Prasanna

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 8 Playing with Constructions MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Playing with Constructions Class 6

Playing with Constructions MCQ Class 6

Class 6 Maths Playing with Constructions MCQ

Question 1.
Which of the following is a valid name for the given rectangle?

(a) ABDC
(b) DABC
(c) DCAB
(d) ACBD
Solution:
(b) DABC
DABC is the valid name for the given rectangle as it lists the vertices in a sequence around the shape.

Question 2.
Which of the following can be the side lengths of a rectangle that can be divided into 3 identical squares?
(a) 3 cm and 9 cm
(b) 3 cm and 6 cm
(c) 4 cm and 9 cm
(d) 4 cm and 8 cm
Solution:
(a) 3 cm and 9 cm
A rectangle that can be divided into 3 identical squares must have one side equal to one-third of the other. So, a rectangle with side lengths 3 cm and 9 cm can be divided into 3 identical squares.

Question 3.
In a rectangle, one of its diagonals divides the opposite angles in 42° and x. Value of x is:
(a) 52°
(b) 58°
(c) 42°
(d) 48°
Solution:
(d) 48°
Each angle of a rectangle is 90°.

∴ x + 42° = 90°
⇒ x = 90° – 42°
⇒ x = 48°

Question 4.
Which of the following is not a valid name for the given square?

(a) PDKM
(b) KDPM
(c) MDKP
(d) DKMP
Solution:
(c) MDKP
MDKP is not a valid name as it does not list the vertices of the given square in a sequence around the shape.

Question 5.
What is the measure of each angle in a square?
(a) 30°
(b) 45°
(c) 60°
(d) 90°
Solution:
(d) 90°
In a square, all four angles are equal to 90°.

Question 6.
If you had to draw a circle with a 4 cm radius, which instrument would you pick?
(a) Protractor
(b) Set square
(c) Compass
(d) None of these
Solution:
(c) Compass
A compass is used to draw circles and arcs.

Question 7.
Which of the following are properties of a square?
(i) All sides are equal.
(ii) All angles are 90°.
(iii) Diagonals are of different lengths.
(iv) Diagonals are of same length.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii) and (iv)
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (ii) and (iii)
(d) (i), (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i), (ii) and (iv)
All sides of a square are of equal length.
Each interior angle of a square is a right angle, i.e. 90°.
The diagonals of a square are equal in length. Hence, statements (i), (ii) and (iv) are true.

Question 8.
Which of the following statements about diagonals of
(i) In a rectangle, the diagonals are equal.
(ii) In a square, the diagonals are equal.
(iii) In rectangles, the diagonals always bisect the angles equally.
(iv) In both rectangles and squares, diagonals pass through the centre.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii), and (iv)
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (iii), and (iv)
(d) (i) and (ii) only
Solution:
(a) (i), (ii), and (iv)
The diagonals of a rectangle are always equal in length.
In a square, diagonals are equal.
Diagonals in a rectangle do not bisect the angles equally unless it’s a square, so statement (iii) is incorrect.
In both squares and rectangles, diagonals pass through the centre.
Therefore, statements (i), (ii) and (iv) are correct.

Playing with Constructions Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
All the points on a circle are at the same distance from its ________ .
Solution: centre
All the points on a circle are at the same distance from its centre.

Question 2.
In a rectangle, _____ sides are equal in length.
Solution: opposite
In a rectangle, opposite sides are equal in length.

Question 3.
The diagonal of a square divides each opposite angle into two equal angles of _______ each.
Solution:

The diagonal of a square divides each opposite angle into two equal angles of 45° each.

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 10 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 10 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣ ବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସାରଣୀ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Answer:

Question 3.
ଏପରି ଏକ ପରିସ୍ଥିତି କଳ୍ପନା କର ଯେଉଁଠାରେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ହେବ ?
Answer:
ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ନହେଲେ, ଏହାର ନିମ୍ନଲିଖ ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ, ଯଥା –

• ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
• ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ମୋଚନ ହେବନାହିଁ
• ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷିତ ହେବନାହିଁ ।
• ଜୀବନଧାରଣ ସମ୍ଭବ ହେବନାହିଁ ।

Question 3.
ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣରେ ଖଣ୍ଡିଏ ଆଳୁ ରଖୁ ଆସେ ? ଆଳୁଗଛରେ କେଉଁଠାରେ ଖାଦ୍ୟ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଉଛି । ଆଳୁରେ ମଣ୍ଡଦ କେଉଁଠାରୁ ସଂଶ୍ଳେଷିତ ହୁଏ ଏବଂ ଏହା ଆଳୁରେ କିପରି ପହଞ୍ଚେ ?
Answer:

• ଆଳୁ ଗଛରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ଵାରା ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇ ଆଳୁରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।
• ସବୁଜ ପତ୍ରରେ ପତ୍ରହରିତ୍, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ଦ୍ଵାରା ଗ୍ଲୁକୋଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜ ପରେ ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରତ ହୁଏ ।
• ଉଦ୍ଭଦରେ ଥ‌ିବା ଫ୍ଲୋଏମ୍ ନାମକ ସଂବାହୀ ନଳୀଦ୍ଵାରା ଏହା ଗ୍ଲୁକୋଜ ରୂପେ ଆଳୁ ଗଛର ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ ଆଳୁରେ ପହଞ୍ଚି ମଣ୍ଡଦରୂପେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୁଏ ।
• ଏହି କାରଣରୁ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣରେ ଖଣ୍ଡିଏ କଟାଯାଇଥିବା ଆଳୁ ରଖୁଲେ ଏହା ନୀଳ ବର୍ଷ ଧାରଣ କରି ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।

Question 4.
ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ଗଠନ କ’ଣ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଧୁକ ଦକ୍ଷ କରିଥାଏ ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ଗଠନ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଧ‌ିକ ଦକ୍ଷ କରିଥାଏ, କାରଣ

• ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ ଗଠନ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକକୁ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
• ପତ୍ରର ପ୍ରଶସ୍ତ ସମତଳ ଗଠନ, ଅଧ‌ିକ ସଂଖ୍ୟକ ପତ୍ରଛିଦ୍ର ବା ସ୍ତୋମ ଧାରଣ କରୁଥିବାରୁ ବାୟୁ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ତ୍ୱରାନ୍ଵିତ ହୋଇଥାଏ ।
• ପତ୍ର ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ପତଳା ସହିତ ସମତଳ ଅବସ୍ଥାନରେ ରହିଲେ ପତ୍ରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଗ୍ରହଣ କରି ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରେ । ତେଣୁ ଏହାଦ୍ଵାରା ଉଭିଦ ଅଧୂକ ଦକ୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
Y ବ୍ୟବହାର କରି X କୁ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, Z ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
X + Y → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + Z + ଶକ୍ତି
X, Y, ଏବଂ Z ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପାଦାନ । X, Y ଏବଂ Z କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ଗ୍ଲୁକୋଜ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
X + Y → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ + Z + ଶକ୍ତି
ଏଠାରେ X = ଗ୍ଲୁକୋଜ
Y = ଅମ୍ଳଜାନ
ଓ Z = ଜଳ

Question 6.
କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଦୁଇଟି ସମାନ ଆକାରର ଗଛ ସହିତ କୃଷ୍ଣ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲା । ସେଥୁରୁ ଅନ୍ୟଟିକୁ ଏକ ଅନ୍ଧାର କୋଠରିରେ ରଖୁଲା, ଯେପରି ଚିତ୍ରରେ ଗୋଟିଏକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଏବଂ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ –

(କ) ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ କେଉଁ ଧାରଣା ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବ ?
Answer:
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲା ।

(ଖ) ଉଭୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଭିଦରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖୁଛ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଉଥ‌ିବା ‘କ’ କୁଣ୍ଡରେ ଉଦ୍ଭଦଟିର ଉତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼, ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସବୁଜ ହୋଇଛି । ମାତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଉ ନଥିବା ‘ଖ’ କୁଣ୍ଡରେ ଉଭିଦର ଉତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇ ନାହିଁ । ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଳିନ ଓ ଶୁଖୁଲା ଦେଖାଯାଉଛି ।

(ଗ) ତୁମ ମତରେ, କେଉଁ ଉଭିଦର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ମଣ୍ଡଦ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ?
Answer:
‘କ’ କୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଉଭିଦର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ମଣ୍ଡଦ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଥାନ୍ତି କାରଣ ଏଠାରେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇ ମଣ୍ଡଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

Question 7.
ବୀଣା ବିଶ୍ଵାସ କରେ ଯେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ସେ ତା’ର ଧାରଣାକୁ ସମର୍ଥନ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ କଲ ।

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପାଣି ସହିତ ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଉଭିଦକୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ରଖାଯାଇଛି ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(କ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ‘କ’ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ କାରଣ ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭଦ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ପାଉଅଛି ଫଳରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ମଣ୍ଡଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

(ଖ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବନାହିଁ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଓ ‘ଘ’ ରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବନାହିଁ । ‘ଖ’ ରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନାହିଁ, ‘ଗ’ ରେ ଆଲୋକ ନାହିଁ ଏବଂ ‘ଘ’ ରେ ଉଭୟ ଆଲୋକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନାହିଁ ।

(ଗ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ହେବ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ‘କ’ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦିତ ହେବ କାରଣ ଏଠାରେ ଉଦ୍ଭିଦ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ କରିଥାଏ ।

(ଘ) ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ହେବନାହିଁ ?
Answer:
ଉପରୋକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଓ ‘ଘ’ ରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦିତ ହେବନାହିଁ କାରଣ ଏଠାରେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

Question 8.
ଅନନ୍ୟା ଚାରୋଟି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ନେଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ତିନି-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲା । ସେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’, ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଏବଂ ‘ଘ’ ନାମରେ ନାମିତ କଲା । ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘କ’ ରେ, ସେ ଗୋଟିଏ ଗେଣ୍ଡା ରଖୁଲା; ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଖ’ ରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ ରଖୁଲା; ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଗ’ ରେ ସେ ଉଭୟ ଗୋଟିଏ ଗେଣ୍ଡା ଓ ଏକ ଉଦ୍ଭଦ ରଖୁଲା I ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଘ’ ରେ, ସେ କେବଳ ପାଣି ରଖୁଲା । ଅନନ୍ୟା ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସୂଚକ ଯୋଡ଼ିଥିଲା । ସେ ପାଣିର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରଙ୍ଗ ରେକର୍ଡ଼ କଲା ଏବଂ ୨–୩ ଘଣ୍ଟା ପରେ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଦେଖିଲା ।
ସେ କ’ଣ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସେ କିପରି ନିଜକୁ ଠିକ୍ ପ୍ରମାଣ କରିବ ?

Answer:
ଅନନ୍ୟା ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଜଳଜ ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଓ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଗ୍ୟାସ ବିନିମୟ ସମ୍ବନ୍ଧ ରେ ଜାଣିବାପାଇଁ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣଟି କରିଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ସେ ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥିଲା

1. ‘କ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (ଜଳ + ଗେଣ୍ଡା) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିବ ଓ ଜଳରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ନେଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ଛାଡ଼ିବ । ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଜଳରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସୂଚକରେ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
2. ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ (ଜଳ + ଜଳଜ ଉଦ୍ଭଦ) : ଏହି ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଜଳଜ ଉଭିଦ ଯଦି ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇବ ତେବେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଶୋଷଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରିବ । ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ସୂଚକରେ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
3. ‘ଗ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (ଜଳ + ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦ + ଗେଣ୍ଡା) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥ‌ିବା ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ତ୍ୟାଗ କରିବ ଓ ଜଳଜ ଉଭିଦ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରିବ ଓ ଏହି ଅମ୍ଳଜାନକୁ ଗେଣ୍ଡା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଗ୍ରହଣ କରିବ । ଯଦି ଉଭୟ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଓ ଶ୍ୱସନ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରହିବ ତେବେ ସୂଚକରେ କୌଣସି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ ।
4. ‘ଘ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ (କେବଳ ଜଳ) : ଏହି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ କୌଣସି ଜୀବ ଥ‌ିବାରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ବା ବୃଦ୍ଧି ହେବନାହିଁ । ଫଳରେ ସୂଚକର ରଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବନାହିଁ ।

ସେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ନିଜକୁ ଠିକ୍ ପ୍ରମାଣିତ କରିପାରିବ –

1. ‘କ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ସୂଚକର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହେବ ।
2. ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମାତ୍ରା ହ୍ରାସ ହେଉଥିବାରୁ ସୂଚକର ରଙ୍ଗ ନୀଳ ହେବ ।
3. ‘ଗ’ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଓ ଅମ୍ଳଜନା ମଧ୍ୟରେ ସମତୁଲତା ସ୍ଥାପନ ହେଉଥ‌ିବାରୁ ରଙ୍ଗରେ କୌଣସି ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ।
4. ‘ଘ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ କେବଳ ଜଳ ଥିବାରୁ ସୂଚକ ସେହିପରି ରହିବ ।

Question 9.
ଗରମ କିମ୍ବା ଥଣ୍ଡା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ଜଳ ପରିବହନ ଦ୍ରୁତ ହୁଏ କି ନାହିଁ ତାହା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷାର ରୂପରେଖା ନକ୍‌ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷା : ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ଜଳ ପରିବହନରେ ତାପମାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ :
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପକରଣ :

1. 2 ଟି କାଚ ବିକରରେ ସମାନ ପରିମାଣର ଜଳ ।
2. 2 ଟି ସମାନ ଉଚ୍ଚତାର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ କାଣ୍ଡ (ଧଳା ସଦାବିହାରୀ)
3. ନାଲି କାଳି
4. ଥଣ୍ଡା ସ୍ଥାନ (ଫ୍ରିଜ୍)
5. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ/ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଲୋକ
6. ସମୟ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଘଣ୍ଟା

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. 2 ଟି କାଚ ବିକରରେ ନାଳିକାଳି ସମାନ ପରିମାଣରେ ପକାଯାଉ ।
2. ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିକରରେ ଗୋଟିଏ କରି ଧଳା ସଦାବିହାରୀ ଉଭିଦର ପତ୍ରଯୁକ୍ତ କାଣ୍ଡ ରଖାଯାଉ ।
3. ଗୋଟିଏ ବିକରକୁ ରେଫ୍ରିଜିରେଟର ଓ ଅନ୍ୟ ବିକରକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ ।
4. ଉଭୟ ବିକରରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ 2 ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
2 ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ପରେ ଉଭୟ ବିକରରେ ଥିବା ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ ନାଲିପାଣିର ପ୍ରବାହକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କଲେ ଦେଖାଯିବ ଯେ –

1. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଥିବା ଉଭିଦରେ ନାଲିପାଣି କାଣ୍ଡ ଭିତରକୁ ଅଧିକ ପ୍ରବେଶ କରିଅଛି ।
2. ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ନଥ‌ିବା ଉଦ୍ଭଦରେ ନାଲିପାଣି କାଣ୍ଡ ଭିତରକୁ କମ୍ ପ୍ରବେଶ କରିଅଛି ।
   ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ତାପମାତ୍ରାର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଜଳ ତଥା ପୋଷକର ପରିବହନ ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 10.
ପ୍ରକୃତିରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ । ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ପ୍ରକୃତିରେ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ, କାରଣ :
(i) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବୁଜ ଉଭିଦ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ପତ୍ରହରିତ୍ର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳରୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ନାମକ ଶର୍କରା ସୃଷ୍ଟିହେବା ସହ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଉଦ୍ଭଦ୍ର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ, ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଉଦ୍ଭିଦରେ ସମ୍ପାଦିତ ହେଉଥ‌ିବା ଉପରୋକ୍ତ 2 ଟି ଯାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ ଅଟେ । ଅର୍ଥାତ୍ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ କେବଳ ଦିନବେଳେ ହେଉଥ‌ିବାବେଳେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଉଭୟ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ଏକ ବଡ଼ ସ୍ଵଚ୍ଛ ବୋତଲରେ ସ୍ପାଇଡ଼ର ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Spider plant) କିମ୍ବା ଜେଡ଼ ପ୍ଲାଣ୍ଟ (Jade Plant) ଭଳି ବଢୁଥ‌ିବା ଗଛ ଲଗାଇ ଏକ ବୋତଲ ବଗିଚା କର (ଚିତ୍ର ଭଳି) । କିଛି ଦିନ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବଢ଼ିବା ପରେ, ବୋତଲର ମୁହଁକୁ ବନ୍ଦକର । ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ଯଦି ଗଛଟି ଭଲ ଭାବରେ ବଢୁଛି ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛଟି ଗ୍ୟାସର ବିନିମୟ ବଜାୟ ରଖୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍, ଗଛର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି, ଏବଂ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅମ୍ଳଜାନ ବୋତଲ ଭିତରେ ଥିବା ଗଛଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

Answer:
କାର୍ଯ୍ୟ : ଏକ ବଡ଼ ସ୍ଵଚ୍ଛ ବୋତଲରେ ସ୍ପାଇଡ଼ର ପ୍ଲାଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଜେଡ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଭଳି ବଢୁଥ‌ିବା ଗଛ ଲଗାଇ ଏକ ବୋତଲ ବଗିଚା କରାଯାଉ । କିଛି ଦିନ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବଢ଼ିବା ପରେ, ବୋତଲର ମୁହଁକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଉ । ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ଯଦି ଗଛଟି ଭଲ ଭାବରେ ବଢୁଛି ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛଟି ଗ୍ୟାସର ବିନିମୟ ବଜାୟ ରଖୁଛି, ଅର୍ଥାତ୍, ଗଛର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ଏବଂ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଅମ୍ଳଜାନ ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଗଛଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଏହା ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ, ଜଳଜ ଉଭିଦମାନେ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସ୍ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି । ପୁନଶ୍ଚ ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଏହି ଅମ୍ଳଜାନ ପୁନଶ୍ଚ ଉଦ୍ଭଦଦ୍ଵାରା ଶୋଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଉଭିଦର ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏବଂ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନ ଭଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା କିପରି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
(A) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣର ଭୂମିକା : ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ସୌରଶକ୍ତିକୁ ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତି (ଗ୍ଲୁକୋଜ) ରେ ପରିଣତ କରେ, ଯାହା ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳର ପ୍ରାଥମିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅଟେ । ଉଭିଦମାନେ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ଫସଲର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ ଏହା ତୃଣଭୋଜୀମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ସୁତରାଂ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣଦ୍ଵାରା ଶକ୍ତିର ରୂପାନ୍ତର ହୁଏ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ମୂଳଦୁଆ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(B) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଭୂମିକା : ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଭୂମିକା ବହୁମୁଖୀ ଅଟେ, କାରଣ ଉଭିଦମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏପରି ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଗଚ୍ଛିତ ଖାଦ୍ୟକୁ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ । ଅମଳ କରାଯାଉଥିବା ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏକ ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଲିଥାଏ । ଗଚ୍ଛିତ ଶର୍କରା ବ୍ୟବହାର କରି ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସ୍ଵାଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଉଭିଦର ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସର୍ବଦା ସମାନ ନୁହେଁ । ପରିବେଶଗତ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏହା ନିର୍ଭରଶୀଳ ଅଟେ ।

(C) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନରେ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନରେ ଭୂମିକା : ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ପୁଷ୍ଟିକର ପଦାର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ କାରଣ ସେମାନେ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି, ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ପରିବହନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶାରୀରିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ପାଦିତ କରିଥାନ୍ତି । ଜଳ ସହିତ ପୋଷକ ମାଟିରୁ ଶୋଷିତ ହୋଇ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥାଏ । ପୋଷକ ପରିବହନ ପାଇଁ ଉଭିଦରେ ଜଳ ଏକ ଦ୍ରାବକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତ୍ଵରାନ୍ବିତ ହୁଏ ଓ ଉଭିଦର ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦରେ ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି ଅମଳ ଓ ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।

Question 3.
ତୁମ ଆଖପାଖରେ ଯଦି ଏକ ସବୁଜଗୃହ (Green House) ଅଛି, ତେବେ ତାହା ପରିଦର୍ଶନ କର । ଲୋକମାନେ କିପରି ସବୁଜ ଘରେ ଗଛ ଚାଷ କରନ୍ତି ବଢ଼ାନ୍ତି ତାହା ଦେଖ । ସେମାନେ ଚାଷ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଆଲୋକ, ପାଣି ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ପରିମାଣକୁ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ତାହା ଜାଣ ।
Answer:
(i) ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିବେଶରେ ଉଭିଦ ଚାଷ କରିବା ପାଇଁ କାଚ କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନିର୍ମିତ ଗୃହକୁ ସବୁଜ ଗୃହ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗୃହ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପକୁ ଧରି ଏକ ଉଷ୍ମ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳବାୟୁ ସୃଷ୍ଟିକରେ ଓ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଥଣ୍ଡା, ପବନ ଏବଂ କୀଟପତଙ୍ଗରୁ ରକ୍ଷାକରେ ।

(ii) ଏହି ଗୃହରେ ଉଭିଦର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ତାପମାତ୍ରା, ଆର୍ଦ୍ରତା ଏବଂ ଆଲୋକର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ପାଳନ କରିଥାଏ । ଫଳ, ପନିପରିବା, ଫୁଲ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଛଲତା ଚାଷପାଇଁ ସବୁଜଗୃହ
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

(iii) ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସବୁଜ ଗୃହରେ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଆବରଣ ଦେଇ ସହଜରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଏବଂ ଗୃହ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଉଭିଦ ଆଲୋକକୁ ଶୋଷଣ କରି ଏକାକୁ ତାପରେ ପରିଣତ କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୃହର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିପାଏ ।

(iv) ଏହି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିବେଶ, ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ପରିସ୍ଥିତି, ଯେପରିକି ଥଣ୍ଡା, ପବନ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ । ପାରିପାର୍ଶ୍ଵକ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଗୃହଗୁଡ଼ିକୁ ଆଲୋକ, ବାୟୁଚଳନ ଓ ଜଳସେଚନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଯେଉଁ ସବୁଜ ଗୃହରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଫିଲ୍ମ ଆବରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ପଲିହାଉସ୍ କୁହାଯାଏ । ସୁତରାଂ ଏହି ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିକୁ ସମ୍ଭବ କରାଯାଇଥାଏ ।

(vi) ସବୁଜ ଗୃହ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅଧ‌ିକ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ପରାଗଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଆଲୋକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଅବରୋଧ କିମ୍ବା ଛାଣିବା ପାଇଁ ସବୁଜ ଗୃହ ଉପରେ କପଡ଼ାକୁ ବିସ୍ତାରିତ ବା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ଏକ ଭୌତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଏ । ଅସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଗ୍ଲେଜିଂର ଏକ ଆବରଣ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଆଲୋକର ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକ (LED) ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ । ସବୁଜ ଗୃହରେ ଉତ୍ତାପ ଓ ଶୀତଳତା ପରିଚାଳନା ପାଇଁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସିଷ୍ଟମର ମଧ୍ଯ
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସବୁଜ ଗୃହରେ ଜଳ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଡ୍ରିପ୍ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ । ଉଭିଦର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ପରିବେଶଗତ କାରଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଜଳସେଚନ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଓ ପୁନଃଶ୍ଚକ୍ରଣ ଭଳି ଜଳସେଚନ କୌଶଳମାନ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଇଥାଏ । ଡ୍ରିପ୍ ଜଳସେଚନ, ଓଭରହେଡ୍ ଜଳ ଛିଞ୍ଚନ, ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତ ମ୍ୟାଟ୍ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନଦ୍ଵାରା ଜଳସମ୍ପଦର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରୁହେ ।

ସବୁଜ ଗୃହରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ସମଗ୍ର ସବୁଜ ଗୃହରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସର ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବାୟୁ ସଞ୍ଚାଳନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ । କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସହାୟତାରେ CO₂ ଜେନେରେଟରଗୁଡ଼ିକୁ ଚାଲୁ ଏବଂ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ସେନ୍ସର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । CO₂ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କେବଳ ଟୀକା ଯୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟାଗ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ବଡ଼ ସବୁଜ ଗୃହରେ CO₂ ର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ ଛିଦ୍ରିତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

କମଲା ସୋହୋନି (୧୯୧୧–୧୯୯୮) ଭାରତର ଜଣେ ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକ ଥିଲେ । ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ସେ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚ୍‌ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତ ଫେରି ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ଲେଡ଼ି ହାର୍ଡ଼ିଞ୍ଜ ମେଡ଼ିକାଲ କଲେଜରେ ଏବଂ ପରେ କୁନୁରସ୍ଥ ପୋଷକତ୍ତ୍ଵ ଗବେଷଣା ପ୍ରୟୋଗଶାଳାରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ, ସେ ବମ୍ବେର ତତ୍କାଳୀନ ରୟାଲ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ,କୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଶେଷରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅଧିକାଂଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦ୍ଭଦଭିଭିକ ଖାଦ୍ୟର ପୋଷଣ ମୂଲ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ସେ ନୀରା ନାମକ ଏକ ପୁଷ୍ଟିକର ପାନୀୟ ଭାବରେ ନଡ଼ିଆ ରସ ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଥିଲେ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(ii) ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଉଦ୍ଭଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ _______ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
ପୋଷକ

(iii) ଉଦ୍ଭଦରେ _______ ଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥ‌ିବା ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ମୂଳ

(iv) ଉଦ୍ଭଦରେ ପତ୍ରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ _______ ଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ଅଂଶକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ଫ୍ଲୋଏମ୍

(v) ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଏହା _________ ର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ ଅଟେ ।
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା

(vi)

ଏହା _________ ର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ ଅଟେ ।
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍

(vii) ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା _______ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
ପତ୍ର

(viii) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ______ ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଟେ ।
Answer:
ସ୍ତୋମ୍

(ix) ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା _______ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
Answer:
ଜାଇଲେ ମ୍

(x) ଉଦ୍ଭଦରେ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ________ ନାମକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ କାଣ୍ଡର ଉପରକୁ ଯାଏ ।
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(xi) ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା ବା ରୋଷେଇଘର _______ ଅଟେ ।
Answer:
ପତ୍ର

(xii) ଫ୍ଲୋଏନ୍‌ଦ୍ଵାରା ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ _________ ରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ।
Answer:
ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ

(xiii) ସମଗ୍ର ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ________ କରିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା

(xiv) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ______ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ।
Answer:
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍

(xv) କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଗଛକୁ 2 ରୁ 3 ଦିନ ପାଇଁ ଅନ୍ଧାରୁ ଘରେ ରଖିଲେ _____ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଯାଏ ।
Answer:
ମଣ୍ଡଦ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) ମଣ୍ଡଦ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଗାଢ଼ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(ii) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ବାୟୁରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଶୋଷଣ କରେ ।
Answer:

(iii) ଉଭିଦମାନେ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(iv) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(v) ହରିତ୍ ଲବକ ଥ‌ିବା ଉଭିଦର ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(vi) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ଚର୍ମରେ ଲାଗି ଲେ ପୋଡ଼ିଦେଇପାରେ ।
Answer:
(✓)

(vii) ମଣ୍ଡଦ ଉଭିଦର ଫୁଲରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(viii)ଉଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ ।
Answer:
(✓)

(ix) ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଦ୍ଭଦରୁ ସେମନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପାଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(x) ଫୁଟନ୍ତା ସୁରାସାରରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ସବୁଜ ପତ୍ର ରଙ୍ଗହୀନ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(xi) ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(xii) ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(xiii)ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ଟିସାର ଅଟେ ।
Answer:
(✗)

(xiv)କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ାର ରାସାୟନିକ ନାମ ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ଼୍ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(xv) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
Answer:
(✓)

ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କମଲା ସୋହାନି	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
(b) ରୁସ୍ତମ୍ ଦସ୍ତର	କୃଷି ପଦ୍ଧତି
(c) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ+ଜଳ	ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ
(d) ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ	ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
(e) ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ	ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କମଲା ସୋହାନି	ଉଭିଦର ଶ୍ଵାସନ
(b) ରୁସ୍ତମ୍ ଦସ୍ତର	ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା
(c) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ+ଜଳ	ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ
(d) ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ	କୃଷି ପଦ୍ଧତି
(e) ଗ୍ଲୁକୋଜ+ଅମ୍ଳଜାନ	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି	ମଣ୍ଡଦ
(b) ପତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା
(c) ପତ୍ରର ବର୍ଷ ସବୁଜ	ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ
(d) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା	ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ
(e) ସବୁଜ ପତ୍ର	ହରିତ୍ ଲବକର ଉପସ୍ଥିତି

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି	ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ
(b) ପତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ମଣ୍ଡଦ
(c) ପତ୍ରର ବର୍ଷ ସବୁଜ	ହରିତ୍ ଲବକର ଉପସ୍ଥିତି
(d) କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା	ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ
(e) ସବୁଜ ପତ୍ର	ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ପତ୍ରର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ	ମଣ୍ଡଦ
(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ
(c) ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନ	କ୍ଲୋରୋଫିଲ
(d) ଉଦ୍ଭଦର ପତ୍ର	ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ
(e) ହରିତ୍ ଲବକ	ପତ୍ର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ପତ୍ରର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ	କ୍ଲୋରୋଫିଲ
(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ	ମଣ୍ଡଦ
(c) ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନ	ପତ୍ର
(d) ଉଦ୍ଭଦର ପତ୍ର	ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ
(e) ହରିତ୍ ଲବକ	ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ମଣ୍ଡଦ ଉଭିଦର କେଉଁଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ. ?
Answer:
ପତ୍ର

(b) କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥରେ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ

(c) ପତ୍ରରେ ଥିବା ହରିତ୍‌ବକ କାହାକୁ ଧରି ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ

(d) ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ କେଉଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:
ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣ

(e) ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ?
Answer:
ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ

Question 2.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ଉଦ୍ଭବ କିପରି ଭାବରେ ତା’ର ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖେ ?
Answer:
ମଣ୍ଡଦ

(b) ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ ଅଟନ୍ତି ?
Answer:
ପତ୍ର

(c) ଉଭିଦର କେଉଁ ଅଂଶ CO₂ ଏବଂ O₂ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
ପତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ସୋମ୍

(d) ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ କେଉଁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଜଳର ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଜାଇଲେମ୍

(e) ଉଭିଦର କାଣ୍ଡରେ କେଉଁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟର ପରି ବହନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଫ୍ଲୋଏମ୍

Question 3.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(a) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗି କି କେଉଁଥରେ ପରିଣତ ହୁଏ ?
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି

(b) ଉଦ୍ଭଦର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ

(c) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଉଭିଦର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିନିଯୋଗ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ

(d) କାହାକୁ ଉଭିଦର ‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ପତ୍ର

(e) ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବ। କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ରକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ସ୍ତୋମ୍

Question 4.
କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ (Photosynthesis) :
Answer:
ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ, ଜଳ, ହରିତ୍ ଲବକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ହରିତ୍ ଲବକ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ସେହି ପ୍ରକ୍ରି ୟାକୁ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ । ଏଥ‌ିପାଇଁ ପତ୍ର ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ ଅଟେ ।

(b) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Process of Photosynthesis):
Answer:
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ :

ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଶର୍କରା ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ସରଳ ଶର୍କରା ‘ଗ୍ଲୁକୋଜ୍’ ଭାବରେ ନ ଏହି ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଉଭିଦରେ ସଞ୍ଚିତ ହୁଏ ।

(c) ସ୍ତୋମ୍ (Stomata) :
Answer:
ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୋମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେ ଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସ୍‌ର ବିନିମୟ ଘଟିଥାଏ । ଦିନବେଳେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ
ସମୟରେ ପତ୍ର ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେ ଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ କୋଷୀୟ ଶ୍ଵାସନରେ ସ୍ତୋମ୍ ବାଟଦେଇ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ତ୍ୟାଗ କରେ ।

(d) ଜାଇଲେମ୍ (Xylem) :
Answer:
ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ପରିବହନ ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ, ଶାଖା ଏବଂ ପତ୍ରରେ ଥିବା ଯେଉଁ ନଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଜାଇଲେ ମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବହନ ହେଉଥ‌ିବା ଜଳ ଓ ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ ମୂଳରୁ ପତ୍ର ନିକଟକୁ ଯାଇଥାଏ ଓ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

(e) ଫ୍ଲୋଏମ୍ (Phloem) :
Answer:
ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଲେଷଣର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ପତ୍ର । ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟର ପରିବହନ ଯେଉଁ ନଳୀ ଦେଇ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଫ୍ଲୋଏମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଫ୍ଲୋଏମ୍ ପରିବାହିତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ।

(f) ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା (Breathing) :
Answer:
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ :
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ ଓ ଶକ୍ତି ବାହାରିଯାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଉଭିଦମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ, ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ହୋଇଥାଏ ।

(g) ପତ୍ର : ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାର ଖାନ । (Leaf : The Kitchen of Plant ) :
Answer:
ଉଦ୍ଭଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଶସ୍ତ ଏବଂ ସମତଳ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପତ୍ରରେ ହରିତ୍ ଲବକ ବା ସବୁଜକଣା (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ନାମକ ଏକ ସବୁଜ ରଞ୍ଜକ ରହିଥ‌ିବାରୁ ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ହରିତ୍‌ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରିରଖୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳରୁ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଉଭିଦକୁ ଯୋଗାଉଥିବା କାରଣରୁ ଏହାକୁ ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନ କୁହାଯାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
‘ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୋଷକ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ’ ଯଥାର୍ଥତା ଦର୍ଶାଅ
Answer:

• ସମସ୍ତ ଜୀବ ବୃଦ୍ଧିପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ଏହି ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଖାଦ୍ୟରୁ ଶ୍ଵେତସାର, ସ୍ନେହସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର, ଜୀବସାର ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆଦି ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ମିଳିଥାଏ । ଜଳ ସହିତ ଏହିସବୁ ପୋଷକ ଶରୀର ର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
• ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ପତ୍ରରେ ଥିବା ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 2.
ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
(i) ହରିତ୍ ଲବକ (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍)ର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ହୋଇଥାଏ । ପତ୍ରର ସବୁଜ ଅଂଶ ଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ସୁତରାଂ ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ii) ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବିନା ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସବୁଜ ଉଭିଦ ଏହି ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ତାହାକୁ ଆଲୋକ- ସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ ।

(ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ)

Question 3.
କେଉଁ କାରଣରୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦର ‘‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନ’ ବା ‘‘ରୋଷେଇଘର’’ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
‍

• ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଉଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରୁହେ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର ଅଟେ । ଏହା ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ ।
• ପତ୍ରରେ ହରିତ୍ ଲବକ ବା ସବୁଜକଣ (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ନାମକ ଏକ ସବୁଜ ରଞ୍ଜକ ରହିଥ‌ିବାରୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ହରିତ୍‌ବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରି ରଖ୍ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ବ୍ୟବହାର କରି ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଥାଏ।
• ଉଦ୍ଭଦର ଅଣସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍‌ବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଏଣୁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦର ‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ ବା ‘ରୋଷେଇ ଘର’ କୁହାଯାଏ ।

Question 4.
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ବାୟୁର କେଉଁ ପ୍ରକାର । ଭୂମିକା ରହିଥାଏ ? ବୁଝାଅ ।
‍Answer:
(i) ଉଭିଦମାନେ ବାୟୁ ଓ ଜଳରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି । ବାୟୁରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ । ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣ)

Question 5.
ଉଦ୍ଭଦ୍ରରେ ମୂଳଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ତଥା ପତ୍ରଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଉଭିଦର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ କିପରି ପରିବାହିତ ହୁଏ ?
Answer:

• ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଭିଦର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୁଏ । ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟରେ ପରିବହନ ହେ ଜଳ ଓ ପୋଷକ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
• ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ପତ୍ର ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟସ୍ଥାନ । ହରିତ୍ ଲବକ ଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶର୍କରା ଉତ୍ପାଦନ ହୁଏ । ଏହା ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଫ୍ଲୋଏମ୍ ନାମକ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ନଳୀମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ମଞ୍ଜି ବା ମୂଳ ନିକଟକୁ ଯାଇଥାଏ ।

Question 6.
ଉଭିଦମାନେ କ’ଣ ଆମ ପରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି ? ବୁଝାଇ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଶ୍ଵାସକ୍ରି ୟାରେ, ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।
   ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
2. ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଉଭିଦମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାନ୍ତି ।

Question 7.
‘ଉଦ୍ଭଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ?? – ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ଜଳର ଭୂମିକା
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :
(i) ସମାନ ଆକାରରେ 3 ଟି ମାଟିପାତ୍ରରେ ବଗିଚା ମାଟି ରଖୁ ସେଥୁରେ ଦ୍ରୁତ ବଢୁଥ‌ିବା ସମାନ ଆକାରର ଚାରା ଲଗାଯାଉ ।
(ii) ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’, ‘ଖ’ ଓ ‘ଗ’ ନାମାଙ୍କନ କରାଯାଉ ।
(iii) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରାରେ ଉଭିଦର ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଗଣି ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
(iv) ‘କ’ ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
(v) ‘ଖ’ ପାତ୍ରକୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ ଏବଂ ପାଣି ଦିଆ ନଯାଉ ।
(vi) ‘ଗ’ ପାତ୍ରକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖ୍ ପାଣି ଦିଆଯାଉ ।
(vii) 2 ସପ୍ତାହ ପରେ ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା, ପତ୍ରସଂଖ୍ୟା, ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଇଥ‌ିବା କୁଣ୍ଡ	ଉପଲବ୍ଧତା		ଉଭିଦର ଉଚ୍ଚତା (ସେ.ମି.)		ପତ୍ରସଂଖ୍ଯା		ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ (ସବୁଜ/ହଳଦିଆ )
	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ଜଳ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ
ପାତ୍ର ‘କ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ସହିତ	ହଁ	ହଁ	5	15	4	12	ସବୁଜ
ପାତ୍ର ‘ଖ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ବିନା	ହଁ	ନା	5	6	4	5	ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ
ପାତ୍ର ‘ଗ’ ଅନ୍ଧାରରେ ଜଳ ସହିତ	ନା	ହଁ	5	7	4	6	ହଳଦିଆ

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ପାଇଥିବା କିନ୍ତୁ ଆଦୌ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇ ନଥିବା ‘ଗ’ରେ ଥ‌ିବା ଉଭିଦ ଅପେକ୍ଷା ‘କ’ରେ ଥିବା ଉଭିଦ ଭଲ ବଢ଼ୁଅଛି । ‘ଖ’ରେ ଥିବା ଉଭିଦ ଜଳ ନ ପାଇବାରୁ ମରି ଯାଇପାରେ । ସୁତରାଂ, ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 8.
“ସବୁଜ ପତ୍ର ମଣ୍ଡଦ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ” – ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରୟୋଗାତ୍ମକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ଫୁଟୁଥିବା ଜଳରେ 5 ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
2. ଏହି ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷାନଳୀରେ ଥିବା ସୁରାସାରରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।
3. ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ଫୁଟା ଜଳଥିବା ଏକ ବିକରରେ ରଖ୍ ପତ୍ର ରଙ୍ଗହୀନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଉ ।
4. ପତ୍ରଟିକୁ ଧୀରେ ବାହାରକରି ଏକ ପ୍ଲେଟରେ ରଖାଯାଉ ।
5. ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଉପରେ ଡ୍ରପର ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣ ପକାଯାଉ । କିଛି ମିନିଟ୍ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

1. ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କଲେ, ଏଥିରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚିତ କରେ ।
2. ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଆମକୁ ମଣ୍ଡଦ ଅଛିକି ନାହିଁ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ମଣ୍ଡଦ ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ମଣ୍ଡଦ ହିଁ ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୁଏ । ସୁତରାଂ ସବୁଜ ପତ୍ର ମଣ୍ଡଦ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ ।

Question 9.
‘ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ, ” ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଲାଗିଥିବା
2. ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଓ ଅନ୍ୟଟିକୁ 36 ଘଣ୍ଟା
3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପତ୍ର ନେଇ ଟ୍ରେନିଂ
4. ପତ୍ରକୁ ପ୍ରଥମେ ସୁରାସାର ଓ ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଗଛର ପତ୍ରର ସବୁଜ ଏବଂ ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି

1. ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଗଛରେ ପତ୍ରରେ ସବୁଜ ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବା ପତ୍ରର ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚାଇଥାଏ ।
2. ସୁତରାଂ ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍‌ବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉପରୋକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରୁ ଜାଣିଲୁ ଯେ, ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍ରବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

Question 10.‘
‘ବାୟୁରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ’’ । ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

• କୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଗଛ ନିଆଯାଉ ଓ ଏହାକୁ 2 ରୁ 3 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧାର ରେ ରଖାଯାଉ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବଛାଯାଉ ।
• ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁହଁଥ‌ିବା ବୋତଲ ନେଇ ଏଥୁରେ କିଛି କଷ୍ଟିକ୍ ସୋଡ଼ା (ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ଼) ନିଆଯାଉ ।
• ବୋତଲର କର୍କ ଠିପି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଫାଟ ଦେଇ ପତ୍ରଟିର ଅଧା, ଅଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶ ବୋତଲ ବାହାରେ ରହୁ ।
• ଗଛଟିକୁ ଆଣି କିଛି ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଉ ।
• ପତ୍ରକୁ ବାହାରକୁ କାଢ଼ି ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଉଭିଦ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବାୟୁର ଭୂମିକା

ପତ୍ରର ଏକ ଅଂଶ	ଉପଲବ୍ଧତା				ମଣ୍ଡଦ ଅଛି (ହଁ/ନା)
	ଜଳ	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ହରିତ୍ରବକ	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ
ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଭିତରେପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ନା	ନା
ବୋତଲ ବାହାରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ

ଏହି ସାରଣୀରେ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଉବଲବ୍ଧତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ବୋତଲ ବାହାରେ ଥିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରିଅଛି । ଏହା ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୂଚିତ କରୁଅଛି । ବୋତଲ ଭିତରେ ଥିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ହୋଇ ନଥାଏ କାରଣ କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 11.
‘’ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ’’ । ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
‍Answer:

ପରୀକ୍ଷଣ :
(i) ଗୋଟିଏ କାଚ ଫନେଲରେ କିଛି ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଆ ଦଳକୁ ଗୋଟିଏ କାଚ କାହାଳୀଦ୍ଵାର। ଘୋଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ । ଏହାକୁ ଜଳପୂର୍ଣ କରି ଏଥ୍ ରେ କି ସେ ଡ଼ି ୟ ମ ବାଇକାର୍ବୋନେଟ୍ ମିଶାଯାଉ । ଗୋଟିଏ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ଓଲଟା ଭାବରେ ଫନେଲ ଉପରେ ରଖାଯାଉ ।
(ii) ‘କ’ ଉପକରଣକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଓ ‘ଖ’ ଉପକରଣକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
‘କ’ ଉପକରଣର ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗ୍ୟାସ ଫୋଟକା ସଂଗୃହୀତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାଳନୀରେ ଏହା ହୋଇ ନଥାଏ । ଏହି ନିର୍ଗତ ଗ୍ୟାସ ଦହନର ସହାୟକ ଅଟେ । ଏଣୁ ଏହି ଗ୍ୟାସ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଟେ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 12.
ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥ‌ିବା ସ୍ତୋମ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ଆମେ କିପରି ପରୀକ୍ଷା କରିବା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

ପରୀକ୍ଷଣ :

• ରିଓ, ମନିପ୍ଲାଣ୍ଟ, ପିଆଜ, ମନ୍ଦାର କିମ୍ବା ଯେ କୌଣସି ଘାସ ପରି ଗଛରୁ ଏକ ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
• ପତ୍ରକୁ ଏକ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକରରେ ରଖାଯାଉ ।
• ପତ୍ରର ତଳ ପୃଷ୍ଠରୁ ଏକ ପତଳା ସ୍ତରକୁ ବାହାର କରାଯାଉ ।
• ସେହି ପତଳା ସ୍ତରକୁ ପାଣି ସହ ଏକ ୱାଚ୍ ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ରଖାଯାଉ ।
• କାଚସ୍ଲାଇଡ୍ ଉପରେ ଜଳ ସହ ପତ୍ରର ସ୍ତରକୁ ରଖ୍ ଏହା ଉପରେ କାଳି ଟୋପାଏ ପକାଇ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

• ଦେଖାଯିବ ଯେ, ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତର ଉପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ରହିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତରରେ ଥ‌ିବା ଏହି ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୋମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସ୍ତୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 13.
ଉଭିଦ୍ରରେ ପୋଷକ ପରିବହନ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି କାଚ ବିକରକୁ ‘କ’ ଓ ‘ଖ’ ନାମରେ ନାମିତ କରି ଏଥ‌ିରେ ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉ ।
2. ‘ଖ’ ବିକରରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ଲାଲ୍ କାଳି ପକାଯାଉ ଓ ଦୁଇଟି ସଦାବିହାରୀ ଗଛର ଡ଼ାଳକୁ ତେରଛା ଭାବେ କାଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିକରରେ ଗୋଟିଏ କରି ରଖାଯାଉ ।
3. ପରଦିନ ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

1. ଏକ ଦିନ ପରେ ‘ଖ’ ବିକରରେ ଥିବା ଗଛର ଡାଳ, ପତ୍ର ଏବଂ ରଖାଯାଇଛି ଫୁଲରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଅଛି ।
2. ଏହି ଡାଳର ଉପର ଅଂଶକୁ କାଟି ବର୍ଷକ କାଚ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖ‌ିଲେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ, ଜାଇଲେମ୍ ନାମକ ସରୁନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ହୋଇଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜାଇଲେମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଭିଦର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 14.
‘‘ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅଧିକ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।”? ଏହା ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ପରୀକ୍ଷଣ :

• କିଛି ମୁଗ ମଞ୍ଜିକୁ ରାତିସାରା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
• ଗୋଟିଏ କୋନ୍ ଆକାର ଫ୍ଲାସ୍କ ମଧ୍ଯରେ ଓଦା ତୁଳା ରଖାଯାଉ ।
• ଓଦା ତୁଳା ଉପରେ ଭିଜା ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକୁ ରଖାଯାଉ ।
• ଦୁଇଟି ରନ୍ଧ୍ରଥିବା କର୍କ ଠିପିକୁ ଫ୍ଲସ୍କ ଉପରେ ଲଗାଯାଉ ।
• ପ୍ରଥମ ଛିଦ୍ରରେ ‘କ’ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଛିଦ୍ରରେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ ।
• ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ରବର ପାଇପ୍ ଦ୍ଵାରା ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ ।
  

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
(i) କୋନାକାର ପ୍ଲାସ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ କ୍ଷୀର ଭଳି ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରେ କାରଣ ଏହା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଆସିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ, ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି ।

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium କିଶୋରାବସୁ : ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 6 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଏଗାର ବର୍ଷର ବାଳକ ରମେଶ ମୁହଁରେ କିଛି ବ୍ରଣ ହୋଇଥିଲା । ତା’ର ମାଆ ତାକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଶରୀରରେ ଚାଲିଥିଲା ଜୈବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ହେଉଛି ।
(i) ରମେଶ ମୁହଁରେ ଏହି ବ୍ରଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
(ii) ଏହି ବ୍ରଣରୁ ଆରାମ ପାଇବା ପାଇଁ ସେ କ’ଣ କରିପାରିବ ?
Answer:
(i) (a) ରମେଶର ବୟସ 11 ବର୍ଷ ଅଟେ । ଏହି କିଶୋରାବସ୍ଥା ସମୟରେ ମୁହଁ ଚର୍ମରେ ବ୍ରଣ ଦେଖାଯିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଘଟଣା ଅଟେ ।
(b) ଏହି ବୟସରେ ଚର୍ମରୁ ଅଧ‌ିକ ତୈଳାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ସ୍ରବଣ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଚର୍ମର ଛିଦ୍ରକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଏ । ସଂକ୍ରମଣ ହିଁ ବ୍ରଣ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଅଟେ ।
(c) କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଚର୍ମ ରୋଗର ବ୍ରଣ ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଅଟେ ।
(ii) ବ୍ରଣରୁ ରକ୍ଷାପାଇବାର ଉପାୟ :
(a) ଦିନକୁ 2 ଥର ଫେସ୍ ସ୍ଵାସ୍ କ୍ରିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ମୁହଁକୁ ଧୋଇବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
(b) ବ୍ରଣକୁ ନଖରେ ଛଣ୍ଡାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହାଦ୍ଵାରା ବୀଜାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଅଧ‌ିକ ହୋଇ କ୍ଷତ ସ୍ଥାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(c) ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ଫଳ, ପନିପରିବା ଖାଇବା ସହିତ ଅଧ‌ିକ ପରିମାଣର ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ ଅଟେ ।
(d) ତୈଳାକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣରୁ ଦୁରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(e) ମୁଣ୍ଡର ବାଳ ଓ ହାତକୁ ସର୍ବଦା ପରିଷ୍କାର ରଖୁବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(f) ଅନେକ ଦିନ ଧରି ବ୍ରଣ ଭଲ ନହେଲେ, ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ପରମର୍ଶ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।

Question 2.
କିଶୋରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଖାଦ୍ୟସମୂହ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଏକ ଭଲ ବିକଳ୍ପ ହେବ ଏବଂ କାହିଁକି ?

Answer:
‘ଖ’ ଥାଳିରେ ରହିଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ରୁଟି, ଦହି, ପନିପରିବା ତରକାରି ଇତ୍ୟାଦି କିଶୋରାବସ୍ଥା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସୁଷମ ଖାଦ୍ୟ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ‘କ’ ଥାଳିରେ ଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ପିଜା, ବର୍ଗର, ଚିପ୍ସ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୃତ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଥୁରେ ଭିଟାମିନ ଓ ଧାତୁସାରର ଅଭାବ ରହିଥାଏ । ତେଣୁ ‘ଖ’ ଥାଳି କିଶୋରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରିବ ।

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖତ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦକୁ ଅର୍ଥବୋଧକ କର ।
(i) ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି ୨୮–୩୦ ଦିନରେ ଘଟୁଥିବା କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ରକ୍ତ ନିର୍ଗତ ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଋତୁସ୍ରାବ ଅଟେ ।
(ii) କିଶୋର ପୁଅମାନଙ୍କ ସ୍ଵରରେ କର୍କଶତାର ସ୍ୱରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ଗୌଣ ଯୌନ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ଲକ୍ଷଣ ଯାହା ଶରୀର ଯୁବାବସ୍ଥା ନିମନ୍ତେ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଓ ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ କରେ ।
(iv) ଆମେ ତମାଖୁ ଓ ମାଦକଦ୍ରବ୍ୟକୁ ନା କହିବା ଉଚିତ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ନିଶାକାରକ ।
Answer:
(i) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(ii) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(iii) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି ଲେଖାଯାଇଛି ।
(iv) ପ୍ରଶ୍ନଟି ଅର୍ଥବୋଧକ କରି

Question 4.
ଶାନ୍ତି ତା’ର ସାଙ୍ଗକୁ କହିଲା ଲେଖାଯାଇଛି । ଯେ ‘‘କିଶୋରାବସ୍ଥା କେବଳ ଶାରୀରିକ ଯେପରିକି ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ଶରୀରର କେଶ ବୃଦ୍ଧି ପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ ।’’ ସେ କ’ଣ ଠିକ୍ କହିଲା ? ଶାନ୍ତିର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ତୁମେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବ ?
Answer:
ଶାନ୍ତି ତା’ ସାଙ୍ଗକୁ ଆଂଶିକ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲା । ଅବଶ୍ୟ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜଡ଼ିତ । ଏହି ସମୟରେ ଉଚ୍ଚତା, ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ କେଶ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ । ଶାନ୍ତିର ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ଆମେ ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବା ।

• କିଶୋରବସ୍ଥା କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ କରାଇଥାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଯୌବନାରମ୍ଭ କୁହାଯାଏ ।
• କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
• କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
• ସୁତରାଂ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସମୟ ଯେଉଁଥରେ କିଶୋର-କିଶୋରୀମାନଙ୍କଠାରେ ଶାରୀରିକ, ପ୍ରଜନନଗତ, ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ଶ୍ରେଣୀରେ ଏକ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ, କିଛି ଛାତ୍ର ନିମ୍ନଲିଖତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଉଠାଇଥିଲେ । ଏହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ କି ଭୁଲ୍ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବ ?
(କ) କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ ।
Answer:

• କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ବାଳକ ବାଳିକାମାନଙ୍କଠାରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ ?
• ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଅଣଦେଖା କରିବାଦ୍ଵାରା ତୁମର ସଂପର୍କ ସ୍ଥାପନ ଓ ପାଠପଢ଼ା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ?
• ବ୍ୟବହାରଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିକ୍ଷା ତୁମକୁ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସୀ ଓ ଦାୟିତ୍ଵବାନ ହେବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ କି ?
• ଆବେଗକୁ ବୁଝିବା ଓ ପରିଚାଳନା କରିବା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?

(ଖ) ଯଦି କେହି ଥରେ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚାହିଁବେ ସେତେବେଳେ ବନ୍ଦ କରିପାରିବେ ।
Answer:

• ତୁମେ ଜାଣିଛ କି କେତେକ କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ଥରେ ମାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କଲାପରେ କିପରି ଅଭ୍ୟାସରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥାଏ ?
• କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ଉପରେ କିଛି ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ କି
• ତୁମେ ଏପରି କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଜାଣିଛ କି ଯେଉଁମାନେ ନିଶାସକ୍ତିକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେବେ ବୋଲି ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ ମାତ୍ର ସହଜରେ ଏପରି କରିପାରି ନଥିଲେ ?
• ବିଶେଷଜ୍ଞ ଓ ଡାକ୍ତରମାନେ କାହିଁକି ଥରେ ମାତ୍ର ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ ନ କରିବାକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 6.
କିଶୋରୀମାନେ କେତେକ ସମୟରେ ମନୋଭାବର ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ (mood swing) ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । କିଛି ଦିନ ସେମାନେ ଖୁବ୍ ଉତ୍ସାହୀ (energetic) ଓ ଖୁସି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ଦିନ ସେମାନେ ଉଦାସ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । ଏହି ବୟସ ସହିତ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜଡ଼ିତ ?
Answer:
ଏହି ବୟସ ସହିତ ସଂପର୍କିତ ଅନ୍ୟ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା –

1. ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି
2. ସହାୟତା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା କିମ୍ବା ଏଥନିମନ୍ତେ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନରେ ଯୋଗଦେବା ।
3. ନୂତନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧ‌ିକ ଆଗ୍ରହ ଦେଖାଇବା ।
4. ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧ‌ିକ ଆକର୍ଷଣ ଅନୁଭବ କରିବା ।
5. ମାଦକଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଦୂର୍ବଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି ।

Question 7.
ଶୌଚାଳୟ ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ, ମାଳତୀ ଦେଖୁଲା ଯେ ବ୍ୟବହୃତ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ଅଳିଆ ପାତ୍ର ପାଖରେ ଏଣେତେଣେ ପଡ଼ିଛି । ଏହା ଦେଖୁ ସେ ଦୁଃଖ୍ତ ହେଲା ଏବଂ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ କହିଲା । ସେମାନେ ଋତୁସ୍ରାବ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ପରିମଳ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ । ତୁମେ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟରେ କେଉଁ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟବିଧ୍ ଏବଂ ପରିମଳ ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବ ?
Answer:

1. ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ଖବରକାଗଜରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଅଳିଆ ପାତ୍ର ଭିତରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଫିଙ୍ଗିବା ଉଚିତ ।
2. ସର୍ବଦା ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
3. ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଜୈବ ବିଘଟନଶୀଳ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଜନଔଷଧ କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କିଣିବା ।
4. ସର୍ବଦା ନିଜର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଗୋଷ୍ଠୀର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରତି ଯଶୀଳ ହେବାକୁ ବୁଝାଇବା ।
5. ମନରେ ଲଜ୍ଜା କିମ୍ବା ଦ୍ଵିଧା ନ ରଖ୍ ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସଂପର୍କରେ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।

Question 8.
ମୀନା ଏବଂ ମନୋଜ ସହପାଠୀ ଓ ଭଲ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ । ୧୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ମୀନାର ବେକ ଆଗ ଭାଗରେ ଏକ ଛୋଟ ଫୁଲା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । ସେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇଥିଲା । ଡାକ୍ତର ତାକୁ ଔଷଧ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାକୁ କହିଥିଲେ । ସେହିପରି, ୧୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମନୋଜର ବେକର ଆଗ ଭାଗରେ ଏକ ଗଣ୍ଠି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଡାକ୍ତର ତାକୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ହେବାର ଏକ ଲକ୍ଷଣ । ତୁମ ମତରେ, ମୀନା ଏବଂ ମନୋଜକୁ ଡାକ୍ତର ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ପରାମର୍ଶ ଦେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ
କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
(i) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କର ଗଳାରେ ଥିବା ସ୍ଵରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଏହା ଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଵର କର୍କଶ ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଗଳାରେ ଥ‌ିବା ଏହି ସ୍ୱରପେଟିକା ଆମକୁ କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(ii) ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ଗଳାରେ ଏକ ଗଣ୍ଠିଭାବେ ଦେଖଯାଇଥାଏ, ଏହାକୁ ଆଦାମ୍ଙ୍କ ଆପଲ ବୋଲି କୁହାଯାଏ । କେତେଜଣଙ୍କଠାରେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇ ନଥାଏ । ସୁତରାଂ ପୁଅମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଏଥିପାଇଁ ଚିକିତ୍ସାର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ ।

(iii) କିଶୋରୀମାନଙ୍କର ସ୍ୱରପେଟିକାର ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ, ମାତ୍ର ଏତେ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇନଥାଏ । ଆୟୋଡ଼ିନର ଅଭାବରେ ବେଳେବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ବେକରେ ଫୁଲା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ଗଳଗଣ୍ଡ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ । ଏଣୁ ଏହାର ଚିକିତ୍ସାପାଇଁ ଆୟୋଡ଼ିନ ଲବଣଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ତେଣୁ ଡାକ୍ତର ମୀନା ଓ ମନୋଜକୁ ଭିନ୍ନଭାବରେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ।

Question 9.
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନେ କିଛି ଶାରିରୀକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭୋଗିଥା’ନ୍ତି, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ତଳେ ଲେଖା ଯାଇଛି । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)
(କ) ସ୍ଵରରେ ପରବର୍ତନ
(ଖ) ସ୍ତନ ବିକାଶ
(ଗ) ନିଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଘ) ମୁହଁରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଛ) କାଖରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
(ଙ) ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ
(ଚ) ଜନନାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାରଣୀରେ ଏହି ପରବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଗୀକୃତ କର ।
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

Answer:

କେବଳ ପୁଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ	କେବଳ ଝିଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ	ଉଭୟ ପୁଅ ଓ ଝିଅମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ
ନିଶ ବୃଦ୍ଧି ମୁହଁରେ କେଶ ବୃଦ୍ଧି	ସ୍ତନ ବିକାଶ	ସ୍ୱରରେ ପରବର୍ତ୍ତନ ମୁହଁରେ ବ୍ରଣ ଜନନାଙ୍ଗ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଶବୃଦ୍ଧି କାଖରେ କେଶବୃଦ୍ଧି

Question 10.
କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନଶୈଳୀ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଏକ ପୋଷ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ପୋଷ୍ଟର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ମାନସିକ ରୋଗ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ରହିଛି କି ?
Answer:
WHO ର ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ପ୍ରାୟ 45 କୋଟି ଲୋକ ଏହି ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଅଟନ୍ତି । ଭାରତରେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି । ଆମ ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଓ ତାହାର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନେକ ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି ।

Question 2.
ମାନସିକ ରୋଗରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

• ଅତି ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାରେ ଅତ୍ୟଧ୍ବକ ଛାନିଆ, ବ୍ୟସ୍ତ, ବିବ୍ରତ ଲାଗିବା ।
• କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରତି ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ।
• ମନ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଦୁଃଖରେ ରହିବା ।
• କାହା ସହିତ ମିଳାମିଶା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ନହେବା ।
• ସବୁବେଳେ ଏକୁଟିଆ ରହିବାକୁ ଭଲ ପାଇବା ।
• ମନରେ ଅନାବଶ୍ୟକ ଚିନ୍ତା ବାରମ୍ବାର ଆସିବା ।
• ବାରମ୍ବାର ହାତ, ଗୋଡ଼ ଧୋଇହେବା ।
• ନିଶାସେବନ କରିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ।

Question 3.
ମାନସିକ ରୋଗ ହେବାର କାରଣ କ’ଣ ?
Answer:

• ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା କେତେକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ (ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର)ର ମାତ୍ରାରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ।
• ଜିନ୍ଗଗତ କାରଣ ।
• ସମାଜିକ କିମ୍ବା ପାରିପାର୍ଶ୍ଵକ ଚାପ ।
• ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହରମୋନ୍ ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ମାନସିକ ଅବସାଦ ଦେଖାଯାଏ ।
• ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇଷ୍ଟ୍ରକାଜେନ୍ ହରମୋନ କମିଲେ ମାନସିକ ଭାରସାମ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ।

Question 4.
ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ଭବ କି ?
Answer:

1. ଆଧୁନିକ ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସବୁ ପ୍ରକାର ମାନସିକ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇପାରୁଛି ।
2. ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାରେ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥାଏ । ଡେରିରେ ଚିକିତ୍ସା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଅଧ୍ଵକ ଦିନ ଔଷଧ ସେବନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।
3. ସଠିକ ପରାମର୍ଶରେ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ରୋଗର ଲକ୍ଷଣ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ ।

Question 5.
ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଔଷଧ କେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ?
Answer:

1. କିଛି ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ଅଛି, ଯେଉଁଥ‌ିରେ କିଛିମାସ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ରୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ଭଲ ହୋଇଯାଇଥାଏ ।
2. ଏ ପ୍ରକାର ଔଷଧ ଏକ ନିଶା ଅଟେ, ଏ ପ୍ରକାର ଧାରଣା ଭୁଲ ଅଟେ । ଏହି ରୋଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥୁବା ଔଷଧଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଟେ ।
3. ମାନସିକ ରୋଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଔଷଧ ସେବନ କଲେ ଏହି ସମସ୍ୟା କେବେ ଦେଖାଦେବ ନାହିଁ ।

Question 6.
‘‘ବାଲ୍ୟ ବିବାହ’’ ଏକ ସାମାଜିକ କୁପ୍ରଥା ।
Answer:
(i) ବାଲ୍ୟ ବିବାହ ହେଉଛି ଯେ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କିମ୍ବା ଅନୌପଚାରିକ ମିଳନ ଯେଉଁଠାରେ ଅତିକମ୍‌ରେ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷ 18 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ହୋଇଥାଏ । ବିଶେଷକରି ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ରହିଅଛି ।

(ii) କାରଣ
(a) ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ଯୌତୁକ ଆବଶ୍ୟକତା
(b) ସାମାଜିକ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତା
(c) ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ
(d) ମାନବିକ ସଙ୍କଟ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ
(e) ଦୁର୍ବଳ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା

(iii) ପରିଣାମ :
(a) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ବିପଦ
(b) ଶିକ୍ଷା ଓ ସୁଯୋଗର ଅଭାବ
(c) ହିଂସା ଏବଂ ନିର୍ଯାତନା
(d) ବିକାଶରେ ବାଧା

(iv) ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ :
(a) ଝିଅମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା
(b) ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଜଡ଼ିତ କରିବା
(c) ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା
(d) ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା
(e) ଘଟଣାକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିବା

୭ । ଜୁନ 21 : ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗ ଦିବସ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) କିଶୋରାବସ୍ଥା ________ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
10

(ii) ଆମ ଶରୀର ରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଥ୍ ବ । ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ନାମ ______ ଅଟେ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(iii) ହ ର ମୋନ୍ କ୍ଷ ର ଣ _____ ରୁ ଆସୁଥ୍ ବ ସଙ୍କେତଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ।
Answer:
ମସ୍ତିଷ୍କ

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା ______ ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲି ଥାଏ ।
Answer:
19

(v) କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ମାଗଣା ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଜନା _______ ନାମରେ ପରିଚିତ ଅଟେ ।
Answer:
ଶୁଚି ଯୋଜନା

(vi) ଶିଶୁର ଶରୀର ______ ସମୟରେ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ଯୁବାବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ବୟସନ୍ଧି

(vii) ଝିଅମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ କିଶୋରାବସ୍ଥା ________ ଦ୍ଵାରା ସୂଚିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଋତୁଚକ୍ର

(viii) କି ଶୋର।ବ ସ୍ଥା ରେ ଘଟୁ ଥ୍ ବ। ପରିବର୍ତ୍ତନ _______ ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରତ ହୁଏ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(ix) କିଶୋର କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତି କରିବା ________ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
Answer:
RKSK

(x) ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ କିଶୋରୀ ଝିଅମାନଙ୍କୁ _______ ଯୋଜନାରେ ମାଗଣାରେ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।
Answer:
MHS

(xi) ଆମ ଶରୀରରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଦିଗ ________ ଦ୍ଵାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ।
Answer:
ହରମୋନ୍

(xii) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ________ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।
Answer:
ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ

(xiii) କିଛି ହରମୋନ୍ _______ କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
Answer:
ମନ ଓ ଆଚରଣ

(xiv) ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା _____ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
ନିଶାମୁକ୍ତ ଭାରତ ଅଭିଯାନ

(xv) ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ______ ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼୍ ଜନ ଔଷଧ୍ କେନ୍ଦ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ।
Answer:
ଜୈବ ବିଘଟନଶୀଳ

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ (✓) ଠିକ୍ ଥିଲେ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) କି ଶୋ ର ବ ସ୍ଥା ଜୀବନର ଏକ ନୂତନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ।
Answer:
(✓)

(ii) ଜାତୀୟ ନିଶାମୁକ୍ତି ହେଜୁଲାଇନ୍ ନମ୍ବର ହେଉଛି
Answer:
(✗)

(iii) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଶରୀର ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା କେବଳ ଆବେଗିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ଵାରା ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(v) କେବଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବ କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ରଖୁଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(vi) ସାନି ଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡରେ ଜାଳି ବାଦ୍ଵାରା । ପରି ବେ ଶ ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✓)

(vii) କିଶୋରାବସ୍ଥା ହେଉଛି ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟ ।
Answer:
(✓)

(viii)ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ବୁଦ୍ଧିମାନର କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(ix) କି ଶୋର । ବ ସ୍ଥାରେ କେବଳ ଶାରୀରି କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
(✗)

(x) ତାମିଲନାଡୁ ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାଗଣା ସାନିଟାରୀ ପ୍ୟାଡ୍ ଯୋଜନା ‘ଖୁସି’ ନାମରେ ନାମିତ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(xi) କିଶୋରୀମାନେ ଆବେଗାତ୍ମକ ଓ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦର୍ଶାଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(xii) କେ ବ ଳ ସନ୍ତୁ ଳି ତ ଖାଦ୍ୟ କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ରହିବାରେ ସାହଯ୍ୟ ଗ୍ର ହ ଣ କରେ ।
Answer:
(✗)

(xiii) ତୁମର ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ତୁମ ହାତରେ ।
Answer:
(✓)

(xiv) ସାଇବର ଧମକକୁ ସାଇବର ବୁଲିଂ ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(xv) ଖୁସି ଯୋଜନାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ମାଗଣାରେ ସାନି ଟାରୀ ପ୍ୟାଡ଼ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଉଛି ।
Answer:
(✗)

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(i) 28 ରୁ 30 ଦିନ
(b) ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟ	(ii) ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ୍ ବ
(c) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ	(iii) ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(iv) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ
(e) ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା	(v) ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(v) ଶୈଶବରୁ ଯୌବନ
(b) ଋତୁସ୍ରାବ ସମୟ	(i) 28 ରୁ 30 ଦିନ
(c) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ	(iv) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(ii) ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖ୍ ବ
(e) ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା	(iii) ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସାଇବର ବୁଲିଂ	(i) 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ
(b) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(ii) ସାଇବର ଧମକ
(c) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ	(iii) ଚିଡ଼ାଇବା, ମଜାକରିବା
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(iv) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ
(e) ସାଇବର ଧମକ	(v) ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଓ ସଦୟ ହେବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ସାଇବର ବୁଲିଂ	(ii) ସାଇବର ଧମକ
(b) କିଶୋରାବସ୍ଥା	(i) 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ
(c) ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ	(iv) ଦୁର୍ବ୍ଯସନ
(d) ସୋସିଆଲ ମିଡ଼ିଆ	(v) ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଓ ସଦୟ ହେବା
(e) ସାଇବର ଧମକ	(iii) ଚିଡ଼ାଇବା, ମଜାକରିବା

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ଥବା କେଉଁ ଅଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧିପାଏ ?
Answer:
ସ୍ୱରପେଟିକା

(ii) କେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ହୁ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(iii) ଗୋଟିଏ ଉଭିଦର ଜୀବନଯାତ୍ରା କେଉଁଥୁରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମ

(iv) କିଶୋରାବସ୍ଥା ସାଧାରଣତଃ କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖାଯାଏ ?
Answer:
10 ରୁ 19 ବର୍ଷ

(v) ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ ।
Answer:
ବୟଃସନ୍ଧି

(vi) କେଉଁ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଜନନ କରିପାରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀ

(vii) ମଞ୍ଜି ଉତ୍ପାଦନ କରବା ପାଇଁ ଉଭିଦଟି କ’ଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ?
Answer:
ପରିପକ୍ଵ

(viii)କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଶରୀରର ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଏକ ଅଭିନବ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(ix) ସ୍ୱରପେଟିକାର ଅନ୍ୟନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଆଦମଙ୍କ ଆପଲ

(x) କେଉଁ ରୋଗରେ ବ୍ରଣ ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ ଅଟେ ?
Answer:
ଚର୍ମରୋଗ

(xi) କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବିକାଶର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ?
Answer:
କିଶୋରାବସ୍ଥା

(xii) ପ୍ରଥମ 10 ରୁ 12 ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧୁକାଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ ?
Answer:
ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ

(xiii)କିଶୋରାବସ୍ଥା ମାନବ ଶରୀରକୁ କେଉଁ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ ?
Answer:
ଯୌବନାବସ୍ଥା

(xiv)କେଉଁ କ୍ଷମତା ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ରେ ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରି ପକ୍ବ ତ । ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା

(xv) କେତେ ବର୍ଷ ବୟସ ସୁଦ୍ଧା ଋତୁସ୍ରାବ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ?
Answer:
45 ରୁ 55 ବର୍ଷ

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଉଦ୍ଭଦର ଜୀବନଚକ୍ର କିପରି ଭାବେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ଉଦ୍ଭିଦର ଜୀବନଚକ୍ର ବିହନ ବା ମଞ୍ଜିର ଅଙ୍କୁରୋଦ୍‌ମରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।
• ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ପୋଷକ ମିଳିଲେ ଏହା ଚାରାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
• ଏହି ଚାରା କ୍ରମଶଃ ଏକ ତରୁଣ ଉଦ୍ଭଦରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
• ଉଭିଦ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଏହାର ଉଚ୍ଚତା, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧାରଣ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧିପାଏ ।
• ଫଳ ମଧ୍ଯରେ ଥ‌ିବ ବିହନରୁ ପୁନଃ ନୂତନ ଉଭିଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଚକ୍ର କିପରି ଭାବେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

• ଜନ୍ମ ପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବଢ଼ନ୍ତି ଓ ପରିପକ୍ଵ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପରିପକ୍ବ ହେବା ପରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
• ଅଣ୍ଡଜ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅଣ୍ଡାରୁ ଛୁଆ ଫୁଟି ବାହାରି ଥାଏ ।
• ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସିଧାସଳଖ ଛୁଆ ଜନ୍ମ କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ଉଭୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସୃଷ୍ଟ ଛୁଆମାନେ ସମୟ ସହିତ ବଢ଼ି ପରିପକ୍ଵ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
• ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମପରେ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଜନନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିପକ୍ବତା ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି କେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଜୀବନକାଳରେ ଅନୁଭବ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:

1. ମଣିଷର ଜୀବନ ଯାତ୍ରାକୁ 5ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯଥା –
   (a) ଶୈଶବ,
   (b) ବାଲ୍ୟକାଳ,
   (c) କିଶୋର ବ ସ୍ଥା,
   (d) ଯୌବନାବସ୍ଥା,
   (e) ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା
2. ଶୈଶବରୁ ଯୌବନାବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଶରୀରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ।
3. ପ୍ରଥମ 10 ରୁ 12 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଧିକାଂଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥାଏ ।
4. 10 ରୁ 19 ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ କିଶୋରାବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
କିଶୋରାବସ୍ଥା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ କ’ଣ ?
Answer:

1. ସାଧାରଣତଃ ଶୈଶବ ଓ ଯୌବନାବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଶରୀରର ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶକୁ କିଶୋରାବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।
2. ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ରାୟ 10 ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ 19 ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁ ରହିଥାଏ ।
3. ଜନ୍ମରୁ ଆମ ଶରୀରର ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହାଇଥାଏ, ମାତ୍ର କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
କିଶୋରାବସ୍ଥା ସହିତ ମନୁଷ୍ୟର ସ୍ୱରପେଟିକାର କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ ?
Answer:

• କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ପୁଅମାନଙ୍କ ଗଳାରେ ସ୍ୱରପେଟିକା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ।
• ଏହାଯୋଗୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଵର କର୍କଶ ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଗଳାରେ ଥ‌ିବା ଏହି ସ୍ୱରପେଟିକା କଥା କହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
• ଏହା ‘‘ ଆଦମଙ୍କ ଆପଲ’’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଅଟେ ।
• କିଶୋରୀ ଝିଅମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଫଳରେ ସ୍ଵରରେ ସାମାନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସି ସୁମଧୁର ହୋଇଥାଏ ।

Question 6.
ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହାର ଯୌବନାବସ୍ଥା ସହିତ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ପର୍କ ରହିଥାଏ ?
Answer:

1. କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ନିମ୍ନଲିଖୁ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ ଯଥା –
   (a) ସ୍ଵର ପରିବର୍ତ୍ତନ,
   (b) ପୁଅମାନଙ୍କର ମୁହଁ ଓ ଛାତିରେ କେଶବୃଦ୍ଧି,
   (c) ଝିଅମାନଙ୍କର ସ୍ତନର ବିକାଶ,
   (d) ମୁଖମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ରଣ ଓ
   (e) ଉଚ୍ଚତାରେ ବୃଦ୍ଧି ।
2. ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ, ତଥାପି ଏହି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରି ବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
3. ଏହି କାରଣରୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୌଣ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଶରୀର ର ଯୌବନାବସ୍ଥା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥ‌ିବାର ପ୍ରାକୃତିକ ସଂକେତ ବହନ କରିଥାଏ ।

Question 7.
ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ, ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର ଓ ଋତୁସ୍ରାବ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

• କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ମାସିକ ଋତୁସ୍ରାବ ବା ରଜଃସ୍ରାବ ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭ ।
• ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରତି 28 ରୁ 30 ଦିନରେ ପୁନାରାବୃତ୍ତି ହୋଇଥାଏ । ଏହା ‘ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର’ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଟେ ।
• ଅନେକ ସୁସ୍ଥ ଝିଅଙ୍କର 21 ରୁ 35 ଦିନ ବ୍ୟବଧାନ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୀର୍ଘ କିମ୍ବା ଛୋଟ ମାସିକ ଋତୁଚକ୍ର ହୋଇଥାଏ ।
• ଋତୁଚକ୍ରର ଯେଉଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶରୀରରୁ ରକ୍ତ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଋତୁସ୍ରାବ କୁହାଯାଏ । ଏହା 3 ରୁ 7 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ଏହି ସମୟରେ ତଳିପେଟରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥାଏ ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 7 Fractions MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Fractions Class 6

Fractions MCQ Class 6

Class 6 Maths Fractions MCQ

Question 1.
If a watermelon is shared among 4 children equally, then the share of each child is:
(a) 4
(b) \(\frac{1}{2}\)
(c) \(\frac{1}{4}\)
(d) \(\frac{1}{8}\)
Solution:
(c) \(\frac{1}{4}\)
One watermelon is shared among 4 children equally.
So, share of each child
= \(\frac{\text { Number of watermelon }}{\text { Number of children }}=\frac{1}{4}\)

Question 2.
\(\frac{2}{3}\) of a collection of 15 pens is equal to:
(a) 5 pens
(b) 8 pens
(c) 10 pens
(d) 12 pens
Solution:
(c) 10 pens
In order to find \(\frac{2}{3}\) of a collection of 15 pens, we divide the collection of 15 pens in 3 equal parts and take 2 such parts.

Question 3.
The fraction of vowels in the English alphabet is:
(a) \(\frac{21}{26}\)
(b) \(\frac{5}{26}\)
(c) \(\frac{26}{5}\)
(d) \(\frac{26}{21}\)
Solution:
(b) \(\frac{5}{26}\)
Total number of English alphabets = 26
Number of vowels = 5
So, the required fraction
= \(\frac{\text { Number of vowels }}{\text { Total number of alphabets }}=\frac{5}{26}\)

Question 4.
Fraction representing 15 minutes of an hour is:
(a) \(\frac{1}{4}\)
(b) \(\frac{1}{6}\)
(c) \(\frac{1}{3}\)
(d) \(\frac{1}{2}\)
Solution:
(a) \(\frac{1}{4}\)
We know, there are 60 minutes in 1 hour.
So, fraction representing 15 minutes of an hour = \(\frac{15}{60}\) = \(\frac{1}{4}\)

Question 5.
What fraction of the natural numbers from 2 to 30 are multiples of 2 and 3?
(a) \(\frac{3}{19}\)
(b) \(\frac{5}{29}\)
(c) \(\frac{4}{19}\)
(d) \(\frac{4}{29}\)
Solution:
(b) \(\frac{5}{29}\)
Number of natural numbers from 2 to 30 = 30 – 2 + 1 = 29
Multiples of 2 and 3 from 2 to 30 are 6, 12, 18, 24 and 30.
Number of multiples of 2 and 3 from 2 to 30 = 5
∴ Required fraction = \(\frac{5}{29}\)

Question 6.
Which of the following fractions is a proper fraction?
(a) \(\frac{3}{4}\)
(b) \(\frac{3}{2}\)
(c) \(\frac{4}{3}\)
(d) \(\frac{5}{2}\)
Solution:
(a) \(\frac{3}{4}\)
We know, a fraction whose numerator is less than the denominator is called proper fraction.
So, \(\frac{3}{4}\) is a proper fraction.

Question 7.
Which of the following fractions is not an improper fraction?
(a) 4
(b) \(\frac{5}{5}\)
(c) \(\frac{4}{5}\)
(d) \(\frac{5}{4}\)
Solution:
(c) \(\frac{4}{5}\)
We know, fractions with the numerator either equal to or greater than the denominator are called improper fractions.
So, \(\frac{4}{5}\) is not an improper fraction.

Question 8.
If \(\frac{5}{13}=\frac{x}{65}\) then x =
(a) 26
(b) 39
(c) 15
(d) 25
Solution:
(d) 25
Given, \(\frac{5}{13}=\frac{x}{65}\)
As they are equivalent fractions and 13 × 5 = 65, so we multiply the numerator by 5 as well.
Thus, \(\frac{5 \times 5}{13 \times 5}=\frac{x}{65}\)
⇒ \(\frac{25}{65}=\frac{x}{65}\) ⇒ x = 25

Question 9.
Which of the following fractions corresponds to the mixed fraction \(7 \frac{2}{15}\)?
(a) \(\frac{107}{15}\)
(b) \(\frac{29}{15}\)
(c) \(\frac{103}{15}\)
(d) \(\frac{44}{15}\)
Solution:
(a) \(\frac{107}{15}\)
\(7 \frac{2}{15}=7+\frac{2}{15}=\frac{7 \times 15+2}{15}\)
= \(\frac{105+2}{15}=\frac{107}{15}\)

Question 10.
The equivalent fraction of \(\frac{7}{12}\) is:
(a) \(\frac{14}{26}\)
(b) \(\frac{21}{36}\)
(c) \(\frac{26}{48}\)
(d) \(\frac{34}{60}\)
Solution:
(b) \(\frac{21}{36}\)
We can write.
\(\frac{7}{12}=\frac{7 \times 2}{12 \times 2}=\frac{7 \times 3}{12 \times 3}=\frac{7 \times 4}{12 \times 4}=\frac{7 \times 5}{12 \times 5}\)
⇒ \(\frac{7}{12}=\frac{14}{24}=\frac{21}{36}=\frac{28}{48}=\frac{35}{60}\)

Question 11.
If \(\frac{21}{27}\) is equivalent to \(\frac{7}{x}\), then x is:
(a) 3
(b) 9
(c) 6
(d) 5
Solution:
(b) 9
Given, \(\frac{21}{27}=\frac{7}{x}\)
⇒ \(\frac{21 \div 3}{27 \div 3}=\frac{7}{x}\) ⇒ \(\frac{7}{9}=\frac{7}{x}\)
⇒ x = 9

Question 12.
Mixed fraction corresponding to fraction \(\frac{39}{4}\) is:
(a) \(9\frac{1}{4}\)
(b) \(10\frac{3}{4}\)
(c) \(9\frac{3}{4}\)
(d) \(10\frac{1}{4}\)
Solution:
(c) \(9\frac{3}{4}\)
\(\frac{39}{4}=9+\frac{3}{4}=9 \frac{3}{4}\)

Question 13.
\(\frac{1}{4 \frac{1}{2}}+\frac{1}{2 \frac{1}{4}}\) =
(a) \(\frac{2}{3}\)
(b) \(\frac{1}{2}\)
(c) \(\frac{3}{2}\)
(d) \(\frac{1}{3}\)
Solution:
(a) \(\frac{2}{3}\)
We have, \(\frac{1}{4 \frac{1}{2}}+\frac{1}{2 \frac{1}{4}}=\frac{1}{4+\frac{1}{2}}+\frac{1}{2+\frac{1}{4}}\)
= \(\frac{1}{\frac{4 \times 2+1}{2}}+\frac{1}{\frac{2 \times 4+1}{4}}\)
= \(\frac{1}{\frac{8+1}{2}}+\frac{1}{\frac{8+1}{4}}=\frac{1}{\frac{9}{2}}+\frac{1}{\frac{9}{4}}\)
= \(\frac{2}{9}+\frac{4}{9}=\frac{2+4}{9}=\frac{6}{9}=\frac{2}{3}\)

Question 14.
If \(\frac{1}{3}+\frac{1}{2}+\frac{1}{x}\) = 3, then x =
(a) \(\frac{5}{13}\)
(b) \(\frac{4}{9}\)
(c) \(\frac{6}{13}\)
(d) \(\frac{5}{7}\)
Solution:
(c) \(\frac{6}{13}\)
We have, \(\frac{1}{3}+\frac{1}{2}+\frac{1}{x}=3\)
⇒ \(\frac{1}{x}=3-\frac{1}{3}-\frac{1}{2}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{3 \times 6}{6}-\frac{1 \times 2}{3 \times 2}-\frac{1 \times 3}{2 \times 3}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{18}{6}-\frac{2}{6}-\frac{3}{6} \Rightarrow \frac{1}{x}=\frac{18-2-3}{6}\)
⇒ \(\frac{1}{x}=\frac{13}{6}\) ⇒ 13 × x = 1 × 6
⇒ x = \(\frac{1 \times 6}{13}=\frac{6}{13}\)

Question 15.
Which of the following fractions can be written as mixed fraction?
(i) \(\frac{5}{4}\)
(ii) \(\frac{8}{3}\)
(iii) \(\frac{3}{4}\)
(iv) \(\frac{5}{8}\)
Choose the correct option from the following:
(a) Only (i)
(b) (ii) and (iii)
(c) (i) and (iv)
(d) (i) and (ii)
Solution:
(d) (i) and (ii)
We know that only those fractions, which are greater than 1, can be converted into mixed fractions. Here, \(\frac{5}{4}\) and \(\frac{8}{3}\) are greater than 1 as numerator is greater than denominator in each case.

Question 16.
Consider the following fractions:
(i) \(\frac{7}{2}\)
(ii) \(\frac{8}{3}\)
(iii) \(\frac{13}{4}\)
(iv) \(\frac{17}{6}\)
Which of the following fractions are greater than 3?
(a) (i) and (iii)
(b) (i) and (iv)
(c) (ii) and (iii)
(d) (ii) and (iv)
Solution:
(a) (i) and (iii)
\(\frac{7}{2}=3 \frac{1}{2}\) (which is greater than 3)
\(\frac{8}{3}=2 \frac{2}{3}\) (which is smaller than 3)
\(\frac{13}{4}=3 \frac{1}{4}\) (which is greater than 3)
\(\frac{17}{6}=2 \frac{5}{6}\) (which is smaller than 3)

Fractions Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
Five apples together weigh 1 kg. If they are of the same size, each apple will weigh ______ kg.
Solution: \(\frac{1}{5}\)
Given, weight of five apples = 1 kg
∴ Weight of one apple = \(\frac{1}{5}\) kg

Question 2.
\(\frac{2}{5}\) is _____ than \(\frac{4}{5}\).
Solution: smaller
\(\frac{2}{5}\) means 2 parts out of 5 and \(\frac{4}{5}\) means 4 parts
out of 5.
∴ \(\frac{2}{5}\) is smaller than \(\frac{4}{5}\).

Question 3.
Seven friends ordered 4 glasses of orange juice and shared it equally among themselves. Each one drank ________ glass of orange juice.
Solution: \(\frac{4}{7}\)
Given, 7 friends ordered 4 glasses of orange juice and shared it equally.
∴ Each one drank \(\frac{4}{7}\) glasses of orange juice.

Question 4.
The number of whole units in \(\frac{9}{2}\) is ________ .
Solution: 4
We can write, \(\frac{9}{2}\) = 4 + \(\frac{1}{2}\)
∴ The number of whole units in \(\frac{9}{2}\) is 4.

Question 5.
4 glasses of juice shared equally among 3 friends is the same as _______ glasses of juice shared equally among 9 friends.
Solution: 12
Let x be the required number of glasses of juice.
So, \(\frac{4}{3}=\frac{x}{9}\) ⇒ \(\frac{4 \times 3}{3 \times 3}=\frac{x}{9}\)
⇒ \(\frac{12}{9}=\frac{x}{9}\) ⇒ x = 12
So, 4 glasses of juice shared equally among 3 friends is the same as 12 glasses of juice shared equally among 9 friends.

Question 6.
The simplest form of \(\frac{225}{135}\) is _________ .
Solution: \(\frac{5}{3}\)
We have,
∴ The simplest form of \(\frac{225}{135}\) is \(\frac{5}{3}\).

Question 7.
In all the fractions that are less than 1 unit, the _______ is smaller than the _________ .
Solution: numerator, denominator
In all the fractions that are less than 1 unit, the numerator is smaller than the denominator.

Question 8.
In all the fractions that are more than 1 unit, the numerator is _______ than the denominator.
Solution: greater
In all the fractions that are more than 1 unit, the numerator is greater than the denominator.

Question 9.
150 rupees distributed equally among _________ students is the same as 750 rupees distributed equally among 25 students.
Solution: 5
Let x be the required number of students.
So, \(\frac{150}{x}=\frac{750}{25}\) ⇒ x = 150 × \(\frac{25}{750}\)
⇒ x = 150 × \(\frac{1}{30}\) ⇒ x = 5
So, 150 rupees distributed equally among 5 students is the same as 750 rupees distributed equally among 25 students.

Question 10.
Use >, =, < to fill the boxes:

Solution: <
(i) When the denominator is same, the Fraction with greater numerator is larger.
∴ \(\frac{19}{6}<\frac{23}{6}\)
(ii) The least common multiple of 9 and 8 is 72.
We can write \(\frac{4}{9}=\frac{4 \times 8}{9 \times 8}=\frac{32}{72}\)
and \(\frac{13}{8}=\frac{13 \times 9}{8 \times 9}=\frac{117}{72}\)
We know, 32 < 117
⇒ \(\frac{32}{72}<\frac{117}{72}\) ⇒ \(\frac{4}{9}<\frac{13}{8}\)

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 6 Perimeter and Area MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Perimeter and Area Class 6

Perimeter and Area MCQ Class 6

Class 6 Maths Perimeter and Area MCQ

Question 1.
The perimeter of a closed plane figure is:
(a) The total space occupied by the figure
(b) The sum of all angles
(c) The distance covered along its boundary
(d) The distance from the centre to the boundary
Solution:
(c) The distance covered along its boundary
We know that the perimeter of any closed plane figure is the distance covered along its boundary when you go around it once.

Question 2.
The perimeter of a rectangle with length l and breadth b is:
(a) l + b
(b) 2l + 2b
(c) l × b
(d) 2 × l × b
Solution:
(b) 2l + 2b
Given, the length and breadth of a rectangle are l and b, respectively.
Now, perimeter of a rectangle = 2 × (length + breadth)
= 2 × (l + b) = 2l + 2b

Question 3.
If the length and breadth of a rectangle are 12 cm and 8 cm respectively, its perimeter is:
(a) 20 cm
(b) 40 cm
(c) 96 cm
(d) 80 cm
Solution:
(b) 40 cm
Given, the length and breadth of a rectangle are 12 cm and 8 cm, respectively.
Now, perimeter of a rectangle = 2 × (12 cm + 8 cm) = 2 × 20 cm = 40 cm

Question 4.
If the sides of a triangle are 3 cm, 5 cm and 7 cm, its perimeter is:
(a) 15 cm
(b) 16 cm
(c) 17 cm
(d) 18 cm
Solution:
(a) 15 cm
Given, the sides of a triangle are 3 cm, 5 cm and 7 cm.
Now, perimeter of a triangle = sum of the lengths of its three sides
= 3 cm + 5 cm + 7 cm = 15 cm

Question 5.
The perimeter of a regular polygon is given by:
(a) Number of sides × length of one side
(b) Sum of two sides
(c) Side length × side length
(d) Half the sum of all sides
Solution:
(a) Number of sides × length of one side
We know that the perimeter of a regular polygon is number of sides × length of one side.

Question 6.
The perimeter of a polygon is equal to:
(a) The sum of the areas of all sides
(b) The sum of the lengths of all sides
(c) The product of the lengths of all sides
(d) Twice the length of one side
Solution:
(b) The sum of the lengths of all sides
We know that a polygon is a closed plane figure made up of line segments and the perimeter of a polygon is the sum of the lengths of its all sides, i.e., the total distance along its outer boundary.

Question 7.
Which of the following figures has a perimeter?
(a) Open curve
(b) Line segment
(c) Polygon
(d) Ray
Solution:
(c) Polygon
We know that the perimeter of any closed plane figure is the distance covered along its boundary when we go around it once.
An open curve is not dosed, so it doesn’t have a perimeter.
A line segment is just a straight line between two points, not a closed figure.
A ray extends infinitely in one direction, so it doesn’t have a perimeter.
A polygon is a closed figure and it has a perimeter.

Question 8.
The perimeter of a square with side a is:
(a) 2a
(b) 3a
(c) 4a
(d) 5a
Solution:
(c) 4a
Given, the length of a side of a square is a. Now, perimeter of a square
= 4 × length of a side = 4 × a = 4a

Question 9.
In a triangle, the perimeter depends on:
(a) Only two sides
(b) Two angles and one side
(c) All three sides
(d) None of these
Solution:
(c) All three sides
We know that the perimeter of a triangle is the sum of the lengths of its three sides.
Therefore, the perimeter of a triangle depends on all three sides.

Question 10.
The perimeter of a regular pentagon with side 6 cm is:
(a) 24 cm
(b) 30 cm
(c) 36 cm
(d) 42 cm
Solution:
(b) 30 cm
Given, length of the side of a pentagon is 6 cm.
We know that the number of sides in a pentagon is 5.
And perimeter of a regular polygon = Number of sides × length of one side
Now, perimeter of a regular pentagon = 5 × Length of the side = 5 × 6 cm = 30 cm

Question 11.
What is the formula for the area of a rectangle?
(a) 2 × (length + breadth)
(b) length × breadth
(c) length + breadth
(d) 4 × side
Solution:
(b) length × breadth
We know, area of a rectangle = Length × Breadth

Question 12.
A square has a side of 11 m. What is its area?
(a) 51 sq. m
(b) 44 sq. m
(c) 100 sq. m
(d) 121 sq. m
Solution:
(d) 121 sq. m
Given, a square has a side of 11 m.
So, area of the square = Side × Side
= 11 m × 11 m
= 121 sq. m

Question 13.
The triangle formed by cutting a rectangle along one diagonal has:
(a) Same area as the rectangle
(b) Half the area of the rectangle
(c) Double the area of the rectangle
(d) No relation
Solution:
(b) Half the area of the rectangle
We know that if a rectangle is cut along one of its diagonals, then the area of each resulting triangle is half the area of the rectangle.

Question 14.
A triangle has a base of 8 cm and height of 6 cm. What is its area?
(a) 48 sq. cm
(b) 32 sq. cm
(c) 16 sq.cm
(d) 24 sq. cm
Solution:
(d) 24 sq. cm
Given, base of the triangle = 8 cm; and height of the triangle = 6 cm
So, area of the triangle = \(\frac{1}{2}\) × Base × Height
= \(\frac{1}{2}\) × 8 cm × 6 cm
= 4 cm × 6 cm = 24 sq. cm

Question 15.
A floor is 6 m long and 5 m wide. What is its area?
(a) 11 sq. m
(b) 30 sq. m
(c) 60 sq. m
(d) 25 sq. m
Solution:
(b) 30 sq. m
Given, length of the floor = 6 m
And, breadth of the floor = 5 m
So, area of floor = Length × Breadth
= 6 m × 5 m = 30 sq. m

Question 16.
The area of a rectangle is 48 sq. m, and the length is 8 m. What is the breadth?
(a) 6 m
(b) 4 m
(c) 8 m
(d) 12 m
Solution:
(a) 6 m
Given, length of the rectangle = 8 m
And, area of the rectangle = 48 sq. m
We know, area of the rectangle
= Length × Breadth
⇒ 48 sq. m = 8 m × Breadth
⇒ Breadth = \(\frac{48 \mathrm{sq} \cdot \mathrm{~m}}{8 \mathrm{~m}}\) = 6m

Question 17.
The area of a triangle is equal to:
(a) base × height
(b) \(\frac {1}{2}\) × base × height
(c) base + height
(d) base ÷ height
Solution:
(b) \(\frac {1}{2}\) × base × height
We know, area of a triangle = \(\frac{1}{2}\) × base × height

Question 18.
A triangle with base 10 cm and height 5 cm has an area of:
(a) 25 sq. cm
(b) 15 sq. cm
(c) 50 sq. cm
(d) 40 sq. cm
Solution:
(a) 25 sq. cm
Given, base of the triangle =10 cm
And, height of the triangle = 5 cm
So, area of the triangle = \(\frac{1}{2}\) × Base × Height
= \(\frac{1}{2}\) × 10 cm × 5 cm
= 5 cm × 5 cm = 25 sq. cm

Question 19.
Which of the following is correct?
(i) The perimeter of a closed figure is the distance around its boundary.
(ii) The perimeter of a rectangle is twice the sum of its length and breadth.
(iii) The perimeter of a square is quadruple the length of its side.
(iv) The perimeter of an equilateral triangle is twice the length of one side.
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii) and (iii)
(b) (ii), (iii) and (iv)
(c) (i), (ii) and (iv)
(d) (i), (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i), (ii) and (iii)
(i) We know that the perimeter of any closed plane figure is the distance covered along its boundary when you go around it once.
∴ Statement (i) is correct.
(ii) Perimeter of rectangle = 2(length + breadth) i.e., the perimeter of a rectangle is twice the sum of its length and breadth.
∴ Statement (ii) is correct.
(iii) Perimeter of square = 4 × side i.e., the perimeter of a square is quadruple (four times) the length of its side.
∴ Statement (iii) is correct.
(iv) Perimeter of equilateral triangle = 3 × side of equilateral triangle i.e., the perimeter of an equilateral triangle is thrice the length of one side.
∴ Statement (iv) is incorrect.

Question 20.
Which of the following is correct?
(i) Two closed figures can have the same area with different perimeters.
(ii) Two closed figures can have the same perimeter with different areas.
(iii) Perimeter of n-sided regular polygon
= Number of sides × Side length of n-sided regular polygon
(iv) Area of triangle = \(\frac{1}{2}\) × Base v Height
Choose the correct option from the following:
(a) (i), (ii) and (iii) only
(b) (ii), (iii) and (iv) only
(c) (i), (ii) and (iv) only
(d) (i), (ii) (iii) and (iv)
Solution:
(d) (i), (ii) (iii) and (iv)
(i) Two closed figures can have the same area with different perimeters, or the same perimeter with different areas.
(ii) For a given area of rectangular shapes, a square has the smallest perimeter and for a given perimeter of rectangular shapes, the square covers the most space
∴ Statements (i) and (ii) are correct.
(iii) If s is side length of an n-sided regular polygon, then:
Perimeter of n-sided regular polygon
= n × s
= Number of sides × Side length of n-sided regular polygon
∴ Statement (iii) is correct.
(iv) Area of a triangle with base b and height h is given by
Area of triangle = \(\frac{1}{2}\) × base × height
= \(\frac{1}{2}\) × b × h
∴ Statement (iv) is correct.

Question 21.
Which of the following is correct?
(i) If the area of a square is 144 cm², then the perimeter of the square is 12 cm.
(ii) The perimeter of a regular hexagon having a side of 6 cm is 36 cm.
(iii) A triangle with base 12 cm and height 7 cm has an area of 84 cm².
(iv) The perimeter of a rectangle with area 72 cm² and length 9 cm is 34 cm.
Choose the correct option from the following:
(a) (ii) and (iii)
(b) (iii) and (iv)
(c) (ii) and (iv)
(d) (i) and (ii)
Solution:
(c) (ii) and (iv)
(i) We know that area of square = side × side
Given, area of a square =144 cm2 =12 cm × 12 cm
Side of square = 12 cm
Perimeter of square = 4 × side = 4 × 12 = 48 cm
(i) is incorrect.

(ii) If s is side length of an n-sided regular polygon, then:
Perimeter of n-sided regular polygon
= n × s
= Number of sides × Side length of n-sided regular polygon
Side of regular hexagon = 6 cm
∴ Perimeter of a regular hexagon = 6 × 6 = 36 cm
(ii) is correct.

(iii) Area of triangle = \(\frac{1}{2}\) × base × height
= \(\frac{1}{2}\) × 12 × 7 = 42 cm²
(iii) is incorrect.

(iv) Area of rectangle = length × breadth
⇒ 72 cm² = 9 cm × breadth
⇒ Breadth = \(\frac{72}{9}\) = 8 cm
Perimeter of rectangle = 2(length + breadth)
= 2(9 + 8) = 2 × 17 = 34 cm
(iv) is correct.

Question 22.
A rectangular frame with length 12 cm and breadth 8 cm is shown below. Which of the following is correct?

(i) The perimeter of the rectangular frame is 40 cm.
(ii) The area of the rectangular frame is 96 cm².
(iii) If the breadth of the rectangular frame is doubled, the new perimeter of the rectangular frame will be 64 cm.
(iv) If the length of the rectangular frame is doubled, the new area of the frame will be 384 cm².
Choose the correct option from the following:
(a) (ii) and (iii)
(b) (iii) and (iv)
(c) (i) and (iv)
(d) (i) and (ii)
Solution:
(d) (i) and (ii)
We have, length of rectangular frame = 12 cm breadth of rectangular frame = 8 cm
(i) Perimeter of rectangular frame
= 2(length + breadth)
= 2(12 + 8) = 2 × 20 = 40 cm
(i) is correct.

(ii) Area of rectangular frame = length × breadth
= 12 × 8 = 96 cm²
(ii) is correct.

(iii) New breadth of rectangular frame = 2 × 8 = 16 cm
New perimeter of rectangular frame = 2(length + new breadth)
= 2(12 +16) = 2 × 28 = 56 cm
(iii) is incorrect.

(iv) New length of rectangular frame = 2 × 12 = 24 cm
New area of rectangular frame = new length × breadth
= 24 × 8 = 192 cm²
(iv) is incorrect.

Perimeter and Area Class 6 Assertion and Reason Questions

The following questions are Assertion and Reason based questions. Two statements are given, one labelled as Assertion (A) and the other is labelled as Reason (R). Select the correct answer to these questions from the codes (a), (b), (c) and (d) as given below.
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 1.
(A): The perimeter of a closed figure is the distance around its boundary.
(R): The perimeter is calculated by multiplying the length by the breadth.
Solution:
(c) A is true but R is false.
We know that the perimeter of any closed plane figure is the distance covered along its boundary when you go around it once.
Thus, Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.

Question 2.
(A): The perimeter of a rectangle is twice the sum of its length and breadth.
(R): Opposite sides of a rectangle are always equal.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
Let ABCD be a rectangle.

Now, perimeter of the rectangle
= Sum of the lengths of its four sides
= AB + BC + CD + DA
= 2 × AB + 2 × BC [∴ Opposite sides of a rectangle are always equal. So, AB = CD and AD = BC]
= 2 × (AB + BC)
= 2 × (Length + Breadth)
Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 3.
(A): The perimeter of a regular polygon is the product of the number of sides and the length of one side.
(R): In a regular polygon, all sides are equal.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know that in a regular polygon, all sides are equal.
So, perimeter of a regular polygon = Number of sides × Length of one side i.e. the perimeter of a regular polygon is the product of the number of sides and the length of one side.

Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 4.
(A): The perimeter of an equilateral triangle is twice the length of one side.
(R): An equilateral triangle has all sides equal.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We know that the perimeter of a triangle is the sum of the lengths of its three sides.
In an equilateral triangle, all sides are of equal length.
Thus, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

Question 5.
(A): The perimeter of a rectangle is given by 2 × (length + breadth).
(R): A rectangle has four unequal sides.
Solution:
(c) A is true but R is false.
Let ABCD be a rectangle.

Now,
perimeter of the rectangle = Sum of the lengths of its four sides
= AB + BC + CD + DA
= 2 × AB + 2 × BC [∴ Opposite sides of a rectangle are always equal. So, AB = CD and AD = BC]
= 2 × (AB + BC) = 2 × (Length + Breadth)
Thus, Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.

Question 6.
(A): The perimeter of a square having a side of 5 cm is 10 cm.
(R): Perimeter of a square = 4 × side.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We know, perimeter of a square = 4 × side
Given, the length of side of a square is 5 cm.
Now, perimeter of the square = 4 × side = 4 × 5 cm = 20 cm
Thus, Assertion (A) is false,’but Reason (R) is true.

Question 7.
(A): The area of a rectangle having length 5 cm & breadth 2.5 cm is 12.5 sq. cm.
(R): The area of a rectangle is calculated as length × breadth.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
Given, length of the rectangle = 5 cm; and, breadth of the rectangle = 2.5 cm
Now, area of the rectangle = Length × Breadth
= 5 cm × 2.5 cm = 12.5 sq. cm
Thus, both Assertion (A) and Reasqn (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation
of Assertion (A).

Question 8.
(A): The area of a square of side 4.5 cm is 20.25 sq. cm.
(R): The area of a square = side × side
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
Given, the side of a square is 4.5 cm.
Now, area of the square = Side × Side
= 4.5 cm × 4.5 cm = 20.25 sq. cm
Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 9.
(A): If four square flower beds of side 3.5 m each are placed on a 10 m × 12 m held, the remaining area is 71 sq. m.
(R): The total area of the field is 120 sq. m and the area of the four flower beds is 49 sq. m.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
Given, the side of a square flower bed is 3.5 m.
Now, area of one square flower bed = Side × Side
= 3.5 m × 3.5 m = 12.25 sq. m
So, total area of four flower beds = 4 × Area of one flower bed
= 4 × 12.25 sq. m = 49 sq. m
Also, length of the field = 10 m
Aid, breadth of the field = 12 m
So, area of the field = Length × Breadth
= 10 m × 12 m = 120 sq. m

If all the four square flower beds are placed in the field,

Remaining area = Area of the field – Total area of four flower beds
= 120 sq. m – 49 sq. m = 71 sq. m
Thus, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Perimeter and Area Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
A regular polygon has all sides and _______ equal.
Solution: angles
We know that the closed figures that have all sides and all angles equal are called regular polygons.
Therefore, a regular polygon has all sides and angles equal.

Question 2.
The unit of measurement of perimeter is same as that of _____ of sides.
Solution: length
The unit of measurement of perimeter is same as that of length of sides.

Question 3.
The perimeter of closed plane figure is the length of its _____ .
Solution: boundary
We know that the perimeter of closed plane figure is the length of its boundary.

Question 4.
The ________ of a regular polygon is calculated by multiplying the number of its sides by the length of one side.
Solution: perimeter
We know, perimeter of a regular polygon = Number of sides × length of one side
So, the perimeter of a regular polygon is calculated by multiplying the number of its sides by the length of one side.

Question 5.
The amount of region enclosed by a closed figure is called its __________.
Solution: area
We know, the amount of region enclosed by a closed figure is called its area.

Question 6.
The area of a square is always equal to the _______ of its side length.
Solution: square
We know, the area of a square is always equal to the square of its side length.

Question 7.
For the given area of rectangular shapes, _______ has smallest perimeter.
Solution: square
For the given area of rectangular shapes, square has smallest perimeter.

Question 8.
For the given perimeter of rectangular shapes, square has the largest _______ .
Solution: area
For the given perimeter of rectangular shapes, square has the largest area.

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବରେ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 5 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ନିମ୍ନ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଲକ୍ଷଣ ଅଟନ୍ତି ?
(i) ପଦାର୍ଥର ଅବସ୍ଥା ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ହୋଇ ନପାରେ ।
(ii) ଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
(iii) କୌଣସି ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ ।
(iv) ପଦାର୍ଥଟି ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଥାଏ ।
(କ) (i) ଓ (ii)
(ଖ) (ii) ଓ (iii)
(ଗ) (i) ଓ (iii)
(ଘ) (iii) ଓ (iv)
Answer:
(ଗ) (i) ଓ (iii)

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥବା କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରିବ ଓ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ଅନୁମାନ କର । ଯଦି ତୁମେ ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ତେବେ ତଳେ ତାହା ଲେଖିପାରିବ । ଏସବୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତୁମେ କାହିଁକି ନିଶ୍ଚିତ ନୁହଁ ।
(କ) କପଡ଼ା ସିଲେଇ ସାର୍ଟ କରିବା
(ଖ) ସିଧା ସୂତାକୁ ବଙ୍କା କରିବା
(ଗ) ପିଠଉରୁ ଇଡ଼ଲି କରିବା
(ଘ) ପାଣିରେ ଚିନି ଦ୍ରବୀଭୂତ କରିବା
(ଙ) କୂଅରୁ ପାଣି କାଢ଼ିବା
(ଚ) ଫଳ ପାଚିବା
(ଛ) ଏକ ଖୋଲା ପାତ୍ରରେ ପାଣି ପୁଟାଇବା
(ଜ) ଏକ ଗାଲିଚାକୁ ଗୁଡ଼ାଇବା
(ଝ) ଗହମ ପେଷି ଅଟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା
(ଞ) ଶିଳାରୁ ମୃଭିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି
Answer:
(କ) କପଡ଼ା ସିଲେଇ ସାର୍ଟ କରିବା – (ଅପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତୀ)
(ଖ) ସିଧା ସୂତାକୁ ବଙ୍କା କରିବା – (ପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତୀ)
(ଗ) ପିଠଉରୁ ଇଡ଼ଲି କରିବା – (ଅପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତ୍ତୀ)
(ଘ) ପାଣିରେ ଚିନି ଦ୍ରବୀଭୂତ କରିବା – (ପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତୀ)
(ଙ) କୂଅରୁ ପାଣି କାଢ଼ିବା – (ଅପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତ୍ତୀ)
(ଚ) ଫଳ ପାଚିବା – (ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ)
(ଛ) ଏକ ଖୋଲା ପାତ୍ରରେ ପାଣି ପୁଟାଇବା – (ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ)
(ଜ) ଏକ ଗାଲିଚାକୁ ଗୁଡ଼ାଇବା – (ପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତୀ)
(ଝ) ଗହମ ପେଷି ଅଟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା – (ଅପ୍ରତ୍ଯାବର୍ତ୍ତୀ)
(ଞ) ଶିଳାରୁ ମୃଭିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି – (ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ)

Question 3.
ନିମ୍ନ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ବା ମିଥ୍ୟା ଦର୍ଶାଅ । ଯଦି କୌଣସି ଉକ୍ତ ମିଥ୍ୟା ହୋଇଥାଏ ତେବେ ସତ୍ୟ ଉକ୍ତିଟି ଲେଖ ।
(କ) ମହମବତୀ ଜଳିବା ପାଇଁ ମହମ ତରଳିବା ଆବଶ୍ୟକ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
Answer:
ସତ୍ୟ

(ଖ) ଜଳୀୟବାଷ୍ପକୁ ଘନୀଭୂତ କରି ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
Answer:
ମିଥ୍ୟା
ସତ୍ୟ – ଜଳୀୟବାଷ୍ପକୁ ଘନୀଭୂତ କରି ଜଳ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(ଗ) ପତ୍ରକୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ପରିଣତ କରିବା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
Answer:
ସତ୍ୟ

(ଘ) ଲେମ୍ବୁରସ ସହ ଖାଇବା ସୋଢ଼ା ମିଶାଇବା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ । (ସତ୍ୟ/ମିଥ୍ୟା)
Answer:
ସତ୍ୟ

Question 4.
ନିମ୍ନ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(କ) ନଳିନୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲା ତା’ ସାଇକେଲ ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ପଦାର୍ଥ ଜମିଯାଇଛି । ସେହି ଯେ ପଦର୍ଥଗୁଡ଼ିକ _______ ଯୋଗୁ ଜମିଛି ଏବଂ ଏହା ଏକ ଧୂସର _____ ପରିବର୍ତ୍ତନ ।
Answer:
କଳଙ୍କି, ରାସାୟନିକ

(ଖ) ଗୋଟିଏ ରୁମାଲକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଏକ ______ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଏହାକୁ _____ କରାଯାଇ ପାରିବ ।
Answer:
ଉପଯୋଗୀ, ରୁମାଲ

(ଗ) ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିବା ସହିତ ତାପ ନିର୍ଗତ କରେ ତାହାକୁ ______ କହନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଏକ _______ ପରିବର୍ତ୍ତନ ।
Answer:
ଦହନ, ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ

(ଘ) ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ବାୟୁରେ ଜଳି ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବା ପଦାର୍ଥକୁ — କହନ୍ତି । ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦାର୍ଥଟିର ପ୍ରକୃତି ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ଜଳିବା ଏକ ______ ପରିବର୍ତ୍ତନ ।
Answer:
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ଼, ଧଳା ପାଉଡ଼ର, ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

Question 5.
ଜଳ ବରଫକୁ ଏବଂ ଜଳ ଜଳୀୟବାଷ୍ପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ଜଳ ବରଫରେ ପରିଣତ ହେବା ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ, କାରଣ ବରଫକୁ ଗରମ କଲେ ସେଥୁରୁ ଜଳ ମିଳିପାରିବ ।
2. ଜଳ ବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହେବା ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ, କାରଣ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଶୀତଳ ହେଲେ ଜଳ ମିଳିପାରିବ ।

Question 6.
ଦୁଧକୁ ଦହି କରିବା ଏକ ଭୌତିକ ନା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ? ତୁମ ଉକ୍ତିର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିବା ।
Answer:
ଦୁଧକୁ ଦହି କରିବା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ଭନ କାରଣ ଦହିକୁ ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଗ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ।

Question 7.
ପ୍ରାକୃତିକ କାରକ – ପବନ, ବର୍ଷା ଇତ୍ୟାଦି ଶିଳାରୁ ମୃତ୍ତିକା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭୌତିକ ନା ରାସାୟନିକ ଏବଂ କାହିଁକି ?
Answer:
ଏହା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାରଣ ମୃତ୍ତିକାରୁ ଶିଳା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

Question 8.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ପୃଥ‌ିବୀ ଶୀର୍ଷକ ଗଳ୍ପଟିକୁ ପଢ଼ି ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସବୁଠାରୁ ବିକଳ୍ପ ବା ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । ନିଜ ପସନ୍ଦରେ ଏହି ଗଳ୍ପର ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଶୀର୍ଷକ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)
ନନ୍ଦିନୀ ରୋଷେଇଘରେ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲାବେଳେ ପନିପରିବା କାଟେ, ଆଳୁରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ାଏ ଏବଂ ଫଳ କାଟେ (ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ/ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ) । ସେ ମଞ୍ଜି, ଫଳ ଓ ପନିପରିବା ଚୋପାକୁ ଗୋଟିଏ ମାଟିପାତ୍ରରେ ସଂଗ୍ରହ କରେ (ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ/ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ) । ସେହି ଫଳ, ପରିବା ଚୋପା ଓ ଅନ୍ୟ ସମାଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ବୀଜାଣୁ ଓ କବକମାନଙ୍କ ଯୋଗୁ ବିଘଟିତ ହୋଇ କମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ପରିଣତ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ (ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ/ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ) । ସେ ସେହି କମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ମଞ୍ଜି ଲଗାଇବାକୁ ସ୍ଥିର କରେ ଓ ନିୟମିତ ପାଣି ଦିଏ । ଅଳ୍ପଦିନ ପରେ ସେ ଦେଖେ ଯେ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍କୁରିତ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ଓ ଛୋଟ ଚାରାଗୁଡ଼ିକ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗେ । ଶେଷରେ ସେଥୁରେ ରଙ୍ଗୀନ ପୁଲଗୁଡ଼ିଏ ଫୁଟେ (ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ/ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ) । ତା’ର ଏହି ପ୍ରୟାସ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛି ।
ଶୀର୍ଷକ – ନନ୍ଦିନୀଦ୍ଵାରା ଜୈବସାର ପ୍ରସ୍ତୁତି

Question 9.
ଏଠାରେ କେତେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦିଆଯାଇଛି । ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ (କ) ଚିହ୍ନିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ (ଖ) ଚିହ୍ନିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲେଖ । ଉଭୟ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ (ଗ) ଚିହ୍ନିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୂଚିତ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)
ମହମବତୀ ଜଳିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା, କାଗଜ ଚିରିବା, କଳଙ୍କି ଧରିବା, ଦୁଧରୁ ଦହି ହେବା, ଫଳ ପାଚିବା, ବରଫ ତରଳିବା, ପୋଷାକ ଭାଙ୍ଗିବା, ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ଜଳିବା, ଭିନେଗାରରେ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶିବା ।

Answer:

Question 10.
ଚିତ୍ର ୫.୧୧ ‘କ’, ‘ଖ’, ‘ଗ’, ‘ଘ’ରେ କରାଯାଇଥିବା ପରୀକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି । କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ବା କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଚୂନପାଣି ଦୁଧୂଆ ହୋଇଛି ଖୋଜ ଓ କାହିଁକି ?

Answer:
ଊ. ‘କ’, ‘ଖ’ ଓ ‘ଘ’ ରେ ଚୂନପାଣି ଦୁଧୁଆ ହେବ, କାରଣ ଏଠାରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରୁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଚୂନପାଣି ଆସିଲେ ଦୁଗ୍ଧବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

Question 1.
ଖଣ୍ଡେ କାଗଜ ଉପରେ ଲେମ୍ବୁରସକୁ କାଳିରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ବାର୍ତ୍ତା ଲେଖ । ଏହାକୁ ଶୁଖୁବାକୁ ଦିଅ । ଦେଖୁ ବାର୍ତ୍ତାଟି ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଉପରେ ଏକ ଉତ୍ତପ୍ତ ଇସ୍ତ୍ରୀ ରଖ । (କିମ୍ବା କାଗଜଟିକୁ ଏକ ଜଳୁଥିବା ଶିଖା ଉପର ସାବଧାନତାର ସହ ଧର ଯେପରି ଏଥୁରେ ନିଆଁ ଲାଗି ନଯାଏ) । କାଗଜଟି ଉତ୍ତପ୍ତ ହେବା ମାତ୍ରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ ଧୂସର ରଙ୍ଗକୁ ବଦଳିଯିବ । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରିବ କି ?
Answer:
ଏହା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରିବ ନାହଁ ।

Question 2.
ଆଜିକାଲି ଆମେ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ପଥର ଭାଙ୍ଗିବାଦ୍ଵାରା ବହୁ ଧନଜୀବନ କ୍ଷୟ ହେଉଥ‌ିବାର ଅନେକ ଖବର ଶୁଣୁଛେ । ଭୂସ୍ଖଳନ ଓ ପଥର କ୍ଷୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ କ’ଣ ସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ
ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(କ) ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳ ନିଷ୍କାସନର ପଥକୁ ସୁଗମ କରିବା ।
(ଖ) କୃଷି, କାଠ ଏବଂ ଇନ୍ଧନ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ନ କରିବା ।
(ଗ) ଝରଣାର ଗତିପଥକୁ ଅବରୋଧ ନ କରିବା ।
(ଘ) ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ ଏବଂ ଅବରୋଧକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ।
(ଘ) ଏହାର ନିବାରଣ, ପ୍ରଶମନ ଓ ଗବେଷଣା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ।
(ଙ) ବନ୍ୟା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ ପାଇଁ ପାଇଲଟ ପ୍ରକଳ୍ପ ହାତକୁ ନେବା ।
(ଚ) ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ଭୂମିଗତ ବାସ୍ତବତା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ।
(ଛ) ମାଟି ଏବଂ ପଥରର ଗତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ରିଟେନିଙ୍ଗ କାନ୍ଥ, ପଥର ବୋଲ୍ଟ, ମାଟିକଣ୍ଟା ଏବଂ ଭୂମି ଆଙ୍କର ବ୍ୟବହାର କରିବା ।
(ଜ) ଜଳ ପ୍ରବାହକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ।
(ଖ) ଜିଓଟେକ୍ସଟାଇଲ ଏବଂ ଜିଓଗ୍ରୀଡ଼ ପରି ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ।
(ଞ) ଗଛ, ଗୁଳ୍ମ ଏବଂ ଘାସ ଲଗାଇବା ।
(ଟ) ଇନ୍‌କ୍ଲିନୋମିଟର ଭଳି ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବା ।
(୦) ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ଡିଜାଇନ୍ କରିବା ।

Question 3.
ରୋଷେଇ ଘରେ ଚାଲୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର ଏବଂ କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ କରାଇ ହେବ ଟିପି ରଖ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଭୌତିକ ନା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ?
Answer:
(କ) ପାଣିରୁ ବରଫ ଓ ବରଫରୁ ପାଣି ପାଇବା ।
(ଖ) ପାଣିରେ ଚିନି ବା ଲୁଣ ମିଶିବା ଓ ଏହାକୁ ପୃଥକ୍ କରିବା ।
(ଗ) ବଟର ନରମ ହେବା ଓ ଥଣ୍ଡା ହେଲେ କଠିନ ହେବା ।
(ଘ) ଚକୋଲେଟ୍ ଗରମ ହେଲେ ତରଳିବା ଓ ଥଣ୍ଡା ହେଲେ କଠିନ ହେବା ।
(ଙ) ରବର ବ୍ୟାଣ୍ଡକୁ ଟାଣିବା ଓ ଛାଡ଼ିଦେବା ।
(ଚ) ଅଟା ବା ମଇଦାକୁ ଚକଟି ଗୁଳାରେ ପରିଣତ କରିବା ।
(ଛ) କଳା ଲୁଣକୁ ଛେଚି ଗୁଣ୍ଡ କରିବା
ଉପରୋକ୍ତ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ୫ଟି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ କରାଇହେବ, ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 4.
ପାଉଁରୁଟି ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଏହାକୁ ଫୁଲାଇବା ଓ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ଏଥ‌ିରେ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଯାଏ । ଇଷ୍ଟ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ? ଚେଷ୍ଟା କର ଓ ଖୋଜି ବାହାର କର ।
(କ) ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ବୋତଲ, କିଛି ଚିନି, ତାଜା ଇଷ୍ଟ, ଜଳ ଓ ଏକ ବେଲୁନ୍ ନିଅ । ଦୁଇ ଚାମଚ ଚିନି ଓ ଅଳ୍ପ ଜଳ ବୋତଲରେ ନେଇ ଏକ ଶର୍କରା ଦ୍ରବଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏଥୁରେ ଏକ ଚାମଚ ଇଷ୍ଟ ମିଶାଇ ବୋତଲ ମୁହଁକୁ ବେଲୁନ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଅବରୋଧ କରିଦିଅ । ଏହାକୁ ଏକ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ରହିବାକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ ।
(ଖ) ତୁମେ କ’ଣ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରୁଛ ?
Answer:
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ : ବୋତଲ ଉପରେ ଥିବା ବେଲୁନ୍ ଫୁଲିବାକୁ ଲାଗିବ କାରଣ ଶର୍କରା ଦ୍ରବଣ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଇଷ୍ଟ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

(ଗ) ସାବଧାନତାର ସହିତ ବେଲୁନ୍ ମୁହଁକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଧରି ବୋତଲରୁ ବାହାର କର ଓ ସଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚୂନପାଣି ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଛୋଟ ବୋତଲରେ ଏହାକୁ ଯୋଡ଼ି ଦିଅ । ବୋତଲକୁ ହଲାଅ, ଯେପରି ବେଲୁନରେ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଚୂନପାଣି ସହିତ ମିଶିଯିବ ।
(ଘ) ତୁମେ କ’ଣ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରୁଛ ?
Answer:
ବର୍ତ୍ତମାନ ବୋତଲରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଗ୍ୟାସ୍‌କୁ ଚୂନପାଣି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ ଏହା ଦୁଗ୍ଧ ବର୍ଷ ଧାରଣ କରିବ ।

(ଙ) ତୁମେ ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରୁ କ’ଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇ ପାରିବ ?
Answer:
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଶର୍କରା ଦ୍ରବଣ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଇଷ୍ଟ ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ଏହି ଗ୍ୟାସ ଚୂନପାଣି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାରୁ ଏହା ଦୁଗ୍ଧବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରୁଅଛି ।

(ଚ) ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ହୋଇଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଖୋଜ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ଭୌତିକ ନା ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ।

Question 5.
ବହୁରୂପୀ ଏଣ୍ଡୁଅ ତା’ର ପରିବେଶ ସହିତ ମିଶିଯିବା ପାଇଁ ନିଜର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ । ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ରାଗି ଯାଆନ୍ତି କିମ୍ବା ବିପଦ ଆଶଙ୍କା କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ରଙ୍ଗ ପରବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ କି ? ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କିମ୍ବା ପାଠାଗାରରୁ ଏହି ତଥ୍ୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।

Answer:
(କ) ବହୁରୂପୀ ଏଣ୍ଡୁଅର ଚର୍ମରେ ଇରିଡ଼ୋଫୋର କୋଷର ଏକ ସ୍ତର ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଥରେ କ୍ଷୁଦ୍ର, ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଫଳିତ ସ୍ଫଟିକ ରହିଥାଏ । ଏହି ସ୍ଫଟିକଗୁଡ଼ିକର ଭୌତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁ ଆଲୋକର କମ୍ ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ନୀଳ ଏବଂ ସବୁଜ ପରି ରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
(ଖ) ଯେତେବେଳେ ସ୍ଫଟିକଗୁଡ଼ିକ ଅଧ୍ବକ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘ ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରନ୍ତି, ଫଳରେ ହଳଦିଆ, କମଳା ଏବଂ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
(ଗ) ବହୁରୂପୀ ଏଣ୍ଡୁଅର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଭୌତିକ ଅଟେ ଏବଂ ଏଥରେ କୌଣସି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଜଡ଼ିତ ନଥାଏ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଚୂନପାଣିର ରାସାୟନିକ ନାମ _____ ଅଟେ ।
Answer:
କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍

(ii) ପ୍ରଶ୍ଵାସ ବାୟୁରେ ______ ଅଧ୍ବକ ପରିମାଣରେ ଥାଏ ।
Answer:
ଅମ୍ଳଜାନ

(iii) ନିଃଶ୍ଵାସ ବାୟୁରେ ______ ଅଧ୍ବକ ପରିମାଣରେ ଥାଏ ।
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ

(iv) ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସବୁ ______ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
ରାସାୟନିକ

(v) ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ପଦାର୍ଥର ଭୌତିକ ଧର୍ମ ଗୁଡ଼ିକର ପରି ବ ର୍ତ୍ତ ନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ _____ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଭୌତିକ

(vi) ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର ରାସାୟନିକ ନାମ ______ ଅଟେ ।
Answer:
ସୋଡ଼ିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ କାର୍ବୋନେଟ

(vii) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସର ରାସାୟନିକ ନାମ ______ ଅଟେ ।
Answer:
କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍

(viii)ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ଚୂନ ପାଣି ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ______ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
Answer:
କାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍

(ix) ଫୁଙ୍କିବା ବାୟୁରେ _______ ଅଧ୍ବକ ପରିମାଣରେ ରହିଥାଏ ।
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ

(x) ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏକ ବା ଏକାଧିକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ______ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ରାସାୟନିକ

(xi) ଚୂନ ପାଣି କୁ ଦୁଗ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣ ______ ଗ୍ୟାସ୍ କରାଇଥାଏ ।
Answer:
ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ

(xii) ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ______ ରୂପରେ ଦର୍ଶାଯାଇପାରିବ ।
Answer:
ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ

(xiii)ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ସହ ______ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
Answer:
ଭିନେଗାର

(xiv)କଳଙ୍କି ଧରିବା ଏକ ______ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ ।
Answer:
ରାସାୟନିକ

(xv) ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର ଅନ୍ୟନାମ ______ ଅଟେ ।
Answer:
ବେକିଙ୍ଗ ସୋଡ଼ା

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ୍ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

(i) ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥକୁ ଇନ୍ଧନ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(ii) ଇନ୍ଧନ ଜଳିବା ପାଇଁ ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା ଅନାବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✗)

(iii) ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ବିନ। ନିଆଁରେ ମଧ୍ୟ ଜଳିପାରିବ ।
Answer:
(✓)

(iv) କଳଙ୍କି ର ରାସାୟନିକ ନାମ ଆଇର ନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ଼ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(v) ଆମ ଚାରିପାଖରେ ଘଟୁଥ‌ିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ – ‘ ଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଆମର ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିଥାଉ ।
Answer:
(✓)

(vi) ଜଳ କଠିନ, ତରଳ ଓ ବାଷ୍ପ ଏପରି ତିନୋଟି ଅବସ୍ଥାରେ ରହିପାରିବ ।
Answer:
(✓)

(vii) ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଫିତା ଜଳିଲେ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ସଲଫାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
Answer:
(✗)

(viii) ତୁଳା ଏକ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(ix) ଦହନ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✓)

(x) ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକର ଆଲୋକ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଜୈବଦୀପ୍ତି କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✓)

(xi) ଜଳ ଗୋଟିଏ ଅବସ୍ଥାରୁ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରିବ ।
Answer:
(✓)

(xii) ଦହନ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଉପସ୍ଥିତି ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।
Answer:
(✗)

(xiii)ସିନ୍ଥେଟିକ୍ କମ୍ବଳକୁ ନିଆଁ ଲିଭାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
Answer:
(✗)

(xiv)ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟମାନେ ପ୍ରକୃତିର ବିସ୍କ ୟ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
(✓)

(xv) ଦହନ ପାଇଁ କେବଳ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ ।
Answer:
(✗)

ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମାଇକେଲ ଫାରାଡ଼େ	କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା
(b) ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଲୁହାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବା
(c) ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ମହମବତୀ
(d) ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଜଳ ବରଫ ହେବା
(e) ଅନାବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଚାଉଳରୁ ମୁଢ଼ି ହେବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ମାଇକେଲ ଫାରାଡ଼େ	ମହମବତୀ
(b) ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା
(c) ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଚାଉଳରୁ ମୁଢ଼ି ହେବା
(d) ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଜଳ ବରଫ ହେବା
(e) ଅନାବଶ୍ୟକ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ଲୁହାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବା

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ,	ବାଲିଗରଡ଼ା
(b) କଳା ରଙ୍ଗର ପଥର	ଶିଳା ଅବକ୍ଷୟ
(c) ଲାଲ ରଙ୍ଗ	ଶିଳା ଭାଙ୍ଗି ପଥରରେ ପରିଣତ ହେବା
(d) ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ବାସାଲଟ୍
(e) ଜଳସ୍ରୋତ	ଆଇରନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ,	ରଙ୍ଗଶିଳା ଭାଙ୍ଗି ପଥରରେ ପରିଣତ ହେବା
(b) କଳା	ବାସାଲଟ୍
(c) ଲାଲ ରଙ୍ଗ	ଆଇରନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍
(d) ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ	ବାଲିଗରଡ଼ା
(e) ଜଳସ୍ରୋତ	ଶିଳା ଅବକ୍ଷୟ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ବା ବସ୍ତର ଭୌତିକ ଗୁଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ଓ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ ?
Answer:
ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

(ii) କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏକ ବା ଏକାଧୁକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

(iii) ଦହନ, ଇନ୍ଧନ ଓ କଳଙ୍କି ଧରିବା କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ?
Answer:
ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

(iv) ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଦହନ କରାଯାଇପାରେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ

(v) ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ପଦାର୍ଥ ନିଆଁ ଧରିଥାଏ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା

(vi) କେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଇ ଗତିକରି ଶିଳା ବିଭାଜିତ ହୁଏ ?
Answer:
ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ

(vii) ଜଳସ୍ରୋତ ଓ ପବନଦ୍ଵାରା ହେଉଥ‌ିବା କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ
Answer:
କ୍ଷୟ

(viii)ନଦୀର ପଥର ଓ ବାଲିଗରଡ଼ା ଜଳସ୍ରୋତରେ କ୍ରମାଗତ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ କିପରି ଆକାର ଧାରଣ କରନ୍ତି ?
Answer:
ଚିକ୍କଣ

(ix) ଶିଳା ଭାଙ୍ଗିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ?
Answer:
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ

(x) ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ କମ୍ପୋଷ୍ଟରେ ପରିଣତ କରିବା କେଉଁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ ?
Answer:
ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ

କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(a) ଭୌତିକ ପରବର୍ତ୍ତନ (Physical change) : ଯେଉଁ ପରି ବର୍ତ୍ତନରେ ପଦାର୍ଥର କେବଳ ଆକାର, ଆକୃତି, ଅବସ୍ଥା ଭଳି ଭୌତିକ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ କୌଣସି ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳି ନଥାଏ । ଉଦାହରଣ : ଜଳ ବରଫ ହେବା ।

(b) ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Chemical change) : ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଏକ ବା ଏକାଧ୍ଵକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥା’ନ୍ତି, ତାହାକୁ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସବୁ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥା’ନ୍ତି, ତାହାକୁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ : ଚୂନପାଣି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ ନାମକ ଅଦ୍ରବଣୀୟ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

(c) ରାସାୟନିକ ସମୀକରଣ (Chemical equation) : ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ରାସାୟନିକ ପରି ବର୍ତ୍ତନ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରସାୟନି କ ପ୍ରତି କ୍ରି ୟାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ରାସାୟନି କ ସମୀକରଣ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ : କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ + (ଚୂନପାଣି)
କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍‌ସାଇଡ଼ (ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ) → କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ (ଅଦ୍ରବଣୀୟ ପଦାର୍ଥ) + ଜଳ

(d) କଳଙ୍କି (Rusting) : ଲୁହାରେ କଳଙ୍କି ଧରିଲେ ସେଥୁରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ଏକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । କଳଙ୍କି ଧରିବା ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କାରଣ ଏହା ଏକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ‘ଆଇରନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍’’ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଅଟେ ।

(e) ଦହନ (Combustion) : ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ତାପ କିମ୍ବା ଆଲୋକ କିମ୍ବାଉଭୟ ତାପ ଓ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତାହାକୁ ଦହନ କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଦହନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ :
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ (ବାୟୁ) → ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ଼ + ଆଲୋକ (ଧଳା ପାଉଡ଼ର)
କାଠ, କାଗଜ, ତୁଳା ଓ କିରୋସିନ୍ ପ୍ରଭୃତି ଦନନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ ଅଟନ୍ତି ।

(f) ଜୈବ ଦୀପ୍ତି (Bioluminescence) : ବିଳମ୍ବିତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏକ ଉଦ୍ୟାନ ବା ପ୍ରାନ୍ତରରେ କିଛି କୀଟଙ୍କଠାରୁ ଆଲୋକ ବାହାରୁଥ‌ିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଜୁଳୁଜୁଳିଆ ପୋକ ପରି ଏହି କୀଟମାନଙ୍କୁ ଖଦ୍ୟୋତ କୁହାଯାଏ । ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆଲୋକ ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ସଜୀବଙ୍କଠାରେ ଏ ପ୍ରକାର ତାପ ବିନା ଆଲୋକ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଜୈବଦୀପ୍ତି କୁହାଯାଏ ।

(g) ପ୍ରଜ୍ଜଳନ ତାପମାତ୍ରା (Ignition point) : ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରରେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥ ଜଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ତାହାକୁ ସେହି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରଜ୍ଜଳନ ତାପମାତ୍ରା କୁହାଯାଏ ।
କାଗଜ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରି ଜବକାଚଦ୍ଵାରା ପକାଇଲେ ସମୟକ୍ରମେ କାଗଜରେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ଓ କିଛି ସମୟ ପରେ କାଗଜଟି ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ଜଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ ।

(h) ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରି ବର୍ତ୍ତନ (Reversible physical change) : ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଆମେ ପଦାର୍ଥର ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ପାଇଥାଉ ତାହା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ଅଟେ । ବରଫ ତରଳି ଜଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ । ତାହାକୁ ପୁନଃ ଥଣ୍ଡାକରି ବରଫ ପାଇହୁଏ । ସେହିପରି ଜଳ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇ ଜଳୀୟବାଷ୍ପରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଓ ଏହାକୁ ଘନୀଭୂତ କରି ତରଳ ଜଳ ପାଇହୁଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟନ୍ତି ।

(i) ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Irreversible physical change) : ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଆମେ ପଦାର୍ଥର `ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ତାହାକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରି ବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । କଟାଯାଇଥିବା । ପନିପରିବାକୁ ଆମ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ ଆକାର ଓ ଆକୃତିକୁ ଫେରାଇ ଅଣାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ସେହିଭଳି ମୁଢ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପରେ ଆଉ ଚାଉଳ ପାଇହେବ ନାହିଁ ।

(j) ଉପଯୋଗୀ ପରି ବର୍ତ୍ତନ (Desirable change) : ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆମର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିଥାଏ, ତାହାକୁ ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା, ଫଳ ପାଚିବା, ଫଳ କାଟିବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧନ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(k) ଅଣଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Undesirable change) : କେତେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆମ ପାଇଁ ଅନ। ବ ଶ୍ୟ କ ଅଟେ । ଏଗୁ ଡ଼ି କ ଅଣଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ଲୁହାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବା କିମ୍ବା ସଂରକ୍ଷଣ ବେଳେ ଖାଦ୍ୟ ପଚିଯିବା ଇତ୍ୟାଦି ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟେ । ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ମାନ ବ ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ । ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(l) ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ (Soil Erosion) : ଶିଳାଗୁଣ୍ଡ ମୃତ୍ତିକା ଓ ଅବକ୍ଷେପ ସବୁ ଭାଙ୍ଗି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପବନ, ଜଳସ୍ରୋତ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ ବଳଦ୍ଵାରା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ବାଲି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ୍ଷୟ କୁହାଯାଏ । ଭୂସ୍ଖଳନ ସମୟରେ ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହର ଣ ଅଟେ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
‘‘ଏକ ପଦାର୍ଥର ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ମୂଳ ପଦାର୍ଥ ସମାନ ରହିପାରେ?? ୩ ଟି ଉଦାହରଣଦ୍ଵାରା ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. କିଛି କାଗଜ ଫର୍ଦ୍ଦଦ୍ଵାରା ନୂଆ ବସ୍ତୁ ତିଆରି କରାଯାଉ ଓ ପୁନଶ୍ଚ କାଗଜକୁ ଖୋଲି ଦିଆଯାଉ ।
2. ଗୋଟିଏ ବେଲୁନକୁ ଫୁଙ୍କି ଏହାର ମୁହଁକୁ ବାନ୍ଧି ଦି ଆଯାଉ ଓ ବେ ଲୁ ନ କୁ ପି ନ୍ ଦ୍ଵା । ର । ଫୁଟାଯାଉ ।
3. ଖଣ୍ଡେ ଚକ୍ ଖଡ଼ି ନେଇ ଏହାକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରି ଦି ଆଯାଉ । ଉପରୋକ୍ତ ଉଦାହରଣମାନଙ୍କରେ ପଦାର୍ଥର ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ମାତ୍ର କୌଣସି ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥାଏ । ଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଇପାରେ ।

Question 2.
‘‘ଏକ ପଦାର୍ଥର ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ମୂଳ ପଦାର୍ଥ ସମାନ ନରହିପାରେ?’ ୨ ଟି ଉଦାହରଣ ଦ୍ଵାରା ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ଗୋଟିଏ ପାତ୍ରରେ କିଛି ଚୂନପାଣି ନେଇ ଏକ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ନଳୀ ଦ୍ଵାରା ଫୁଙ୍କିଲେ ଚୂନପାଣିର ରଙ୍ଗ ବଦଳି ଦୁଧୂଆ ରଙ୍ଗ ବି ଶି ଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ନିଃଶ୍ୱାସ ବାୟୁରେ ଥିବ। ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍ ଚୂନ ପାଣି ସହ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ଅଦ୍ରବଣୀୟ କ୍ୟାଲସୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ୍ ନାମକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।
କ୍ୟାଲ୍‌ସିୟମ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ (ଚୂନପାଣି) + କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍‌ସାଇଡ଼ ( ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ) → କ୍ୟାଲସିୟମ୍ କାର୍ବୋନେଟ (ଅଦ୍ରବଣୀୟ ପଦାର୍ଥ) + ଜଳ

(ii) ଗୋଟିଏ ପରୀକ୍ଷାନଳୀର ଭିନେଗାର ନେଇ ଏଥ‌ିରେ ଅଳ୍ପ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶାଇଲେ ଯେଉଁ ଗ୍ୟାସ୍ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ତାହାକୁ ଚୂନପାଣି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇଲେ ଚୂନପାଣିର ରଙ୍ଗ ଦୁଗ୍ଧ ବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ।

ଭିନେଗାର + ବେକିଙ୍ଗ ସୋଡ଼ା → କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ଼ + ଜଳ + ଅନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଉପରୋକ୍ତ ଉଦାହରଣମାନଙ୍କରେ ପଦାର୍ଥର ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ସହିତ ମୂଳ ପଦାର୍ଥ ସମାନ ରୁହେ ନାହିଁ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ଏହା ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଫିତା ଜଳିବା କେଉଁ ପ୍ରକାର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଅଟେ ? କାରଣ ଓ ସମୀକରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।
Answer:
(i) ମ୍ୟାଗ୍ନେ ସି ୟମ୍ ଫିତ। ଜଳିବା। ଦ୍ଵା। ର। ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍‌ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ନାମକ ଏକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ (ଉତ୍ପାଦ) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହାର ଦହନ ଏକ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଏକ ନୂତନ ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସହିତ ତାପ ଓ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।
(ii) ରାସାୟନିକ ପ୍ରତ୍ରିକିୟା :
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ଼୍ + ତାପ + ଆଲୋକ (ଧଳା ପାଉଡ଼ର)

Question 4.
ଦହନ ଓ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ? ଉଦାହରଣ ସହ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ତାପ କିମ୍ବା ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଉଭୟ ତାପ ଓ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ତାହାକୁ ଦହନ କୁହାଯାଏ ।
2. ମ୍ୟାଗ୍ନେ ସୟମ୍ ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ .ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରି ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (ଉତ୍ପାଦ) ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରୁ ତାପ ଓ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
3. ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଦହନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ । କାଠ, କାଗଜ, ତୁଳା ଓ କିରୋସିନ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟନ୍ତି ।

Question 5.
ଦହନ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

ମହମବତୀ (କ) ଜଳୁଥିବା (ଖ) ଢଙ୍କା ଯାଇଥୁବା

1. ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ଦୁଇଟି ଏକ ପ୍ରକାର ମହମବତୀ ପୃଥକ ଭାବେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଚଟକା ପାତ୍ରରେ ରଖ୍ ଜଳାଯାଇଛି ଓ ଗୋଟିଏ ଉପରେ ଗୋଟିଏ କାଚ ଗ୍ଲାସ୍ ଢାଙ୍କି ଦିଆଯାଇଛି ।
2. ଦେଖାଯିବ ଯେ, ଯେଉଁ ମହମବତୀ ଉପରେ ଗ୍ଲାସ୍ ଢଙ୍କା ଯାଇନାହିଁ, ତାହା ନିରନ୍ତର ଜଳୁଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟଟି କିଛି ସମୟ ପରେ ଲିଭିଯାଉଛି । ଯେହେତୁ ଗ୍ଲାସଦ୍ବାରା ଢଙ୍କାଯାଇଥିବା ମହମବତୀ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ବାୟୁ ପାଉନାହିଁ ।
3. ଦହନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସହାୟକ ହେଉଥ‌ିବା ବାୟୁର ସେହି ଉପାଦାନଟି ହେଉଛି ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ୟାସ୍ । କାଚ ଗ୍ଲାସ୍ ଭିତରେ ଏହି ଗ୍ୟାସ ନଥ‌ିବା! କାରଣରୁ ମହମବତୀ ଲିଭିଯାଉଛି । ଏଣୁ ଦହନ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 6.
ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ବିନା ନିଆଁରେ ମଧ୍ୟ ଜଳି ପାରିବା । ଏହାକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

1. ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଭଳି ଗୋଟିଏ ଜବକାଚ ଦ୍ଵାର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରି ଏକ କାଗଜ ଉପରେ ପକାଯାଉ ।
2. ଦେଖାଯିବ ଯେ କାଗଜରୁ ଧୂଆଁ ନିର୍ଗତ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରୁଛି ଓ ଏଥରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଉଛି ।
3. ଏହି ପରୀକ୍ଷାରୁ ଆମେ ଜାଣିଲୁ ଯେ, ଗୋଟିଏ ପଦାର୍ଥ ବିନା ନିଆଁରେ ମଧ୍ୟ ଜଳିପାରିବ ।
4. କାଗଜ ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ଏହାକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରେ ଫଳରେ କାଗଜର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗେ । କିଛି ସମୟ ପରେ କାଗଜଟି ଏତେ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଯେ, ଏହା ଜଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ।

Question 7.
ପ୍ରଜ୍ଜଳନ ତାପମାତ୍ରା କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଦହନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଘଟିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ କୌଣସି ପଦାର୍ଥ ଜଳିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ତାହାକୁ ସେହି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଦହନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ 3 ଟି କାରକ ଆବଶ୍ୟକ
ହୋଇଥାଏ । ଯଥା –
(a) ଏକ ଦହନଶୀଳ ପଦାର୍ଥ (ଇନ୍ଧନ)
(b) ଅମ୍ଳଜାନ ଓ
(c) ପ୍ରଜ୍ଜ୍ୱଳନ ତାପମାତ୍ରା

Question 8.
ଗୋଟିଏ ମହମବତୀ ଜଳିବା କେଉଁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ ?
Answer:

1. ଦହନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମହମ ତରଳିଯାଏ ଓ ବତୀ ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ । ଶିଖାର ଉତ୍ତାପ ଯୋଗୁଁ ମହମ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୋଇଯାଏ ।
2. ମହମର ବାଷ୍ପ ଜଳି ଶିଖା ସୃଷ୍ଟିକରେ । ମହମ ତରଳିବା, ଘନୀଭୂତ ହେବା ଏବଂ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବା ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ ।
3. ଏଠାରେ ମହମର ବାଷ୍ପ ଜଳିବା। ଏକ ରାସାୟନିକ ପରି ବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ଏହା ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ ଯେ, ମହମବତୀ ଜଳିବା ଉଭୟ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 9.
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତୀ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ

1. ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଆମେ ପଦାର୍ଥର ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ପାଉଥାଉ, ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
2. ଜଳ ବରଫ ହେବା ଓ ବରଫରୁ ପୁନଃ ଜଳ ପାଇବା ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ

1. ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଆମେ ପଦାର୍ଥର ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରି ପାଇ ନଥାଉ ତାହାକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
2. ଚାଉଳରୁ ମୁଢ଼ି ହେବା ଓ ପନିପରିବା କାଟି ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେବା ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 10.
ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ଅଣ-ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:ଉ
ପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ

1. ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆମ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିଥାଏ ବା ଉପକାରରେ ଆସିଥାଏ, ତାହାକୁ ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
2. କ୍ଷୀର ଦହିରେ ପରିଣତ ହେବା, ଫଳ ପାଚିବା, ଫଳ କାଟିବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ରନ୍ଧନ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

ଅଣ-ଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ

1. ଯେଉଁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆମ ପାଇଁ ଅନବ ଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ଓ ଆମର ଉପକାର ରେ ଆସେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅଣଉପଯୋଗୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
2. ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ବିଘଟନ, ଇନ୍ଧନର ଦହନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଇତ୍ୟାଦି ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 11.
ଶିଳ ଅବକ୍ଷୟ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏଥୁରୁ କିପରି ମୁଭିକା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ?
Answer:

1. ପର୍ବତ ପାଦଦେଶରେ ଯେଉଁ ବାଲି, ମାଟି, ପଥର ସବୁ ଗଦା ହେବାର ଦେଖାଯାଏ, ତାହାକୁ ଅବକ୍ଷେପ କୁହାଯାଏ । ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ଵାରା ବଡ଼ ବଡ଼ ଶିଳା ଭାଙ୍ଗି ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
2. ଜଳବାୟୁର ଅବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ତାପମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଗଛମାନଙ୍କର ଚେର ବୃଦ୍ଧି, ଏପରିକି ଶିଳା ଫାଟରେ ଜଳ ବରଫ ହୋଇ ଜମିବା କାରଣରୁ ଶିଳା ସବୁ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ।
3. ଜଳ ଓ ଜଳରେ ଥ‌ିବା ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥମାନ ଶିଳା ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରିଥାଏ । ସେମାନଙ୍କ ରାସାୟନିକ ସଂଗଠନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଇଥାଏ । ଶିଳାରେ ଏହିସବୁ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୂହକୁ ଶିଳା ଅବକ୍ଷୟ କୁହାଯାଏ ଯାହା ଶେଷରେ ମୃଭିକାରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 12.
ବାଲି ଓ ନୂତନ ଶିଳା କିପରି ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ? ଏହା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇପାରିବ କି ?
Answer:

1. ନଦୀ ଶଯ୍ୟାରେ ବା ହ୍ରଦରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବାଲି ଜମା ହୋଇଥାଏ । ଶିଳାଗୁଣ୍ଡ ମୃତ୍ତିକା ଓ ଅବକ୍ଷେପ ସବୁ ଭାଙ୍ଗି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ପବନ, ଜଳସ୍ରୋତ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ କାରକ ଦ୍ଵାରା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ବାଲି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ୍ଷୟ କୁହାଯାଏ ।
2. ଭୂସ୍ଖଳନ ସମୟରେ ମୁଭିକା କ୍ଷୟ ଏକ ଭୌତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଟେ । ନଦୀର ପଥର ଓ ବାଲିଗରଡ଼ା ସବୁ ଜଳସ୍ରୋତରେ କ୍ରମାଗତ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ଚିକ୍କଣ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।
3. ଯେତେବେଳେ ପବନ ବା ଜଳ ସ୍ରୋତ ର ବେଗ ହ୍ରାସପାଏ ଶିଳାକ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ଏସବୁ ବାହିତ ହୋଇ ଆସିଥ‌ିବା ପଦାର୍ଥ ସାଗର ବା ହ୍ରଦର ନିମ୍ନ ଶଯ୍ୟାରେ ବସିଯାଆନ୍ତି ।
4. ଏହି ଅବକ୍ଷେପ ସବୁ ବହୁ ବର୍ଷଧରି ଜମାହୋଇ ଶକ୍ତ ହୁଏ ଓ ନୂତନ ଶିଳା ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷଧରି ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଥ‌ିବାରୁ ଏହା ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ଅଟେ ।

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 4 Question Answer Odia Medium ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁର ଦୁନିଆ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 4 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 4 Odia Medium

ସାରଣୀ–୧ : ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତର ବାହ୍ୟରୂପ, କଠିନତା ଏବଂ ହାତୁଡ଼ିରେ ପିଟିବାର ପ୍ରଭାବ

Answer:

ସାମଗ୍ରିକ ଅବଲୋକନ (Holistic Lens) :
ଭାରତ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରଗତି ଉପରେ ଲୁହାର ପ୍ରଭାବ
ଷଷ୍ଠ ଶ୍ରେଣୀ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ‘ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ ଅଧ୍ୟୟନ : ଭାରତ ଓ ପୃଥ‌ିବୀ’ରେ, ତୁମେ ହରପ୍ପା ଅଧ୍ଵବାସୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିଛ । ସେମାନେ ତମ୍ବା ଏବଂ ସୁନା ଭଳି ଧାତୁର ବ୍ୟବହାର କିପରି କରିହେବ ତାହା ଜାଣିଥିଲେ । ସେମାନେ ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକୁ ବାସନକୁସନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଳଙ୍କାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷ ତିଆରି କରିବାରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ତଥାପି ହରପ୍ପାମାନେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଧାତୁ ଲୁହା ବ୍ୟବହାର କରୁଥୁବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ତୁମେ କ୍ଵଚିତ୍ ପାଇବ, ଯଦିଓ ଏବେ ଲୁହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଦେଖୁଛ । କାରଣ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଲୁହା ବ୍ୟବହାର ହେବା ପାଇଁ ବହୁତ ସମୟ ଲାଗିଲା ।

ତଥାପି, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଲୁହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେବା ପରେ, ଭାରତରେ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରଗତିରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରହିଥିଲା । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଲୁହା ଶକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ, ଏଥିରୁ ତିଆରି ହଳ ଭଳି କୃଷି ଉପକରଣ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣ ଅପେକ୍ଷା ବହୁତ ଉନ୍ନତ ଥିଲା ।

ସାଧାରଣତଃ ଏହା ବିବେଚନା କରାଯାଏ ଯେ ଲୁହା ତୁଳନାରେ ତମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । ଲୁହା ପୂର୍ବରୁ ତମ୍ବା ଆବିଷ୍କାର ହେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
ହରପ୍ପା ଅଧିବାସୀମାନେ ତମ୍ବା ଓ ସୁନାର ବ୍ୟବହାର ଜାଣିଥିଲେ । ବାସନକୁସନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରିରେ ତମ୍ବା ଓ ସୁନାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ଲୁହାର ବ୍ୟବହାର ସଂପର୍କରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ମିଳେ ନାହିଁ ।

ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ ବା ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ଵାରା ବିଦ୍ୟୁତ ପରିବହନ

Answer:

କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା	ବସ୍ତୁ / ସାମଗ୍ରୀ	ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ (ବଲ୍‌ବ ଜଳେ/ କଳେ ନାହିଁ)	ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ କିମ୍ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର କୁପରିବାହୀ
୧.	ଆଲୁମିନିୟମ ପାତ	ବଲ୍‌ ଜଳିବ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ
୨.	ଲୁହାକଣ୍ଟା	ବଲ୍‌ ଜଳିବ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ
୩.	ଗନ୍ଧକ	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
୪.	କୋଇଲା	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
8.	ଶୁଖୁଲା କାଠ	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
୬.	ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
୭.	ପଥର	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
୮.	ତମ୍ବା	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ
୯.	ରବର	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ
୧୦.	ନାଇଲନ	ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ	ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀ

ସାରଣୀ : ଲୁହାକଣ୍ଟା ଉପରେ ଧୂସର ରଙ୍ଗର ପଦାର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ହେବ

Answer:

କାଚ ବୋତଲ	ପରିସ୍ଥିତି		ପର୍ଯବେକ୍ଷଣ
	ଜଳର ଉପସ୍ଥିତି (ହଁ/ନା)	ବାୟୁର ଉପସ୍ଥିତି (ହଁ/ନା)
କ	ନା	ହଁ	ବାଦାମୀ ବର୍ଷରେ ଆବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ
ଖ	ହଁ	ନା	ବାଦାମୀ ବର୍ଷରେ ଆବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ
ର	ହଁ	ହଁ	ବାଦାମୀ ଓ ଧୂସର ବର୍ଷର ଆବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହେବ

ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
କେଉଁ ଧାତୁ ଶସ୍ତା ଓ ଏହାର ପତଳା ପାତକୁ ସହଜରେ ମୋଡ଼ି ଯେକୌଣସି ଆକାରର କରିହୁଏ ବୋଲି ଏହାକୁ ଖାଦ୍ୟ ପୁଡ଼ିଆ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
(କ) ଆଲୁମିନିୟମ୍
(କ) ଆଲୁମିନିୟମ୍
(ଖ) ତମ୍ବା
(ଗ) ଲୁହା
Answer:
(କ) ଆଲୁମିନିୟମ୍

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖତ କେଉଁ ଧାତୁ ଜଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ସେଥୁରେ ନିଆଁ ଲାଗିଯାଏ ?
(କ) ତମ୍ବା
(ଖ) ଆଲୁମିନିୟମ୍
(ଗ) ଦସ୍ତା
(ଘ) ସୋଡ଼ିୟମ୍
Answer:
(ଘ) ସୋଡ଼ିୟମ୍

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ବା ଭୁଲ୍ ? କାରଣ ସହିତ ଦର୍ଶାଅ ।
(କ) ଆଲୁମିନିୟମ୍ ଓ ତମ୍ବା ଦୁଇଟି ଅଧାତୁର ଉଦାହରଣ ଯାହା ବାସନକୁସନ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
Answer:
ଭୁଲ, କାରଣ ଆଲୁମିନିୟମ ଓ ତମ୍ବା ଦୁଇଟି ଧାତୁ ଅଟନ୍ତି । ନମନୀୟତା ଗୁଣ ପାଇଁ ଏହି ଧାତୁକୁ ବାସନକୁସନ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

(ଖ) ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ଅମ୍ଳଜାନ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ତିଆରି କରନ୍ତି ଯାହାର ଦ୍ରବଣ ନୀଳ ଲିଟମସ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣକୁ ଲାଲ କରିଦିଏ ।
Answer:
ଭୁଲ, କାରଣ ଧାତବ ଅକସାଇଡ଼ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଏହାର ଜଳୀୟ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜରେ ପରିଣତ କରିଥାଏ ।

(ଗ) ଅମ୍ଳଜାନ ଶ୍ଵାସନ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଧାତୁ ।
Answer:
ଠିକ୍, କାରଣ ଶ୍ଵାସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ ।

(ଘ) ପାଣି ଫୁଟାଇବା ପାଇଁ ତମ୍ବା ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ସୁପରିବାହୀ ।
Answer:
ଠିକ୍, ତମ୍ବା ଧାତୁ ତାପ ସୁପରିବାହୀ ଅଟେ । ତେଣୁ ପାଣି ଫୁଟାଇବା ପାଇଁ ତମ୍ବା ଧାତୁର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

Question 4.
କାହିଁକି କେବଳ ଅଳ୍ପ କେତେକ ଧାତୁ ଅଳଙ୍କାର ତିଅରି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟନ୍ତି ?
Answer:
ସାଧାରଣତଃ ସୁନା ଓ ରୂପା ଧାତୁ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଟେ, କାରଣ ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନମନୀୟ ଓ ତଥ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । ୧ ଗ୍ରାମ୍ ସୁନାରୁ ପ୍ରାୟ ୨ କି.ମି. ଲମ୍ବର ତାର ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ ।

Question 5.
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବହାର ବା ଗୁଣ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ଉପଯୁକ୍ତ ଧାତୁ ବା ଅଧାତୁର ନାମକୁ ମିଳାଅ ।

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
I. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ତିଆରି	(c) ତମ୍ବା
II. ସବୁଠାରୁ ନିମନୀୟ ତଥ୍ୟ	(e) ସୁନା
III. ସଜୀବ ଏହା ବିନା ବଞ୍ଚିପାରିବ ନାହିଁ	(a) ଅମ୍ଳଜାନ
IV. ଏହା ରହିଥ‌ିବା ରାସାୟନିକ ସାର ମୃତ୍ତିକାରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ଉଭିଦ ସୁସ୍ଥ ସବଳ ହୋଇ ବଞ୍ଚନ୍ତି	(d) ଯବକ୍ଷାରଜାନ
V. ଜଳ ବିଶୋଧନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ	(b) କ୍ଲୋରିନ

Question 6.
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଓ ସଲଫର ସହ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ କ’ଣ ହୁଏ ? ଉତ୍ପନ୍ନ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ ଅଛି ?
Answer:
(a) ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ ସହ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକସାଇଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ଅଟେ । କାରଣ ଏହାର ଜଳୀୟ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ ଲିଟମସ୍‌କୁ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ କରେ ।
ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅକସାଇଡ୍ (କ୍ଷାରୀୟ)

(b) ସଲଫର ସହ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ ସଲଫର ଡାଇଅକସାଇଡ଼ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ ଜଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ ସଲଫୁରସ ଅମ୍ଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହା ନୀଳ ଲିଟମସ୍‌କୁ ଲାଲ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ କରେ । ତେଣୁ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତିର ଅଟେ ।
ସଲଫର + ଅମ୍ଳଜାନ → ସଲଫର ଡାଇଅକସାଇଡ
ସଲଫର ଡାଇଅକସାଇଡ + ଜଳ → ସଲଫ୍ଲୋରସ୍ ଏସିଡ଼୍

Question 7.
ନିମ୍ନ ପ୍ରଦତ୍ତ ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Answer:

Question 8.
ତୁମକୁ ନିମ୍ନଲିଖତ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଆଲୋଚନା କର, ତୁମେ କେଉଁ ପଦାର୍ଥକୁ ପାଣି ଫୁଟାଇବା ପାତ୍ର ତିଆରି ପାଇଁ ସବୁଠୁ ଅଧ୍ବକ ପସନ୍ଦ କରିବ ଏବଂ କାହିଁକି ?

Answer:
ଲୁହା, ତମ୍ବା, ସଲଫର, କୋଇଲା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, କାଠ ମଧ୍ଯରୁ ପାଣି ଫୁଟାଇବା ପାତ୍ର ପାଇଁ ତମ୍ବା (କପର) ଧାତୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବ କାରଣ ତମ୍ବା ଧାତୁ ତାପର ସୁପରିବାହୀ ଅଟେ ।

Question 9.
ତୁମକୁ ତେଲ, ଜଳ ଓ ଭିନେଗାରରେ ବୁଡ଼ିରହିଥିବା ତିନିଟି ଲୁହାକଣ୍ଟା ଦିଆଯାଇଛି । କେଉଁ କଣ୍ଟାଟି କଳଙ୍କି ଧରିବ ନାହିଁ ଏବଂ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଭିନେଗାର (ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ) ରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥ‌ିବା ଲୁହାକଣ୍ଟା ଶୀଘ୍ର କଳଙ୍କି ଲାଗିବ କାରଣ ଅମ୍ଳ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଚ୍ଚାରଣ ଓ ସଂକ୍ଷାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ତ୍ଵରାନ୍ବିତ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଜଳରେ ବୁଡ଼ିରହିଥିବା ଲୁହାକଣ୍ଟାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବା ଧୀର ବା ମନ୍ଥର (slower) ଗତିରେ ହେବ କାରଣ ଜଳରେ କମ୍ ପରିମାଣର ଅମ୍ଳଜାନ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଛି ।
3. ତେଲରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥୁବା ଲୁହାକଣ୍ଟାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିବ ନାହିଁ, କାରଣ ତେଲ, ବାୟୁ ବା ଅମ୍ଳଜାନକୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥାଏ ।

Question 10.
ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ କିପରି ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବହାରକୁ ସ୍ଥିର କରେ ?
Answer:
ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁର ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ଧର୍ମ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ । ନିମ୍ନରେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଧାତୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ କିପରି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ତାହା ଦର୍ଶାଗଲା ।
ଲୁହା (Iron) : ଧାତବ ପାଇପ୍, ଷ୍ଟୋରେଜ ଟାଙ୍କି, ରେଳଧାରଣା, ସିଲିଣ୍ଡର, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ନଟ୍ ଓ ବୋଲଟ, କୃଷି ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଜାହାଜ, ପୋଲ (Bridge) ଆଦି ଲୁହାରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଲୁହାର ଏକ ମିଶ୍ରଧାତୁ କଳଙ୍କିହୀନ ଇସ୍ପାତ (steel) ରୁ ରୋଷେଇ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ବାସନକୁସନ, ଛୁରୀ, ବ୍ଲେଡ଼ ଓ ଡାକ୍ତରୀ ଉପକରଣ ଆଦି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ।

ଏଲୁମିନିୟମ (Aluminium) : ଏହି ଧାତୁରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେବୁଲ୍, ରୋଷେଇ ପାତ୍ର ଆଦି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏଲୁମିନିୟମ ଫଏଲ (ପାତ୍ର) ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ଓ ମେଡ଼ିସିନ୍ ପ୍ୟାକିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । କଳଙ୍କିନିରୋଧ ପାଇଁ ଏଲୁମିନିୟମ ପାଉଡ଼ରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଂଗ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଉଡ଼ାଜାହାଜର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଏଲୁମିନିୟମର ମିଶ୍ରଧାତୁରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ।

ତମ୍ବା (Copper) : ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମୋଟର ଏବଂ ଅନେକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ ଓ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ତମ୍ବା ଧାତୁରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ରନ୍ଧନ ପାତ୍ର, କାରଖାନରେ ପାଣିକୁ ଗରମ କରିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଟାଙ୍କି ଆଦି ଏହି ଧାତୁରୁ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଓ କଂସା ଆଦି ମଶ୍ରଧାତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ଦସ୍ତା (Zinc) : କଳଙ୍କି ନିରୋଧ ପାଇଁ ଲୁହା ଉପରେ ଦସ୍ତା ଲେପନ କରାଯାଇଥାଏ । ଶୁଷ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ତିଆରି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦସ୍ତା ଧାତୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ସୁନା ଓ ରୂପା (Gold and Silver) : ସୁନା ଅଳଙ୍କାର, ରୂପା ଅଳଙ୍କାର ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି ପାଇଁ ଏହି ଧାତୁଦ୍ଵୟକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।

ପାରଦ (Mercury) : ଥର୍ମୋମିଟରରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ସାଧାରଣ ତାପମାତ୍ରାରେ ଏହି ଧାତୁ ତରଳ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥାଏ ।

ନିମ୍ନରେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଅଧାତୁର ବ୍ୟବହାର ଦିଆଗଲା :

• ଅମ୍ଳଜାନ (Oxygen) : ଜୀବଜଗତର ଶ୍ୱସନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଏକାନ୍ତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ । ଇନ୍ଧନର ଦହନ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ ।
• ଯବକ୍ଷାରଜାନ (Nitrogen) : ଉଭିଦର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯବକ୍ଷାରଜାନକୁ ସାର ରୂପେ ମୁଭିକାରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ଯବକ୍ଷାରଜାନ ବିବନ୍ଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଛକୁ ମଧ୍ଯ ଏହି
• ଉପାଦାନ ସିଧାସଳଖ ମିଳିଥାଏ । ଫସଫରସ୍ (Phosphorus) : ରାସାୟନିକ ସାର ତିଆରି ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
• କାର୍ବନ (Carbon) : ଇନ୍ଧନ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାର, କୋଇଲା ଓ କୋକ୍ ରୂପରେ କାର୍ବନ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଶୁଷ୍କ (dry) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ରେ ଗ୍ରାଫାଇଟ୍‌କୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର (ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରୋଡ଼) ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଲେଖୁବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପେନ୍‌ସିଲ୍‌ରେ ଗ୍ରାଫାଇଟ ଦଣ୍ଡ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । କାର୍ବନର ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ହୀରାକୁ ଅଳଙ୍କାର ତିଆରି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

Question 11.
ଲୁହାକୁ କଳଙ୍କି ଧରିବାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଉପାୟ ହେଉଛି, ଏହା ଉପରେ ଦସ୍ତାର ଏକ ପତଳା ଆବରଣ ଦେବା । ସଲ୍‌ଫର୍ ଜଳ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେନାହିଁ । ଏହାକୁ ଲୁହା ଉପରେ ପ୍ରଲେପ ଦେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିହେବ କି ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ଆର୍ଦ୍ର ବାୟୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଲହାରେ କଳଙ୍କି ଲାଗିଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ଲୁହା ଉପରେ ଦସ୍ତାର ଏକ ପ୍ରଲେପ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଗାଲଭାନାଇଜେସନ କୁହାଯାଏ । ସଲ୍‌ଫର୍‌ର ଜଳ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଏକ ଅଧାତୁ ହେତୁ ଲୁହାର କଳଙ୍କି ନିରୋଧ ପାଇଁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।

Question 12.
ଜଣେ ଲୁହା କାରିଗର କୌଣସି ଉପକରଣ ତିଆରି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନେଉଥ‌ିବା ଲୁହାକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିଥାଏ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିବା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ଲୁହା କାରିଗର କୌଣସି ଉପକରଣ ତିଆରି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଲୁହାକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିଥାଏ, କାରଣ ଲୁହା ଲାଲ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ହେଲେ ହାତୁଡ଼ିରେ ଏହାକୁ ପିଟି ଯେ କୌଣସି ଆକୃତି ହେବା ବା ଚେପଟା କରିବା ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଫଳରେ ଏଥ‌ିରୁ ବିଭିନ୍ନ ଲୌହ ଉପକରଣ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧। ଭାରତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧାତୁ କଳାକୃତି ମଧ୍ଯରେ ଢୋକ୍ରା, ବିଦ୍ରୀୟ, ପେମ୍ବାର୍ଥୀ, କାମରୂପୀ, ତାରକସି ଆଦି ପ୍ରମୁଖ ଅଟେ । ଏହି କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ତାହା ଖୋଜି ବାହାର କର । ଆଉ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକର ଫଟୋଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଏକ କୋଲାଜ୍ (Collage) ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
୨ । ଭାରତର ଏକ ମାନଚିତ୍ରରେ କେଉଁ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଲୁହା, ସୁନା, ଆଲୁମିନିୟମ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ମିଳେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
୩ । ଗୋଟିଏ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିବା ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣ । ସେମାନେ ଫୋନଟିକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତା’ର ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।
୪। ଆରାମ ଏବଂ ବିଳାସ ପାଇଁ ଧାତୁର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବା ଉଚିତ କି ହ୍ରାସ କରାଯିବା ଉଚିତ ଏହି ବିଷୟରେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଏକ ବିତର୍କ ଆୟୋଜନ କର ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ହାତୁଡ଼ି _______ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ଲୌହ

(ii) ଉ ତ୍ତ ପ୍ତ ଲୁ ହକୁ ପିଟିଲେ ଏହା ________ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
ପତଳା ଓ ଚଟକା

(iii) ତମ୍ବା, ଆଲୁମିନିୟମ ଆଦି ଧାତୁ ________ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
Answer:
ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଓ ଚକ୍‌ ଚକ୍

(iv) ପାରଦ ସାଧାର ଣ ତାପମାତ୍ରା ରେ ________ ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳିଥାଏ ।
Answer:
ତରଳ

(v) ତନ୍ୟତା ଗୁଣକୁ ଆଧାରକରି ଆମ ରାଜ୍ୟ କଟକରେ ________ ଶିଳ୍ପ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ।
Answer:
ତାରକସି

(vi) ୧ ଗ୍ରାମ ସୁନା ପ୍ରାୟ ________ କି.ମି. ଲମ୍ବା ।
Answer:
୨

(vii) ଷ୍ଟିଲ ଏକ _______ ଧାତୁ ।
Answer:
ମିଶ୍ର

(viii) ପଦାର୍ଥର ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁରୁ ଅନ୍ୟ ବିନ୍ଦୁକୁ ତାପର ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣକୁ _________ କହନ୍ତି ।
Answer:
ତାପ ପରି ବ ହ ନ

(ix) ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ତାପର ________ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
କୁପରିବାହୀ

(x) ଲୁହାରେ ତିଆରି ବସ୍ତୁ ଉପରେ କଳଙ୍କି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
କଳଙ୍କିଧରିବା

(xi) ଜଳ ଓ ବାୟୁଦ୍ଵାରା କୌଣସି ପଦାର୍ଥ ଯୋଗୁଁ ଧାତୁ ପୃଷ୍ଠରେ ହେଉଥ‌ିବା ମୃଦୁ କ୍ଷୟକୁ _______ କହନ୍ତି ।
Answer:
ସଂକ୍ଷାରଣ

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 3 Question Answer Odia Medium ବିଦ୍ୟୁତ୍ : ଏହାର ପରିପଥ ଓ ଉପାଦାନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 3 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 3 Odia Medium

ସାରଣୀ : ବତୀ ଜଳାଇବାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା

Answer:

ସାରଣୀ : ବିଦ୍ୟୁତ ପରିବାହୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତରୋଧୀ ବସ୍ତୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା

Answer:

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତିଟି ବାଛ ।
(କ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ସୁଇଚ୍ ।
(ଖ) ଗୋଟିଏ ସୁଇଚ୍ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିପଥକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଯୋଗ ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
(ଗ) ଆମର ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ସୁଇଚ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।
(ଘ) ଯେତେବେଳେ ସୁଇଚ୍ ବନ୍ଦ ଥାଏ ସେତେବେଳେ ଦୁଇ ଅଗ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ବ୍ୟବଧାନ ଥାଏ ।
Answer:
(କ) ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ୍ ଅଟେ । କାରଣ, ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ସୁଇଚ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ନୁହେଁ ।

Question 2.
ଚିତ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ସହ କ ଓ ଖ ଅଗ୍ରକୁ ଯୋଗ କଲେ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ ?

Answer:
କାଠ, ରବର କିମ୍ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସଂଯୋଗ କଲେ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ପଦାର୍ଥ ଗୁ ଡ଼ି କ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ନ ହେବାରୁ ପରିପଥଟି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।

Question 3.
ଚିତ୍ରରେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଫିଲାମେଣ୍ଟ୍‌ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ତେବେ ଅନ୍ୟ ବତୀଟି ଜଳିବ କି ? ତୁମର ଉତ୍ତର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

Answer:
ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ଚିତ୍ରରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ବ୍ୟାଟେରୀର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବାହାରି ଉଭୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବତୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ବ୍ୟାଟେରୀର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରକୁ ଆସିଥାଏ । ଯଦି ଗୋଟିଏ ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ତେବେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଅନ୍ୟ ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 4.
ଜଣେ ଛାତ୍ର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପରିପଥ ତିଆରି କଲାବେଳେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଥିବା ତାରରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣ କାଢ଼ିବାକୁ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା । ଯଦି ବତୀ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାମ କରୁଥାଏ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ କି ?
Answer:
ଜଳିବ ନାହିଁ । କାରଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ତାର ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେବ ନାହିଁ ।

Question 5.
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ପରିପଥ ଚିତ୍ର କର ।
Answer:
ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପାଦାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ପରିପଥ ଚିତ୍ର ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା ।

Question 6.
ଚିତ୍ରରେ :

(କ) ଯଦି ସୁଇଚ୍ S₁ ଅନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଓ ସୁଇଚ୍ S₁ ଅଫ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

(ଖ) ଯଦି ସୁଇଚ୍ S₂ ଅଫ୍ ସୁଇଚ୍ S₁ ଅନ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

(ଗ) ଯଦି S₁ ଓ S₂ ଉଭୟ ଅନ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ତେବେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ।

(ଘ) ଯଦି S₁ ଓ S₂ ଉଭୟ ଅଫ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ରହେ, ତେବେ କେଉଁ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ?
Answer:
ଉଭୟ L₁ ଓ L₂ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 7.
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ଭାରତୀ ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ ତିଆରି କଲା । ପରିପଥକୁ ବନ୍ଦ କରିବାପରେ ମଧ୍ୟ ବତୀ ଜଳିଲା ନାହିଁ । ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଏକ ଅସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟର ଯେତେ ଅଧ‌ିକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ତାହା ଲେଖ । ଏ ବତୀ କାହିଁକି ଜଳିଲା ନାହିଁ, ଏହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ କ’ଣ କରିବ ? ‍

Answer:
ଭାରତୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ବନ୍ଦ କଲାପରେ ମଧ୍ୟ ବତୀ ଜଳିଲା ନାହିଁ । ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା ।
(କ) ବିଦ୍ୟୁତ ବଲବ୍ ବା ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଛିଣ୍ଡିଯାଇ ପାରିଥାଏ ବା ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥାଏ, ଅର୍ଥାତ୍ ବତୀଟି ଫ୍ୟୁଜ୍ ହୋଇଥାଇପାରେ ।
(ଖ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ସଂଯୋଜକ ତାର ଢିଲା ହୋଇ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇନଥାଇପାରେ । ଏହା ଫଳରେ ପରିପଥଟି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବା ସ୍ଵାଭାବିକ ଅଟେ ।
(ଗ) ସଂଯୋଜକ ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବାହାର (Removed) କରାଯାଇ ନଥାଇପାରେ ।
(ଘ) ପରିପଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ସରିଯାଇଥାଇପାରେ ଅଥବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଉତ୍ସ ହୋଇ ନଥାଇପାରେ, ଅର୍ଥାତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନଥାଇପାରେ ।

ବତୀ କାହିଁକି ଜଳିଲା ନାହିଁ ସେଥ‌ିପାଇଁ କ’ଣ କରିବା :
(କ) ପ୍ରଥମତଃ ବତୀର ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଚେକ୍ କରିବାକୁ ହେବ, ଯଦି ଏହା ଛଣ୍ଡିଯାଇଥାଏ, ତେବେ ବତୀକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଖ) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ, ସଂଯୋଜକ ତାରର ପ୍ରାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ତଦାରଖ (ଚେକ୍) କରିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ଯଦି ଠିକ୍ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ ନଥାଏ, ତେବେ ତାରଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଗ) ସଂଯୋଜକ ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରେ ରହିଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରୋଧୀ ଆବରଣ ବାହାର କରାଯାଇଛି କି ନାହିଁ ଦେଖୁ। ଯଦି ବାହାର କରାଯାଇନଥାଏ, ତେବେ ଆବରଣକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବାହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
(ଘ) ଏସବୁ ପରେ ଯଦି ବଲବ ନ ଜଳେ ତେବେ ବ୍ୟାଟେରୀକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇ ଏକ ନୂତନ ବ୍ୟାଟେରୀ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ହେବ ।

Question 8.
ଚିତ୍ରରେ ଯେତେବେଳେ ସୁଇଚ ବନ୍ଦ କରାଯିବ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଲ୍‌ବ ଜଳିବ ନାହିଁ ?

Answer:
ଚିତ୍ର ‘ଗ’ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବତୀ ଜଳିବ ନାହିଁ କାରଣ LED ବଲ୍‌ବର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହେବା ଅବାଶ୍ୟକ । ଚିତ୍ର ‘ଗ’ କ୍ଷେତ୍ରରେ LED ବତୀର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତପ୍ରାନ୍ତ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ ।

Question 9.
ମନେକର, ‘+’ ଓ ‘-‘ ଚିହ୍ନ/ସଙ୍କେତ ବ୍ୟାଟେରୀରେ ପଢ଼ି ହେଉନାହିଁ । ବ୍ୟାଟେରୀର ଦୁଇ ଶେଷାଗ୍ରକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ କରିବ ତୁମ ମତ ଦିଅ ।
Answer:
ଏକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ଧାତବ ଟୋପି ପାର୍ଶ୍ଵ ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ଏବଂ କେବଳ ଧାତବ ଆବରଣ ଥିବା ପାର୍ଶ୍ଵ ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ହୋଇଥାଏ ।

Question 10.
ତୁମକୁ ଛଅଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ ଦିଆଯାଇଛି A, B, C, D, E ଓ F । ଏଥୁରୁ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନୁହନ୍ତି । ଏକ ଶିକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟର ପରିକଳ୍ପନା କର : ଯାହାଦ୍ଵାରା କେଉଁ କୋଷଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତ ଜାଣି ହେବ ?
(କ) ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ପଦାର୍ଥର ତାଲିକା କର ।
(ଖ) ତୁମେ କେଉଁ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରଣ କରିବ ତାହା ଲେଖ ।
(ଗ) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିବା କୋଷକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାପାଇଁ ଏହି ପଦାର୍ଥ ସାହାଯ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପାଦନ କର ।
Answer:
(କ) ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –

1. ହୋଲଡ଼ର (Lamp holder)
2. ଦୁଇଟି ସଂଯୋଜକ ପରିବାହୀ ତାର
3. ଏକ ବିଦ୍ୟତ୍ ବତୀ
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ (A, B, C, D, E, F)

(ଖ) ବତୀ ହୋଲଡ଼ର ଦୁଇ ଅଗ୍ର ସହିତ ସଂଯୋଜକ ତାର ଦୁଇଟିକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ । ତାରର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ଆବରଣକୁ ଠିକ୍ ରୂପେ ବାହାର କରାଯାଉ ।

(ଗ) ବର୍ତ୍ତମାନ ତାରର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଅଗ୍ରକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ A ର ଦୁଇ ପ୍ରାନ୍ତ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଯାଉ । ଯଦି ବଲ୍‌ବଟି ଜଳିଲା, ତେବେ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଛି । ଯଦି ବତୀଟି ନ ଜଳେ ତେବେ ସେଲ୍‌ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ନୁହେଁ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ନେଇ ଏହି ପରୀକ୍ଷାର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରି ସେଲଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କି ନୁହେଁ ତାହା

Question 11.
ଗୋଟିଏ LED ଜଳି ବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଷ ଆବଶ୍ୟକ କରେ । କବିତା ଏକ ପରିପଥ ଚିତ୍ର ତିଆରି କଲା । ବଲ୍‌ ଜଳିବ କି ? ଯଦି ନା, ତେବେ ତାରକୁ ନେଇ ସଠିକ୍ ସଂଯୋଗ କର ।

ବତୀଟି ଜଳିବ ନାହିଁ, କାରଣ ପରିପଥଟଇ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଂଯୋଜିତ ହୋଇନାହିଁ । ସଠିକ୍ ପରିପଥଟି ହେବ-
(କ) ପ୍ରଥମ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ଦ୍ଵିତୀୟ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୋଗ କରାଯିବ ।
(ଖ) ଦ୍ଵିତୀୟ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର, LED ବତୀର ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ରସହ ସଂଯୋଗ କରାଯିବ ।
(ଗ) ପ୍ରଥମ ସେଲର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର LED ବତୀର ବିଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯିବ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

୧। ମନେକର କୌଣସି କାରଣରୁ ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇଦିନ ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସରବରାହରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ତୁମ ଦୈନିକ ଜୀବନରେ ତୁମେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତାହାର ତାଲିକା କର ।

୨ । ଏକ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍‌କୁ (ଚିତ୍ର
(କ)) ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ଖେଳଣା ପଙ୍ଖା ଚିତ୍ର
(ଖ) ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଚିତ୍ର
(ଗ) ରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ ପରିପଥ ତିଆରି କର ।

୩ । ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ ଦୋକାନକୁ ଯାଅ । ସେ ଦୋକାନୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେଠାରେ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ କୋଷକୁ ଚିହ୍ନଟ କର । ପ୍ରତିଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୋଷ କେଉଁ କେଉଁ ଯନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ତାହାର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
୪। ତୁମ ଘରେ ଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକରେ ତିନୋଟି ବର୍ଗରେ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
(କ) କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ଧୀ ବସ୍ତ
(ଖ) କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ବସ୍ତ
(ଗ) ବସ୍ତୁ ଯାହାର କିଛି ଅଂଶ ପରିବାହୀ ଓ ଆଉ କିଛି ଅଂଶ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ରୋଧୀ ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି ।

ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ବା ବ୍ୟାଟେରୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଏକ ଉତ୍ତମ ଉତ୍ସ ଯାହାକୁ ନେବାଆଣିବାରେ ବହୁତ ସହଜ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ କେତେକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତିକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଖୁବ୍ ସହଜ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ ସେଲ୍ ବା ବ୍ୟାଟେରୀଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ଆକୃତିରେ ଉପଲବ୍‌ ହୋଇଥା’ନ୍ତି, ଯଥା – ଟର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟାଟେରୀ, କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟା ଶୁଣିବାଯନ୍ତ୍ର ସବୁ ବଟମ ଆକୃତିର, ପୁନଃ ଚାର୍ଜ କର। ଯଉଥ‌ିବ। ବ୍ୟାଟେରୀ (rechargeable battery), ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଗାଡ଼ି, ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ଏବଂ ଲାପ୍‌ଟପ୍‌ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) କୌଣସି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁଦିତ ବା ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ________ ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍

(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଗାରଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ସଙ୍କେତ ରୂପେ ଏବଂ ଛୋଟ ଗାରଟି _______ ଅଗ୍ରର ସଙ୍କେତ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
Answer:
ବିଯୁକ୍ତ

(iii) ଯେଉଁଠି ଗୋଟିକରୁ ଅଧ‌ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ବ୍ୟାଟେରୀ

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍କୁ _______ କଲେ ବିଜୁଳି ବତୀଟି ଜଳେ ।
Answer:
ମୁଦିତ

(v) _________ ମାର୍କ ଥ‌ି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ କ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ।
Answer:
ISI

(vi) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାର ଉପରେ କୁପରିବାହୀ ପଦାର୍ଥର ଦିଆଯାଇଥିବା ଆବରଣକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ରୋଧନ

(vii) ବର୍ତ୍ତମାନ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବଦଳରେ _________ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।
Answer:
ମିନିଏଚର ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (MCB)

(viii)ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ତାରଟି ଚୁମ୍ବକ ପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଏହାକୁ
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର __________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ

(ix) କେତେକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ

(x) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରଥମେ
ବୈଜ୍ଞାନିକ _______ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
Answer:
ହାନ୍ସ କ୍ରିଷ୍ଟିୟାନ ଓରଷ୍ଟେଡ୍

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ପଥରେ ଅଧିକ ମାତ୍ରାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାରଟି ସେହିପରି ରହିଥାଏ ।
(ii) ଗୋଟିଏ କାଠ ସ୍କୃ ଉପରେ ରୋଧ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ ତାହା ଲୁହାଗୁଣ୍ଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବ ।
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀର ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ ସେଲର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ ଅଗ୍ର ଅନ୍ୟ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲର ସଂକେତରେ ବଡ଼ ଗାରଟି ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।
(v) ଏକାଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଂଯୋଗକୁ ସୁଇଚ୍ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ଅଧ‌ିକ ମାତ୍ରାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାରଟି ତରଳିଯାଏ ।
(ii) ଗୋଟିଏ କୋମଳ ଲୁହା ଉପରେ ରୋଧ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ ତାହା ଲୁହାଗୁଣ୍ଡକୁ ଆକର୍ଷଣ କରିବ ।
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀର ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଅନ୍ୟ ସେଲ୍‌ର ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ରସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଙ୍କେତରେ ବଡ଼ ଗାରଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ର ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।
(v) ଏକାଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ସଂଯୋଗକୁ ବ୍ୟାଟେରୀ କୁହାଯାଏ ।

ନିମ୍ନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକର ସଙ୍କେତ ଲେଖ ।

(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍
Answer:

(ii) ମୁକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
Answer:

(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
Answer:

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର
Answer:

(v) ମୁଦିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
Answer:

(vi) ବ୍ୟାଟେରୀ
Answer:

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ହିଟର୍‌ରେ କେଉଁ ତାର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ?
(i) ନିକ୍ରୋମ
(iii) ଆଲୁମିନିୟମ୍
(ii) ତମ୍ବା
(iv) ଲୁହା
Answer:
(i) ନିକ୍ରୋମ

(ଖ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟବହାର କରେ ନାହିଁ ?
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପଙ୍ଖା
(iii) ରୁମ୍ ହିଟର
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ରୋଷ୍ଟର
Answer:
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପଙ୍ଖା

(ଗ) ବର୍ତ୍ତମାନ ବଜାରରେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବଦଳରେ କେଉଁଟି ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ?
(i) CFL
(ii) ISI
(iii) MCB
(iv) RAM
Answer:
(iv) RAM

(ଘ) ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକ ସର୍ବଦା କେଉଁ ଦିଗକୁ ରହେ ?
(i) ଦକ୍ଷିଣ-ଉତ୍ତର
(ii) ପଶ୍ଚିମ-ପୂର୍ବ
(iii) ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ
(iv) ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ
Answer:
(iv) ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ

(ଙ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଆଧାରିତ ?
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ
(ii) ହିଟର
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟି
(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେଟ୍‌ଲୀ
Answer:
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟି

(ଚ) କେଉଁଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସାମଗ୍ରୀର ନିରାପତ୍ତା ଅଂଶକ ?
(i) ସୁଇଚ୍
(ii) ପରିବାହୀ
(iii) ରେଜିଷ୍ଟର
(iv) ଫ୍ୟୁଜ
Answer:
(iv) ଫ୍ୟୁଜ

(ଛ) କୌଣସି ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ମୁଦିତ କରିବାକୁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ?
(i) ଚୁମ୍ବକ
(ii) ଫ୍ୟୁଜ୍
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍
(iv) ସେଲ୍
Answer:
(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍

(ଜ) ଦୁଇ ବା ତତୋଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍ ସଂଯୁକ୍ତ ହେଲେ ତାହାକୁ କଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଫ୍ୟୁଜ୍
(ii) ପରିପଥ
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ
(iv) ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ
Answer:
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ

(ଝ) ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି କ୍ରେନ୍‌ର ଶେଷାଗ୍ର ରେ ରଖାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଚୁମ୍ବକ
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକ
(iii) ଫିଲାମେଣ୍ଟ
(iv) ବଡ଼ ଲୁହାଖଣ୍ଡ
Answer:
(ii) ବିଦ୍ୟୁତ୍-ଚୁମ୍ବକ

(ଞ) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହ ପାଇଁ କାହାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି ?
(i) ସୁପରିବାହୀ ଧାତବ ତାର
(ii) ଫ୍ୟୁଜ୍
(iii) ବ୍ୟାଟେରୀ
(iv) ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ
Answer:
(i) ସୁପରିବାହୀ ଧାତବ ତାର

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଉତ୍ସ କିଏ ?
Answer:
ସେଲ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଉତ୍ସ ଅଟେ ।

(ii) ସେଲ୍ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତିକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିପାରୁଥିବା ଏକପ୍ରକାର ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ଧାରକକୁ ସେଲ୍ କୁହାଯାଏ ।

(iii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer:
ଯେଉଁ ପଥଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥ କହନ୍ତି ।

(iv) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ ବା ମୁଦିତ କାହା ସାହାଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ ?
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁକ୍ତ ବା ମୁଦିତ ସୁଇଚ ସାହାଯ୍ୟରେ କରାଯାଏ ।

(v) ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସାନ ସମାନ୍ତରଗାର କାହାର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ଦୁଇଟି ବଡ଼ ସାନ ସମାନ୍ତରଗାର ସେଲର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ।

(vi) ପରିଧାନୀର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?
Answer:
ଏକାଧ୍ଵ ସେଲ୍‌କୁ ଏକତ୍ର ଧରିରଖି ବ୍ୟାଟେରୀରେ ପରିଣତ କରିବା ପରିଧାନୀର କାର୍ଯ୍ୟ ।

(vii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଗାର କାହାର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ?
Answer:
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସେଲ୍‌ର ଛୋଟ ଗାର ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଅଗ୍ର ଓ ବଡ଼ ଗାର ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଅଗ୍ର ସଂକେତକୁ ବୁଝାଏ ।

(viii) ହିଟରରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ତାର ଥାଏ ?
Answer:
ହିଟରରେ ନିକ୍ରୋମ୍ ଧାତୁର କୁଣ୍ଡଳୀ ତାର ଥାଏ ।

(ix) ରୋଧନ କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
Answer::
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ତାର ଉପରେ ରହୁଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ କୁପରିବାହୀର ଆବରଣକୁ ରୋଧନ କହନ୍ତି ।

(x) ବ୍ୟାଟେରୀ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଏକାଧ‌ିକ ସେଲ୍ଫର ସଂଯୋଗକୁ ବ୍ୟାଟେରୀ କହନ୍ତି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ସୁଇଚ୍ ଆଦି ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ରବର ଜୋତା ପିନ୍ଧନ୍ତି କାହିଁକି ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁପରିବାହୀ ଅଟେ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର, ସୁଇଚ୍ ଆଦି ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ଆମ ଶରୀର ଦେଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶକଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିବ । ଫଳରେ ମୃତ୍ୟୁର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇନପାରେ ।
2. ରବର ଜୋତା ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ କୁପରିବାହୀ ହେତୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଆମ ଦେହ ଦେଇ ଭୂମିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବ ନାହିଁ । ଆମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତ ଲାଗିବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ସଜାଡ଼ିଲାବେଳେ ରବର ଜୋତା ପିନ୍ଧାଯାଏ ।

Question 2.
ଅତି ସୁଲଭ ଧାତୁ ଲୁହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଲୁହା ଅତି ସୁଲଭ ଧାତୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ଖୁବ୍ କମ୍ ।
2. ଲୁହାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତା ଆଲୁମିନିୟମ୍‌ର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବହନ କ୍ଷମତାର ପ୍ରାୟ ଚାରିଭାଗରୁ ଏକଭାଗ । ତେଣୁ ଲୁହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।

Question 3.
ଫ୍ୟୁଜ୍ କ’ଣ ? ଏହା କେଉଁଠି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
Answer:

1. ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଭାବେ ତିଆରି କେତେକ ତାରରେ ଅଧ୍ଵ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାରଟି ସହଜରେ ଓ ଶୀଘ୍ର ତରଳିଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ତାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଫ୍ୟୁଜ୍ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
2. ମେନ୍‌ସୁଇଚ୍, କିଟ୍‌ଟ୍, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସୁଇଚ୍‌ମାନଙ୍କରେ ଫ୍ୟୁଜ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
ସଟସର୍କିଟ୍ କ’ଣ ?
Answer:

1. ପରିବାହୀ ତାରର ରୋଧନ ପୁରୁଣା ହେତୁ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣରୁ କଟି ଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁଦଗ୍ର ଓ ବିଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁଦଗ୍ର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଗଲେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ବହି ଉପକରଣ ଅକାମୀ ହୋଇଯାଏ ।
2. କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗ ଜାତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ସର୍କିଟିଂ କ ହନ୍ତି ।

Question 5.
ସୁଇଚ୍ କ’ଣ ? ଆକେ କାହିଁକି ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁ ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ଅଂଶକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥକୁ ମୁଦିତ କିମ୍ବା ମୁକ୍ତ କରେ, ତା’କୁ ସୁଇଚ୍ କୁହାଯାଏ ।
2. ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଆମେ ସୁଇଚ୍ ମୁଦିତ କରୁ କିମ୍ବା ବ୍ୟବହାର ପରେ ସୁଇଚ୍ ମୁକ୍ତ କରୁ ।

Question 6.
କିଛି ସମୟ ଜଳିଲା ପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲବ ଗରମ ଲାଗେ କାହିଁକି ?
Answer:

• କୌଣସି ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଅଧିକ ସମୟ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ସେଥ‌ିରେ ତାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
• ସେଥ‌ିପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ କିଛି ସମୟ ଜଳିଲା ପରେ ଗରମ ଲାଗେ ।

Question 7.
ଫ୍ୟୁଜ୍ ବ୍ୟବହାର ସମୟରେ କେଉଁସବୁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଉଚିତ ?
Answer:

• ISI ମାର୍କ ଥିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପକରଣ କ୍ରୟ କରିବା ଉଚିତ । ଫ୍ୟୁଜ୍ ଲାଗିଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧାତବ ପାତ ବା ତାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅନୁଚିତ ।
• ମୁଖ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ ପରିପଥ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଫ୍ୟୁଜ୍ରେ କୌଣସି ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା ଆଦୌ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।

Question 8.
ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଉପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆଚ୍ଛାଦନ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଏହା ଯୋଡ଼ିକିଆ ତାର ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଗୋଟିକରେ ଧନାତ୍ମକ ଓ ଅନ୍ୟଟିରେ ଋଣାତ୍ମକ ଚାର୍ଜ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଏ ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ଯୋଡ଼ି ହୋଇଗଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଭ୍ରାଟ ଘଟିବ ।
2. ପୁନଶ୍ଚ ଦୁଇ ତାର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ରହିଲେ ଆମ ଶରୀର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଆମକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧକ୍କା ଲାଗି ମୃତ୍ୟୁ ହେବା ମଧ୍ୟ ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
3. ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର କୁପରିବାହୀ । ତେଣୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାର ଉପରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ ର ଆଚ୍ଛାଦନ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ତାରଦ୍ଵୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆଚ୍ଛାଦନ ଭିତରେ ରହିବାରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଭ୍ରାଟ ବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଧକ୍କାରୁ ରକ୍ଷା ମିଳେ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ନିକ୍ରୋମ୍ ତାରଟିରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ‘ତାପୀୟ ପ୍ରଭାବ’ କୁହାଯାଏ ।
2. ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ହିଟର୍‌ରେ ନିକ୍ରୋମ୍ ଧାତୁର ଏକ ତାରକୁଣ୍ଡଳୀ ଥାଏ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ଏହି ତାର କୁଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ କୁଣ୍ଡଳିଟି ଉତ୍ତପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ତାପ ପ୍ରଦାନ କରେ ।
3. ତାପର ପରିମାଣ, ତାର ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥରୁ ତିଆରି ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ତାରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ମୋଟେଇ ଉପରେ ନିର୍ଭର ମଧ୍ଯ କରେ ।
4. ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବଲ୍‌ବ ଆଲୋକ ଦେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତାପ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାଏ । ଏହି ତାପ ବିକିରଣ ଦ୍ଵାରା ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ । ଏହି ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କମାଇବାପାଇଁ ଟ୍ୟୁବ୍‌ଲାଇଟ୍ ବା ସି.ଏଫ୍.ଏଲ୍. (CFL) ବଲ୍‌ବ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍‌ ।
5. ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ତିଆରି କେତେକ ତାରରେ ଅଧ୍ବକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାରଟି ସହଜରେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ତରଳି ଛିଣ୍ଡିଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାରର ତାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଫ୍ୟୁଜ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
6. ଫ୍ୟୁଜ୍ ତାର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣରୁ କମ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହାର କିଛି ହୁଏନାହିଁ । ମାତ୍ର ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାତ୍ରାରୁ ଅଧ୍ଵ ପରିମାଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହିତ ହେଲେ ତାହା ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ତରଳି ଛିଣ୍ଡିଯାଏ । ଫଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥଟି ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ । ଫ୍ୟୁଜ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିପଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଫଳରେ ବୈଦ୍ୟୁତି କ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ନଷ୍ଟହେବାରୁ ରକ୍ଷାପାଏ ।

Question 2.
ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଚୁମ୍ବକ । ଏହା ସବୁବେଳେ ଉତ୍ତର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ହୋଇ ରହେ ।
2. ଏହା ନିକଟକୁ ଏକ ଚୁମ୍ବକ ଆଣିଲେ ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକଟି ବିକ୍ଷେପିତ ହୁଏ । ପରିପଥରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଲାବେଳେ ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକଟି ବିକ୍ଷେପିତ ହେଉଛି ।
3. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ତାରଟି ଚୁମ୍ବକ ପରି କାର୍ଯ୍ୟକରେ । ଏହାକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତର ‘ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ’ କୁହାଯାଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ହାନ୍ସ କ୍ରିଷ୍ଟିୟାନ୍ ଓରଷ୍ଟେଡ୍ ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କରି ସୂଚୀ ଚୁମ୍ବକର ବିକ୍ଷେପଣ ଦେଖୁଥିଲେ ।
4. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ଅନ୍ତରକ ବା ରୋଧନଯୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରିବାହୀ ତାରକୁ କୋମଳ ଲୁହା ଉପରେ ଗୁଡ଼ାଇ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସ୍ରୋତ ପ୍ରବାହିତ କଲେ କୋମଳ ଲୁହାଟି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।
5. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରାଯାଇ ଏହା ସାହାଯ୍ୟରେ ଓଜନିଆ ପଦାର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ଉଠାଯାଇପାରେ ।
6. କ୍ରେନ୍‌ର ଶେଷାଗ୍ରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ରଖାଯାଇଥାଏ । ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକର ଧର୍ମକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ଅଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥରୁ ଅଲଗା କରାଯାଇପାରେ ।
7. ଆଖ୍ ଡାକ୍ତରମାନେ ଆଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ ପଦାର୍ଥକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ସାହାଯ୍ୟରେ କାଢ଼ି ଆଣନ୍ତି ।
8. ଅନେକ ପ୍ରକାର ଖେଳନାରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚୁମ୍ବକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ।

Question 3.
ବିଦ୍ୟୁତ୍‌ର ଚୁମ୍ବକୀୟ ପ୍ରଭାବ କିପରି ଜାଣିବ ?
Answer:
ଉପକରଣ – ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା, କିଛି ପିନ୍‌କଣ୍ଟା, ୭୫ ସେ.ମି.ର ରୋଧ ପରିବାହୀ ତାର ସୁଇଚ୍, ସେଲ ।
ପରୀକ୍ଷା – ସ୍କୃ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଦେହରେ ରୋଧୂ ପରିବାହୀ ତାରକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଦିଅ । ତାରର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାପ୍ତ ସେଲ୍‌ର ବିଯୁକ୍ତ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ତାରର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାନ୍ତକୁ ନେଇ ସୁଇଚର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାନ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ସୁଇଟ୍‌ର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତରୁ ତାରଟିଏ ସଂଯୋଗ କରି ନେଇ ସେଲ୍‌ର ଯୁକ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତରେ ସଂଯୋଗ କର । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଇଚକୁ ମୁଦିତ କର ଓ କିଛି ପିନକଣ୍ଟାକୁ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ପାଖକୁ ଆଣିଲେ ପିନକଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ସ୍କୃ ଲୁହାକଣ୍ଟାରେ ଲାଗିଯିବ । କାରଣ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ ଯୋଗୁଁ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଚୁମ୍ବକରେ ପରିଣତ ହେଲା । ସୁଇଟ୍‌କୁ ମୁକ୍ତ କଲେ ପିନକଣ୍ଟା ତଳକୁ ଖସି ପଡ଼ିବ । କାରଣ ସ୍କୁ ଲୁହାକଣ୍ଟା ଚୁମ୍ବକତ୍ଵ ହରାଇଲା ।

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥର ଅନୁସନ୍ଧାନ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 2 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
ଏକ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ୍ ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ କରେ । ନିମ୍ନସ୍ଥ ଦ୍ରବଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଦ୍ରବଣ ଅଧୂକ ମିଶାଇଲେ ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜର ରଙ୍ଗ ପୁଣି ଲାଲ ହୋଇଯାଏ ?
(କ) ଚୂନ ପାଣି
(ଗ) ଭିନେଗାର
(ଖ) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(ଘ) ସାଧାରଣ ଲୁଣ ପାଣି
Answer:
(ଗ) ଭିନେଗାର
(ବର୍ଣ୍ଣନା : ଯଦି ଏକ ଦ୍ରବଣ ଲାଲ ଲିଟମସ୍ କାଗଜକୁ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜରେ ପରିଣତ କରେ, ତେବେ ଦ୍ରବଣଟି କ୍ଷାରୀୟ । ଯଦି ଏଥୁରେ ଅଧ‌ିକ ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଯାଏ, ତେବେ ନୀଳ ଲିଟମସ୍ କାଗଜ ପୁନଶ୍ଚ ଲାଲ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ ହେବ ।)

Question 2.
ତୁମକୁ କ, ଖ, ଗ ନାମରେ ୩ ଟି ଅଜଣା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯିବ । କିଏ ଅମ୍ଳୀୟ, କିଏ କ୍ଷାରୀୟ ଓ କିଏ ନିରପେକ୍ଷ ତୁମେ ଜାଣିନାହଁ । ଦ୍ରବଣ-କ ରେ ଲାଲ୍ ଲିସ୍ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଇଲେ ତାହା ନୀଳ ହୁଏ । ଦ୍ରବଣ-ଖ ରେ ଅଳ୍ପ କିଛି ବୁନ୍ଦା ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ ମିଶାଇଲେ ଏହା ଲାଲ ହୁଏ ଓ ଲାଲ ଗୋଲାପରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦାର୍ଥକୁ ଦ୍ରବଣ-ଗ ରେ ମିଶେଇଲେ ତାହା ସବୁଜ ହୁଏ ।
ଉପରୋକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଦ୍ରବଣ କ, ଖ, ଗ ର ପ୍ରକୃତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନସ୍ଥ କେଉଁ ଅନୁକ୍ରମଟି ଠିକ୍ ?
(କ) ଅମ୍ଳୀୟ, ଅମ୍ଳୀୟ ଓ ଅମ୍ଳୀୟ
(ଗ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ଅମ୍ଳୀୟ
(ଖ) ନିରପେକ୍ଷ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
(ଘ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
Answer:
(ଘ) କ୍ଷାରୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ କ୍ଷାରୀୟ
(ବର୍ଣ୍ଣନା : ଦ୍ରବଣ ‘କ’, ଲାଲ ଲିଟମସ୍‌କୁ ନୀଳ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ କରେ ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘କ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଦ୍ରବଣ ‘ଖ’, ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣକୁ ଲାଲ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ କରେ ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘ଖ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଦ୍ରବଣ ‘ଗ’ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସକୁ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ କରେ । ତେଣୁ ଦ୍ରବଣ ‘ଗ’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ ।)

Question 3.
ଚିତ୍ର-କ, ଚିତ୍ର–ଖ ଓ ଚିତ୍ର-ଗ କୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ଯେଉଁଥରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କାଗଜପଟି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତି ପାତ୍ରରେ ଥିବା ଦ୍ରବଣର ପ୍ରକୃତିକୁ ନାମାଙ୍କିତ କର ।

Answer:
ଚିତ୍ର ‘କ’ ରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସ ସବୁଜ ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଏହି ଦ୍ରବଣ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ । ଚିତ୍ର ‘ଖ’ ରେ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସର ବର୍ଣ୍ଣ ଅପରିବର୍ତିତ ରହିଛି, ତେଣୁ ଏହି ଦ୍ରବଣ ନିରପେକ୍ଷ କିମ୍ବା ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ । ଚିତ୍ର ‘ଗ’ ରେ ଗୋଲାପ ରସ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଲାଲ (Bright red) ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି । ତେଣୁ ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ – କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣ ।
ଚିତ୍ର ‘କ’ – ନିରପେକ୍ଷ ବା ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣ
ଚିତ୍ର ‘ଗ’ – ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ

Question 4.
ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ଥିବା ଏକ ତରଳ ନମୁନା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସୂଚକଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନମତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଗଲା ।

ଏହି ପରୀକ୍ଷା ଆଧାରରେ ନିଆଯାଇଥିବା ତରଳ ନମୁନାର ପ୍ରକୃତି ଅମ୍ଳୀୟ କି କ୍ଷାରୀୟ ଚିହ୍ନଟ କର ଓ ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତିର ।
ଯଥାର୍ଥତା :

1. ଲାଲ ଲିଟମସର ବର୍ଷ ପୂର୍ବପରି ଲାଲ ରହିଛି । ତେଣୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ।
2. ନୀଳ ଲିଟମସ ଲାଇ ବର୍ଷରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଏଥୁରୁ ସୂଚନା ମିଳେ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ।
3. ହଳଦୀ, ଅମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ତା’ର ବର୍ଷରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ |
   ଏଥରୁ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମିଳେ ଯେ ତରଳ ପଦାର୍ଥଟି ଅମ୍ଳୀୟ ଅଟେ, କ୍ଷାରୀୟ ନୁହେଁ।

Question 5.
ଲିପିକା ଆଖୁ ବୁଜିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଅମ୍ଳୀୟ କି କ୍ଷାରୀୟ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତାକୁ ଦୁଇଟି ଅଜଣା ଦ୍ରବଣ ଦିଆଗଲା । ସେହି ଦ୍ରବଣ ଦୁଇଟିର ଗୁଣ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଲିପିକା କି କି ସୂଚକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
ଲିପିକା ଘ୍ରାଣସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କରି ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଜାଣିପାରିବ ।
ପିଆଜ ରସ ଏକ ଘ୍ରାଣସୂଚକ ଅଟେ । କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ପିଆଜ ରସର ଗନ୍ଧରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ଏହାର ଗନ୍ଧ ଅପରିବର୍ତିତ ରହିଥାଏ । ଦ୍ରବଣର ଗନ୍ଧ ପରିବର୍ତ୍ତନରୁ ଲିପିକା ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ
ଚିହ୍ନିପାରିବ ।

Question 6.
ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭରେ ଥ‌ିବା ବାର୍ତ୍ତା ଗୋଟିଏ ଧଳା କାଗଜରେ ଲେଖୁବା ପାଇଁ ତୁମେ କେଉଁ କେଉଁ ଉପାଦାନ ବ୍ୟବହାର କରିବ ? ତୁମର ସ୍ରେ ବୋତଲରେ ଏଥିପାଇଁ କ’ଣ ରଖୁବ ? ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସଂଯୋଜନ ଓ ଲେଖାର ରଙ୍ଗକୁ ନେଇ ଏକ ସାରଣୀ ତିଆରି କର ।

ଲେଖୁ ପଦାର୍ଥ	ସ୍ରେ ବୋତଲରେ ଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ	ଫଳାଫଳ ରୂପେ ମିଳୁଥୁବା ବର୍ଷ (ରଙ୍ଗ)
ଚୂନ ପାଣି	ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ୍ – ବାଦାମୀ (ଗେରୁଆ)
ସାବୁନ ପାଣି	ହଳଦୀ ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ୍ – ବାଦାମୀ (ଗେରୁଆ )
ଭିନେଗାର	ଲାଲ ବନ୍ଧାଗୋବି ରସ	ଗୋଲାପି
ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ	ଲାଲ ଗୋଲାପ ପାଖୁଡ଼ାର ରସ	ସବୁଜ

Question 7.
ଅଙ୍ଗୁର ରସ ସହିତ ଲାଲ ଗୋଲାପରୁ ସଂଗୃହୀତ ପଦାର୍ଥ ମିଶାଗଲା । ମିଶ୍ରଣଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଭଳି ଦେଖାଗଲା । ଯଦି ସେ ମିଶ୍ରଣରେ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ମିଶାଯାଏ ତେବେ କ’ଣ ହେବ ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
ଅଙ୍ଗୁର ରସରେ ସାଇଟ୍ରିକ ଅମ୍ଳ ରହିଛି । ଖାଇବା ସୋଡ଼ାର (କ୍ଷାରୀୟ) ଦ୍ରବଣ ଏଥୁରେ ମିଶିବାଦ୍ଵାରା ମିଶ୍ରଣଟି ଅଧୂକ କ୍ଷାରୀୟ ହେବ ଏବଂ ଏହା ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବ କାରଣ ଲାଲ ଗୋଲାପ ରସ କ୍ଷାରକ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 8.
କମଳା ରସ ବ୍ୟବହାର କରି ଜ୍ୟୋତି ତା’ର ଜନ୍ମଦିନରେ ତା’ ଆଈ ପାଖକୁ ଏକ ଗୁପ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ପଠେଇଲା । ବାର୍ତ୍ତାଟି ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଜ୍ୟୋତିର ଆଈଙ୍କୁ ତମେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ କି ? କେଉଁ ସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବାର୍ତ୍ତାଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ପଢ଼ି ହେବ ?
Answer:
କମଳା ରସରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ରହିଛି । ଆଈମା ଗୁପ୍ତ ଖବରକୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଲାଲ ବନ୍ଧାକୋବି ପତ୍ରର ରସ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ । ଏହି ରସ ଅମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସଲେ ଗୋଲାପୀ (pink) ବା ଲାଲ (Reddish) ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ ହେବ । ଫଳରେ କାଗଜରେ ଥ‌ିବା ବାର୍ତ୍ତାଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ପଢ଼ିହେବ ।

Question 9.
ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ କିପରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ ? ଉଦାହରଣ ସହ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
ଲାଲ ଗୋଲାପ ଫୁଲର କେତୋଟି ପାଖୁଡ଼ା ସଂଗ୍ରହ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣିରେ ଭଲଭାବରେ ଧୋଇ ସଫା କରାଯାଉ । ହେମଦସ୍ତା ଓ ପୁଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ଛେଚିଦେଇ ଏକ ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ରଖୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ବୁଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଥୁରେ ଗରମ ପାଣି ଢଳାଯାଉ । ଗ୍ଲାସ ଉପରେ ଘୋଡ଼ଣୀ ରଖୁ 5 ରୁ 10 ମିନିଟ୍ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଉ । ଯେତେବେଳେ ଜଳର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ ହୋଇଯିବ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଛାଣି ପ୍ରାକୃତିକ ଅମ୍ଳ- କ୍ଷାରକ ସୂଚକ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 10.
ତୁମକୁ ଭିନେଗାର, ଖାଇବାସୋଡ଼ାର ଦ୍ରବଣ ଓ ଚିନିର ଦ୍ରବଣ ଏହି ତିନୋଟି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦିଆଯିବ । କେବଳ ହଳଦୀ କାଗଜ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁମେ ସେହି ତିନୋଟି ପଦାର୍ଥର ପ୍ରକୃତି ଚିହ୍ନଟ କରି ପାରିବ କି ? ଏହାର କାରଣ ବର୍ଣନା କର ।
Answer:
ଭିନେଗାର : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା ନିରପେକ୍ଷ ହୋଇପାରେ ।
ଖାଇବା ସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ୍ ବାଦାମୀ ବର୍ଷ ଧାରଣ କରିବ । ତେଣୁ ଏହା ଏକ କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ।
ଚିନି ଦ୍ରବଣ : ଏଥୁରେ ହଳଦୀ କାଗଜର ବର୍ଣ୍ଣରେ କୌଣସି ପରବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଏହା ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା ନିରପେକ୍ଷ ହୋଇପାରେ ।

Question 11.
ଲାଲ୍ ଗୋଲାପରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦାର୍ଥକୁ ଏକ ତରଳ ‘X’ ର ମିଶାଇଲେ ତରଳର ରଙ୍ଗ ସବୁଜ ହୁଏ । କହିଲ, ତରଳ ‘X’ ର ପ୍ରକୃତି କ’ଣ ? ସେ ତରଳ ‘X’ ରେ ଅଧ୍ବକ ଅଁଳା ରସ ମିଶାଇଲେ କ’ଣ ହେବ ?
‍Answer:
ତରଳ ‘X’ କ୍ଷାରୀୟ ଅଟେ କାରଣ ଏହା ଲାଲ ଗୋଲାପର ରସକୁ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିଣତ କରିଛି । ଯଦି ଏଥିରେ ଅଧ‌ିକ ଅଁଳା ରସ ମିଶାଯାଏ ତେବେ ଦ୍ରବଣଟି ଅମ୍ଳୀୟ ହୋଇଯିବ । ଏହା ଫଳରେ ସବୁଜ ବର୍ଷରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟି ଦ୍ରବଣର ବର୍ଣ୍ଣ ଲାଲ (red) ବା ଗୋଲାପୀ (pink) ହୋଇଯିବ ।

Question 12.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ର (flow chart) ର ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର । ଖାଲି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

ଅମ୍ଳାନ ଥରେ ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡା ଖୋଳ ବା ମାର୍ବଲ ଉପରେ ଭିନେଗାର ପକେଇଦେଲା । ଦେଖୁଲା ଭୁରୁ ଭୁରୁ ହୋଇ ଫୋଟକା ବାହାରୁଛି । ପୁଣି ସେ କିଛି ସାବୁନ ପାଣି ନେଇ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଅଣ୍ଡା ଖୋଳ ବା ମାର୍ବଲ ଉପରେ ପ୍ରକାଇଲା । ଦେଖୁଲା ଏଥର କିଛି ଲୁରୁ ଭୁରୁ ହୋଇ ଫୋଟକା ବାହାରୁ ନାହିଁ । ତା’ ଭାଇ ଅସିତ୍ କହିଲେ ମାର୍ବଲ ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ଭିନେଗାର ପକାଇଲେ କ’ଣ ହେଉଛି ଦେଖ । ତେବେ ଭିନେଗାର ପକେଇଲେ କାହିଁକି ଫୋଟକା ବାହାରିବା ଦେଖାଗଲା ଓ ସାବୁନ୍ ଦ୍ରବଣ ପକେଇଲେ କାହିଁକି ଫୋଟକା ଦେଖାଗଲା ନାହିଁ ?
Answer:

Answer:
ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ଓ ମାର୍ବଲ କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥୁବାରୁ ସେଥ‌ିରେ ଅମ୍ଳୀୟ ପ୍ରକୃତିର ଭିନେଗାର ପକାଇଦେଲେ ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ତେଣୁ ଫୋଟକା ବାହାରେ । ମାତ୍ର ସାବୁନପାଣି କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅଣ୍ଡାଖୋଳ ମାର୍ବଲ ଉପରେ ପକାଇଲେ କୌଣସି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ । ତେଣୁ ଫୋଟକା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।

ଅନୁସନ୍ଧାନମୂଳକ ପ୍ରକଳ୍ପ

1. ଅମ୍ଳୀୟ ବା କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ ବ୍ୟବହାର କରି ରଙ୍ଗୋଲୀ ସୃଷ୍ଟି କର ।
   ବିଭିନ୍ନ ଉତ୍ସରେ ଥ‌ିବା ଜଳର ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରକୀୟ ବା ନିରପେକ୍ଷ ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
2. ବର୍ଷାଜଳ, ନଦୀଜଳ, ପୋଖାଜଳ, ନଳକୂପର ଜଳ, କୂଅ ଜଳର ନମୁନା ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କରିପାରିବ ।
3. ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ମୃଭିକାର ନମୁନା ସଂଗ୍ରହ କର ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକୃତି ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ବା ନିରପେକ୍ଷ ନିରୂପଣ କର ।
4. ତୁମ ରାଜ୍ୟର କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାରେ କରାଯାଉଥିବା ହଳଦୀ ଚାଷ ଉପରେ ଅଧ‌ିକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ ।
   ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ କରିପାରିବେ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦ _________ ରୁ ଆସିଅଛି ।
(ii) ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ ବଦଳି _________ ହୋଇଯାଏ ।
(iii) କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ _________ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଲିଟ୍‌ସ୍ _______ ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।
(v) ବର୍ଷା ଜଳରେ ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଅମ୍ଳ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(i) ଆସିଡ଼ସ୍
(ii) ନାଲି
(iii) ସୂଚକ
(iv) ଲାଇକେନ୍
(v) ଅମ୍ଳବର୍ଷା

ପ୍ରଥମ ଶବ୍ଦଦ୍ୱୟର ସମ୍ପର୍କ ଦେଖ୍ ତୃତୀୟ ଶବ୍ଦ ସହ ସମ୍ପର୍କିତ ଶବ୍ଦଟି ଲେଖ ।

(i) ମନୁଷ୍ୟ ପାକସ୍ଥଳୀ : ଲବଣାମ୍ଳ :: ମହୁମାଛି : ________
(ii) ତେନ୍ତୁଳି : ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ :: ଦହି : ________
(iii) ସାବୁନ ପାଣି : କ୍ଷାରକ :: ପାତିତ ଜଳ : ________
(iv) ନୀଳ ଲିଟ୍‌ସ୍‌କୁ ନାଲି : ଅମ୍ଳ :: ନାଲି ଲିଟ୍‌ସ୍‌ ନୀଳ : ________
(v) ସ୍ନେହସାର : ସ୍ନେହାମ୍ଳ :: ପୁଷ୍ଟିସାର : ________
Answer:
(i) ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ,
(ii) ଲାକ୍‌ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ,
(iii) ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ,
(iv) କ୍ଷାରକ,
(v) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ଅମ୍ଳୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ନୀଳ ଲିଟ୍ସ୍ କାଗଜ ବୁଡ଼ାଇଲେ ________ ରଙ୍ଗ ହୁଏ । (ନାଲି, ନୀଳ, ସବୁଜ, ହଳଦିଆ)
(ii) କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ନାଲି ଲିଟ୍‌ସ୍ କାଗଜ ବୁଡ଼ାଇଲେ _________ ରଙ୍ଗ ହୁଏ ।
(ନାଲି, ନୀଳ, ସବୁଜ, ହଳଦିଆ)
(iii) ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ _____ । (ବାଇଗଣ, ଅଁଳା, ଅଙ୍ଗୁର, କମଳାଲେମ୍ବୁ)
(iv) _________ ଏକ ସୂଚକ ପଦାର୍ଥ ଅଟେ । (ଅଙ୍ଗୁର, ମନ୍ଦାରଫୁଲ, ଚିନି, କମଳାରସ)
(v) ଯେଉଁ ପଦାର୍ଥ ଅମ୍ଳ କିମ୍ବା କ୍ଷାରକ ନୁହେଁ, ତାହାକୁ __________ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ । (ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ, ଅମ୍ଳୀୟ ପଦାର୍ଥ, କ୍ଷାରୀୟ ପଦାର୍ଥ, ଭୌତିକ ପଦାର୍ଥ)
(vi) ବଦହଜମ ଖାଦ୍ୟକୁ __________ ପ୍ରଶମିତ କରାଏ । (ଖାଇବାସୋଡ଼ା ଦ୍ରବଣ, ପ୍ରତିଅମ୍ଳ, କ୍ଷାର, ଅମ୍ଳ)
(vii) ଶରୀରର ଆକୃତି, ଉଚ୍ଚତା, ଆଖୁର ରଙ୍ଗ ପ୍ରଭୃତିକୁ _________ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ । (DNA, RNA, ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ, ସ୍ନେହାମ୍ଳ)
Answer:
(i) ନାଲି
(ii) ନୀଳ
(iii) କମଳାଲେମ୍ବୁ
(iv) ମନ୍ଦାରଫୁଲ
(v) ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ
(vi) ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
(vi) DNA

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ସମ୍ପର୍କ ବାଛି ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

A.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଭିନେଗାର	ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ
ଚିନିପାଣି	ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ
ହଳଦୀ	ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
ପୁଷ୍ଟିସାର	ଅମ୍ଳବର୍ଷା
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ	ଆମିନୋଅମ୍ଳ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଭିନେଗାର	ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
ଚିନିପାଣି	ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ
ହଳଦୀ	ପ୍ରାକୃତିକ ସୂଚକ
ପୁଷ୍ଟିସାର	ଆମିନୋଅମ୍ଳ
ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ	ଅମ୍ଳବର୍ଷା

B.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବଦହଜମ	ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
ପିମ୍ପୁଡ଼ି	ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
ଶରୀର କୋଷ	କାଲାମିନ୍
ଆଖର ରଙ୍ଗ	ସ୍ନେହସାର
ସ୍ନେହାମ୍ଳ	DNA

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବଦହଜମ	ପ୍ରତିଅମ୍ଳ
ପିମ୍ପୁଡ଼ି	କାଲାମିନ୍
ଶରୀର କୋଷ	ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
ଆଖର ରଙ୍ଗ	DNA
ସ୍ନେହାମ୍ଳ	ସ୍ନେହସାର

ରେଖାଙ୍କିତ ପଦ ନ ବଦଳାଇ ଭ୍ରମ ଥିଲେ ସଂଶୋଧନ କର ।

(i) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ପ୍ରଶମିତ ପଦାର୍ଥ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଅମ୍ଳ ନାଲି ଲିଟୁମସ୍‌କୁ ନୀଳ କରେ ।
(ii) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଅକ୍‌ ଜାଲିକ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ କଞ୍ଚା ଆମ୍ବ ଅଟେ ।
(v) ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଥିବା ସ୍ନେହାମ୍ଳ ଖାଦ୍ୟ ହଜମରେ ସହାୟକ ହୁଏ । .
Answer:
(i) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକକୁ ଚିହ୍ନିବାକୁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ସୂଚକ କୁହାଯାଏ ।
(ii) କ୍ଷାରକ ନାଲି ଲିଟମସ୍‌ ନୀଳ କରେ ।
(iii) ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ କୁହାଯାଏ ।
(iv) ଅକ୍‌ଲିକ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ପାଳଙ୍ଗଶାଗ ଅଟେ ।
(v) ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଥ‌ିବା ଲବଣାସ୍କ ଖାଦ୍ୟ ହଜମରେ ସହାୟକ ହୁଏ ।

ଚାରୋଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

(କ) ଆମେ ପିଉଥବା ସୋଡ଼ାପାଣିରେ କ’ଣ ଥାଏ ?
(i) ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
(ii) ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(iii) ଲାକ୍‌ଟିକ୍ ଅମ୍ଳ
(iv) କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ
Answer:
(iv) କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ

(ଖ) କାହାଦ୍ଵାରା ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ?
(i) ଏମୋନିୟମ୍
(iii) ଲବଣାମ୍ଳ
(ii) କାଲାମିନ୍
(iv) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ
Answer:
(ii) କାଲାମିନ୍

(ଗ) କେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ମନ୍ଦାର ଦ୍ରବଣ ମିଶିଲେ ରଙ୍ଗ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ ?
(i) ସୋଡ଼ାପାଣି
(ii) ଚିନିପାଣି
(iii) ଲେମ୍ବୁରସ
(iv) ସାମ୍ପୋ
Answer:
(iii) ଖାଇବାସୋଡ଼ା

(ଘ) କାହାଦ୍ଵାରା ବଦଳଜମି ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ?
(i) ଲେମ୍ବୁରସ
(ii) ଭିନେଗାର
(iii) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(iv) ଲୁଣପାଣି
Answer:
(ii) ଚିନିପାଣି

(ଙ) ଆମେ ଖାଉଥବା କେଉଁ ଖାଦ୍ୟରେ ଅମ୍ଳ ନ ଥାଏ ?
(i) ଖାଇବା ସୋଡ଼ା
(ii) ଦହି
(iii) ବିଲାତି ବାଇଗଣ
(iv) ଲେମ୍ବୁ
Answer:
(iii) ଖାଇବାସୋଡ଼ା

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଖଟା ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
ଭିନେଗାର, ଦହି ଖଟା ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥ ଅଟେ ।

(ii) ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ଭିନେଗାର ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳର ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସ ।

(iii) କ୍ଷାରିଆ ଲାଗୁଥୁବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
କ୍ଷାରି ଆ ଲାଗୁଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ପଦାର୍ଥ ହେଲା। ଚୂନପାଣି, ସୋଡ଼ିୟମ ଅକ୍ସାଇଡ ।

(iv) ଆମ ଶରୀରର କୋଷରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:
ଆମ ଶରୀରର କୋଷରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳର ନାମ—ଡିଅକ୍‌ ରାଇବୋ ନ୍ୟୁକ୍ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ।

(v) ଯେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ଲିଟମସର ରଙ୍ଗ ବଦଳେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଯେଉଁ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଇଲେ ଲିଟମସର ରଙ୍ଗ ବଦଳେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ପ୍ରଶମିତ ଦ୍ରବଣ କୁହାଯାଏ ।

(vi) ଲେମ୍ବୁରସରେ ନାଲି ଓ ନୀଳ ଲିଟମସ ବୁଡ଼ାଇଲେ କେଉଁ ରଙ୍ଗ ହେବ ?
Answer:
ଲେମ୍ବୁରସରେ ନାଲି ଓ ନୀଳ ଲିଟମସ ବୁଡ଼ାଇଲେ ନୀଳ, ନାଲି ଲିଟମସ ରଙ୍ଗ ହେବ ଓ ନାଲି ଲିଟମସ ନାଲି ରଙ୍ଗ ରହିବ ।

(vii) କେଉଁଥରେ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
ପାଳଙ୍ଗ ଶାଗରେ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(viii) କମଳା ଓ ଲେମ୍ବୁରେ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
କମଳା ଓ ଲେମ୍ବୁରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(ix) ଆସକର୍‌ବିକ୍ ଅମ୍ଳ କେଉଁଥରେ ଥାଏ ?
Answer:
ଆସକର୍‌ବିକ୍ ଅମ୍ଳ ଅଁଳାରେ ଥାଏ ।

(x) ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ କେଉଁଥିରେ ଥାଏ ?
Answer:
ଟାର୍‌ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ ତେନ୍ତୁଳି, ଅଙ୍ଗୁର, କଞ୍ଚାଆମ୍ବରେ ଥାଏ ।

(xi) ମହୁମାଛିର ଶୁଣ୍ଢରେ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
Answer:
ମହୁମାଛିର ଶୁଣ୍ଢରେ ଫରମିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।

(xii) ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ାରୁ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ?
Answer:
ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ାରୁ ଫରମିକ ଅମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ।

(xiii) ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ କେଉଁଠାରୁ ମିଳେ ?
Answer:
ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ପୁଷ୍ଟିସାରରୁ ମିଳେ ।

(xiv) ସାବୁନ କେଉଁଥୁରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?
Answer:
ସୋଡ଼ିୟମ ହାଇଡ୍ରୋକସାଇଡ|ପୋଟାସିୟମ ହାଇଡ୍ରୋକ୍ ସାଇଡରୁ ସାବୁନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ।

(xv) ଅମ୍ଳ ହେଲେ ଆମେ କେଉଁ କ୍ଷାରକ ଖାଉ ?
Answer:
ଅମ୍ଳ ହେଲେ ଆମେ ମିଲ୍‌କ ଅଫ୍ ମାଗ୍ନେସିଆ ବା ମାଗ୍ନେସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ କ୍ଷାରକ ଖାଉ ।

(xvi) ଅମ୍ଳ, କ୍ଷାର ସହ ମିଶି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କ’ଣ ହୁଏ ?
Answer:
ଅମ୍ଳ କ୍ଷାର ସହ ମିଶି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(xvii) କେଉଁ ଲାଟିନ୍‌ ଶବ୍ଦରୁ ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଆସିଅଛି ।
Answer:
ଆସିଡ଼ସ୍ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଅମ୍ଳ ଶବ୍ଦଟି ଆସିଅଛି ।

(xviii) କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
କୌଣସି ପଦାର୍ଥର ଅମ୍ଳୀୟ କିମ୍ବା କ୍ଷାରୀୟ ଗୁଣକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପଦାର୍ଥକୁ ସୂଚକ କୁହାଯାଏ ?

(xix) କେଉଁ ପଦାର୍ଥରୁ ଲିଟ୍‌ସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?
Answer:
ଲାଇକେନ୍ ପଦାର୍ଥରୁ ଲିଟ୍ସ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ?

(xx) ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ କ’ଣ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ହଳଦୀଗୁଣ୍ଡ କ୍ଷାରୀୟ ଦ୍ରବଣରେ ମିଶିଲେ ଦ୍ରବଣର ରଙ୍ଗ ନାଲି ହୋଇଥାଏ ?

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଅମ୍ଳ ଓ ଦୁଇଟି କ୍ଷାରକର ନାମ ଲେଖ ।
Answer:

1. ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଅମ୍ଳ ହେଲା— ଗନ୍ଧକାମ୍ଳ (H₂SO₄) ଓ ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ (HNO₃) ।
2. ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷାରକ ହେଲା— ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରୋକ୍‌ସାଇଡ୍ — (NaOH) ପୋଟାସିୟମ୍ ହାଇଡ୍ରୋକ୍‌ସାଇଡ୍ (KOH) ।

Question 2.
ଲବଣାସ୍କର ଦୁଇଟି ବିଶେଷତ୍ଵ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଲବଣାମ୍ଳ କୌଣସି ଅମ୍ଳୀୟ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍‌ରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନାହିଁ ।
2. ଆମ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ଝରୁଥ‌ିବା ପାଚକ ରସରେ ଲବଣାମ୍ଳ ଥାଏ । ଏହାର ପରିମାଣ ଅଧ‌ିକ ହେଲେ, ପେଟରେ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଲବଣର ଦୁଇଟି ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

1. ସୋଡ଼ିୟମ୍ ଲବଣକୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
2. କୃତ୍ରିମ ରବର ତିଆରିରେ, ରଙ୍ଗ ଓ କାଗଜ କାରଖାନାରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

Question 4.
ଧାତବ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ସହ ଅମ୍ଳର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟିଲେ କ’ଣ ହୁଏ ?
Answer:

1. ଧାତବ ଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ସହିତ ଅମ୍ଳର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟିଲେ ଧାତବ ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
2. ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଚୂନ ସହ ଲବଣାସ୍କର ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି କ୍ୟାଲ୍‌ ସିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଓ ଜଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । CaO + 2HCl = CaCl₂ + H₂O

Question 5.
ଲବଣ କିପରି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଦୁଇଟି ଲବଣର ନାମ ସହ ତାର ବ୍ୟବହାର ଲେଖ ।
Answer:

• ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
• ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ — ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ୍ ଓ ଲବଣାସ୍କର ରସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ଲବଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
• ଦୁଇଟି ଲବଣର ନାମ ହେଲା – ଖାଇବା ଲୁଣ ଓ ଫିଟିକିରି । ଖାଇବା ଲୁଣକୁ ଖାଦ୍ୟରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଫିଟିକିରି ଦ୍ଵାରା ଜଳକୁ ବିଶୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ ।

Question 6.
ଅମ୍ଳବର୍ଷା କ’ଣ ? ଏହା କିପରି ଓ କାହିଁକି ଏହାର କୁଫଳ କ’ଣ ?
Answer:

• ବର୍ଷାଜଳରେ ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ଅମ୍ଳ ଥିଲେ ଏହାକୁ ଅମ୍ଳବର୍ଷା କୁହାଯାଏ ।
• ବର୍ଷାଜଳରେ, ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ସଲ୍ଫର ଡାକଅକ୍‌ସାଇଡ୍ ଓ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ପରି ପ୍ରଦୂଷକ ମିଶି କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ, ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଓ ଗନ୍ଧକାମ୍ଳ ତିଆରି କରନ୍ତି ।
• ଏହି ସବୁ ଅମ୍ଳବର୍ଷା ଜଳ ସହିତ ମିଶି ଅମ୍ଳବର୍ଷା କ ର ନ୍ତି ।
• ଏହି ଅମ୍ଳବର୍ଷା ଗଛଲତା, ଘରଦ୍ଵାର, ପ୍ରାଚୀନକୀର୍ତ୍ତି ଏପରିକି ତାଜମହଲର ମଧ୍ୟ କ୍ଷତି କ ର ନ୍ତି ।

Question 7.
ଆମ ଖାଦ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଚାରୋଟି ଅମ୍ଳ ନାମ ଲେଖ । ଏହା କେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଥାଏ ଲେଖ ।
Answer:

1. କାର୍ବୋନିକ୍ ଅମ୍ଳ ପେପ୍‌ସି, ଥମ୍‌ପ୍ ଆଦି ପାନୀୟରେ ଥାଏ ।
2. ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ କାଗେଜି ରସରେ ଥାଏ । ଲେମ୍ବୁରସରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଥାଏ ।
3. ଲାକ୍ଷିକ ଅମ୍ଳ ଦହିରେ ଥାଏ ।
4. ଏସିଟିକ୍ ଅମ୍ଳ ଭିନେଗାରରେ ଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରଶମନୀକରଣ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ବୁଝାଇ ଲେଖ ।
Answer:

1. ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରକ ମଧ୍ୟରେ ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଘଟି ଲବଣ ଓ ଜଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଶମନୀକରଣ କୁହାଯାଏ । ଏଥୁସହ ତାପ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
2. ଲବଣ ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ କିମ୍ବା ପ୍ରଶମିତ ହୋଇପାରେ ।
3. ସମୀକରଣ :
   (a) ଅମ୍ଳ + କ୍ଷାରକ → ଲବଣ + ଜଳ (ଉତ୍ପାଦିତ ତାପ)
   (b) ଲବଣାମ୍ଳ (HCI) + ସୋଡି଼ ୟମ୍ ହାଇଡ୍ରେକ୍‌ସାଇଡ୍ (NaOH) → ଖାଇବା ଲୁଣ (NaCI) + ଜଳ (H₂O)
   ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରଶମନୀକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା
4. ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ହଜମ ପାଇଁ ଝରୁଥ‌ିବା ଲବଣାସ୍କର ମାତ୍ରା ଅଧ‌ିକ ହେଲେ, ଖାଦ୍ୟ ବଦହଜମ ହୋଇ ବହୁ କଷ୍ଟଦାୟକ ହୁଏ । ତେଣୁ ପ୍ରତିଅମ୍ଳ ଖାଇ ଏହାକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ ।
5. ପିମ୍ପୁଡ଼ି କାମୁଡ଼ିଲେ ଆମ ଚର୍ମରେ ଫର୍ମିକ୍ ଅମ୍ଳ ପରି ଅମ୍ଳୀୟ ପଦାର୍ଥ ଆସି ପୀଡ଼ା ପ୍ରଦାନ କରେ । ତେଣୁ ଏହା ଉପରେ ଖାଇବା ସୋଡ଼ା କିମ୍ବା କାଲାମିନ୍ ଦ୍ରବଣ ଘଷିଲେ ଏହା ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ।
6. ଶିଳ୍ପ ଆବର୍ଜନା ଜଳରେ ମିଶିଲେ, ଏଥିରେ ଥ‌ିବା ଅମ୍ଳ ଜଳକୁ ଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ମାଛ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳଜୀବମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଅଶେଷ କ୍ଷତି ସାଧନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ କ୍ଷାରକ ପ୍ରୟୋଗ କରି କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ଜଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ ।

Go through 7th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 7 Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium ଚିର ବିକାଶଶୀଳ ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium

Class 7 Science Chapter 1 Odia Medium

କେତେକ ସୃଜନଶୀଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଏହାର ଉତ୍ତର ନମୁନା

Question 1.
ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଳକୁ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ କରିବାକୁ ହେଲେ ଆମେ ଏଥରେ’ କ’ଣ ମିଶାଇ ପାରିବା ?
କିମ୍ବା,
ନାଲି ଚାହାକୁ ସୁସ୍ୱାଦୁ କରିବାପାଇଁ ଆମେ କ’ଣ କରିପାରିବା ?
Answer:
ଅଳ୍ପ କିଛି କ୍ଷୀର ମିଶାଅ ।

Question 2.
କେଉଁ କାରଣରୁ ବିଲେଇ ପାଟିରୁ ଶିକାର ସହଜରେ ଖସି ଯାଇପାରେ ନାହିଁ ?
କିମ୍ବା,
ବିଲେଇର ଦାନ୍ତକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଡର ଲାଗେ କାହିଁକି ?
Answer:
କାରଣ ବିଲେଇର ଦାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବଙ୍କା ।

Question 3.
ମୁଁ ଜଳସ୍ରୋତରେ ଭାସିଗଲେ, ତମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ କି ? କରିପାରିବ କି ?
କିମ୍ବା,
ମୁଁ ବର୍ଷାରେ ଓଦା ହୋଇଗଲେ, ତମେ ମୋତେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ କି ? କରିପାରିବ କି ?
Answer:
ଭୟଭୀତ ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ମୋ ପାଖରେ ଗାମୁଛା ଅଛି ।

Question 4.
୩୦ ରେ ୧୨ ମିଶାଇଲେ ମିଶାଣଫଳ କେତେ ହେବ ?
କିମ୍ବା,
୬ ଟି ସପ୍ତାହରେ କେତୋଟି ଦିନ ରହିଥାଏ ?
Answer:
୪୨

Question 5.
ଜାବଜ୍ନ ନଣ ?
Answer:
ଯେଉଁ ଜଟିଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ଜୀବକୋଷରୁ ଶରୀର ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ଓ ତାହା ଏକ ଜୀବନଚକ୍ର ଦେଇ ଗତି କରିଥାଏ, ତାହାକୁ ଜୀବନ କୁହାଯାଏ ।

Question 6.
ବିଶ୍ଵ କ’ଣ ?
Answer:
ଯାହା ବିଶାଳ ଏବଂ ରହସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହାକୁ ବିଶ୍ଵ କୁହାଯାଏ । ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଶକ୍ତି ରହିଅଛି ।

Question 7.
ସବୁକିଛି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
କାହାକୁ ଅତି ଆପଣାର ଭାବିଲେ ଆମେ ଏକ ସମ୍ମାନଜନକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଉପାୟରେ କହିପାରିବା ‘ତୁମେ ମୋର ସବୁକିଛି’ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(i) ବିଜ୍ଞାନ ଆମକୁ ______ ନେଇଥାଏ ।
Answer:
ମାର୍ଗଦର୍ଶକ

(ii) ପକ୍ଷୀ ଡେଣାର ଉଡ଼ାଣ ______ ତିଆରିରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି ।
Answer:
ଉଡ଼ାଜାହାଜ

(iii) ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ___ ସହ ଜଡ଼ିତ ଅଟେ ।
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ଜଗତ

(iv) ଆମ୍ବରେ ______ ଅମ୍ଳ ରହିଥାଏ ।
Answer:
ଟାଟାରିକ

(v) ବିଲାତି ବାଇଗଣରେ ________ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।
Answer:
ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଓ ଅକ୍‌ଲିକ୍

(vi) ଜିଜ୍ଞାସାର ଅର୍ଥ _____ ଅଟେ ।
Answer:
ଜାଣିବାର ଇଚ୍ଛା

(vii) ଉଡ଼ିବାର ସ୍ୱପ୍ନ _____ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
Answer:
ସରଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ

(viii)ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ନିରନ୍ତର _______ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଟେ ।
Answer:
ଅନ୍ଵେଷଣ

(ix) ମନୁଷ୍ୟର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ________ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ।
Answer:
ସମାଜ

(x) ଲେମ୍ବୁରେ ______ ଅମ୍ଳ ଥ‌ିବାରୁ ଖଟା ଲାଗେ ।
Answer:
ସାଇଟ୍ରିକ୍

ଭିଟି ଭୁଲ୍ ଥିଲେ (✗) ଭୁଲ୍ ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(i) ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ।
Answer:
√

(ii) ପୋଷଣୀୟ ବିଶ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ବିଜ୍ଞାନର ଭୂମିକା ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
✓

(iii) ଆମ୍ବରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।
Answer:
✗

(iv) ବିଲାତି ବାଇଗଣରେ ଲବଣାମ୍ଳ ଥାଏ ।
Answer:
✗

(v) ଟର୍ଚ୍ଚ ବ୍ୟାଟେରୀ ଖରାପ ହେବ। ଏକ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ।
Answer:
✓

(vi) ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ବିଜ୍ଞାନର ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ର ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
✓

(vii) ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ।
Answer:
√

(viii)ଲେମ୍ବୁରେ ଆସ୍‌କରବିକ୍ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ।
Answer:
✗

(ix) ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ୨ ପ୍ରକାର ଯଥା – ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ ।
Answer:
✓

(x) ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।
Answer:
✓

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ବିଜ୍ଞାନର କ୍ଷେତ୍ର	ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(b) ପଦାର୍ଥ	ଟାରଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(c) ଲେମ୍ବୁ	ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
(d) ଆମ୍ବ	ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଓ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ
(e) ବିଲାତି ବାଇଗଣ	ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(a) ବିଜ୍ଞାନର କ୍ଷେତ୍ର	ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ
(b) ପଦାର୍ଥ	ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ
(c) ଲେମ୍ବୁ	ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(d) ଆମ୍ବ	ଟାରଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ
(e) ବିଲାତି ବାଇଗଣ	ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଓ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ

ଅତି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର୍‌

Question 1.
ଗୋଟିଏ ବା ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।
(i) ଆମେ ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖୁବାକୁ ପାଇଥାଇ ?
Answer:
ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖୁବାକୁ ମିଳେ ।

(ii) ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ କେଉଁ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ସମୁଦ୍ରରୁ ଜଳ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ବାଷ୍ପୀଭବନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯାଇଥାଏ ।

(iii) ଆକାଶରୁ ଜଳ କାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରିଆସେ ?
Answer:
ଆକାଶରୁ ଜଳ ବୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରିଆସେ ।

(iv) କେଉଁ ସମୟରେ ଶରୀରର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବହୁତ ଶୀଘ୍ର ହୋଇଥାଏ ? ‍
Answer:
ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ

(v) ବଞ୍ଚିରହିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କଠାରେ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂଗଠିତ ହୁଏ ?
Answer:
ବଞ୍ଚି ରହିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କଠାରେ ଜୈବିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

(vi) ଆମ ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ?
Answer:
ଆମ ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ, ଶ୍ଵାସନ ଓ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହ ।

(vii) ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଘଣ୍ଟା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସମୟ କିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟ କି ରଣକୁ ଦେଖ୍କରି ତା’ର ଛାଇ ଅନୁସାରେ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଉଥିଲା ।

(viii) କିଏ ଆମକୁ ଦେଖ‌ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:
ଆମେ ଆଲୋକର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଦେଖିପାରୁ ।

(ix) ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗରୁ କ’ଣ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଜାଣିହୁଏ ?
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଛାଇ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।

(x) ପୃଥ‌ିବୀରେ ହେଉଥୁବା ଦିନ ଓ ରାତି କାହାର ଆଲୋକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ?
Answer:
ସୂର୍ଯ୍ୟ

କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖି । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

(a) ବିଜ୍ଞାନ (Science) : ଏହା ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହାକି ଜାଣିବାର ଆଗ୍ରହକୁ ଓ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ ଓ ଅଜ୍ଞାତକୁ ଜାଣିବାରେ ଉନ୍ମୁକ୍ତ ମାନସିକତା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ନିରନ୍ତର ଅନ୍ଵେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ପୋଷଣୀୟ ବିଶ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ବିଜ୍ଞାନର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

(b) ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ (Physics) : ବିଜ୍ଞାନର ଯେଉଁ ବିଶେଷ ବିଭାଗରେ ପଦାର୍ଥ, ଏହାର ମୌଳିକ ଉପାଦାନ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ଗତି ଏବଂ ଆଚରଣ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ବଳ ସମ୍ପର୍କିତ ସଭାଗୁଡ଼ିକର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ ।

(c) ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ (Chemistry) : ବିଜ୍ଞାନର ଯେଉଁ ବିଶେଷ ବିଭାଗରେ ପରମାଣୁ, ଅଣୁ ଏବଂ ଆୟନରୁ ତିଆରି ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଯୌଗିକଗୁଡ଼ିକୁ ଗଠନ କରୁଥିବା ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ ।

(d) ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ (Biology) : ବିଜ୍ଞାନର ଯେଉଁ ବିଶେଷ ବିଭାଗରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜୀବଜନ୍ତୁ, ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗଠନ, କାର୍ଯ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧି, ବିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ସମେତ ଜୀବ ନ ର ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ ।

(e) ଭୂ-ବିଜ୍ଞାନ (Geology) : ବି ଜ୍ଞାନର ଯେଉଁ ବିଶେଷ ବିଭାଗରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଗଠନ, ଇତିହାସ, ଭୂମିକମ୍ପ, ଖଣିଜ ଗଠନ ଏବଂ ଜୀବନର ବିବର୍ତ୍ତନ ସହ ଜୀବାଶ୍ମ ଓ ପୃଥ‌ିବୀର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଭୂ-ବିଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ ।

(f) ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Reversible Reaction) : ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଓଲଟା ଯାଇପାରିବ ବା ମୂଳ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଅଣାଯାଇପାରିବ, ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ : ଜଳ ଥଣ୍ଡା ହେଲେ ବରଫ ହୁଏ ଓ ବରଫ ତାପ ପାଇଲେ ଜଳରେ ପରି ଣତ ହୋଇଥାଏ ।

(g) ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା (Irreversible Reaction) : ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଓଲଟାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ବା ଉତ୍ପାଦରୁ ମୂଳ ଅବସ୍ଥା ପାଇବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତାହାକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ : କାଠ ଜଳି ପାଉଁଶରେ ପରିଣତ ହେବା ଏହାର ଏକ ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

(h) ପୋଷଣ (Nutrition) : ଜୀବ ଶରୀରର ଗଠନ, ବୃଦ୍ଧି, ଶକ୍ତି ଆହରଣ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଆହରଣ ଓ ଉପାଦାନ ସଂଗ୍ରହ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ସମ୍ପାଦିତ
ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ପୋଷଣ କୁହାଯାଏ ।

(i) ଶ୍ୱସନ (Respiration) : ପୋଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜୀବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ସରଳ ଉପାଦାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ସୁତରାଂ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ଜୀବ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଖାଦ୍ୟର ଜାରଣ ବା ଦହନ ଘଟି ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ ହେବା ସହିତ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଶ୍ୱସନ କୁହାଯାଏ ।

(j) ପରିବହନ ଓ ସଞ୍ଚାଳନ (Transportation and Circulation) : ଜୀବଦ୍ଵାରା ସଂଗୃହୀତ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ପରିବହନ ଓ ସଞ୍ଚାଳନ କୁହାଯାଏ । ଉଦ୍ଭଦରେ ସଂବାହୀ ଟିସୁ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଶରୀର ରେ ଶି ର ଓ ଧମନୀ ଦ୍ଵାର। ଏହା
ହୋଇଥାଏ ।

(k) ଛାୟା (Shadow) : ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଆକୃତି ଯାହା ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବସ୍ତ ଆଲୋକର ଉତ୍ସକୁ ଅବରୋଧ କରେ, ସେତେବେଳେ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଆଲୋକ ସର୍ବ ଦ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ଏହା କଠିନ ବସ୍ତ ଦେଇ ଗତି କରିପାରୁ ନଥ‌ିବା ଯୋଗୁଁ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି
ହୋଇଥାଏ ।

(l) ଚନ୍ଦ୍ରଗହଣ (Lunar Eclipse) : ଯେତେବେଳେ ମହାକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଅବସ୍ଥାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ପୃଥିବୀର ଛାଇ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ । ଏହି ଛାଇ, ଆଲୁଅର ଖେଳକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଗହଣ କୁହାଯାଏ ।

(m) ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Solar Eclipse) : ଯେତେବେଳେ ମହାକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥାନ କରେ, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପୃଥ‌ିବୀ ଉପରେ ଆଂଶିକ ଭାବେ ପଡ଼ିପାରେ ନାହିଁ । ଏହି ଛାଇ ଆଲୁଅର ଖେଳକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କୁହାଯାଏ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କେତେକ ଫଳ ପାଟିକୁ କାହିଁକି ଖଟା ଲାଗେ ?
Answer:
ଫଳରେ ଅମ୍ଳର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ଖଟା ଲାଗିଥାଏ । ଯଥା ଲେମ୍ବୁରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ, ଆମ୍ବରେ ଟାର୍ ଟାରିକ୍ ଅମ୍ଳ, ଟମାଟୋରେ ସାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ଓ ଅକ୍‌ଲିକ୍ ଅମ୍ଳ ଅଧ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ରହିଥାଏ ।

Question 2.
ପୋଷାକରେ ଲାଗିଥିବା ହଳଦୀ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ବେଳେ କ’ଣ ହୁଏ ?
Answer:
କପଡ଼ାରୁ ହଳଦୀ ଦାଗ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସାବୁନ, ବେକିଂ ସୋଡ଼ା ବା ଧଳା ଭିନେଗାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ରାସାୟନିକଗୁଡ଼ିକ ରଙ୍ଗ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 3.
ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରିକ ବଲ୍‌ବ ଜାଳିବା ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପଦାର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ବଲ୍‌ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ଫିଲାମେଣ୍ଟ ଟଙ୍ଗଷ୍ଟନ୍ ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଉଚ୍ଚ ପ୍ରତିରୋଧୀ ଫିଲାମେଣ୍ଟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହ କରାଇଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ତାପ ଓ ଆଲୋକ ଶକ୍ତିକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଭାବରେ ଝଲସିବାକୁ ଲାଗେ ।

Question 4.
ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି ଲେଖ ।
Answer:
ସାଧାରଣତଃ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ କଠିନ, ନମନୀୟ ଏବଂ ତାପ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ର ସୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି । ମାତ୍ର ଅଧାତୁଗୁଡ଼ିକ କଠିନ ତରଳ ବା ଗ୍ୟାସୀୟ ଏବଂ ତାପ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ରର କୁପରିବାହୀ ଅଟନ୍ତି ।

Question 5.
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତୀ ଓ ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
ଜଳ ବରଫ ହେବା ଏବଂ ବରଫରୁ ପୁନଶ୍ଚ ଜଳ ମିଳିବା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ । କାଗଜ ଜଳି ଅଙ୍ଗାରରେ ପରିଣତ ହେବା ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଉଦାହରଣ ଅଟେ ।

Question 6.
ନିମ୍ନ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଅଟେ ? (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Answer:

1. ବ୍ୟାଟେରୀର କ୍ଷମତା ସରିଯିବା ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ / ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
2. ବରଫ ଜଳରେ ତରଳିବା – ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
3. ଫଳ ପାଚିଯିବା – ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା
4. ପଥରଗୁଣ୍ଡ ହୋଇ ଗୋଡ଼ି ହେବା – ଅପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

Question 7.
ପ୍ରକୃତିରେ ଜଳଚକ୍ର କିପରି ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ ?

Answer:

1. ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣଦ୍ଵାରା ଜଳ ସମୁଦ୍ରରୁ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହୁଏ ।
2. ବାଷ୍ପୀଭୂତ ଜଳକଣା ଆକାଶରେ ଘନୀଭୂତ ହୁଏ
3. ବର୍ଷା କିମ୍ବା ତୁଷାର ପରି ବୃଷ୍ଟିପାତ ଭାବେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଫେରି ଆସେ ।
4. ବର୍ଷାଜଳ ନଦୀ, ହ୍ରଦ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ସଞ୍ଚିତ ହୁଏ । ଉପରୋକ୍ତ ସୋପାନ ଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ପ୍ରକୃତିରେ ଜଳଚକ୍ର ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।

Regular revision with Class 6 Maths MCQ with Answers and Ganita Prakash Class 6 Maths Chapter 5 Prime Time MCQ improves accuracy in objective exams.

MCQ on Prime Time Class 6

Prime Time MCQ Class 6

Class 6 Maths Prime Time MCQ

Question 1.
Which of the following is a factor of 36?
(a) 5
(b) 14
(c) 9
(d) 15
Solution:
(c) 9
We can write 36 = 1 × 36 = 2 × 18 = 3 × 12 = 4 × 9 = 6 × 6
Hence, the factors of 36 are 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 and 36.

Question 2.
Which of the following is a multiple of 15?
(a) 125
(b) 135
(c) 145
(d) 155
Solution:
(b) 135
We can write 135 = 15 × 9.
Hence, 135 is a multiple of 15.

Question 3.
Which of the following is a perfect number?
(a) 4
(b) 5
(c) 6
(d) 8
Solution:
(c) 6
We know that a number for which the sum of all its factors is equal to twice of itself, is called a perfect number.
Factors of 6 are 1, 2, 3 and 6.
Sum of factors of 6 = 1 + 2 + 3 + 6= 12, which is double of number 6.
Hence, 6 is a perfect number.

Question 4.
Which of the following is not a multiple of 24?
(a) 72
(b) 120
(c) 168
(d) 206
Solution:
(d) 206
Clearly, 72 = 24 × 3, 120 = 24 × 5 and 168 = 24 × 7
Hence, 72, 120 and 168 are multiples of 24. But 206 is not a multiple of 24.

Question 5.
Which of the following is not a common multiple of 2 and 5?
(a) 30
(b) 40
(c) 45
(d) 50
Solution:
(c) 45
Clearly, 30 = 2 × 15 = 5 × 6, 40 = 2 × 20 = 5 × 8 and 50 = 2 × 25 = 5 × 10
∴ 30, 40 and 50 are common multiples of 2 and 5.
Since 45 = 5 × 9, 45 is a multiple of 5 but not of 2.
Thus, 45 is not a common multiple of 2 and 5.

Question 6.
Which of the following is a composite number?
(a) 47
(b) 67
(c) 57
(d) 89
Solution:
(c) 57
Factors of 47 are 1 and 47.
Factors of 67 are 1 and 67.
Factors of 57 are 1, 3, 19 and 57.
Factors of 89 are 1 and 89.
Since 57 has more than two factors, 57 is a composite number.

Question 7.
Which of the following numbers is the product of exactly three distinct prime numbers?
(a) 135
(b) 145
(c) 155
(d) 165
Solution:
(d) 165
Every number can be expressed as a product of primes.
135 = 3 × 3 × 3 × 5 (only two prime numbers 3 and 5)
145 = 5 × 29 (only two prime numbers 5 and 29)
155 = 5 × 31 (only two prime numbers 5 and 31)
165 = 3 × 5 × 11 (three distinct prime numbers 3, 5 and 11)

Question 8.
The difference between the prime numbers between 80 and 90 is:
(a) 6
(b) 7
(c) 8
(d) 9
Solution:
(a) 6
The prime numbers between 80 and 90 are 83 and 89.
Hence, the required difference = 89 – 83 = 6

Question 9.
Which of the following are co-prime?
(a) 8 and 14
(b) 12 and 15
(c) 14 and 15
(d) 18 and 21
Solution:
(c) 14 and 15
Factors of 14 are 1, 2, 7 and 14.
Factors of 15 are 1, 3, 5 and 15.
Since 1 is the only common factor of 14 and 15, they are co-prime.

Question 10.
Which of the following are twin primes?
(a) 3 and 7
(b) 11 and 13
(c) 13 and 19
(d) 17 and 23
Solution:
(b) 11 and 13
Twin primes are pairs of primes having a difference of 2.
13 – 11 = 2
Hence, 11 and 13 are twin primes.

Question 11.
The smallest number having four different prime factors is:
(a) 210
(b) 215
(c) 230
(d) 240
Solution:
(a) 210
The smallest number, having four different prime factors, will be obtained as the product of the first four prime numbers.
The first four smallest prime numbers are 2, 3, 5 and 7.
Thus, the required number = 2 × 3 × 5 × 7 = 210

Question 12.
The prime factorisation of 44100 is:
(a) 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 5 × 7
(b) 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 5 × 7 × 7
(c) 2 × 3 × 5 × 5 × 5 × 7 × 7
(d) 2 × 3 × 3 × 5 × 7 × 7 × 7
Solution:
(b) 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 5 × 7 × 7
The prime factorisation of 44100 is
44100 = 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 5 × 7 × 7

Question 13.
In prime factorisation of 2250, number 5 appears:
(a) 1 time
(b) 2 times
(c) 3 times
(d) 4 times
Solution:
(c) 3 times
The prime factorisation of 2250 is 2250 = 2 × 3 × 3 × 5 × 5 × 5.

Here, 2 appears once, 3 appears 2 times and 5 appears 3 times.

Question 14.
Which one of the following numbers is divisible by 8?
(a) 7634452
(b) 4078376
(c) 7232854
(d) 5736500
Solution:
(b) 4078376
For a number to be divisible by 8, the number formed by its last three digits should be divisible by 8.
The number formed by the last three digits of 4078376 is 376.
Since 376 = 8 x 47, it is divisible by 8.
Thus, 4078376 is divisible by 8.

Question 15.
Which one of the following numbers is divisible by all of 2, 4, 5, 8 and 10?
(a) 72460
(b) 73360
(c) 78945
(d) 76390
Solution:
(b) 73360
We know that if a number is divisible by 5 and
8, then it is also divisible by 2, 4 and 10.
All four numbers end with either ‘0’ or ‘5’, therefore they are divisible by 5.
The number formed by the last three digits of 73360 is 360.
Since 360 = 8 × 45, it is divisible by 8.
Thus, 73360 is divisible by 8.
So, 73360 is divisible by all of 2, 4, 5, 8 and 10.

Question 16.
Which digit should replace * so that the number 80405*6 is divisible by 4?
(a) 2
(b) 0
(c) 5
(d) 8
Solution:
(c) 5
For a number to be divisible by 4, the number formed by its last two digits should be divisible by 4.
Digits 1, 3, 5, 7 or 9 can replace * because 16, 36, 76 and 96 are divisible by 4.
Thus, 8040516, 8040536, 8040556, 8040576 and 8040596 are divisible by 4.

Question 17.
Which one of the following numbers is divisible by 10?
(a) 101010
(b) 232323
(c) 656565
(d) 727272
Solution:
(a) 101010
Since 101010 ends with digit 0, it is divisible by 10.

Question 18.
Which of the following statements are true?
(i) A number which is divisible by 10 will always be divisible by 2 also.
(ii) Every multiple of 5 ends with 5 only.
(iii) A factor of a number is always equal to or smaller than the number.
(iv) A composite number has more than 2 factors.
Choose the correct option from the following:
(a) (i) and (iii) only
(b) (ii) and (iii) only
(c) (i), (iii) and (iv)
(d) (iii) and (iv) only
Solution:
(c) (ii) and (iv)
We know that a number is divisible by 10 if it ends with 0.
And, if a number ends with 0, it is also even and hence divisible by 2.
So, any number that is divisible by 10 is divisible by 2.
Alternative explanation:
10 = 2 × 5, which means if a number is divisible by 10, it must also be divisible by both 2 and 5, since they are the factors of 10. Thus, statemen (i) is true.
We know that a number is divisible by 5 or a multiple of 5 if it ends with either 0 or 5.
Thus, statement (ii) is false.
We know that a factor divides a number exactly, without leaving any remainder. So, it cannot be greater than the number itself. The largest factor a number can have is the number itself. Thus, statement (iii) is true.
We know that a number is said to be composite if it has more than 2 factors.

Question 19.
Which of the following is/are not the correct prime factorisation?
(i) 144 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3
(ii) 225 = 3 × 3 × 5 × 5
(iii) 100 = 2 × 5 × 10
(iv) 160 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 5
Choose the correct option from the following:
(a) (i) and (iii)
(b) (ii) and (iii)
(c) (ii) and (iv)
(d) (iii) and (iv)
Solution:
(a) (i) and (iii)
Prime facionsation of 1 44 = 2 × 2 × 2 × 2 × 3 × 3
Prime factorisation of 225 = 3 × 3 × 5 × 5
Prime factorisation of 100 = 2 × 2 × 5 × 5
Prime factorisation of 160 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 5

Thus, in the given prime factorisations, prime factorisation of 144 and 100 are incorrect.

Question 20.
Which of the following numbets can be expressed as the product of 4 distinct primes?
(i) 462
(ii) 315
(iii) 1155
(iv) 1925
Choose the correct option from the following:
(a) (i) and (ii)
(b) (i) and (iii)
(c) (ii) and (iv)
(d) (iii) and (iv)
Solution:
(b) (i) and (iii)
Prime factorisation of 462 = 2 × 3 × 7 × 11 (Product of 4 distinct primes)
Prime factorisation of 315 = 3 × 3 × 5 × 7 (Product of only 3 distinct primes)
Prime factorisation of 1155 = 3 × 5 × 7 × 11 (Product of 4 distinct primes)
Prime factorisation of 1925 = 5 × 5 × 7 × 11 (Product of only 3 distinct primes)

Thus, the prime factorisation of 462 and 1155 have four distinct primes.

Prime Time Class 6 Assertion and Reason Questions

The following questions are Assertion and Reason based questions. Two statements are given, one labelled as Assertion (A) and the other is labelled as Reason (R). Select the correct answer to these questions from the codes (a), (b), (c) and (d) as given below.
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 1.
(A): The common factors of two numbers can never be greater than the smaller number.
(R): If a number is divisible by another, the second number is called a factor of the first.
Solution:
(a) (a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
When a number is divisible by another, the second number is called a factor of the first number. Since second number can never be greater than the first number, the factors of a number are always smaller than or equal to the number. Therefore, the common factors of two numbers can never be greater than the smaller number.
Hence, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 2.
(A): 8 is one of the factors of 36.
(R): Every factor of a number N is always smaller than or equal to N.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We can write 36 = 1 × 36 = 2 × 18 = 3 × 12 = 4 × 9 = 6 × 6.
∴ 1,2, 3,4,6, 9,12, 18 and 36 are factors of 36.
Thus, 8 is not a factor of 36.
Every factor of a number is always smaller than or equal to the number.
Hence, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

Question 3.
(A): 4 is one of the factors of 44.
(R): Every factor of a number N is always smaller than N.
Solution:
(c) A is true but R is false.
We can write 44 = 1 × 44 = 2 × 22 = 4 × 11.
∴ 1,2, 4, 11, 22 and 44 are factors of 44.
Thus, 4 is one of the factors of 44.
44 also is a factor of 44, but 44 is not smaller than 44.
Every factor of a number is either smaller than or equal to the number.
Hence, Assertion (A) is true, but Reason (R) is false.

Question 4.
(A): 148725 is divisible by 5.
(R): If a number ends with either digit ‘O’ or ‘5’, then the number is divisible by 5.
Solution:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
We know, if a number ends with either digit ‘0’ or ‘5’, then the number is divisible by 5.
Thus, 148725 is divisible by 5.
Hence, both Assertion (A) and Reason (R) are true, and Reason (R) is the correct explanation of Assertion (A).

Question 5.
(A): 425783 is divisible by 2.
(R): If a number ends with either digit ‘0’ or ‘5’, then the number is divisible by 5.
Solution:
(d) A is false but R is true.
We know, if a number ends with digit 0, 2, 4, 6 or 8, then the number is divisible by 2.
But 425783 ends with the digit 3, therefore it is not divisible by 2.
And, if a number ends with either digit ‘0’ or ‘5’, then the number is divisible by 5.
Hence, Assertion (A) is false, but Reason (R) is true.

Prime Time Class 6 Fill in the Blanks

Question 1.
21 is a multiple of _________ and _______ .
Solution: 3, 7
We can write 21 = 3 × 7.
21 is a multiple of 3 and 7.

Question 2.
The smallest number that is a multiple of all the numbers from 1 to 10 is ______.
Solution: 2520
We know that, 8 is a multiple of 1, 2, 4 and 8.
9 is a multiple of 1, 3 and 9.
8 × 9 is a multiple of 6.
5 × 8 × 9 is a multiple of 5 and 10. [As 5 x 8 = 40 is a multiple of 5 and 10.]
5 × 7 × 8 × 9 is a multiple of 7.
∴ The required smallest number is 5 × 7 × 8 × 9 = 2520.
Hence, the smallest number that is a multiple of all the numbers from 1 to 10 is 2520.

Question 3.
The smallest 2-digit composite number is ________.
Solution: 10
The smallest 2-digit composite number is 10.

Question 4.
The number 1 is _______ a prime _______ a composite number.
Solution: neither, nor
The number 1 is neither a prime nor a composite number.

Question 5.
The largest 2-digit prime number is _________.
Solution: 97
The largest 2-digit prime number is 97.

Question 6.
The total number of even prime numbers is ________.
Solution: 1
2 is the only even prime number.
Thus, the total number of even prime numbers is 1.

Question 7.
The smallest number whose prime factorisation has three different prime numbers is _________.
Solution: 30 (2 × 3 × 5)
A smallest number, having three different prime factors, will be obtained as the product of the first three prime numbers. The first three smallest prime numbers are 2, 3 and 5.
Thus, the smallest number whose prime factorisation has three different prime numbers is 30 (2 × 3 × 5).

Question 8.
The prime factorisation of the smallest 4-digit number is ________.
Solution: 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5
The smallest 4-digit number is 1000.
Prime factorisation of 1000 is 1000 = 10 × 10 × 10
= (2 × 5) × (2 × 5) × (2 × 5)
= 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5
Hence, the prime factorisation of the smallest 4-digit number is 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5.

Question 9.
The largest prime number in prime factorisation of the largest 4-digit number is _______.
Solution: 101
The largest 4-digit number is 9999.
Prime factorisation of 9999 is 9999 = 9 × 1111
= (3 × 3) × 11 × 101 = 3 × 3 × 11 × 101
Thus, the largest prime number in prime factorisation of the largest 4-digit number is 101.

Question 10.
The largest 4-digit palindromic number divisible by 4 is __________ .
Solution: 8888
The largest 4-digit palindromic number divisible by 4 is 8888.

Question 11.
The largest 6-digit number divisible by 8 is ________.
Solution: 999992
The largest 6-digit number divisible by 8 is 999992.

Question 12.
Smallest digit to replace * so that the number 2317*4 is divisible by 11 is ________.
Solution: 0
Given, 2317*4 is divisible by 11.
Sum of its digits in odd places = 4 + 7 + 3= 14
Sum of its digits in even places = * + 1 + 2 = * + 3
Difference between the two sums = 14 – (* + 3) = 11 -*
So, smallest digit to replace * is 0.