
(ii) ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରୁ ପାଦଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଥର ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇ ବର୍ଷାଜଳକୁ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଏ ।
(iii) ଜଳଛାୟା ଅଞ୍ଚଳରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ଵିତ କରି ସ୍ଥାନୀୟ ଅସ୍ଵାସୀମାନଙ୍କ ଆୟବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ, ଫଳରେ ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ କାଟିବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରୁହନ୍ତି ଓ ନୂତନ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଅନୁପ୍ରେରିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 2.
କାର୍ଯ୍ୟ : ଏକ ଧାତୁ ଚାରିପାଖରେ ଏକ ପତଳା କାଗଜ ଫିତାକୁ ଜୋରରେ ଗୁଡ଼ାଅ ।
ଏହାର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସମୟରେ ଏକ ମହମବତୀ ସାହାଯ୍ୟରେ କାଗଜକୁ ଜାଳିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । କାଗଜ ଜଳୁଛି କି ?
ତୁମର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:
କାଗଜ ଜଳିବ ନାହିଁ କାରଣ ଧାତୁର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସମୟରେ ସେଠାରେ ଥିବା ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ଶୀତଳ ବାୟୁ ଆସୁଥିବା କାରଣରୁ ଓ କାଗଜଫିତା ବାୟୁ ଦୂର ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବାହିତ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେବା କାରଣରୁ ଏହା ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 3.
କାର୍ଯ୍ୟ : ଏକ କାଗଜ ନିଅ । ଏଥ‌ିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ ଅଙ୍କାବଙ୍କା ଚିତ୍ର ଆଙ୍କ (ଚିତ୍ର ‘କ’) ଅଙ୍କାବଙ୍କା ଚିତ୍ର ସହିତ କାଗଜକୁ କାଟି ଏହି କାଗଜକୁ ଏକ ଜଳନ୍ତା ମହମବତୀ ଉପରେ ଝୁଲାଇ ଦିଏ । ତୁମର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର । (ଚିତ୍ର ‘ଖ’)
Answer:
ଦେଖାଯିବ ଯେ କୁଣ୍ଡଳାକାର କାଗଜଟି ଘୂରିବାକୁ ଲାଗୁଛି କାରଣ ମହମବତୀଟି ଜଳୁଥିବାରୁ ଏହାର ଶିଖା ପାଖରେ ଥ‌ିବା ବାୟୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ହାଲୁକା ହୁଏ ଓ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ହୋଇଥାଏ । କାଗଜଟିକୁ ଗୋଲାକାର (କୁଣ୍ଡଳାକୃତି) ଭାବରେ କଟାଯାଇଥିବାରୁ ହାଲୁକା ଓ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ବାୟୁପ୍ରବାହଦ୍ଵାରା ଏହା ବୁଲିବାକୁ ଲାଗିଥାଏ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଖରା । ଦି ନେ ଜଳ ର _______ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବାଷ୍ପୀଭବନ

(ii) ପଶମ କପଡ଼ାରେ ଥ‌ିବା ଛିଦ୍ର ______ ଧରିରଖେ ।
Answer:
ବାୟୁ

(iii) ଜଳ, ବାୟୁ ପରି _______ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଗରମ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ପରିଚଳନ

(iv) ପୃଥିବୀରେ ଥ‌ିବା ମୋଟ ଜଳର ପରିମାଣ _______ ଯୋଗୁ ସ୍ଥିର ରୁହେ ।
Answer:
ଜଳଚକ୍ର

(v) ଲଦାଖରେ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ________ ଧୀରେ ତରଳି ଯାଏ ।
Answer:
ବରଫ ସ୍ତୂପ

(vi) ଧୂଆଁ ହେଉଛି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାର _________ ।
Answer:
ମିଶ୍ରଣ

(vii) କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତିଦ୍ୱାରା ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ପରିଚଳନ

(viii) ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପାଇଁ, _______ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମାଧ୍ୟମ ଅନାବଶ୍ୟକ ।
Answer:
ବିକିରଣ

(ix) ତାପ ନିକଟସ୍ଥ କଣିକାକୁ _______ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସଞ୍ଚରିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ପରିବହନ

(x) ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘରକୁ ଗରମ ରଖୁବା ପାଇଁ ______ ନାମକ ପାରମ୍ପରିକ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
Answer:
ବୁଖାରି

(xi) ପାଣି ଗରମ ହେଲେ ________ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବିସ୍ତାରିତ

(xii) ବାଷ୍ପୀଭବନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର _______ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ ।
Answer:
ଉତ୍ତାପ

(xiii) ଭୂଗର୍ଭ ଜଳର ସ୍ଥାୟୀ ଯୋଗାଣ _______ ଦ୍ଵାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ।
Answer:
ଜଳଚକ୍ର

(xiv)ପରିବେଶର ଜଳବାୟୁ ________ ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ।
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟ

(xv) ଲଦାଖରେ _______ ଦ୍ଵାରା ଜଳ ସଂଗ୍ର ହ କରାଯାଏ ।
Answer:
ବରଫ ସ୍ତପ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ (✓) ଠିକ୍ ଥିଲେ ( ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) ମାଟି, ପାଣି ଅପେକ୍ଷା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗରମ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(ii) ବାୟୁ ଗରମ ହେଲେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ ।
Answer:
(✓)

(iii) କମ୍ବଳ ଅପେକ୍ଷା ଦୁଇଟି ପତଳା ଚାଦର ଅଧିକ ଉପଯୋଗୀ ।
Answer:
(✓)

(iv) ଅଧାତବ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତାପର ସୁପରିବାହୀ ।
Answer:
(✗)

(v) ଶୀତ ଦିନରେ, ସ୍ଥଳଭାଗରେ ବାଲି କିମ୍ବା ମାଟି ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଅପେକ୍ଷା ଗରମ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(vi) ବାୟୁ ଗରମ ହେଲେ ଅଧ‌ିକ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରେ ।
Answer:
(✓)

(vii) ମାଟି ଓ ଚିନାମାଟି ତାପ ସୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
(✗)

(viii) ଧାତୁ ଭଳି ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟଦେଇ ତାପ ସହଜରେ ଗତି ପରିପାରେ ।
Answer:
(✓)

(ix) ବି ଷୁ ବ ରେ ଖା ଅ ଞ୍ଚଳ ରେ ଜଳ ବ ୟୁ ସାଧାରଣତଃ ଉଷ୍ଣ ।
Answer:
(✓)

(x) ଶୀତଦିନେ ରାତିରେ ସ୍ଥଳଭାଗର ବାଲି କିମ୍ବା ମାଟି ସମୁଦ୍ରଜଳ ଅପେକ୍ଷା ଗରମ ।
Answer:
(✗)

(xi) ଧୂଆଁ ସର୍ବଦା ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ।
Answer:
(✓)

(xii) କାଚ ଓ କାଠ କୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
(✗)

(xiii) ତାପ ପରିବହନ ବେଳେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ସ୍ଥିର ନଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(xiv) ପୃଥ‌ିବୀରେ ଆମ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ତାପ ଓ ଆଲୋକର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ।
Answer:
(✓)

(xv) ବାୟୁ ଗରମ ହେଲେ ହାଲୁକା ହୋଇ ଉପରକୁ ଡଠୋ
Answer:
(✓)

ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ବାୟୁ	ସୁପରି ବାହୀ
(b) ପାରଦ	ସ୍ଥଳବାୟୁ
(c) ଦିନବେଳେ	କୁପରିବାହୀ
(d) ରାତିବେଳେ	ଦିନ ଓ ରାତିରେ ବିପରୀତ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ
(e) ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ	ସମୁଦ୍ର ପବନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ବାୟୁ	ସୁପରି ବାହୀ
(b) ପାରଦ	କୁପରିବାହୀ
(c) ଦିନବେଳେ	ସମୁଦ୍ର ପବନ
(d) ରାତିବେଳେ	ସ୍ଥଳବାୟୁ
(e) ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ	ଦିନ ଓ ରାତିରେ ବିପରୀତ ବାୟୁ ପ୍ରବାହ

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଖରାଦିନ	ନିଆଁ ଓ ପାତ୍ରରୁ ଉଷ୍ମତା ଅନୁଭବ
(b) ଶୀତଦିନ	ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଗରମ
(c) ପରିବହନ	ଧଳା କିମ୍ବା ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ
(d) ପରିଚଳନ	ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ
(e) ବିକିରଣ	ତାପ ନିଆଁରୁ ପାତ୍ରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଖରାଦିନ	ଧଳା କିମ୍ବା ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ
(b) ଶୀତଦିନ	ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର ପୋଷାକ
(c) ପରିବହନ	ତାପ ନିଆଁରୁ ପାତ୍ରକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ
(d) ପରିଚଳନ	ପାତ୍ରରେ ପାଣି ଗରମ
(e) ବିକିରଣ	ନିଆଁ ଓ ପାତ୍ରରୁ ଉଷ୍ମତା ଅନୁଭବ

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଘର ଗରମ ଓ ରୋଷେଇ	ତୁଷାର, ବରଫ
(b) ବାୟୁମଣ୍ଡଳ	ବୁଖାରି
(c) ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳ	ମେଘ
(d) ଉଦ୍ଭଦ	ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ
(e) ଘନୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା	ଉସ୍ବେଦନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଘର ଗରମ ଓ ରୋଷେଇ	ବୁଖାରି
(b) ବାୟୁମଣ୍ଡଳ	ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ
(c) ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳ	ତୁଷାର, ବରଫ
(d) ଉଦ୍ଭଦ	ଉସ୍ବେଦନ
(e) ଘନୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା	ମେଘ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସଂକ୍ଷେପରେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଜଳର ନିରନ୍ତର ଗତିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଜଳଚକ୍ର

(ii) ବରାହମିହିରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ ପୁସ୍ତକର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ବୃହତ୍ ସଂହିତା

(iii) ପୃଥ‌ିବୀପୃଷ୍ଠରୁ ତଳକୁ ଜଳର ପ୍ରବାହ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଅବଶୋଷଣ

(iv) ମାଟିତଳେ ପଥର ମଧ୍ଯରେ ଜମି ରହୁଥ‌ିବା ଜଳକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର

(v) କେଉଁ ଉପାୟରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ମାଧ୍ୟମ ଅନାବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ବିକିରଣ

(vi) କେଉଁ ଜଳ ଅସୀମ ନୁହେଁ ?
Answer:
ଭୂତଳ ଜଳ

(vii) କେଉଁ ଉପାୟରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ମାଧ୍ୟମ ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ପରିବହନ ଓ ପରିଚଳନ

(viii) କଠିନ ପଦାର୍ଥରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ପରିବହନ

(ix) କ’ଣ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ଭୂତଳ ଜଳର ପରିମାଣ କମି ଯାଉଛି ?
Answer:
ଉଦ୍ଭଦ ଆଚ୍ଛାଦନ

(x) କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ଗତି ଦ୍ଵାରା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ପରିଚଳନ

(xi) ଜଳର ପୁନଃଭରଣ କାହାଦ୍ଵାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ?
Answer:
ଜଳଚକ୍ର

(xii) ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଆସିଥାଏ ?
Answer:
ବିକିରଣ

(xiii) ଘର ଓ ପୋଷାକ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କେଉଁ ନୀତି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:
ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ

(xiv)ଭୂତଳ ସ୍ତର ଏବଂ ପଥର ଛିଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥ‌ିବା ଜଳକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଭୂଗର୍ଭ ଜଳସ୍ତର

(xv) ଭୂତଳ ଜଳ ହ୍ରାସର ସମାଧାନ ପାଇଁ କ’ଣ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇପାରିବ ?
Answer:
ବର୍ଷାଜଳ ଅମଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ପୁନଃଭରଣ ପିଟ୍

Question 2.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ତାପ ପରିବହନ (Heat transfers : ଗ ର ମ ଅଂଶରୁ ଥଣ୍ଡା ଅଂଶକୁ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ତାପ ପରିବହନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେଉଁ କଣିକା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ, ସେଥୁରୁ ତାପ ଅନ୍ୟ ଏକ କଣିକା ପାଖକୁ ସଂଚରିତ ହୁଏ । ଏଠାରେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ଗତି କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥିତି ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ ।

(b) ତାପ ସୁପରିବାହୀ (Conductor) : ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟଦେଇ ତାପ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ତାପ ସୁପରିବାହୀ କୁହାଯାଏ । ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ତାପର ସୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।
ଉଦାହରଣ : ଇସ୍ପାତ, ତମ୍ବା, ଆଲୁମିନିୟମ ଇତ୍ୟାଦି ।

(c) ତାପ କୁପରିବାହୀ (Insulator) : ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟଦେଇ ତାପ ସହଜରେ ପରିବହନ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ତାହାକୁ ତାପ କୁପରିବାହୀ କୁହାଯାଏ । ଅଧାତୁ ଗୁଡ଼ିକ ତାପର କୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।
ଉଦାହରଣ : ବାୟୁ, କାଠ, କାଚ, ଜଳ, ରବର ଇତ୍ୟାଦି ।

(d) ପରିବହନ (Conduction) : ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ କଣିକା ତାପ ଗ୍ରହଣ କରି ଗରମ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ନିକଟସ୍ଥ କଣିକାକୁ ତାପ ସଂଚରଣ କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ ନିଜେ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇ ନଥାନ୍ତି । କଠିନ ପଦାର୍ଥମାନଙ୍କରେ ତାପ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥାଏ ।

(e) ପରିଚଳନ . (Convection) : ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ କଣିକା ତାପ ଗ୍ରହଣକରି ଗରମ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରକୃତ ଗତିଦ୍ଵାରା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ । ଜଳ ଏବଂ ବାୟୁରେ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଏହି ପ୍ରକ୍ରି ୟାରେ ହୋଇଥାଏ । ପରିବହନ ଓ ପରିଚଳନ ପାଇଁ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(f) ବିକିରଣ (Radiation) : ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିନା ମାଧ୍ୟମରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଣ ହୋଇଥାଏ । ବାୟୁ ନଥ‌ିବା କୋଠରିରେ ମଧ୍ଯ ବି କି ରଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ତାପ ବିକିରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଆସିଥାଏ । ପରମାଣୁ ବୋମା ବିସ୍ଫୋରିତ ହେଲେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ତାପ ବିକିରଣ ଦ୍ଵାରା କ୍ଷତିସାଧନ କରିଥାଏ ।

(g) ବୁଖାରି (Bukhari) : ହିମାଳୟ ଭଳି ଅତ୍ୟଧି ଶୀତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶୀତଦିନେ ଘରକୁ ଗରମ ରଖିବା ପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ‘ବୁଖାରି’ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହା ଘରକୁ ଗରମ ରଖୁବା ଓ ରୋଷେଇ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରର ୩ ଟି ଯାକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ ।

(i) ଜଳଚକ୍ର (Water cycle) : ଜଳର ନିରନ୍ତର ଗତି ଯଥା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଭାବରେ ବୃଷ୍ଟିପାତ ମାଧ୍ୟମରେ ଉପରକୁ ଉଠିବା ଏବଂ ତଳକୁ ଆସି ମାଟି, ପଥର ଓ ଉଭିଦ ଦେଇ ଗତିକରି ଶେଷରେ ଜଳଉତ୍ସକୁ ଫେରିଯିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଳଚକ୍ର କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଥ‌ିବା ମୋଟ ଜଳ ପରିମାଣ ସଂରକ୍ଷିତ ରୁହେ ।

(j) ବାଷ୍ପୀଭବନ (Evaporation) : ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାପଦ୍ଵାରା ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଆକାରରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ବା ଷ୍ପୀଭ ବ ନ କୁହାଯାଏ । ବାଷ୍ପୀଭୂତ ଜଳକଣା ଆକାଶରେ ଥଣ୍ଡା ହୋଇ ମେଘରେ ପରି ଣତ ହୋଇଥାଏ ।

(k) ଉଲ୍ଲେଦନ (Transpiration) : ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଭିଦର ବାୟବୀୟ ଅଂଶରୁ ବଳକା ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଆକାଶକୁ “ଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଉତ୍ସଦନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେତୁ ପତ୍ରରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଜଳ କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ । ପତ୍ରରେ ଥିବା ଛିଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଏହି ଜଳକଣା ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

(I) ଅବଶୋଷଣ (Infiltration) : ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ଜଳକୁ ମାଟିର ଗୁଣ ଅନୁଯାୟୀ ତଳକୁ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅବଶୋଷଣ କୁହାଯାଏ । ଯଦି ମାଟି ଓ ପଥର ମଧ୍ଯରେ ଖାଲିସ୍ଥାନ ରହିଥାଏ, ତେବେ ଅଧିକ ସହଜରେ ଜଳ ଭୂପୃଷ୍ଠ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।

(m) ଭୂତଳ ଜଳ (Underground water) : ଅବଶୋଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯେଉଁ ପାଣି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ପ୍ରବେଶ କରେ ତାହା ଛିଦ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ପୃଷ୍ଠତଳେ ଥିବା ଖୋଲା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ଭୂତଳ ଜଳ ଭାବରେ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇ ରହିଯାଏ । ଏହି ଜଳକୁ ଆମେ ନଳକୂପ ଖନନ ଦ୍ଵାରା ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଆଣି ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।

(n) ବରଫ ସ୍ତୂପ (Ice pile) : ଲୋକମାନେ ଜଳ ସରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟମାନ ବିକଶିତ କରିଛନ୍ତି । ଲଦାଖର ଲୋକମାନେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଶୀତଦିନେ ଉପରେ ଥ‌ିବା ପର୍ବତରୁ ପାଣି ଝରଣା ଆକାରରେ ପାଇପ୍ ଦେଇ ତଳକୁ ଅଣାଯାଏ ଓ ଏହି ପାଣି ଉପରେ ଶୀତଳ ବାୟୁ ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଥଣ୍ଡା ପବନ ଏହା ଉପରେ ପଡ଼େ ଏହା ସ୍ତୂପ ହୁଏ ଓ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଏହା ତରଳିଯାଇ ଏଥୁରୁ ପାଣି ମିଳେ ।

(o) ସ୍ଥଳବାୟୁ (Land Breeze) : ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଅର୍ଥାତ ରାତି ବେଳେ ସ୍ଥଳଭାଗ, ଜଳଭାଗ ଅପେକ୍ଷା ଶୀଘ୍ର ଥଣ୍ଡା ହୁଏ, ମାତ୍ର ଏହି ସମୟରେ ଜଳଭାଗର ବାୟୁ ଉତ୍ତପ୍ତହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ଏବଂ ସ୍ଥଳ ଭାଗ ର ଥଣ୍ଡାବାୟୁ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ବହିଥାଏ । ଏହାକୁ ସ୍ଥଳ ବାୟୁ କୁହାଯାଏ ।

(p) ସମୁଦ୍ର ପବନ (Sea Breeze) : ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଦିନବେଳା ଜଳଭାଗ ଅପେକ୍ଷା ସ୍ଥଳଭାଗ ଶୀଘ୍ର ଗରମ ହୁଏ ଓ ଏହା ଉପରିସ୍ଥ ବାୟୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ । ତେଣୁ ଜଳଭାଗର ଶୀତଳ ବାୟୁ ସ୍ଥଳ ଭାଗ ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏହାକୁ ସମୁଦ୍ର ବାୟୁ କୁହାଯାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କେଉଁ କାରଣରୁ ଶୀତଦିନେ କୋରାପୁଟ ତୁଳନାରେ ପୁରୀରେ ଶୀତ କମ୍ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ପୁରୀ ସମୁଦ୍ରର ନିକଟତର ଏବଂ ଏହାର ଏକ ଲମ୍ବା ଉପକୂଳ ଅଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସେଠାରେ ଗରମ ହୁଏ ଏବଂ ଅଧ‌ିକ ଆର୍ଦ୍ର ଅନୁଭବ ହୋଇଥାଏ ।
• ଅପରପକ୍ଷରେ କୋରାପୁଟ ସମୁଦ୍ରଠାରୁ ବହୁତ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସେଠାରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିନଥାଏ । ତେଣୁ କୋରାପୁଟରେ ଶୀତଦିନେ ଅଧ୍ବକ ଶୀତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
କେଉଁ କାରଣରୁ ରୋଷେଇ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଧାତବ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ତାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦିତ କରାଯାଇଥାଏ ।
• ଧାତବ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତାପର ସୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ରନ୍ଧନ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଧାତବ ପଦାର୍ଥରେ କରାଯାଇଥାଏ ।
• ଲୁହା, ଆଲୁମିନିୟମ୍, ଷ୍ଟିଲ ଇତ୍ୟାଦି ପାତ୍ର ରୋଷେଇ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମାଟି ହାଣ୍ଡିରେ ରୋଷେଇ ପାଇଁ ଅଧ‌ିକ ସମୟ ଲାଗିଥାଏ, କାରଣ ମାଟି ତାପର କୁପରିବାହୀ ଅଟେ ।

Question 3.
ଧାତବ ପାତ୍ରରେ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସରଳ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
(i) ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଆଲୁମିନିୟମ ଧାତୁର ପାତରେ ୨ ସେ.ମି. ବ୍ୟବଧାନରେ ୪ ଟି ପିନ୍‌କୁ ମହମ ଦ୍ଵାରା ଲଗାଯାଇଛି ।

(ii) ମହମବତୀ ଦ୍ଵାରା ପାତର ଶେଷ ଭାଗକୁ ଗରମ କଲେ ନିକଟରେ ଥ‌ିବା ପିନ୍ କଣ୍ଟା ଆଗ ଖସିପଡ଼ିଥାଏ ।
(iii) ଏଠାରେ ମହମବଦୀ ଶିଖାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ତାପ ପାତ ଦେଇ ସଂଚରିତ ହେବା କାରଣରୁ ନିକଟରେ ଥ‌ିବା ପିନ୍ କଣ୍ଟାଟି ମହମରୁ ଆଗ ଖସି ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 4.
ତାପ ସୁପରିବାହୀ ଓ ତାପ କୁପରିବାହୀ ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

ତାପ କୁପରିବାହୀ	ତାପ ସୁପରିବାହୀ
(a) ଏହି ପଦ।ର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଦେ ଇ ତାପ ସହଜରେ ଗତି କରିଥାଏ ।	(a) ଏହି ପଦାର୍ଥ ମଧ୍ଯ ଦେ ଇ ତାପ ସହଜରେ ଗତି କରି ପାରେ ନାହିଁ ।
(b) ଧାତବ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତାପ ସ୍ତୁ ପରି ବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।	(b) ଅ ଧ । ତ ବ ପଦାର୍ଥ ଗୁଡ଼ିକ ତାପ କୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।
(c) ଉଦାହରଣ : ଲୁହା, ତମ୍ବା, ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଇତ୍ୟାଦି ।	(c) ଉଦାହରଣ : କାଠ, ମାଟି, ବାୟୁ, ଇତ୍ୟାଦି ।

Question 5.
‘‘ଶୀତଦିନେ ଆମେ ପଶମ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବାକୁ ଭଲ ପାଇଥାଉ?? – କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

1. ପଶମ ପୋଷାକ ଦେହକୁ ଉଷ୍ଣ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
2. ପଶମ ପୋଷାକରେ ଥିବା ଛିଦ୍ର ବାୟୁକୁ ଧରି ରଖେ ଏବଂ ବାୟୁ ତାପର କୁପରି ବାହୀ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଏହା ଆମ ଶରୀରର ତାପକୁ ବାହାର ପରିବେଶକୁ ଯିବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ ।

Question 6.
ଧୂଆଁ କିପରି ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ, ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସରଳ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

(କ) ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ଥିତି

(ଖ) ଗରମ ପବନ

• ଉପରୋକ୍ତ ‘କ’ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଦୁଇଟି କାଗଜ କପ୍‌କୁ ଓଲଟା ସ୍ଥିତିରେ କାଠର ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡରେ ଝୁଲାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।
• ଗୋଟିଏ କପ୍ ତଳେ ମହମବତୀ ଜାଳିଲେ ସେହି କପଟି ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ଓ କାଠଟି ଭୂସମାନ୍ତର ଅବସ୍ଥାରୁ ଅସମାନ୍ତର ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
• କପ୍‌ତଳେ ମହମବତୀ ଜାଳିଲେ ସେଠାରେ ବାୟୁ ଗରମ ହୋଇ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ ଓ ହାଲୁକା ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ । ସେହି ଉପରକୁ ଉଠୁଥ‌ିବା ବାୟୁ ପ୍ରବାହରେ କପ୍‌ଟି ମଧ୍ୟ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ।

Question 7.
ପରିଚଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସରଳ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

(କ) ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସେଟ୍‌ଅପ୍

(ଖ) ଗରମ ପାଣିରେ ପରିଚଳନ ପ୍ରଦର୍ଶନ

• ଉପରୋକ୍ତ ‘କ’ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଉଥ‌ିବା ଭଳି କାଚ ବିକରରେ ପାଣିନେଇ ସେଥ‌ିରେ ଏକ କାଠି ସାହାଯ୍ୟରେ ପରମାଙ୍ଗାନେଟର ଏକ ଦାନା ପୋଟାସି ୟମ୍ ପାଣିରେ ରଖୁ ଏହାକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରାଯାଉ ।
• ବିକର ଭିତରେ ରଙ୍ଗୀନ ପାଣିର ଧାର ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ଓ ପାର୍ଶ୍ଵଦେଇ ତଳକୁ ଖସିଆସେ । ଏଠାରେ ଜଳକଣା ଗୁଡ଼ିକର ଗତିଦ୍ଵାରା ଜଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗରମ ହୋଇଥାଏ ।
• ପରିଚଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ଆମେ ବିକର ଭିତର ରଙ୍ଗୀନ ଜଳର ଧାରା ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାଉ ।

Question 8.
‘‘ମାଟି ପାଣି ଅପେକ୍ଷା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଗରମ ହୁଏ’?. ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସରଳ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

ମାଟି ଓ ପାଣିର ତାପମାତ୍ରା ମାପିବା

• ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଦୁଇଟି ସମାନ ଆକୃତିର ପାତ୍ରରେ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଟି ଓ ପାଣି ନିଆଯାଉ ସେଥ‌ିରେ ଥର୍ମୋମିଟର ଲଗାଯାଇଛି ଓ ଉପକରଣ ଗୁଡ଼ିକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖ୍ ତାପମାତ୍ରାକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉଛି ।
• ଦେଖାଯିବ ଯେ, ମାଟି ଓ ପାଣି ମଧ୍ୟରୁ ମାଟିର ତାପମାତ୍ରା ଶୀଘ୍ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଏହି ଉପକରଣକୁ ଘର ଭିତରକୁ ଆଣି ତାପମାତ୍ରାକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କଲେ ଦେଖାଯିବ ଯେ ପାଣି ମାଟି ଅପେକ୍ଷା ଶୀଘ୍ର ଥଣ୍ଡା ହେଉଅଛି ।

Question 9.
ସମୁଦ୍ର ବାୟୁ ଓ ସ୍ଥଳବାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

ସମୁଦ୍ର ବାୟୁ	ସ୍ଥଳ ବାୟୁ
(i) ଦିନବେଳେ ଜଳଭାଗ ସ୍ଥଳଭାଗ ଜଳଭାଗ ଶୀଘ୍ର ଗ ର ମ ହୋଇଥାଏ ।	(i) ର . । ତ ହ ଲ ଅପେକ୍ଷା ଶୀଘ୍ର ଥଣ୍ଡା ହୋଇଥାଏ ।
(ii) ଫଳରେ ସ୍ଥଳଭାଗର ବାୟୁ ଉଷ୍ଣ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ ।	(ii) ଜଳଭାଗର ବାୟୁ ଡତ୍ତସ୍ତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ।
(iii) ତେଣୁ ଜଳଭାଗର ଶୀତ ଳ ବାୟୁ ସ୍ଥଳଭାଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ।	(iii) ସ୍ଥଳ ଭ। ଗ ର ଥଣ୍ଡା ବାୟୁ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ପ୍ର ବା ତ ତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ଏହି ଶୀତଳ ବାୟୁକୁ ସମୁଦ୍ର ପବନ ବା ସ ମ ଦ_ ବ । ୟ କୁହାଯାଏ ।	(iv) ଏହି ବାୟୁକୁ ସ୍ଥଳ ବାୟୁ କୁହାଯାଏ ।

Question 10.
କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ? ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:

• ପରିବହନ, ପରିଚଳନ ଓ ବିକିରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ।
• ପରିବହନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ କଣିକା ତାପ ଗ୍ରହଣ କରି ଗରମ ହୁଏ ଓ ନିକଟସ୍ଥ କଣିକାକୁ ତାପ ସଂଚାରଣ କରିଥାଏ ।
• ପରିଚଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ କଣିକାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକୃତ ଗତିଦ୍ଵାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।
• ବିକିରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ତାପ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରେ ଏବଂ ଏଥ‌ିରେ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପାଇଁ କୌଣସି ମାଧ୍ଯମ ଆବଶ୍ୟକ ନ ଥାଏ ।

Question 11.
‘ବୁଖାରି’ର ବ୍ୟବହାର କେଉଁ କାରଣରୁ ଅନନ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ହିମାଳୟ ଭଳି ଅତ୍ୟକ ଶୀତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘରକୁ ଗରମ ରଖୁବା ପାଇଁ ବୁଖାରି ଭଳି ଏକ ପାର ମ୍ପରି କ ଉପ କ ର ଣ ବ୍ୟ ବ ହ। ର କରାଯାଇଥାଏ ।
• ଏଥିରେ ଏକ ଲମ୍ବା ପାଇପ୍ ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିଥାଏ ଓ ଏହାଦ୍ଵାରା ନିର୍ଗତ ଧୂଆଁ ବାହାରକୁ ଯାଇଥାଏ ।
• ଏହା ରୋଷେଇ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହାର ଉପର ପାର୍ଶ୍ଵ ଟି ଚଟାଣ ଭଳି ହୋଇଥିବାରୁ ବାନସକୁସନ ରହୁଏ ।
• ଏହା ଘରକୁ ଗରମ ରଖୁବା ଓ ରୋଷେଇ କରିବା ସମୟରେ ପରିବହନ, ପରିଚଳନ ବିକିରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ ।

Question 12.
କେଉଁ କାରଣରୁ ଖରାବେଳେ ଓଦା ପୋଷାକ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖୁଯାଏ ?
Answer:

1. ପୃଥ‌ିବୀ ପାଉଥ‌ିବା ତାପର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ହେଉଛି ସୂର୍ଯ୍ୟ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଶ୍ମି ଜଳର ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦ୍ରୁତ କରାଇଥାଏ ।
2. ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଓଦା ଲୁଗାରେ ଥିବା ଜଳ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଆକାରରେ ପୃଥ୍ବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।
3. ତେଣୁ ଖରାବେଳେ ଓଦା ପୋଷାକ ଶୀଘ୍ର ଶୁଖ୍ଯାଏ ।

Question 13.
ପ୍ରକୃତିରେ ଜଳଚକ୍ର କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ଚିତ୍ର ସହ ବୁଝାଅ ।
Answer:

• ପୃଥିବୀରେ ଥିବା ମହାସାଗର, ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକରେ ଜଳ ତରଳ ଭାବରେ ରହିଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ତାପଦ୍ଵାରା ଏହା ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ ଆକାରରେ ବାୟୁ ମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଇଥାଏ ।
• ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଉପରକୁ ଯାଇ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ ଓ ଘନୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମେଘରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ବୃଷ୍ଟିପାତଦ୍ୱାରା ମେଘରୁ ଜଳ ପୁନଶ୍ଚ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରି ଆସିଥାଏ ।
• ଜଳର ଏହି ନିରନ୍ତର ଗତି ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଭାବେ ଉପରକୁ ଉଠିବା ଏବଂ ବୃଷ୍ଟିପାତ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳଭଣ୍ଡାରକୁ ଫେରିଯିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଜଳଚକ୍ର କୁହାଯାଏ ।
• ଏହା ଜଳର ପୁନଃଭରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହାଦ୍ଵାରା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଥ‌ିବା ମୋଟ ଜଳର ପରିମାଣ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 8 Playing with Constructions MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Playing with Constructions Class 6

Playing with Constructions MCQ Class 6

Class 6 Maths Playing with Constructions MCQ

Question 1.
Which of the following is a valid name for the given rectangle?

(a) ABDC
(b) DABC
(c) DCAB
(d) ACBD
Solution:
(b) DABC
DABC is the valid name for the given rectangle as it lists the vertices in a sequence around the shape.

Question 2.
Which of the following can be the side lengths of a rectangle that can be divided into 3 identical squares?
(a) 3 cm and 9 cm
(b) 3 cm and 6 cm
(c) 4 cm and 9 cm
(d) 4 cm and 8 cm
Solution:
(a) 3 cm and 9 cm
A rectangle that can be divided into 3 identical squares must have one side equal to one-third of the other. So, a rectangle with side lengths 3 cm and 9 cm can be divided into 3 identical squares.

Question 3.
In a rectangle, one of its diagonals divides the opposite angles in 42° and x. Value of x is:
(a) 52°
(b) 58°
(c) 42°
(d) 48°
Solution:
(d) 48°
Each angle of a rectangle is 90°.

∴ x + 42° = 90°
⇒ x = 90° – 42°
⇒ x = 48°

Question 4.
Which of the following is not a valid name for the given square?

(a) PDKM
(b) KDPM
(c) MDKP
(d) DKMP
Solution:
(c) MDKP
MDKP is not a valid name as it does not list the vertices of the given square in a sequence around the shape.

Question 5.
What is the measure of each angle in a square?
(a) 30°
(b) 45°
(c) 60°
(d) 90°
Solution:
(d) 90°
In a square, all four angles are equal to 90°.

Question 6.
If you had to draw a circle with a 4 cm radius, which instrument would you pick?
(a) Protractor
(b) Set square
(c) Compass
(d) None of these
Solution:
(c) Compass
A compass is used to draw circles and arcs.

Question 7.
Which of the following are properties of a square?
(i) All sides are equal.
(ii) All angles are 90°.
(iii) Diagonals are of different lengths.
(iv) Diagonals are of same length.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii) and (iv)
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (ii) and (iii)
(d) (i), (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i), (ii) and (iv)
All sides of a square are of equal length.
Each interior angle of a square is a right angle, i.e. 90°.
The diagonals of a square are equal in length. Hence, statements (i), (ii) and (iv) are true.

Question 8.
Which of the following statements about diagonals of
(i) In a rectangle, the diagonals are equal.
(ii) In a square, the diagonals are equal.
(iii) In rectangles, the diagonals always bisect the angles equally.
(iv) In both rectangles and squares, diagonals pass through the centre.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii), and (iv)
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (iii), and (iv)
(d) (i) and (ii) only
Solution:
(a) (i), (ii), and (iv)
The diagonals of a rectangle are always equal in length.
In a square, diagonals are equal.
Diagonals in a rectangle do not bisect the angles equally unless it’s a square, so statement (iii) is incorrect.
In both squares and rectangles, diagonals pass through the centre.
Therefore, statements (i), (ii) and (iv) are correct.

Playing with Constructions Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
All the points on a circle are at the same distance from its ________ .
Solution: centre
All the points on a circle are at the same distance from its centre.

Question 2.
In a rectangle, _____ sides are equal in length.
Solution: opposite
In a rectangle, opposite sides are equal in length.

Question 3.
The diagonal of a square divides each opposite angle into two equal angles of _______ each.
Solution:

The diagonal of a square divides each opposite angle into two equal angles of 45° each.

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 10 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସାରଣୀ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Answer:

Question 3.
ଏପରି ଏକ ପରିସ୍ଥିତି କଳ୍ପନା କର ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ହେବ ?
Answer:
ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ନହେଲେ, ଏହାର ନିମ୍ନଲିଖ ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯଥା –

• ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
• ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ମୋଚନ ହେବନାହିଁ
• ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷିତ ହେବନାହିଁ ।
• ଜୀବନଧାରଣ ସମ୍ଭବ ହେବନାହିଁ ।

Question 3.
ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣରେ ଖଣ୍ଡିଏ ଆଳୁ ରଖୁ ଆସେ ? ଆଳୁଗଛରେ କେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଉଛି । ଆଳୁରେ ମଣ୍ଡଦ କେଉଁଠାରୁ ସଂଶ୍ଳେଷିତ ହୁଏ ଏବଂ ଏହା ଆଳୁରେ କିପରି ପହଞ୍ଚେ ?
Answer:

• ଆଳୁ ଗଛରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ଵାରା ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇ ଆଳୁରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
• ସବୁଜ ପତ୍ରରେ ପତ୍ରହରିତ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ଦ୍ଵାରା ଗ୍ଲୁକୋଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜ ପରେ ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରତ ହୁଏ ।
• ଉଦ୍ଭଦରେ ଥ‌ିବା ଫ୍ଲୋଏମ୍ ନାମକ ସଂବାହୀ ନଳୀଦ୍ଵାରା ଏହା ଗ୍ଲୁକୋଜ ରୂପେ ଆଳୁ ଗଛର ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ ଆଳୁରେ ପହଞ୍ଚି ମଣ୍ଡଦରୂପେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୁଏ ।
• ଏହି କାରଣରୁ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣରେ ଖଣ୍ଡିଏ କଟାଯାଇଥିବା ଆଳୁ ରଖୁଲେ ଏହା ନୀଳ ବର୍ଷ ଧାରଣ କରି ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।

Question 4.
ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ଗଠନ କ’ଣ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଧୁକ ଦକ୍ଷ କରିଥାଏ ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ଗଠନ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଧ‌ିକ ଦକ୍ଷ କରିଥାଏ, କାରଣ

• ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ ଗଠନ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
• ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ସମତଳ ଗଠନ, ଅଧ‌ିକ ସଂଖ୍ୟକ ପତ୍ରଛିଦ୍ର ବା ସ୍ତୋମ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ବାୟୁ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ତ୍ୱରାନ୍ଵିତ ହୋଇଥାଏ ।
• ପତ୍ର ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ପତଳା ସହିତ ସମତଳ ଅବସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ ପତ୍ରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରେ । ତେଣୁ ଏହାଦ୍ଵାରା ଉଭିଦ ଅଧୂକ ଦକ୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
Y ବ୍ୟବହାର କରି X କୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, Z ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
X + Y → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + Z + ଶକ୍ତି
X, Y, ଏବଂ Z ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ । X, Y ଏବଂ Z କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ଗ୍ଲୁକୋଜ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
X + Y → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ + Z + ଶକ୍ତି
ଏଠାରେ X = ଗ୍ଲୁକୋଜ
Y = ଅମ୍ଳଜାନ
ଓ Z = ଜଳ

Question 6.
କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଦୁଇଟି ସମାନ ଆକାରର ଗଛ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲା । ସେଥୁରୁ ଅନ୍ୟଟିକୁ ଏକ ଅନ୍ଧାର କୋଠରିରେ ରଖୁଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ରରେ ଗୋଟିଏକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଏବଂ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ –

(କ) ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ କେଉଁ ଧାରଣା ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବ ?
Answer:
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲା ।

(ଖ) ଉଭୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଭିଦରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖୁଛ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଉଥ‌ିବା ‘କ’ କୁଣ୍ଡରେ ଉଦ୍ଭଦଟିର ଉତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼, ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସବୁଜ ହୋଇଛି । ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଉ ନଥିବା ‘ଖ’ କୁଣ୍ଡରେ ଉଭିଦର ଉତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇ ନାହିଁ । ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଳିନ ଓ ଶୁଖୁଲା ଦେଖାଯାଉଛି ।

(ଗ) ତୁମ ମତରେ, କେଉଁ ଉଭିଦର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ମଣ୍ଡଦ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ?
Answer:
‘କ’ କୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଉଭିଦର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ମଣ୍ଡଦ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥାନ୍ତି କାରଣ ଏଠାରେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇ ମଣ୍ଡଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

Question 7.
ବୀଣା ବିଶ୍ଵାସ କରେ ଯେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ସେ ତା’ର ଧାରଣାକୁ ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କଲ ।

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ସହିତ ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଉଭିଦକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରଖାଯାଇଛି ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(କ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ‘କ’ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ କାରଣ ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭଦ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ପାଉଅଛି ଫଳରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ମଣ୍ଡଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

(ଖ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବନାହିଁ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଓ ‘ଘ’ ରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବନାହିଁ । ‘ଖ’ ରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନାହିଁ, ‘ଗ’ ରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ ଏବଂ ‘ଘ’ ରେ ଉଭୟ ଆଲୋକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନାହିଁ ।

(ଗ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ହେବ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ‘କ’ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦିତ ହେବ କାରଣ ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭିଦ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ କରିଥାଏ ।

(ଘ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ହେବନାହିଁ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଓ ‘ଘ’ ରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦିତ ହେବନାହିଁ କାରଣ ଏଠାରେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

Question 8.
ଅନନ୍ୟା ଚାରୋଟି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ନେଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା । ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’, ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଏବଂ ‘ଘ’ ନାମରେ ନାମିତ କଲା । ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘କ’ ରେ, ସେ ଗୋଟିଏ ଗେଣ୍ଡା ରଖୁଲା; ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଖ’ ରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ ରଖୁଲା; ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଗ’ ରେ ସେ ଉଭୟ ଗୋଟିଏ ଗେଣ୍ଡା ଓ ଏକ ଉଦ୍ଭଦ ରଖୁଲା I ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଘ’ ରେ, ସେ କେବଳ ପାଣି ରଖୁଲା । ଅନନ୍ୟା ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସୂଚକ ଯୋଡ଼ିଥିଲା । ସେ ପାଣିର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରଙ୍ଗ ରେକର୍ଡ଼ କଲା ଏବଂ ୨–୩ ଘଣ୍ଟା ପରେ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଦେଖିଲା ।
ସେ କ’ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସେ କିପରି ନିଜକୁ ଠିକ୍ ପ୍ରମାଣ କରିବ ?

Answer:
ଅନନ୍ୟା ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଜଳଜ ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଓ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଗ୍ୟାସ ବିନିମୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ରେ ଜାଣିବାପାଇଁ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣଟି କରିଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ସେ ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥିଲା

1. ‘କ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (ଜଳ + ଗେଣ୍ଡା) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିବ ଓ ଜଳରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ନେଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ଛାଡ଼ିବ । ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଜଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସୂଚକରେ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
2. ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ (ଜଳ + ଜଳଜ ଉଦ୍ଭଦ) : ଏହି ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଜଳଜ ଉଭିଦ ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇବ ତେବେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରିବ । ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ସୂଚକରେ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
3. ‘ଗ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (ଜଳ + ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ + ଗେଣ୍ଡା) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ତ୍ୟାଗ କରିବ ଓ ଜଳଜ ଉଭିଦ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରିବ ଓ ଏହି ଅମ୍ଳଜାନକୁ ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବ । ଯଦି ଉଭୟ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଓ ଶ୍ୱସନ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରହିବ ତେବେ ସୂଚକରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ ।
4. ‘ଘ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (କେବଳ ଜଳ) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ କୌଣସି ଜୀବ ଥ‌ିବାରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧି ହେବନାହିଁ । ଫଳରେ ସୂଚକର ରଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବନାହିଁ ।

ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ନିଜକୁ ଠିକ୍ ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରିବ –

1. ‘କ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସୂଚକର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହେବ ।
2. ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ହେଉଥିବାରୁ ସୂଚକର ରଙ୍ଗ ନୀଳ ହେବ ।
3. ‘ଗ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଓ ଅମ୍ଳଜନା ମଧ୍ୟରେ ସମତୁଲତା ସ୍ଥାପନ ହେଉଥ‌ିବାରୁ ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
4. ‘ଘ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ କେବଳ ଜଳ ଥିବାରୁ ସୂଚକ ସେହିପରି ରହିବ ।

Question 9.
ଗରମ କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ଜଳ ପରିବହନ ଦ୍ରୁତ ହୁଏ କି ନାହିଁ ତାହା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷାର ରୂପରେଖା ନକ୍‌ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷା : ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ଜଳ ପରିବହନରେ ତାପମାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ :
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ :

1. 2 ଟି କାଚ ବିକରରେ ସମାନ ପରିମାଣର ଜଳ ।
2. 2 ଟି ସମାନ ଉଚ୍ଚତାର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ କାଣ୍ଡ (ଧଳା ସଦାବିହାରୀ)
3. ନାଲି କାଳି
4. ଥଣ୍ଡା ସ୍ଥାନ (ଫ୍ରିଜ୍)
5. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ/ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକ
6. ସମୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଘଣ୍ଟା

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. 2 ଟି କାଚ ବିକରରେ ନାଳିକାଳି ସମାନ ପରିମାଣରେ ପକାଯାଉ ।
2. ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିକରରେ ଗୋଟିଏ କରି ଧଳା ସଦାବିହାରୀ ଉଭିଦର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ କାଣ୍ଡ ରଖାଯାଉ ।
3. ଗୋଟିଏ ବିକରକୁ ରେଫ୍ରିଜିରେଟର ଓ ଅନ୍ୟ ବିକରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ ।
4. ଉଭୟ ବିକରରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ 2 ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
2 ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ପରେ ଉଭୟ ବିକରରେ ଥିବା ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ ନାଲିପାଣିର ପ୍ରବାହକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଦେଖାଯିବ ଯେ –

1. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଥିବା ଉଭିଦରେ ନାଲିପାଣି କାଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଅଧିକ ପ୍ରବେଶ କରିଅଛି ।
2. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ନଥ‌ିବା ଉଦ୍ଭଦରେ ନାଲିପାଣି କାଣ୍ଡ ଭିତରକୁ କମ୍ ପ୍ରବେଶ କରିଅଛି ।
   ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ତାପମାତ୍ରାର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଜଳ ତଥା ପୋଷକର ପରିବହନ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 10.
ପ୍ରକୃତିରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ । ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ପ୍ରକୃତିରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ, କାରଣ :
(i) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବୁଜ ଉଭିଦ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ପତ୍ରହରିତ୍ର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳରୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ନାମକ ଶର୍କରା ସୃଷ୍ଟିହେବା ସହ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ, ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଉଦ୍ଭିଦରେ ସମ୍ପାଦିତ ହେଉଥ‌ିବା ଉପରୋକ୍ତ 2 ଟି ଯାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ ଅଟେ । ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କେବଳ ଦିନବେଳେ ହେଉଥ‌ିବାବେଳେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଉଭୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ଏକ ବଡ଼ ସ୍ଵଚ୍ଛ ବୋତଲରେ ସ୍ପାଇଡ଼ର ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Spider plant) କିମ୍ବା ଜେଡ଼ ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Jade Plant) ଭଳି ବଢୁଥ‌ିବା ଗଛ ଲଗାଇ ଏକ ବୋତଲ ବଗିଚା କର (ଚିତ୍ର ଭଳି) । କିଛି ଦିନ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବଢ଼ିବା ପରେ, ବୋତଲର ମୁହଁକୁ ବନ୍ଦକର । ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ଯଦି ଗଛଟି ଭଲ ଭାବରେ ବଢୁଛି ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛଟି ଗ୍ୟାସର ବିନିମୟ ବଜାୟ ରଖୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍, ଗଛର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅମ୍ଳଜାନ ବୋତଲ ଭିତରେ ଥିବା ଗଛଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

Answer:
କାର୍ଯ୍ୟ : ଏକ ବଡ଼ ସ୍ଵଚ୍ଛ ବୋତଲରେ ସ୍ପାଇଡ଼ର ପ୍ଲାଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଜେଡ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଭଳି ବଢୁଥ‌ିବା ଗଛ ଲଗାଇ ଏକ ବୋତଲ ବଗିଚା କରାଯାଉ । କିଛି ଦିନ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବଢ଼ିବା ପରେ, ବୋତଲର ମୁହଁକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଉ । ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଯଦି ଗଛଟି ଭଲ ଭାବରେ ବଢୁଛି ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛଟି ଗ୍ୟାସର ବିନିମୟ ବଜାୟ ରଖୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍, ଗଛର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ଏବଂ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅମ୍ଳଜାନ ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଗଛଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ, ଜଳଜ ଉଭିଦମାନେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସ୍ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ପୁନଶ୍ଚ ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଏହି ଅମ୍ଳଜାନ ପୁନଶ୍ଚ ଉଦ୍ଭଦଦ୍ଵାରା ଶୋଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉଭିଦର ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏବଂ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନ ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
(A) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣର ଭୂମିକା : ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ସୌରଶକ୍ତିକୁ ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତି (ଗ୍ଲୁକୋଜ) ରେ ପରିଣତ କରେ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳର ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଟେ । ଉଭିଦମାନେ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଫସଲର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଏହା ତୃଣଭୋଜୀମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ସୁତରାଂ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣଦ୍ଵାରା ଶକ୍ତିର ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(B) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଭୂମିକା : ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଭୂମିକା ବହୁମୁଖୀ ଅଟେ, କାରଣ ଉଭିଦମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏପରି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଗଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟକୁ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ । ଅମଳ କରାଯାଉଥିବା ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏକ ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲିଥାଏ । ଗଚ୍ଛିତ ଶର୍କରା ବ୍ୟବହାର କରି ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସ୍ଵାଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଉଭିଦର ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସର୍ବଦା ସମାନ ନୁହେଁ । ପରିବେଶଗତ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏହା ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଟେ ।

(C) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନରେ ଭୂମିକା : ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ପଦାର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ କାରଣ ସେମାନେ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି, ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ପରିବହନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ପାଦିତ କରିଥାନ୍ତି । ଜଳ ସହିତ ପୋଷକ ମାଟିରୁ ଶୋଷିତ ହୋଇ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥାଏ । ପୋଷକ ପରିବହନ ପାଇଁ ଉଭିଦରେ ଜଳ ଏକ ଦ୍ରାବକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତ୍ଵରାନ୍ବିତ ହୁଏ ଓ ଉଭିଦର ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦରେ ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ଅମଳ ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।

Question 3.
ତୁମ ଆଖପାଖରେ ଯଦି ଏକ ସବୁଜଗୃହ (Green House) ଅଛି, ତେବେ ତାହା ପରିଦର୍ଶନ କର । ଲୋକମାନେ କିପରି ସବୁଜ ଘରେ ଗଛ ଚାଷ କରନ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି ତାହା ଦେଖ । ସେମାନେ ଚାଷ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଆଲୋକ, ପାଣି ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ପରିମାଣକୁ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ତାହା ଜାଣ ।
Answer:
(i) ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିବେଶରେ ଉଭିଦ ଚାଷ କରିବା ପାଇଁ କାଚ କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନିର୍ମିତ ଗୃହକୁ ସବୁଜ ଗୃହ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗୃହ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପକୁ ଧରି ଏକ ଉଷ୍ମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳବାୟୁ ସୃଷ୍ଟିକରେ ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଥଣ୍ଡା, ପବନ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗରୁ ରକ୍ଷାକରେ ।

(ii) ଏହି ଗୃହରେ ଉଭିଦର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ତାପମାତ୍ରା, ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଆଲୋକର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ପାଳନ କରିଥାଏ । ଫଳ, ପନିପରିବା, ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛଲତା ଚାଷପାଇଁ ସବୁଜଗୃହ
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

(iii) ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସବୁଜ ଗୃହରେ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଆବରଣ ଦେଇ ସହଜରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଗୃହ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଉଭିଦ ଆଲୋକକୁ ଶୋଷଣ କରି ଏକାକୁ ତାପରେ ପରିଣତ କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୃହର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିପାଏ ।

(iv) ଏହି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିବେଶ, ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ପରିସ୍ଥିତି, ଯେପରିକି ଥଣ୍ଡା, ପବନ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ । ପାରିପାର୍ଶ୍ଵକ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଗୃହଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକ, ବାୟୁଚଳନ ଓ ଜଳସେଚନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଯେଉଁ ସବୁଜ ଗୃହରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଫିଲ୍ମ ଆବରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ପଲିହାଉସ୍ କୁହାଯାଏ । ସୁତରାଂ ଏହି ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିକୁ ସମ୍ଭବ କରାଯାଇଥାଏ ।

(vi) ସବୁଜ ଗୃହ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଧ‌ିକ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ପରାଗଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଆଲୋକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଅବରୋଧ କିମ୍ବା ଛାଣିବା ପାଇଁ ସବୁଜ ଗୃହ ଉପରେ କପଡ଼ାକୁ ବିସ୍ତାରିତ ବା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ଏକ ଭୌତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ । ଅସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଗ୍ଲେଜିଂର ଏକ ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଆଲୋକର ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକ (LED) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ । ସବୁଜ ଗୃହରେ ଉତ୍ତାପ ଓ ଶୀତଳତା ପରିଚାଳନା ପାଇଁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସିଷ୍ଟମର ମଧ୍ଯ
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସବୁଜ ଗୃହରେ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଡ୍ରିପ୍ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ । ଉଭିଦର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ପରିବେଶଗତ କାରଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଜଳସେଚନ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଓ ପୁନଃଶ୍ଚକ୍ରଣ ଭଳି ଜଳସେଚନ କୌଶଳମାନ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଇଥାଏ । ଡ୍ରିପ୍ ଜଳସେଚନ, ଓଭରହେଡ୍ ଜଳ ଛିଞ୍ଚନ, ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ମ୍ୟାଟ୍ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନଦ୍ଵାରା ଜଳସମ୍ପଦର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରୁହେ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସମଗ୍ର ସବୁଜ ଗୃହରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସର ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବାୟୁ ସଞ୍ଚାଳନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ । କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟତାରେ CO₂ ଜେନେରେଟରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଲୁ ଏବଂ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ସେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । CO₂ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କେବଳ ଟୀକା ଯୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟାଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ବଡ଼ ସବୁଜ ଗୃହରେ CO₂ ର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ଛିଦ୍ରିତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

କମଲା ସୋହୋନି (୧୯୧୧–୧୯୯୮) ଭାରତର ଜଣେ ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ । ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍‌ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତ ଫେରି ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ଲେଡ଼ି ହାର୍ଡ଼ିଞ୍ଜ ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜରେ ଏବଂ ପରେ କୁନୁରସ୍ଥ ପୋଷକତ୍ତ୍ଵ ଗବେଷଣା ପ୍ରୟୋଗଶାଳାରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ, ସେ ବମ୍ବେର ତତ୍କାଳୀନ ରୟାଲ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ,କୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଶେଷରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭଦଭିଭିକ ଖାଦ୍ୟର ପୋଷଣ ମୂଲ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ସେ ନୀରା ନାମକ ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ପାନୀୟ ଭାବରେ ନଡ଼ିଆ ରସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(ii) ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ _______ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
ପୋଷକ

(iii) ଉଦ୍ଭଦରେ _______ ଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥ‌ିବା ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ମୂଳ

(iv) ଉଦ୍ଭଦରେ ପତ୍ରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ _______ ଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ଅଂଶକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ଫ୍ଲୋଏମ୍

(v) ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଏହା _________ ର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ ଅଟେ ।
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା

(vi)

ଏହା _________ ର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ ଅଟେ ।
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍

(vii) ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା _______ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
ପତ୍ର

(viii) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ______ ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଟେ ।
Answer:
ସ୍ତୋମ୍

(ix) ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା _______ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Answer:
ଜାଇଲେ ମ୍

(x) ଉଦ୍ଭଦରେ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ________ ନାମକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ କାଣ୍ଡର ଉପରକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(xi) ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା ବା ରୋଷେଇଘର _______ ଅଟେ ।
Answer:
ପତ୍ର

(xii) ଫ୍ଲୋଏନ୍‌ଦ୍ଵାରା ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ _________ ରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ।
Answer:
ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ

(xiii) ସମଗ୍ର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ________ କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା

(xiv) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ______ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ।
Answer:
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍

(xv) କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଗଛକୁ 2 ରୁ 3 ଦିନ ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରୁ ଘରେ ରଖିଲେ _____ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଯାଏ ।
Answer:
ମଣ୍ଡଦ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) ମଣ୍ଡଦ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଗାଢ଼ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(ii) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ବାୟୁରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଶୋଷଣ କରେ ।
Answer:

(iii) ଉଭିଦମାନେ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(iv) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(v) ହରିତ୍ ଲବକ ଥ‌ିବା ଉଭିଦର ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(vi) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ଚର୍ମରେ ଲାଗି ଲେ ପୋଡ଼ିଦେଇପାରେ ।
Answer:
(✓)

(vii) ମଣ୍ଡଦ ଉଭିଦର ଫୁଲରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(viii)ଉଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(ix) ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଦ୍ଭଦରୁ ସେମନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(x) ଫୁଟନ୍ତା ସୁରାସାରରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ସବୁଜ ପତ୍ର ରଙ୍ଗହୀନ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(xi) ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(xii) ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(xiii)ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ଟିସାର ଅଟେ ।
Answer:
(✗)

(xiv)କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ାର ରାସାୟନିକ ନାମ ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ଼୍ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(xv) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
Answer:
(✓)

ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କମଲା ସୋହାନି	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
(b) ରୁସ୍ତମ୍ ଦସ୍ତର	କୃଷି ପଦ୍ଧତି
(c) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ+ଜଳ	ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ
(d) ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ	ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
(e) ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ	ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କମଲା ସୋହାନି	ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ
(b) ରୁସ୍ତମ୍ ଦସ୍ତର	ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
(c) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ+ଜଳ	ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ
(d) ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ	କୃଷି ପଦ୍ଧତି
(e) ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି	ମଣ୍ଡଦ
(b) ପତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା
(c) ପତ୍ରର ବର୍ଷ ସବୁଜ	ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ
(d) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା	ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ
(e) ସବୁଜ ପତ୍ର	ହରିତ୍ ଲବକର ଉପସ୍ଥିତି

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି	ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ
(b) ପତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ମଣ୍ଡଦ
(c) ପତ୍ରର ବର୍ଷ ସବୁଜ	ହରିତ୍ ଲବକର ଉପସ୍ଥିତି
(d) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା	ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ
(e) ସବୁଜ ପତ୍ର	ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ପତ୍ରର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ	ମଣ୍ଡଦ
(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ
(c) ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନ	କ୍ଲୋରୋଫିଲ
(d) ଉଦ୍ଭଦର ପତ୍ର	ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ
(e) ହରିତ୍ ଲବକ	ପତ୍ର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ପତ୍ରର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ	କ୍ଲୋରୋଫିଲ
(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ମଣ୍ଡଦ
(c) ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନ	ପତ୍ର
(d) ଉଦ୍ଭଦର ପତ୍ର	ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ
(e) ହରିତ୍ ଲବକ	ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ମଣ୍ଡଦ ଉଭିଦର କେଉଁଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ. ?
Answer:
ପତ୍ର

(b) କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥରେ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ

(c) ପତ୍ରରେ ଥିବା ହରିତ୍‌ବକ କାହାକୁ ଧରି ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ

(d) ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ କେଉଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:
ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣ

(e) ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ?
Answer:
ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ

Question 2.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ଉଦ୍ଭବ କିପରି ଭାବରେ ତା’ର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖେ ?
Answer:
ମଣ୍ଡଦ

(b) ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ ଅଟନ୍ତି ?
Answer:
ପତ୍ର

(c) ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶ CO₂ ଏବଂ O₂ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
ପତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ସୋମ୍

(d) ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ କେଉଁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଜଳର ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଜାଇଲେମ୍

(e) ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ କେଉଁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟର ପରି ବହନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଫ୍ଲୋଏମ୍

Question 3.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗି କି କେଉଁଥରେ ପରିଣତ ହୁଏ ?
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି

(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(c) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଉଭିଦର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିନିଯୋଗ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ

(d) କାହାକୁ ଉଭିଦର ‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ପତ୍ର

(e) ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବ। କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ରକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ସ୍ତୋମ୍

Question 4.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ (Photosynthesis) :
Answer:
ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ, ଜଳ, ହରିତ୍ ଲବକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ହରିତ୍ ଲବକ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ସେହି ପ୍ରକ୍ରି ୟାକୁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ । ଏଥ‌ିପାଇଁ ପତ୍ର ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଟେ ।

(b) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Process of Photosynthesis):
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ :

ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଶର୍କରା ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ସରଳ ଶର୍କରା ‘ଗ୍ଲୁକୋଜ୍’ ଭାବରେ ନ ଏହି ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଉଭିଦରେ ସଞ୍ଚିତ ହୁଏ ।

(c) ସ୍ତୋମ୍ (Stomata) :
Answer:
ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୋମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେ ଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସ୍‌ର ବିନିମୟ ଘଟିଥାଏ । ଦିନବେଳେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ
ସମୟରେ ପତ୍ର ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେ ଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ କୋଷୀୟ ଶ୍ଵାସନରେ ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେଇ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ତ୍ୟାଗ କରେ ।

(d) ଜାଇଲେମ୍ (Xylem) :
Answer:
ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ପରିବହନ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ, ଶାଖା ଏବଂ ପତ୍ରରେ ଥିବା ଯେଉଁ ନଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଜାଇଲେ ମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବହନ ହେଉଥ‌ିବା ଜଳ ଓ ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ ମୂଳରୁ ପତ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇଥାଏ ଓ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

(e) ଫ୍ଲୋଏମ୍ (Phloem) :
Answer:
ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଲେଷଣର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ପତ୍ର । ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟର ପରିବହନ ଯେଉଁ ନଳୀ ଦେଇ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଫ୍ଲୋଏମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଫ୍ଲୋଏମ୍ ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ।

(f) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା (Breathing) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ :
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ ଓ ଶକ୍ତି ବାହାରିଯାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଉଭିଦମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ, ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ହୋଇଥାଏ ।

(g) ପତ୍ର : ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାର ଖାନ । (Leaf : The Kitchen of Plant ) :
Answer:
ଉଦ୍ଭଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପତ୍ରରେ ହରିତ୍ ଲବକ ବା ସବୁଜକଣା (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ନାମକ ଏକ ସବୁଜ ରଞ୍ଜକ ରହିଥ‌ିବାରୁ ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ହରିତ୍‌ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରିରଖୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳରୁ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଉଭିଦକୁ ଯୋଗାଉଥିବା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନ କୁହାଯାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
‘ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୋଷକ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ’ ଯଥାର୍ଥତା ଦର୍ଶାଅ
Answer:

• ସମସ୍ତ ଜୀବ ବୃଦ୍ଧିପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ଏହି ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଖାଦ୍ୟରୁ ଶ୍ଵେତସାର, ସ୍ନେହସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର, ଜୀବସାର ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆଦି ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ମିଳିଥାଏ । ଜଳ ସହିତ ଏହିସବୁ ପୋଷକ ଶରୀର ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
• ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ପତ୍ରରେ ଥିବା ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 2.
ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
(i) ହରିତ୍ ଲବକ (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍)ର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ହୋଇଥାଏ । ପତ୍ରର ସବୁଜ ଅଂଶ ଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ସୁତରାଂ ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ii) ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବିନା ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବୁଜ ଉଭିଦ ଏହି ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ତାହାକୁ ଆଲୋକ- ସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ ।

(ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ)

Question 3.
କେଉଁ କାରଣରୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦର ‘‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନ’ ବା ‘‘ରୋଷେଇଘର’’ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
‍

• ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଉଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରୁହେ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ ।
• ପତ୍ରରେ ହରିତ୍ ଲବକ ବା ସବୁଜକଣ (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ନାମକ ଏକ ସବୁଜ ରଞ୍ଜକ ରହିଥ‌ିବାରୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ହରିତ୍‌ବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରି ରଖ୍ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ବ୍ୟବହାର କରି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଥାଏ।
• ଉଦ୍ଭଦର ଅଣସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍‌ବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଏଣୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦର ‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ ବା ‘ରୋଷେଇ ଘର’ କୁହାଯାଏ ।

Question 4.
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ବାୟୁର କେଉଁ ପ୍ରକାର । ଭୂମିକା ରହିଥାଏ ? ବୁଝାଅ ।
‍Answer:
(i) ଉଭିଦମାନେ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ବାୟୁରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ । ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ)

Question 5.
ଉଦ୍ଭଦ୍ରରେ ମୂଳଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ତଥା ପତ୍ରଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ କିପରି ପରିବାହିତ ହୁଏ ?
Answer:

• ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଭିଦର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୁଏ । ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟରେ ପରିବହନ ହେ ଜଳ ଓ ପୋଷକ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
• ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ପତ୍ର ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ । ହରିତ୍ ଲବକ ଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶର୍କରା ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ । ଏହା ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଫ୍ଲୋଏମ୍ ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନଳୀମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ ନିକଟକୁ ଯାଇଥାଏ ।

Question 6.
ଉଭିଦମାନେ କ’ଣ ଆମ ପରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି ? ବୁଝାଇ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଶ୍ଵାସକ୍ରି ୟାରେ, ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
   ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
2. ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଉଭିଦମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାନ୍ତି ।

Question 7.
‘ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ?? – ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ଜଳର ଭୂମିକା
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :
(i) ସମାନ ଆକାରରେ 3 ଟି ମାଟିପାତ୍ରରେ ବଗିଚା ମାଟି ରଖୁ ସେଥୁରେ ଦ୍ରୁତ ବଢୁଥ‌ିବା ସମାନ ଆକାରର ଚାରା ଲଗାଯାଉ ।
(ii) ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’, ‘ଖ’ ଓ ‘ଗ’ ନାମାଙ୍କନ କରାଯାଉ ।
(iii) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରାରେ ଉଭିଦର ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଗଣି ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
(iv) ‘କ’ ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
(v) ‘ଖ’ ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ ଏବଂ ପାଣି ଦିଆ ନଯାଉ ।
(vi) ‘ଗ’ ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖ୍ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
(vii) 2 ସପ୍ତାହ ପରେ ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା, ପତ୍ରସଂଖ୍ୟା, ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଇଥ‌ିବା କୁଣ୍ଡ	ଉପଲବ୍ଧତା		ଉଭିଦର ଉଚ୍ଚତା (ସେ.ମି.)		ପତ୍ରସଂଖ୍ଯା		ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ (ସବୁଜ/ହଳଦିଆ )
	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ଜଳ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ
ପାତ୍ର ‘କ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ସହିତ	ହଁ	ହଁ	5	15	4	12	ସବୁଜ
ପାତ୍ର ‘ଖ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ବିନା	ହଁ	ନା	5	6	4	5	ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ
ପାତ୍ର ‘ଗ’ ଅନ୍ଧାରରେ ଜଳ ସହିତ	ନା	ହଁ	5	7	4	6	ହଳଦିଆ

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ପାଇଥିବା କିନ୍ତୁ ଆଦୌ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇ ନଥିବା ‘ଗ’ରେ ଥ‌ିବା ଉଭିଦ ଅପେକ୍ଷା ‘କ’ରେ ଥିବା ଉଭିଦ ଭଲ ବଢ଼ୁଅଛି । ‘ଖ’ରେ ଥିବା ଉଭିଦ ଜଳ ନ ପାଇବାରୁ ମରି ଯାଇପାରେ । ସୁତରାଂ, ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 8.
“ସବୁଜ ପତ୍ର ମଣ୍ଡଦ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ” – ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ଫୁଟୁଥିବା ଜଳରେ 5 ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
2. ଏହି ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ଥିବା ସୁରାସାରରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।
3. ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ଫୁଟା ଜଳଥିବା ଏକ ବିକରରେ ରଖ୍ ପତ୍ର ରଙ୍ଗହୀନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଉ ।
4. ପତ୍ରଟିକୁ ଧୀରେ ବାହାରକରି ଏକ ପ୍ଲେଟରେ ରଖାଯାଉ ।
5. ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଉପରେ ଡ୍ରପର ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ ପକାଯାଉ । କିଛି ମିନିଟ୍ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

1. ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କଲେ, ଏଥିରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚିତ କରେ ।
2. ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଆମକୁ ମଣ୍ଡଦ ଅଛିକି ନାହିଁ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ସୁତରାଂ ସବୁଜ ପତ୍ର ମଣ୍ଡଦ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ ।

Question 9.
‘ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ, ” ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଲାଗିଥିବା
2. ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଓ ଅନ୍ୟଟିକୁ 36 ଘଣ୍ଟା
3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପତ୍ର ନେଇ ଟ୍ରେନିଂ
4. ପତ୍ରକୁ ପ୍ରଥମେ ସୁରାସାର ଓ ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଗଛର ପତ୍ରର ସବୁଜ ଏବଂ ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି

1. ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଗଛରେ ପତ୍ରରେ ସବୁଜ ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବା ପତ୍ରର ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚାଇଥାଏ ।
2. ସୁତରାଂ ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍‌ବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉପରୋକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରୁ ଜାଣିଲୁ ଯେ, ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍ରବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

Question 10.‘
‘ବାୟୁରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ’’ । ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

• କୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଗଛ ନିଆଯାଉ ଓ ଏହାକୁ 2 ରୁ 3 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧାର ରେ ରଖାଯାଉ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବଛାଯାଉ ।
• ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁହଁଥ‌ିବା ବୋତଲ ନେଇ ଏଥୁରେ କିଛି କଷ୍ଟିକ୍ ସୋଡ଼ା (ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ଼) ନିଆଯାଉ ।
• ବୋତଲର କର୍କ ଠିପି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଟ ଦେଇ ପତ୍ରଟିର ଅଧା, ଅଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶ ବୋତଲ ବାହାରେ ରହୁ ।
• ଗଛଟିକୁ ଆଣି କିଛି ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଉ ।
• ପତ୍ରକୁ ବାହାରକୁ କାଢ଼ି ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଉଭିଦ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବାୟୁର ଭୂମିକା

ପତ୍ରର ଏକ ଅଂଶ	ଉପଲବ୍ଧତା				ମଣ୍ଡଦ ଅଛି (ହଁ/ନା)
	ଜଳ	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ହରିତ୍ରବକ	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ
ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଭିତରେପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ନା	ନା
ବୋତଲ ବାହାରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ

ଏହି ସାରଣୀରେ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଉବଲବ୍ଧତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ବୋତଲ ବାହାରେ ଥିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରିଅଛି । ଏହା ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୂଚିତ କରୁଅଛି । ବୋତଲ ଭିତରେ ଥିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ହୋଇ ନଥାଏ କାରଣ କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 11.
‘’ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ’’ । ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
‍Answer:

ପରୀକ୍ଷଣ :
(i) ଗୋଟିଏ କାଚ ଫନେଲରେ କିଛି ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଆ ଦଳକୁ ଗୋଟିଏ କାଚ କାହାଳୀଦ୍ଵାର। ଘୋଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ । ଏହାକୁ ଜଳପୂର୍ଣ କରି ଏଥ୍ ରେ କି ସେ ଡ଼ି ୟ ମ ବାଇକାର୍ବୋନେଟ୍ ମିଶାଯାଉ । ଗୋଟିଏ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ଓଲଟା ଭାବରେ ଫନେଲ ଉପରେ ରଖାଯାଉ ।
(ii) ‘କ’ ଉପକରଣକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଓ ‘ଖ’ ଉପକରଣକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
‘କ’ ଉପକରଣର ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗ୍ୟାସ ଫୋଟକା ସଂଗୃହୀତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାଳନୀରେ ଏହା ହୋଇ ନଥାଏ । ଏହି ନିର୍ଗତ ଗ୍ୟାସ ଦହନର ସହାୟକ ଅଟେ । ଏଣୁ ଏହି ଗ୍ୟାସ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଟେ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 12.
ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବା ସ୍ତୋମ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ଆମେ କିପରି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

ପରୀକ୍ଷଣ :

• ରିଓ, ମନିପ୍ଲାଣ୍ଟ, ପିଆଜ, ମନ୍ଦାର କିମ୍ବା ଯେ କୌଣସି ଘାସ ପରି ଗଛରୁ ଏକ ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
• ପତ୍ରକୁ ଏକ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକରରେ ରଖାଯାଉ ।
• ପତ୍ରର ତଳ ପୃଷ୍ଠରୁ ଏକ ପତଳା ସ୍ତରକୁ ବାହାର କରାଯାଉ ।
• ସେହି ପତଳା ସ୍ତରକୁ ପାଣି ସହ ଏକ ୱାଚ୍ ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ରଖାଯାଉ ।
• କାଚସ୍ଲାଇଡ୍ ଉପରେ ଜଳ ସହ ପତ୍ରର ସ୍ତରକୁ ରଖ୍ ଏହା ଉପରେ କାଳି ଟୋପାଏ ପକାଇ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

• ଦେଖାଯିବ ଯେ, ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତର ଉପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ରହିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତରରେ ଥ‌ିବା ଏହି ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୋମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 13.
ଉଭିଦ୍ରରେ ପୋଷକ ପରିବହନ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି କାଚ ବିକରକୁ ‘କ’ ଓ ‘ଖ’ ନାମରେ ନାମିତ କରି ଏଥ‌ିରେ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉ ।
2. ‘ଖ’ ବିକରରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ଲାଲ୍ କାଳି ପକାଯାଉ ଓ ଦୁଇଟି ସଦାବିହାରୀ ଗଛର ଡ଼ାଳକୁ ତେରଛା ଭାବେ କାଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିକରରେ ଗୋଟିଏ କରି ରଖାଯାଉ ।
3. ପରଦିନ ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

1. ଏକ ଦିନ ପରେ ‘ଖ’ ବିକରରେ ଥିବା ଗଛର ଡାଳ, ପତ୍ର ଏବଂ ରଖାଯାଇଛି ଫୁଲରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଅଛି ।
2. ଏହି ଡାଳର ଉପର ଅଂଶକୁ କାଟି ବର୍ଷକ କାଚ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖ‌ିଲେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ, ଜାଇଲେମ୍ ନାମକ ସରୁନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ହୋଇଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଭିଦର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 14.
‘‘ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅଧିକ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।”? ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

• କିଛି ମୁଗ ମଞ୍ଜିକୁ ରାତିସାରା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
• ଗୋଟିଏ କୋନ୍ ଆକାର ଫ୍ଲାସ୍କ ମଧ୍ଯରେ ଓଦା ତୁଳା ରଖାଯାଉ ।
• ଓଦା ତୁଳା ଉପରେ ଭିଜା ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ରଖାଯାଉ ।
• ଦୁଇଟି ରନ୍ଧ୍ରଥିବା କର୍କ ଠିପିକୁ ଫ୍ଲସ୍କ ଉପରେ ଲଗାଯାଉ ।
• ପ୍ରଥମ ଛିଦ୍ରରେ ‘କ’ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଛିଦ୍ରରେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ ।
• ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ରବର ପାଇପ୍ ଦ୍ଵାରା ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ ।
  

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
(i) କୋନାକାର ପ୍ଲାସ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ କ୍ଷୀର ଭଳି ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରେ କାରଣ ଏହା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଆସିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ, ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି ।

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium କିଶୋରାବସୁ : ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 6 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଏଗାର ବର୍ଷର ବାଳକ ରମେଶ ମୁହଁରେ କିଛି ବ୍ରଣ ହୋଇଥିଲା । ତା’ର ମାଆ ତାକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଶରୀରରେ ଚାଲିଥିଲା ଜୈବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ହେଉଛି ।
(i) ରମେଶ ମୁହଁରେ ଏହି ବ୍ରଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
(ii) ଏହି ବ୍ରଣରୁ ଆରାମ ପାଇବା ପାଇଁ ସେ କ’ଣ କରିପାରିବ ?
Answer:
(i) (a) ରମେଶର ବୟସ 11 ବର୍ଷ ଅଟେ । ଏହି କିଶୋରାବସ୍ଥା ସମୟରେ ମୁହଁ ଚର୍ମରେ ବ୍ରଣ ଦେଖାଯିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣା ଅଟେ ।
(b) ଏହି ବୟସରେ ଚର୍ମରୁ ଅଧ‌ିକ ତୈଳାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ସ୍ରବଣ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଚର୍ମର ଛିଦ୍ରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ । ସଂକ୍ରମଣ ହିଁ ବ୍ରଣ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଅଟେ ।
(c) କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଚର୍ମ ରୋଗର ବ୍ରଣ ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଅଟେ ।
(ii) ବ୍ରଣରୁ ରକ୍ଷାପାଇବାର ଉପାୟ :
(a) ଦିନକୁ 2 ଥର ଫେସ୍ ସ୍ଵାସ୍ କ୍ରିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ମୁହଁକୁ ଧୋଇବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
(b) ବ୍ରଣକୁ ନଖରେ ଛଣ୍ଡାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାଦ୍ଵାରା ବୀଜାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଅଧ‌ିକ ହୋଇ କ୍ଷତ ସ୍ଥାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(c) ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ଫଳ, ପନିପରିବା ଖାଇବା ସହିତ ଅଧ‌ିକ ପରିମାଣର ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ ଅଟେ ।
(d) ତୈଳାକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣରୁ ଦୁରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(e) ମୁଣ୍ଡର ବାଳ ଓ ହାତକୁ ସର୍ବଦା ପରିଷ୍କାର ରଖୁବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(f) ଅନେକ ଦିନ ଧରି ବ୍ରଣ ଭଲ ନହେଲେ, ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।

Question 2.
କିଶୋରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଖାଦ୍ୟସମୂହ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏକ ଭଲ ବିକଳ୍ପ ହେବ ଏବଂ କାହିଁକି ?

Answer:
‘ଖ’ ଥାଳିରେ ରହିଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ରୁଟି, ଦହି, ପନିପରିବା ତରକାରି ଇତ୍ୟାଦି କିଶୋରାବସ୍ଥା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ‘କ’ ଥାଳିରେ ଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ପିଜା, ବର୍ଗର, ଚିପ୍ସ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଥୁରେ ଭିଟାମିନ ଓ ଧାତୁସାରର ଅଭାବ ରହିଥାଏ । ତେଣୁ ‘ଖ’ ଥାଳି କିଶୋରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରିବ ।

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖତ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦକୁ ଅର୍ଥବୋଧକ କର ।
(i) ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି ୨୮–୩୦ ଦିନରେ ଘଟୁଥିବା କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ନିର୍ଗତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଋତୁସ୍ରାବ ଅଟେ ।
(ii) କିଶୋର ପୁଅମାନଙ୍କ ସ୍ଵରରେ କର୍କଶତାର ସ୍ୱରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ଗୌଣ ଯୌନ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ଲକ୍ଷଣ ଯାହା ଶରୀର ଯୁବାବସ୍ଥା ନିମନ୍ତେ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଓ ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ କରେ ।
(iv) ଆମେ ତମାଖୁ ଓ ମାଦକଦ୍ରବ୍ୟକୁ ନା କହିବା ଉଚିତ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ନିଶାକାରକ ।
Answer:
(i) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(ii) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(iii) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(iv) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି

Question 4.
ଶାନ୍ତି ତା’ର ସାଙ୍ଗକୁ କହିଲା ଲେଖାଯାଇଛି । ଯେ ‘‘କିଶୋରାବସ୍ଥା କେବଳ ଶାରୀରିକ ଯେପରିକି ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଶରୀରର କେଶ ବୃଦ୍ଧି ପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ ।’’ ସେ କ’ଣ ଠିକ୍ କହିଲା ? ଶାନ୍ତିର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ତୁମେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ ?
Answer:
ଶାନ୍ତି ତା’ ସାଙ୍ଗକୁ ଆଂଶିକ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲା । ଅବଶ୍ୟ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ । ଏହି ସମୟରେ ଉଚ୍ଚତା, ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ କେଶ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ । ଶାନ୍ତିର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଆମେ ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବା ।

• କିଶୋରବସ୍ଥା କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ କରାଇଥାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଯୌବନାରମ୍ଭ କୁହାଯାଏ ।
• କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
• କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
• ସୁତରାଂ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସମୟ ଯେଉଁଥରେ କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ଶାରୀରିକ, ପ୍ରଜନନଗତ, ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ, କିଛି ଛାତ୍ର ନିମ୍ନଲିଖତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇଥିଲେ । ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ କି ଭୁଲ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବ ?
(କ) କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।
Answer:

• କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ବାଳକ ବାଳିକାମାନଙ୍କଠାରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ ?
• ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅଣଦେଖା କରିବାଦ୍ଵାରା ତୁମର ସଂପର୍କ ସ୍ଥାପନ ଓ ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ?
• ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିକ୍ଷା ତୁମକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସୀ ଓ ଦାୟିତ୍ଵବାନ ହେବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ କି ?
• ଆବେଗକୁ ବୁଝିବା ଓ ପରିଚାଳନା କରିବା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?

(ଖ) ଯଦି କେହି ଥରେ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁବେ ସେତେବେଳେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ ।
Answer:

• ତୁମେ ଜାଣିଛ କି କେତେକ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ଥରେ ମାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲାପରେ କିପରି ଅଭ୍ୟାସରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥାଏ ?
• କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଉପରେ କିଛି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ କି
• ତୁମେ ଏପରି କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଜାଣିଛ କି ଯେଉଁମାନେ ନିଶାସକ୍ତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେବେ ବୋଲି ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ ମାତ୍ର ସହଜରେ ଏପରି କରିପାରି ନଥିଲେ ?
• ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ଡାକ୍ତରମାନେ କାହିଁକି ଥରେ ମାତ୍ର ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ ନ କରିବାକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 6.
କିଶୋରୀମାନେ କେତେକ ସମୟରେ ମନୋଭାବର ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ (mood swing) ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । କିଛି ଦିନ ସେମାନେ ଖୁବ୍ ଉତ୍ସାହୀ (energetic) ଓ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଦିନ ସେମାନେ ଉଦାସ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । ଏହି ବୟସ ସହିତ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜଡ଼ିତ ?
Answer:
ଏହି ବୟସ ସହିତ ସଂପର୍କିତ ଅନ୍ୟ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା –

1. ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି
2. ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା କିମ୍ବା ଏଥନିମନ୍ତେ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନରେ ଯୋଗଦେବା ।
3. ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧ‌ିକ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇବା ।
4. ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧ‌ିକ ଆକର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କରିବା ।
5. ମାଦକଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଦୂର୍ବଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।

Question 7.
ଶୌଚାଳୟ ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ, ମାଳତୀ ଦେଖୁଲା ଯେ ବ୍ୟବହୃତ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ଅଳିଆ ପାତ୍ର ପାଖରେ ଏଣେତେଣେ ପଡ଼ିଛି । ଏହା ଦେଖୁ ସେ ଦୁଃଖ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ କହିଲା । ସେମାନେ ଋତୁସ୍ରାବ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ପରିମଳ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ । ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ କେଉଁ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟବିଧ୍ ଏବଂ ପରିମଳ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବ ?
Answer:

1. ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଖବରକାଗଜରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଅଳିଆ ପାତ୍ର ଭିତରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଫିଙ୍ଗିବା ଉଚିତ ।
2. ସର୍ବଦା ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
3. ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଜୈବ ବିଘଟନଶୀଳ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଜନଔଷଧ କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କିଣିବା ।
4. ସର୍ବଦା ନିଜର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଗୋଷ୍ଠୀର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରତି ଯଶୀଳ ହେବାକୁ ବୁଝାଇବା ।
5. ମନରେ ଲଜ୍ଜା କିମ୍ବା ଦ୍ଵିଧା ନ ରଖ୍ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସଂପର୍କରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।

Question 8.
ମୀନା ଏବଂ ମନୋଜ ସହପାଠୀ ଓ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ । ୧୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ମୀନାର ବେକ ଆଗ ଭାଗରେ ଏକ ଛୋଟ ଫୁଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲା । ଡାକ୍ତର ତାକୁ ଔଷଧ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ କହିଥିଲେ । ସେହିପରି, ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମନୋଜର ବେକର ଆଗ ଭାଗରେ ଏକ ଗଣ୍ଠି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତର ତାକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ହେବାର ଏକ ଲକ୍ଷଣ । ତୁମ ମତରେ, ମୀନା ଏବଂ ମନୋଜକୁ ଡାକ୍ତର ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ
କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
(i) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କର ଗଳାରେ ଥିବା ସ୍ଵରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଏହା ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଵର କର୍କଶ ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଗଳାରେ ଥ‌ିବା ଏହି ସ୍ୱରପେଟିକା ଆମକୁ କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(ii) ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ଗଳାରେ ଏକ ଗଣ୍ଠିଭାବେ ଦେଖଯାଇଥାଏ, ଏହାକୁ ଆଦାମ୍ଙ୍କ ଆପଲ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କେତେଜଣଙ୍କଠାରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇ ନଥାଏ । ସୁତରାଂ ପୁଅମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଏଥିପାଇଁ ଚିକିତ୍ସାର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ ।

(iii) କିଶୋରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ, ମାତ୍ର ଏତେ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇନଥାଏ । ଆୟୋଡ଼ିନର ଅଭାବରେ ବେଳେବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବେକରେ ଫୁଲା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ଗଳଗଣ୍ଡ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ । ଏଣୁ ଏହାର ଚିକିତ୍ସାପାଇଁ ଆୟୋଡ଼ିନ ଲବଣଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ତେଣୁ ଡାକ୍ତର ମୀନା ଓ ମନୋଜକୁ ଭିନ୍ନଭାବରେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ।

Question 9.
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ କିଛି ଶାରିରୀକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭୋଗିଥା’ନ୍ତି, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ତଳେ ଲେଖା ଯାଇଛି । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)
(କ) ସ୍ଵରରେ ପରବର୍ତନ
(ଖ) ସ୍ତନ ବିକାଶ
(ଗ) ନିଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଘ) ମୁହଁରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଛ) କାଖରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଙ) ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ
(ଚ) ଜନନାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାରଣୀରେ ଏହି ପରବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଗୀକୃତ କର ।
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

Answer:

କେବଳ ପୁଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ	କେବଳ ଝିଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ	ଉଭୟ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ
ନିଶ ବୃଦ୍ଧି ମୁହଁରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି	ସ୍ତନ ବିକାଶ	ସ୍ୱରରେ ପରବର୍ତ୍ତନ ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ ଜନନାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଶବୃଦ୍ଧି କାଖରେ କେଶବୃଦ୍ଧି

Question 10.
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଏକ ପୋଷ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ପୋଷ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ମାନସିକ ରୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ରହିଛି କି ?
Answer:
WHO ର ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ପ୍ରାୟ 45 କୋଟି ଲୋକ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଅଟନ୍ତି । ଭାରତରେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି । ଆମ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଓ ତାହାର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନେକ ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି ।

Question 2.
ମାନସିକ ରୋଗରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

• ଅତି ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାରେ ଅତ୍ୟଧ୍ବକ ଛାନିଆ, ବ୍ୟସ୍ତ, ବିବ୍ରତ ଲାଗିବା ।
• କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରତି ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ।
• ମନ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ରହିବା ।
• କାହା ସହିତ ମିଳାମିଶା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନହେବା ।
• ସବୁବେଳେ ଏକୁଟିଆ ରହିବାକୁ ଭଲ ପାଇବା ।
• ମନରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ବାରମ୍ବାର ଆସିବା ।
• ବାରମ୍ବାର ହାତ, ଗୋଡ଼ ଧୋଇହେବା ।
• ନିଶାସେବନ କରିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ।

Question 3.
ମାନସିକ ରୋଗ ହେବାର କାରଣ କ’ଣ ?
Answer:

• ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା କେତେକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ (ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର)ର ମାତ୍ରାରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ।
• ଜିନ୍ଗଗତ କାରଣ ।
• ସମାଜିକ କିମ୍ବା ପାରିପାର୍ଶ୍ଵକ ଚାପ ।
• ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ମାନସିକ ଅବସାଦ ଦେଖାଯାଏ ।
• ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇଷ୍ଟ୍ରକାଜେନ୍ ହରମୋନ କମିଲେ ମାନସିକ ଭାରସାମ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

Question 4.
ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ଭବ କି ?
Answer:

1. ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସବୁ ପ୍ରକାର ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରୁଛି ।
2. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥାଏ । ଡେରିରେ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଅଧ୍ଵକ ଦିନ ଔଷଧ ସେବନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।
3. ସଠିକ ପରାମର୍ଶରେ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ ।

Question 5.
ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଔଷଧ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ?
Answer:

1. କିଛି ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ଅଛି, ଯେଉଁଥ‌ିରେ କିଛିମାସ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ରୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ଭଲ ହୋଇଯାଇଥାଏ ।
2. ଏ ପ୍ରକାର ଔଷଧ ଏକ ନିଶା ଅଟେ, ଏ ପ୍ରକାର ଧାରଣା ଭୁଲ ଅଟେ । ଏହି ରୋଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥୁବା ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଟେ ।
3. ମାନସିକ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ଏହି ସମସ୍ୟା କେବେ ଦେଖାଦେବ ନାହିଁ ।

Question 6.
‘‘ବାଲ୍ୟ ବିବାହ’’ ଏକ ସାମାଜିକ କୁପ୍ରଥା ।
Answer:
(i) ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ହେଉଛି ଯେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କିମ୍ବା ଅନୌପଚାରିକ ମିଳନ ଯେଉଁଠାରେ ଅତିକମ୍‌ରେ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ 18 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ହୋଇଥାଏ । ବିଶେଷକରି ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ରହିଅଛି ।

(ii) କାରଣ
(a) ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ଯୌତୁକ ଆବଶ୍ୟକତା
(b) ସାମାଜିକ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତା
(c) ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ
(d) ମାନବିକ ସଙ୍କଟ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ
(e) ଦୁର୍ବଳ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା

(iii) ପରିଣାମ :
(a) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ବିପଦ
(b) ଶିକ୍ଷା ଓ ସୁଯୋଗର ଅଭାବ
(c) ହିଂସା ଏବଂ ନିର୍ଯାତନା
(d) ବିକାଶରେ ବାଧା

(iv) ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ :
(a) ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା
(b) ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଜଡ଼ିତ କରିବା
(c) ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା
(d) ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା
(e) ଘଟଣାକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବା

୭ । ଜୁନ 21 : ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗ ଦିବସ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) କିଶୋରାବସ୍ଥା ________ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
10

(ii) ଆମ ଶରୀର ରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଥ୍ ବ । ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ନାମ ______ ଅଟେ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(iii) ହ ର ମୋନ୍ କ୍ଷ ର ଣ _____ ରୁ ଆସୁଥ୍ ବ ସଙ୍କେତଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ।
Answer:
ମସ୍ତିଷ୍କ

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା ______ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲି ଥାଏ ।
Answer:
19

(v) କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ମାଗଣା ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଜନା _______ ନାମରେ ପରିଚିତ ଅଟେ ।
Answer:
ଶୁଚି ଯୋଜନା

(vi) ଶିଶୁର ଶରୀର ______ ସମୟରେ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ଯୁବାବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବୟସନ୍ଧି

(vii) ଝିଅମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ କିଶୋରାବସ୍ଥା ________ ଦ୍ଵାରା ସୂଚିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଋତୁଚକ୍ର

(viii) କି ଶୋର।ବ ସ୍ଥା ରେ ଘଟୁ ଥ୍ ବ। ପରିବର୍ତ୍ତନ _______ ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରତ ହୁଏ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(ix) କିଶୋର କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତି କରିବା ________ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
Answer:
RKSK

(x) ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କିଶୋରୀ ଝିଅମାନଙ୍କୁ _______ ଯୋଜନାରେ ମାଗଣାରେ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।
Answer:
MHS

(xi) ଆମ ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଦିଗ ________ ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(xii) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ________ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।
Answer:
ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ

(xiii) କିଛି ହରମୋନ୍ _______ କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
Answer:
ମନ ଓ ଆଚରଣ

(xiv) ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା _____ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
ନିଶାମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ

(xv) ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ______ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼୍ ଜନ ଔଷଧ୍ କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।
Answer:
ଜୈବ ବିଘଟନଶୀଳ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ (✓) ଠିକ୍ ଥିଲେ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) କି ଶୋ ର ବ ସ୍ଥା ଜୀବନର ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ।
Answer:
(✓)

(ii) ଜାତୀୟ ନିଶାମୁକ୍ତି ହେଜୁଲାଇନ୍ ନମ୍ବର ହେଉଛି
Answer:
(✗)

(iii) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା କେବଳ ଆବେଗିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(v) କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବ କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ରଖୁଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(vi) ସାନି ଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡରେ ଜାଳି ବାଦ୍ଵାରା । ପରି ବେ ଶ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(vii) କିଶୋରାବସ୍ଥା ହେଉଛି ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟ ।
Answer:
(✓)

(viii)ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ବୁଦ୍ଧିମାନର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(ix) କି ଶୋର । ବ ସ୍ଥାରେ କେବଳ ଶାରୀରି କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(x) ତାମିଲନାଡୁ ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାଗଣା ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଜନା ‘ଖୁସି’ ନାମରେ ନାମିତ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(xi) କିଶୋରୀମାନେ ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦର୍ଶାଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(xii) କେ ବ ଳ ସନ୍ତୁ ଳି ତ ଖାଦ୍ୟ କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ରହିବାରେ ସାହଯ୍ୟ ଗ୍ର ହ ଣ କରେ ।
Answer:
(✗)

(xiii) ତୁମର ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ତୁମ ହାତରେ ।
Answer:
(✓)

(xiv) ସାଇବର ଧମକକୁ ସାଇବର ବୁଲିଂ ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(xv) ଖୁସି ଯୋଜନାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ମାଗଣାରେ ସାନି ଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଉଛି ।
Answer:
(✗)

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(i) 28 ରୁ 30 ଦିନ
(b) ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟ	(ii) ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ୍ ବ
(c) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ	(iii) ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(iv) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ
(e) ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା	(v) ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(v) ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ
(b) ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟ	(i) 28 ରୁ 30 ଦିନ
(c) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ	(iv) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(ii) ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ୍ ବ
(e) ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା	(iii) ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସାଇବର ବୁଲିଂ	(i) 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ
(b) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(ii) ସାଇବର ଧମକ
(c) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ	(iii) ଚିଡ଼ାଇବା, ମଜାକରିବା
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(iv) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ
(e) ସାଇବର ଧମକ	(v) ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଓ ସଦୟ ହେବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସାଇବର ବୁଲିଂ	(ii) ସାଇବର ଧମକ
(b) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(i) 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ
(c) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ	(iv) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(v) ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଓ ସଦୟ ହେବା
(e) ସାଇବର ଧମକ	(iii) ଚିଡ଼ାଇବା, ମଜାକରିବା

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ଥବା କେଉଁ ଅଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧିପାଏ ?
Answer:
ସ୍ୱରପେଟିକା

(ii) କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ହୁ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(iii) ଗୋଟିଏ ଉଭିଦର ଜୀବନଯାତ୍ରା କେଉଁଥୁରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମ

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା ସାଧାରଣତଃ କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ ?
Answer:
10 ରୁ 19 ବର୍ଷ

(v) ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ ।
Answer:
ବୟଃସନ୍ଧି

(vi) କେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଜନନ କରିପାରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀ

(vii) ମଞ୍ଜି ଉତ୍ପାଦନ କରବା ପାଇଁ ଉଭିଦଟି କ’ଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ?
Answer:
ପରିପକ୍ଵ

(viii)କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଶରୀରର ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଏକ ଅଭିନବ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(ix) ସ୍ୱରପେଟିକାର ଅନ୍ୟନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଆଦମଙ୍କ ଆପଲ

(x) କେଉଁ ରୋଗରେ ବ୍ରଣ ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଅଟେ ?
Answer:
ଚର୍ମରୋଗ

(xi) କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବିକାଶର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(xii) ପ୍ରଥମ 10 ରୁ 12 ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧୁକାଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ ?
Answer:
ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ

(xiii)କିଶୋରାବସ୍ଥା ମାନବ ଶରୀରକୁ କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ ?
Answer:
ଯୌବନାବସ୍ଥା

(xiv)କେଉଁ କ୍ଷମତା ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରି ପକ୍ବ ତ । ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା

(xv) କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ ସୁଦ୍ଧା ଋତୁସ୍ରାବ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ?
Answer:
45 ରୁ 55 ବର୍ଷ

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଉଦ୍ଭଦର ଜୀବନଚକ୍ର କିପରି ଭାବେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ଉଦ୍ଭିଦର ଜୀବନଚକ୍ର ବିହନ ବା ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
• ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷକ ମିଳିଲେ ଏହା ଚାରାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
• ଏହି ଚାରା କ୍ରମଶଃ ଏକ ତରୁଣ ଉଦ୍ଭଦରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
• ଉଭିଦ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିପାଏ ।
• ଫଳ ମଧ୍ଯରେ ଥ‌ିବ ବିହନରୁ ପୁନଃ ନୂତନ ଉଭିଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର କିପରି ଭାବେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ଜନ୍ମ ପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି ଓ ପରିପକ୍ଵ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପରିପକ୍ବ ହେବା ପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
• ଅଣ୍ଡଜ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅଣ୍ଡାରୁ ଛୁଆ ଫୁଟି ବାହାରି ଥାଏ ।
• ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସିଧାସଳଖ ଛୁଆ ଜନ୍ମ କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ଉଭୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସୃଷ୍ଟ ଛୁଆମାନେ ସମୟ ସହିତ ବଢ଼ି ପରିପକ୍ଵ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
• ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଜନନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିପକ୍ବତା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଜୀବନକାଳରେ ଅନୁଭବ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:

1. ମଣିଷର ଜୀବନ ଯାତ୍ରାକୁ 5ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯଥା –
   (a) ଶୈଶବ,
   (b) ବାଲ୍ୟକାଳ,
   (c) କିଶୋର ବ ସ୍ଥା,
   (d) ଯୌବନାବସ୍ଥା,
   (e) ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା
2. ଶୈଶବରୁ ଯୌବନାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଶରୀରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
3. ପ୍ରଥମ 10 ରୁ 12 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକାଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ ।
4. 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
କିଶୋରାବସ୍ଥା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ ?
Answer:

1. ସାଧାରଣତଃ ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀରର ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶକୁ କିଶୋରାବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।
2. ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ରାୟ 10 ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ 19 ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରହିଥାଏ ।
3. ଜନ୍ମରୁ ଆମ ଶରୀରର ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହାଇଥାଏ, ମାତ୍ର କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
କିଶୋରାବସ୍ଥା ସହିତ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ୱରପେଟିକାର କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ ?
Answer:

• କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ସ୍ୱରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।
• ଏହାଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଵର କର୍କଶ ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଗଳାରେ ଥ‌ିବା ଏହି ସ୍ୱରପେଟିକା କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
• ଏହା ‘‘ ଆଦମଙ୍କ ଆପଲ’’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଅଟେ ।
• କିଶୋରୀ ଝିଅମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଫଳରେ ସ୍ଵରରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସି ସୁମଧୁର ହୋଇଥାଏ ।

Question 6.
ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହାର ଯୌବନାବସ୍ଥା ସହିତ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ ?
Answer:

1. କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ନିମ୍ନଲିଖୁ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା –
   (a) ସ୍ଵର ପରିବର୍ତ୍ତନ,
   (b) ପୁଅମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଛାତିରେ କେଶବୃଦ୍ଧି,
   (c) ଝିଅମାନଙ୍କର ସ୍ତନର ବିକାଶ,
   (d) ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ରଣ ଓ
   (e) ଉଚ୍ଚତାରେ ବୃଦ୍ଧି ।
2. ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
3. ଏହି କାରଣରୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଶରୀର ର ଯୌବନାବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥ‌ିବାର ପ୍ରାକୃତିକ ସଂକେତ ବହନ କରିଥାଏ ।

Question 7.
ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ, ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର ଓ ଋତୁସ୍ରାବ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

• କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବା ରଜଃସ୍ରାବ ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭ ।
• ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି 28 ରୁ 30 ଦିନରେ ପୁନାରାବୃତ୍ତି ହୋଇଥାଏ । ଏହା ‘ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର’ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଟେ ।
• ଅନେକ ସୁସ୍ଥ ଝିଅଙ୍କର 21 ରୁ 35 ଦିନ ବ୍ୟବଧାନ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୀର୍ଘ କିମ୍ବା ଛୋଟ ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର ହୋଇଥାଏ ।
• ଋତୁଚକ୍ରର ଯେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଋତୁସ୍ରାବ କୁହାଯାଏ । ଏହା 3 ରୁ 7 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ଏହି ସମୟରେ ତଳିପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 7 Fractions MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Fractions Class 6

Fractions MCQ Class 6

Class 6 Maths Fractions MCQ

Question 1.
If a watermelon is shared among 4 children equally, then the share of each child is:
(a) 4
(b) \(\frac{1}{2}\)
(c) \(\frac{1}{4}\)
(d) \(\frac{1}{8}\)
Solution:
(c) \(\frac{1}{4}\)
One watermelon is shared among 4 children equally.
So, share of each child
= \(\frac{\text { Number of watermelon }}{\text { Number of children }}=\frac{1}{4}\)

Question 2.
\(\frac{2}{3}\) of a collection of 15 pens is equal to:
(a) 5 pens
(b) 8 pens
(c) 10 pens
(d) 12 pens
Solution:
(c) 10 pens
In order to find \(\frac{2}{3}\) of a collection of 15 pens, we divide the collection of 15 pens in 3 equal parts and take 2 such parts.

Question 3.
The fraction of vowels in the English alphabet is:
(a) \(\frac{21}{26}\)
(b) \(\frac{5}{26}\)
(c) \(\frac{26}{5}\)
(d) \(\frac{26}{21}\)
Solution:
(b) \(\frac{5}{26}\)
Total number of English alphabets = 26
Number of vowels = 5
So, the required fraction
= \(\frac{\text { Number of vowels }}{\text { Total number of alphabets }}=\frac{5}{26}\)

Question 4.
Fraction representing 15 minutes of an hour is:
(a) \(\frac{1}{4}\)
(b) \(\frac{1}{6}\)
(c) \(\frac{1}{3}\)
(d) \(\frac{1}{2}\)
Solution:
(a) \(\frac{1}{4}\)
We know, there are 60 minutes in 1 hour.
So, fraction representing 15 minutes of an hour = \(\frac{15}{60}\) = \(\frac{1}{4}\)

Question 5.
What fraction of the natural numbers from 2 to 30 are multiples of 2 and 3?
(a) \(\frac{3}{19}\)
(b) \(\frac{5}{29}\)
(c) \(\frac{4}{19}\)
(d) \(\frac{4}{29}\)
Solution:
(b) \(\frac{5}{29}\)
Number of natural numbers from 2 to 30 = 30 – 2 + 1 = 29
Multiples of 2 and 3 from 2 to 30 are 6, 12, 18, 24 and 30.
Number of multiples of 2 and 3 from 2 to 30 = 5
∴ Required fraction = \(\frac{5}{29}\)

Question 6.
Which of the following fractions is a proper fraction?
(a) \(\frac{3}{4}\)
(b) \(\frac{3}{2}\)
(c) \(\frac{4}{3}\)
(d) \(\frac{5}{2}\)
Solution:
(a) \(\frac{3}{4}\)
We know, a fraction whose numerator is less than the denominator is called proper fraction.
So, \(\frac{3}{4}\) is a proper fraction.

Question 7.
Which of the following fractions is not an improper fraction?
(a) 4
(b) \(\frac{5}{5}\)
(c) \(\frac{4}{5}\)
(d) \(\frac{5}{4}\)
Solution:
(c) \(\frac{4}{5}\)
We know, fractions with the numerator either equal to or greater than the denominator are called improper fractions.
So, \(\frac{4}{5}\) is not an improper fraction.

Question 8.
If \(\frac{5}{13}=\frac{x}{65}\) then x =
(a) 26
(b) 39
(c) 15
(d) 25
Solution:
(d) 25
Given, \(\frac{5}{13}=\frac{x}{65}\)
As they are equivalent fractions and 13 × 5 = 65, so we multiply the numerator by 5 as well.
Thus, \(\frac{5 \times 5}{13 \times 5}=\frac{x}{65}\)
⇒ \(\frac{25}{65}=\frac{x}{65}\) ⇒ x = 25

Question 9.
Which of the following fractions corresponds to the mixed fraction \(7 \frac{2}{15}\)?
(a) \(\frac{107}{15}\)
(b) \(\frac{29}{15}\)
(c) \(\frac{103}{15}\)
(d) \(\frac{44}{15}\)
Solution:
(a) \(\frac{107}{15}\)
\(7 \frac{2}{15}=7+\frac{2}{15}=\frac{7 \times 15+2}{15}\)
= \(\frac{105+2}{15}=\frac{107}{15}\)

Question 10.
The equivalent fraction of \(\frac{7}{12}\) is:
(a) \(\frac{14}{26}\)
(b) \(\frac{21}{36}\)
(c) \(\frac{26}{48}\)
(d) \(\frac{34}{60}\)
Solution:
(b) \(\frac{21}{36}\)
We can write.
\(\frac{7}{12}=\frac{7 \times 2}{12 \times 2}=\frac{7 \times 3}{12 \times 3}=\frac{7 \times 4}{12 \times 4}=\frac{7 \times 5}{12 \times 5}\)
⇒ \(\frac{7}{12}=\frac{14}{24}=\frac{21}{36}=\frac{28}{48}=\frac{35}{60}\)

Question 11.
If \(\frac{21}{27}\) is equivalent to \(\frac{7}{x}\), then x is:
(a) 3
(b) 9
(c) 6
(d) 5
Solution:
(b) 9
Given, \(\frac{21}{27}=\frac{7}{x}\)
⇒ \(\frac{21 \div 3}{27 \div 3}=\frac{7}{x}\) ⇒ \(\frac{7}{9}=\frac{7}{x}\)
⇒ x = 9

Question 12.
Mixed fraction corresponding to fraction \(\frac{39}{4}\) is:
(a) \(9\frac{1}{4}\)
(b) \(10\frac{3}{4}\)
(c) \(9\frac{3}{4}\)
(d) \(10\frac{1}{4}\)
Solution:
(c) \(9\frac{3}{4}\)
\(\frac{39}{4}=9+\frac{3}{4}=9 \frac{3}{4}\)

Question 13.
\(\frac{1}{4 \frac{1}{2}}+\frac{1}{2 \frac{1}{4}}\) =
(a) \(\frac{2}{3}\)
(b) \(\frac{1}{2}\)
(c) \(\frac{3}{2}\)
(d) \(\frac{1}{3}\)
Solution:
(a) \(\frac{2}{3}\)
We have, \(\frac{1}{4 \frac{1}{2}}+\frac{1}{2 \frac{1}{4}}=\frac{1}{4+\frac{1}{2}}+\frac{1}{2+\frac{1}{4}}\)
= \(\frac{1}{\frac{4 \times 2+1}{2}}+\frac{1}{\frac{2 \times 4+1}{4}}\)
= \(\frac{1}{\frac{8+1}{2}}+\frac{1}{\frac{8+1}{4}}=\frac{1}{\frac{9}{2}}+\frac{1}{\frac{9}{4}}\)
= \(\frac{2}{9}+\frac{4}{9}=\frac{2+4}{9}=\frac{6}{9}=\frac{2}{3}\)

Question 14.
If \(\frac{1}{3}+\frac{1}{2}+\frac{1}{x}\) = 3, then x =
(a) \(\frac{5}{13}\)
(b) \(\frac{4}{9}\)
(c) \(\frac{6}{13}\)
(d) \(\frac{5}{7}\)
Solution:
(c) \(\frac{6}{13}\)
We have, \(\frac{1}{3}+\frac{1}{2}+\frac{1}{x}=3\)
⇒ \(\frac{1}{x}=3-\frac{1}{3}-\frac{1}{2}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{3 \times 6}{6}-\frac{1 \times 2}{3 \times 2}-\frac{1 \times 3}{2 \times 3}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{18}{6}-\frac{2}{6}-\frac{3}{6} \Rightarrow \frac{1}{x}=\frac{18-2-3}{6}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{13}{6}\) ⇒ 13 × x = 1 × 6
⇒ x = \(\frac{1 \times 6}{13}=\frac{6}{13}\)

Question 15.
Which of the following fractions can be written as mixed fraction?
(i) \(\frac{5}{4}\)
(ii) \(\frac{8}{3}\)
(iii) \(\frac{3}{4}\)
(iv) \(\frac{5}{8}\)
Choose the correct option from the following:
(a) Only (i)
(b) (ii) and (iii)
(c) (i) and (iv)
(d) (i) and (ii)
Solution:
(d) (i) and (ii)
We know that only those fractions, which are greater than 1, can be converted into mixed fractions. Here, \(\frac{5}{4}\) and \(\frac{8}{3}\) are greater than 1 as numerator is greater than denominator in each case.

Question 16.
Consider the following fractions:
(i) \(\frac{7}{2}\)
(ii) \(\frac{8}{3}\)
(iii) \(\frac{13}{4}\)
(iv) \(\frac{17}{6}\)
Which of the following fractions are greater than 3?
(a) (i) and (iii)
(b) (i) and (iv)
(c) (ii) and (iii)
(d) (ii) and (iv)
Solution:
(a) (i) and (iii)
\(\frac{7}{2}=3 \frac{1}{2}\) (which is greater than 3)
\(\frac{8}{3}=2 \frac{2}{3}\) (which is smaller than 3)
\(\frac{13}{4}=3 \frac{1}{4}\) (which is greater than 3)
\(\frac{17}{6}=2 \frac{5}{6}\) (which is smaller than 3)

Fractions Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
Five apples together weigh 1 kg. If they are of the same size, each apple will weigh ______ kg.
Solution: \(\frac{1}{5}\)
Given, weight of five apples = 1 kg
∴ Weight of one apple = \(\frac{1}{5}\) kg

Question 2.
\(\frac{2}{5}\) is _____ than \(\frac{4}{5}\).
Solution: smaller
\(\frac{2}{5}\) means 2 parts out of 5 and \(\frac{4}{5}\) means 4 parts
out of 5.
∴ \(\frac{2}{5}\) is smaller than \(\frac{4}{5}\).

Question 3.
Seven friends ordered 4 glasses of orange juice and shared it equally among themselves. Each one drank ________ glass of orange juice.
Solution: \(\frac{4}{7}\)
Given, 7 friends ordered 4 glasses of orange juice and shared it equally.
∴ Each one drank \(\frac{4}{7}\) glasses of orange juice.

Question 4.
The number of whole units in \(\frac{9}{2}\) is ________ .
Solution: 4
We can write, \(\frac{9}{2}\) = 4 + \(\frac{1}{2}\)
∴ The number of whole units in \(\frac{9}{2}\) is 4.

Question 5.
4 glasses of juice shared equally among 3 friends is the same as _______ glasses of juice shared equally among 9 friends.
Solution: 12
Let x be the required number of glasses of juice.
So, \(\frac{4}{3}=\frac{x}{9}\) ⇒ \(\frac{4 \times 3}{3 \times 3}=\frac{x}{9}\)
⇒ \(\frac{12}{9}=\frac{x}{9}\) ⇒ x = 12
So, 4 glasses of juice shared equally among 3 friends is the same as 12 glasses of juice shared equally among 9 friends.

Question 6.
The simplest form of \(\frac{225}{135}\) is _________ .
Solution: \(\frac{5}{3}\)
We have,
∴ The simplest form of \(\frac{225}{135}\) is \(\frac{5}{3}\).

Question 7.
In all the fractions that are less than 1 unit, the _______ is smaller than the _________ .
Solution: numerator, denominator
In all the fractions that are less than 1 unit, the numerator is smaller than the denominator.

Question 8.
In all the fractions that are more than 1 unit, the numerator is _______ than the denominator.
Solution: greater
In all the fractions that are more than 1 unit, the numerator is greater than the denominator.

Question 9.
150 rupees distributed equally among _________ students is the same as 750 rupees distributed equally among 25 students.
Solution: 5
Let x be the required number of students.
So, \(\frac{150}{x}=\frac{750}{25}\) ⇒ x = 150 × \(\frac{25}{750}\)
⇒ x = 150 × \(\frac{1}{30}\) ⇒ x = 5
So, 150 rupees distributed equally among 5 students is the same as 750 rupees distributed equally among 25 students.

Question 10.
Use >, =, < to fill the boxes:

Solution: <
(i) When the denominator is same, the Fraction with greater numerator is larger.
∴ \(\frac{19}{6}<\frac{23}{6}\)
(ii) The least common multiple of 9 and 8 is 72.
We can write \(\frac{4}{9}=\frac{4 \times 8}{9 \times 8}=\frac{32}{72}\)
and \(\frac{13}{8}=\frac{13 \times 9}{8 \times 9}=\frac{117}{72}\)
We know, 32 < 117
⇒ \(\frac{32}{72}<\frac{117}{72}\) ⇒ \(\frac{4}{9}<\frac{13}{8}\)