Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

Students can use Class 5 Math Odia Medium Question Answer and Class 5 Maths Chapter 3 Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ to check their answers after solving exercises.

5th Class Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium

Class 5 Maths Chapter 3 Odia Medium

Page No. (୩୨ to ୩୬)

Question 1.
ଚିତ୍ରରେ କେଉଁ ପିଲାଟି ପୁରା ଘୁରିଗଲା ? କେଉଁ ପିଲାଟି ଅଧା ଘୂରିଲା ? ତୁମେ କିପରି ଜାଣିଲ ? ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 1
Solution:
ଚିତ୍ରରେ ପିଲା ‘ଖ’ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିଛି, କାରଣ ୨ୟ ଚିତ୍ରରେ ‘ଖ’ ୧ମ ଚିତ୍ର ପରି ସମାନ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଲି ସାରିଛି, ଅର୍ଥାତ୍‌ ୩୬୦° ଘୂରିଛି ।
ପିଲା ‘କ’ ଅଧା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିଛି କାରଣ, ୨ୟ ଚିତ୍ରରେ, ‘କ’ ୧ମ ଚିତ୍ର ତୁଳନାରେ ବିପରୀତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିଛି, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସେ ଅଧାବାଟ ବୁଲିଯାଇଛି ।

Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

Question 2.
ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ତୁମେ ଘୂର୍ଶନ ଘୂରିବା ସ୍ଥିତି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ । ତାହାର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Solution:
ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କିଛି ଉଦାହରଣ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା :
(i) ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ, ଚତୁର୍ଥାଂଶ, ଅଧା ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ।
(ii) କବାଟ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଦ୍ଵାରବନ୍ଧ ବୁଲାଇବା ।
(iii) ତାଲାରେ ଚାବି ବୁଲାଇବା (ଫିଟାଇଲା ବେଳେ ଓ ଖୋଲିବା ସମୟରେ)
(iv) ସାଇକେଲ୍‌ର ହ୍ୟାଣ୍ଡେଲ ବୁଲାଇବା ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 2
ଆଶୁତୋଷ ଓ ସବିତା ଦୁଇଜଣ ଗୋଲାକାରରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ପାଦକୁ ଏକ ଜାଗାରେ ସ୍ଥିର ରଖ୍ ଘୂରୁଛନ୍ତି ।
ଆଶୁତୋଷ ଏକ ପୂର୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରି ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃତ୍ତ ତିଆରି କଲା । ସବିତା ଅଦ୍ଧ ଘୂର୍ଶନ କରି ଏକ ଅର୍ଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକୃତି ତିଆରି କରୁଛି ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 3

ଗୋଟିଏ ବଡ ଦୋଳି ଏକ ପୁଷ୍ପ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ, ଯେତେବେଳେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ସ୍ଥିତି S କୁ ଫେରିଆସେ । ଲୀମା ସମାନ ଦିଗରେ ଦୁଇଟି ଅର୍ବ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 4
ଏହା ଏକ ………………………… ଘୁର୍ଣ୍ଣନ ପରି । ଯଦି ସେ ସମାନ ଦିଗରେ ୨ଟି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଘୁର୍ଣ୍ଣନ କରେ, ତେବେ କ’ଣ ହେବ ?
Solution:
ଏହା ଏକ ଅର୍ବ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପରି । (∵ ୨ଟି \(\frac{୧}{୪}\) = ୨ × \(\frac{୧}{୪}\) = \(\frac{୧}{୨}\))

Question 3.
ଏହା ଏକ …………………………. ଘୁର୍ଣ୍ଣନ ପରି । ଯଦି ସେ ସମାନ ଦିଗରେ ୪ଟି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ, ତେବେ କ’ଣ ହେବ ?
Solution:
ଏହା ଏକ ପୂର୍ବ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପରି । (ଯେହେତୁ ୪ଟି \(\frac{୧}{୪}\) = ୪ × \(\frac{୧}{୪}\) = ୧)

Question 4.
ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଏପରି କିଛି ବସ୍ତୁର ନାମ ଲେଖ, ଯାହା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସହିତ ଜଡିତ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ( ପାଣି ଟ୍ୟାପ୍) …………………. ………………. ………………… ……………….. ଓ ……………………… ।
Solution:
ବୋତଲ ଠିପି, ଚାବି, କବାଟ୍ ହ୍ୟାଣ୍ଡଲ, ଷ୍ଟିଅରିଂ ଚକ, ସାଇକେଲ ଚକ ଓ ଘଣ୍ଟାର କଣ୍ଟା ।

Question 5.
ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବାଧ‌ିକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଘୁର୍ଣ୍ଣନ କେତେ ? ଯାଞ୍ଚ କରି ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 5
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 6

• ଉପରୋକ୍ତ ବସ୍ତୁ ଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ଅର୍ଦ୍ଧ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ କି ? ତଳେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖ ।
Solution:
କୌଣସିଟି ନୁହେଁ ।

• ଅନ୍ୟକୌଣସି ବସ୍ତୁ ଗୁଡିକ ପୂର୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ କି ? ତଳେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖ :-
Solution:
ଫାଇଲ୍ କଭର୍, ଚକ, ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା, ସିଲିଂ ଫ୍ୟାନ୍ ବ୍ଲେଡ୍, ପୃଥ୍ବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ଘୂରିବା ।

Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

ଆସ କାମଟି କରିବା 

(କ) କାଗଜ ପଙ୍ଖା ତିଆରି କରିବା । ଖଣ୍ଡିଏ ଆୟତାକୃତି କାଗଜ ନିଅ । ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ପରି ପ୍ରତି ୨ ସେ.ମିରେ ଭାଙ୍ଗ କର । ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଉଥ‌ିବା ଆଇସ୍କ୍ରିମ୍ କାଠି ଲଗାଇ ଏକ କାଗଜ ପଙ୍ଖା ତିଆରି କର ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 7
କାଗଜ ପଙ୍ଖାର ଗୋଟିଏ ପଟକୁ ସ୍ଥିର ରଖ୍ ଏଥୁରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା କୋଣକୁ ଦେଖ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 8
ପିଇବା ପାଇପ୍ (ଷ୍ଟୁ) କିମ୍ବା ପଙ୍ଖାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ଆକୃତି କର । ଆଉ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ଘୂରାଅ । ଦୁଇଟି ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ଆକୃତିକୁ ମିଶାଇଲେ ଆଉ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ଆକୃତି ହେବ କି ?
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 9
Solution:
ହଁ । ଦୁଇଟି ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ମିଶି ପୁନର୍ବାର ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ହୋଇପାରିବ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ : ୪୦° ଓ ୪୫° ଦୁଇଟି ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ । ସେମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି = ୪୦°+ ୪୫° = ୮୫° ମଧ୍ୟ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ।

(ଖ) ତୁମେ ବୋଧହୁଏ ଖାତାର ମୋଟା ମଲାଟ କିମ୍ବା କାର୍ଡବୋର୍ଡର ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ଘର ତିଆରି କରିଥାଇପାର । ଘରେ ଚିହ୍ନିତ ଥିବା କୋଣ ଗୁଡିକୁ ଦେଖ । ତୁମେ ଏହି ଘରେ କେଉଁ କୋଣ ଗୁଡିକୁ ଦେଖୁପାରୁଛି ?
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 10
ତୁମେ ଉତ୍ତର ଗୁଡିକ ସମକୋଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ କିମ୍ବା ସ୍ଥୂଳକୋଣ ଭାବରେ ଲେଖ ।
(କ) …………………….
(ଖ) …………………….
(ଗ) …………………….
(ଘ) …………………….
(ଙ) …………………….
(ଚ) …………………….
(ଛ) …………………….
(ଜି) …………………….
Solution:
(କ) ସ୍ଥୂଳକୋଣ
(ଖ) ସମକୋଣ
(ଗ) ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ
(ଘ) ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ
(ଙ) ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ
(ଚ) ସମକୋଣ
(ଛ) ସମକୋଣ
(ଜି) ସ୍ଥୂଳକୋଣ

(ଗ) ତୁମ ଖାତାରେ ୨ଟି ସମକୋଣ, ୨ଟି ସ୍ଥୂଳକୋଣ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ଥ‌ିବା ଏକ ୫ ପାର୍ଶ୍ଵ ବିଶିଷ୍ଟ ଆକୃତି ତିଆରି କର ।
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 11
(i) ଗୋଟିଏ ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ ∠କ
(ii) ୨ଟି ସ୍ଥୂଳକୋଣ ∠ଖ ଓ ନଡ
(iii) ୨ଟି ସମକୋଣ ∠ଗ ଓ ∠ଘ

(ଘ) ନିମ୍ନ ବ୍ୟାୟାମକାରୀ ମାନଙ୍କର ଗୋଡ଼ ମଝିରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥ‌ିବା କୋଣ ଗୁଡିକୁ ଦେଖ । ଏଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ, ସ୍ଥୂଳକୋଣ, ସମକୋଣ ବା ସରଳକୋଣ ଚିହ୍ନଟ କରି ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 12
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 13
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 14

କୋଣ ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ର

Page No. (୩୬ to ୩୭)

ଆସ ଆମେ ଆମର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ।

(କ) ଏକ ଟ୍ରେସିଂ କାଗଜରୁ ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତ କାଟି ଏହାକୁ ଆଠଟି ସମାନ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗ ।
ମଝିରେ ଗୋଟିଏ ପାଇପ୍ ଲଗାଇ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଭଳି ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 15
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 16

(ଖ) ବର୍ତ୍ତମାନ, ଏହା କରି ଦେଖାଅ ।
• ପାଇପ୍‌ରେ \(\frac{୧}{୮}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କୁ ଦେଖାଅ ।
• ପାଇପ୍‌ରେ \(\frac{୨}{୮}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନକୁ ଦେଖାଅ ।

\(\frac{୨}{୮}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କଲାବେଳେ ତୁମେ କେଉଁ କୋଣ ପାଇଲ ?
(ଗୋଟିଏ \(\frac{୧}{୮}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଚଉଠ ବା \(\frac{୧}{୪}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ଅଧା ।)
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 17
\(\frac{୨}{୮}\) ଘୂର୍ଶନ କଲାବେଳେ ଆମେ \(\frac{୨}{୮}\) = \(\frac{୧}{୪}\) ଘୂର୍ଶନ ପାଇଲୁ । କୋଣର ପରିମାଣ = ୯୦° = ସମକୋଣ ।

ଘୂର୍ଶନ କଲାବେଳେ ତୁମେ କେଉଁ କୋଣ ତିଆରି କଲ ? \(\frac{୫}{୮}\), \(\frac{୬}{୮}\), \(\frac{୭}{୮}\)ଏବଂ \(\frac{୮}{୮}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିବା ଜାରି ରଖ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖ ଯେ କେତେବେଳେ ତୁମେ ଗୋଟିଏ \(\frac{୩}{୪}\) ଘୂର୍ଶନ ଓ ପୂର୍ବ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଶେଷ କରିପାରିଛ ।
Solution:
ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କଲାବେଳେ ଆମେ ନିମ୍ନକୋଣଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି କଲୁ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 18
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 19

Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

ଚିନ୍ତା କରି ଦେଖ

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖତ ବୃତ୍ତ ଗୁଡିକରେ \(\frac{୧}{୨}\), \(\frac{୧}{୪}\) ଏବଂ \(\frac{୧}{୮}\)ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ଶେଷ ବିନ୍ଦୁ ଗୁଡିକ ଦର୍ଶାଉଛି । ତୀର ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କନ କରି ଏହାକୁ ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁ ଗୁଡିକ ଦେଖାଅ ।
(ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 20
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 21

କୋଣ ମାପ ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ

Page No. (୩୭ to ୪୦)

Question 1.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଟ୍ରେସିଂ କାଗଜରୁ ଏକ ବୃତ୍ତ କାଟ । ପ୍ରଥମ ବୃତ୍ତକୁ ଦୁଇଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ ଏବଂ ତାପରେ ଏହାକୁ ପୁଣିଥରେ ୩ ସମାନ ଭାଗରେ ଭାଙ୍ଗିଦିଅ । ବୃତ୍ତର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ପାଇପ୍ ଲଗାଅ । ଆରମ୍ଭ ବିନ୍ଦୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ \(\frac{୧}{୬}\), \(\frac{୨}{୬}\) ଅବଧରେ ଚିହ୍ନ ରଖ । ଯାହାଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତ ହେବ ।

ବୃତ୍ତର \(\frac{୧}{୬}\), \(\frac{୨}{୬}\) ଅଂଶ କାଟି ଦିଅ । ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ \(\frac{୧}{୬}\) ଅଂଶକୁ ପୁଣି ଅଧାରେ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅ । \(\frac{୧}{୬}\) ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ଅଧା ସହିତ ପାଇପ୍‌ର କେଉଁ ଘୂର୍ଶନ ସମାନ ହେବ । ତୁମେ କହିପାରିବ କି ? ଏହା \(\frac{୧}{୨}\) ପୂର୍ଶନ ସହ ସମାନ ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଅଂଶ ଗୁଡିକୁ ଏକ ମୋଟା କାଗଜ ବା କାର୍ଡବୋଡରେ ଲଗାଅ । ଏହାକୁ ତୁମେ କୋଣ ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 22
Solution:
ସୋପାନ – ୧ : ଟ୍ରେସିଂ କାଗଜରୁ ଏକ ବୃତ୍ତ ଆକୃତିର କାଗଜକାଟ ଏହାକୁ ସମାନ ଅଧା କରି ଭାଙ୍ଗ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 23
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 24

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣର ପରିମାଣକୁ ଅନୁମାନ କର । ତା’ପରେ କୋଣ ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଉତ୍ତରଟି ଠିକ ହେଲା କି ନାହିଁ ଦେଖ । ତୁମକୁ ବିଭିନ୍ନ ମାପର ଯୋଗ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡିପାରେ । ଏହା ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣ ସୁକ୍ଷ୍ମକୋଣ, ସମକୋଣ କିମ୍ବା ସୁଳକୋଣ କି ନୁହେଁ କୁହ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 25
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 26

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୀର ଦ୍ବାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ମାପ ଅନୁମାନ କରି । କୋଣ ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଠିକ୍ କି ନୁହେଁ ପରୀକ୍ଷା କରି ଦେଖାଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 27
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 28

Question 3.
ଦିଆଯାଇଥିବା ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣକୁ ମାପ । ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅନୁସାରେ କୋଣ ଗୁଡିକର ମାପକୁ ଲେଖ ଏବଂ ସେଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସୂକ୍ଷ୍ମକୋଣ, ସ୍ଥୂଳକୋଣ କିମ୍ବା ସମକୋଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 29
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 30

Question 4.
ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ରେଖା ଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଘୁର୍ଶନ ପାଇଁ କୋଣ ଅଙ୍କନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 31
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 32

Question 5.
ତୁମ ଖାତାରେ ନିମ୍ନଲିଖ ଘୁର୍ଣ୍ଣନ ଗୁଡିକ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ କୋଣ ଗୁଡିକୁ ଅଙ୍କନ କର ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 33
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 34

Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

Question 6.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଘଣ୍ଟାର ମିନିଟ୍ କଣ୍ଟା କେତେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ତାହା ଅନୁମାନ କରି କୁହ । ମିନିଟ୍ କଣ୍ଟାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ଥିତି ଦିଆଯାଇଛି । ଘଣ୍ଟା ଚିତ୍ର ଉପରେ ମିନିଟ କଣ୍ଟାର ଶେଷ ସ୍ଥିତି ଅଙ୍କନ କର । ତୁମର ଉକ୍ତିକୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 35
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 36
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 37
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 38
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 39

କେଉଁ ଦିଗରେ ?

Question 1.
ଘଣ୍ଟାର କଣ୍ଟା ଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ଦିଗରେ ଗତି କରନ୍ତି ?
Solution:
ଘଣ୍ଟାର କଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ବାମରୁ ଡାହାଣ ଦିଗକୁ ଗତି କରିଥାଆନ୍ତି । ଘଣ୍ଟାର କଣ୍ଟା ଯେଉଁ ଦିଗରେ ବୁଲେ (ଘୂରେ) ତାହାକୁ ଘଣ୍ଟା ଅନୁକ୍ରମିକ ଗତି (ବ୍ଲକ ୱାଇଜ୍) ବା, ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଏହାର ବିପରୀତ ଗତିକୁ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତିକ୍ରମିକ ଗତି / (ଆଣ୍ଟି କ୍ଲକ ୱାଇଡ୍) ବା ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଗତି କୁହାଯାଏ ।

Question 2.
ତଳେ ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଥରେ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି । ସେମାନେ କେଉଁ ଦିଗରେ ଗଲେ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 40
Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 41
(a) ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ । (b) ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ । (c) ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ । (d) ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ।

Question 3.
ଚେଷ୍ଟାକର : ଗୋଟିଏ ପାଣିକଳ ଖୋଲିବା ସମୟରେ ଏକ ଢାଙ୍କୁଣୀ ଖୋଲିବା କିମ୍ବା ନଟ୍ ଢିଲା କରିବା ସମୟରେ, ସେମାନଙ୍କର ଗତିର ଦିଗକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକର । ସେମାନେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବା ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଗତି କରନ୍ତି କି ?
Solution:
ସେମାନେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଗତି କରନ୍ତି ।

Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ

ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ସହିତ ମଜା

Page No. (୪୦ to ୪୧)

Question 1.
ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଣୀରେ ପିଲାମାନେ ଏକ ଖେଳ ଖେଳୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥରେ ଶିକ୍ଷକ / ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ସେମାନଙ୍କୁ କେଉଁଦିଗରେ ଘୂରିବାକୁ ହେବ କୁହନ୍ତି । ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ କରିବା ପରେ ପିଲାମାନେ କେଉଁ ଦିଗକୁ ମୁହାଁଇବେ ବୁଝି ସାରଣୀଟି ପୂରଣ କର ।
ଆରମ୍ଭ କରିବା ସମୟର ଦିଗକୁ ସାରଣୀରେ ଦିଆଯାଇଛି ।

Solution:
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 43
(ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

ଆରମ୍ଭ ସମୟର ଦିଗ ଘୁର୍ଣ୍ଣନ ଶେଷ ସମୟର ଦିଗ
ଉତ୍ତର ଦୁଇଟି ସମକୋଣ, ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗ ଦକ୍ଷିଣ
ଦକ୍ଷିଣ ଦୁଇଟି ସମକୋଣ, ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଉତ୍ତର
ପୂର୍ବ ଚାରୋଟି ସମକୋଣ, ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ପୂର୍ବ
ପଶ୍ଚିମ ଚାରୋଟି ସମକୋଣ, ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗ ପଶ୍ଚିମ
ଉତ୍ତର ପାଞ୍ଚଟି ସମକୋଣ, ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ପୂର୍ବ
ଦକ୍ଷିଣ ୩ଟି ସମକୋଣ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ, \(\frac{୧}{୨}\) ସମକୋଣ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗ, \(\frac{୧}{୨}\)  ସମକୋଣ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗ ଦକ୍ଷିଣ
ପଶ୍ଚିମ ସମକୋଣ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗ, ୪ଟି \(\frac{୧}{୨}\) ସମକୋଣ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗ । ଉତ୍ତର

Question 2.
ପଦ୍ମା ଖେଳଣା ଦୋକାନ ଆଡକୁ ମୁହଁ କରିଛି । ଯଦି ସେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଅଧା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ । ସେ କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ମୁହଁ କରିବ ?
Class 5 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ଘୂର୍ଣ୍ଣନର କୋଣ 44
ସେହିସ୍ଥାନକୁ ମୁହଁ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କେଉଁ ଉପାୟରେ ଘୂର୍ଶନ କରିବ ?
Solution:
ଦତ୍ତ ଅଛି ପଦ୍ମା ଖେଳନା ଦୋକାନ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ଠିଆ ହୋଇଛି ।
(i) ଯଦି ସେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଅଧା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ, ସେ ଆଇସ୍‌କ୍ରିମ୍ ବିକାଳି ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରିବ ।
(ii) ଯଦି ସେ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟା ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଅଧା ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ, ସେ ସେହି ସ୍ଥାନ ଆଡ଼କୁ (ଆଇସ୍‌କ୍ରିମ୍ ବିକାଳି) ମୁହଁ କରିବ ।

Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 4 ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium

‘‘ପ୍ରାୟତଃ ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଇଂରେଜମାନେ ବଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଲୋକ ଓ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜର ନାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ାଭୂମି ଭାବରେ ମନେ କରି ଆସିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଂରେଜମାନେ ଶାସକ ଭାବରେ ଏହି ଲୁଣ୍ଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିଷ୍ପର ଅତ୍ୟାଚାରୀ ରୂପରେ ପୂର୍ବାପେକ୍ଷା ଅଧିକ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରିଛନ୍ତି । ଆଧୁନିକ ଇଂଲଣ୍ଡ ଭାରତର ସମ୍ପଦରେ ସମୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି …… ସର୍ବଦା ବଳବାନର ଶକ୍ତି ଓ ପାରଦର୍ଶିତାଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଛି ।
– ୱିଲିୟମ୍ ଡିଗ୍‌ବୀ (୧୯୦୧)

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ସାମରିକ ଅଭିଯାନଗୁଡ଼ିକ ଭାରତକୁ ଏକ ବୃହତ ଉପନିବେଶ କରି ଗଢ଼ି ତୋଳିବା ସହିତ ଏହାକୁ ‘ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ମଣି’ ରୂପେ ଅଭିହିତ କରିଥିଲା ।

ଉପନିବେଶବାଦର ଯୁଗ :
ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶର ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅଧିକାର କରି ସେଠାରେ ନିଜର ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ସହିତ ନିଜର ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଚାରଧାରାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ଉପନିବେଶବାଦ କୁହାଯାଏ ।

ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ପ୍ରଥମ ସହସ୍ରାବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭକରି ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ପ୍ରଥମ ସହ ସ୍ରାବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ପରି ପ୍ର କ । ଶ ଦେଖ୍ ବ।କୁ ମିଳି ଥୁଲ। । ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମ ’ଓଷା ଇସଲାମ ଧର୍ମର ପ୍ରସାର ଯୋଗୁଁ ଗଢ଼ିଉଠିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-1
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-2

ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ପେନ, ପର୍ଶୁ ଗାଲ, ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ନେଦରଲାଣ୍ଡ ପରି ୟୁରୋପୀୟ ଶକ୍ତି ମାନେ ଆଫ୍ରିକା, ଏସିଆ, ଆମେରିକା, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଓ ଅନେକ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଦ୍ଵୀପମାନଙ୍କରେ ଉପନିବେଶ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

ସେମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ବଳକୁ ଶୋଷଣ କରିବ। ସହି ତ ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଉଥ୍ଲେ ଓ ବିଦେଶୀ ସଂସ୍କୃତିର ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ବାଧ୍ୟକରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପରେ ଲଦି ଦେଉଥ‌ିଲେ ।

ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଉପନିବେଶବାଦର ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇବାକୁ ଲାଗିଥିଲା । ବିଶ୍ଵବ୍ୟାପୀ ଉପନିବେଶବାଦକୁ ନିନ୍ଦା କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଏହାର ପତନ ଘଟିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-3

ଦାସତ୍ଵ (Enslavement) : କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦାସ କରି ରଖୁବା ।

ରାକ୍ଷସ ପ୍ରତିପାଦନ (Demonise) : ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଅତି ନକାରାତ୍ମକ ଭାବରେ ମିଥ୍ୟା ରୂପରେ ଚିତ୍ରଣ କରିବା ।

ଜି.ଡି.ପି. (GDP) : ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅର୍ଥ । ଏକ ଦେଶ ବା ବିଶ୍ଵର ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା ମୂଲ୍ୟର ଏକ ମାପ ।

ବିଧର୍ମୀ ଦଳର ସଂଘ (Inquisition) : ରୋମୀୟ କ୍ୟାଥେଲିମ ଚର୍ଚ୍ଚାର ଚିନ୍ତାଧାରା ବିରୁଦ୍ଧରେ ମତ ପୋଷଣ କରୁଥିବା ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ବିଚାର ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଏକ ଅଦାଲତ । ପ୍ରାୟ ୬୦୦ ବର୍ଷ ଧରି ୟୁରେପରେ ହଜାର ହଜାର ତଥାକଥୁତ ଧର୍ମବିରୋଧୀମାନଙ୍କୁ ଏହି ଅଦାଲତଦ୍ୱାରା ନିର୍ଯାତନା ଓ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ଭାରତରେ ୟୁରୋପୀୟ :
ଦୀର୍ଘ ଦୁଇ ସହସ୍ର ବର୍ଷରୁ ଅଧ‌ିକ କାଳ ଧରି ଭାରତ, ଗ୍ରୀକ୍ ଓ ରୋମ୍ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର କରିଆସୁଥିଲା ।

ମସଲା, କପା, ହାତୀଦାନ୍ତ, ମୂଲ୍ୟବାନ ରନ୍, ଚନ୍ଦନକାଠ, ଶାଗୁଆନ କାଠ ଏବଂ ୱିଟଜ୍ ଇସ୍ପାତ ବିଦେଶକୁ ରପ୍ତାନି କରୁଥିଲା ।

ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ୟୁରୋପୀୟମାନେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶକୁ ଜଳଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳକୁ ଭାରତର ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ଥିଲା ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଯାହା ଚୀନ ସହିତ ସମାନ ।

Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ

ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଭ୍ରମଣରେ ଆସିଥିବା ପରିବ୍ରାଜକମାନେ ଆମ ଦେଶକୁ ‘ବିକାଶମୁଖୀ’ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଆମର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା, ବିବିଧ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଅନ୍ତଃ ଓ ବହିଃ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।

ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧି ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କର ଉପନିବେଶବାଦୀ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା ।

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ : ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଚାର :
୧୪୯୮ ମସିହା ମେ ମାସରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ନାବିକ ଭାସ୍କୋଡ଼ାଗାମା ଭାରତର କାପଡ଼ (କେରଳର କୋଜିକୋଡ଼ ନିକଟ)ଠାରେ ପଦାର୍ପଣ କରି ୟୁ ରେ। ପୀୟମାନ ଙ୍କର ଉପନି ବେ ଶୀକ ର ଣ ର ମୂଳ ଦୁ ଅ ପକାଇଥିଲେ ।

୧୫୧୦ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନେ ଗୋଆକୁ ଅଧିକାର କରି ତାହାକୁ ସେମାନଙ୍କର ରାଜଧାନୀ କରିଥିଲେ ଓ ମାଲାବାର ଓ କରମଣ୍ଡଳ ଉପକୂଳର ଅନେକ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ନିଜ ଅଧ୍ଵନକୁ ଆଣିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-4

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନେ କର୍ରାଜ (ପାସ୍) ନାମକ ଏକ ଅନୁପତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏହି ପାସ୍ କିଣିବାପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହି ପରମିଟ୍ ନଥିଲେ ଜହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଛଡ଼ାଯାଉନଥିଲା ।

୧୫୬୦ ମସିହାରେ ସେମାନେ ବିଧର୍ମୀ ଦମନ ସଂଘ ବା ଧାର୍ମିକ ବିଚାର ଅଦାଲତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଯେଉଁଠାରେ ମୁସଲମାନ, ୟୁହୁଦୀ ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା, ମାତ୍ର ମୂଳଧର୍ମର ରୀତିନୀତିକୁ ଛାଡ଼ି ନଥୁବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଯାତନା ଦିଆଯାଉଥିଲା ।

ଏହି ଧାର୍ମିକ ଅଦାଲତକୁ ୧୮୧୨ ମସିହାରେ ବନ୍ଦ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ରାଣୀ ଅବକ୍କା ଦେବୀ ପ୍ରଥମ :
କିଛି ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ବନ୍ଦର ସହର ଉଲ୍ଲାଲ (ବର୍ତ୍ତମାନର ଦକ୍ଷିଣ କର୍ଣ୍ଣାଟକ), ରାଣୀ ଅବକ୍କା ଦେବୀ ପ୍ରଥମଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅତ୍ୟାନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-5

ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନେ ବାରମ୍ବାର ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ ଏହି ବନ୍ଦର ସହରକୁ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ନେବାପାଇଁ କିନ୍ତୁ ରାଣୀ ଅବକ୍କା ଦେବୀ ପ୍ରଥମ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରି ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ବିଫଳ କରି ଦେଇଥିଲେ ।

ଶେଷରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରି ବନ୍ଦୀ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଜେଲରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧ୍ୟାକାରୀ ଖୋଳରେ ଅଗ୍ନିଗୋଳା (ଫାୟାର ବଲ୍ସ) ତିଆରି କରି ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କର ଜାହାଜକୁ ନିକ୍ଷେପ ପୂର୍ବକ ଅନେକ ଜାହାଜକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିବାର ଜଣାଯାଏ ।

ସେମାନଙ୍କର ଏହି ପ୍ରେରଣାଦାୟକ କାହାଣୀ ଆଜି ମଧ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ‘ଯକ୍ଷଗଣ’ ନୃତ୍ୟ-ନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମୁଖରେ ପ୍ରଚାରିତ ।

ଡଚ୍ : ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତା :
ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଡମାନେ ଭାରତରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମସଲା ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଏକ ଡଚ୍ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସହିତ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳସ୍ଥ ସୁରତ, ଭାରୁଚ, କୋଚିନ୍ ଓ ପୂର୍ବଉପକୂଳର ନାଗାପଟ୍ଟନମ୍ ଓ ମାସ୍କୁଲପଟ୍ଟନମରେ ବାଣିଜ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

୧୭୪୧ ମସିହାର କୋଲାବେଲ ଯୁଦ୍ଧରେ ଡମାନେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ରାଜା ମାର୍ଥଣ୍ଡ ବର୍ମାଙ୍କ ଅଧ୍ଵନରେ ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋରର ସୈନ୍ୟମାନେ ଏଥରେ ସେମାନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋର କେରଳର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-6

ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ବିଶେଷତ୍ଵ ଥିଲା ଯେ ଏକ ଏସୀୟ ଶକ୍ତି ସଫଳତାର ସହିତ ଏକ ୟୁରୋପୀୟ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ।

ଫରାସୀ : ଉପନିବେଶବାଦୀ ଅଭିଳାଷ :
ଫରାସୀମାନେ ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ କରି ୧୬୬୮ ମସିହାରେ ସୁରତରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

ପରେ ୧୬୭୪ ମସିହାରେ ପୁଡୁଚେରୀଠାରେ ସେମାନେ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ସ୍ଥାପନ କରି ଭାରତରେ ଏକ ଫରାସୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପାଇଁ ଆଶା ପୋଷଣ କରିଥିଲେ ।

୧୭୪୨ ରୁ ୧୭୫୪ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଡୁପ୍ଲେକ୍ସ ଫରାସୀ ଭାରତରେ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଥୁଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଉପନିବେଶବାଦୀ ରଣକୌଶଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଇଂରେଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-7
୧୭୪୬ରୁ ୧୭୬୩ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରିଟେନ ଓ ଫରାସୀ ମଧ୍ୟରେ ଧାରାବାହିକ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଯୁଦ୍ଧ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ପରିଣତି ଫରାସୀମାନଙ୍କ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଅଭିଳାଷକୁ ଶକ୍ତ ଧକ୍କା। ଦେଇଥିଲା ।

୧୭୪୬ ମସିହାରେ ଡୁପ୍ଲେକ୍ସ ମାଡ୍ରାସ (ବର୍ତ୍ତମାନର ଚେନ୍ନାଇ) ଅଧୁକାର କରି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଫଳତା ହାସଲ କ ରି ଥି ଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ଫର ସୀମା ନେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କଠାରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲା । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ଉପନିବେଶ କେବଳ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ଓ ଅଳ୍ପ କେତେକ ଛୋଟ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା

୧୭୬୪ ମସିହାରେ ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେଉଁଥରେ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ସହରକୁ ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ଗ୍ରୀଡ଼ଦ୍ଵାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ କରାଯାଇଛି । ସମୁଦ୍ର ଆଡକୁ ମୁହଁ କରିଥୁବା (ତଳ ଆଡ଼କୁ) ବୃହତ ସଂରଚନାଟି ଦୁର୍ଗ ଥିଲା । ଯୋଜନାର ଉପର ଅଂଶଟି ପଶ୍ଚିମ ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି ।

୧୭୪୮ ମସିହାରେ ପଣ୍ଡିଚେରୀର ବୃହତ ବେଦପୁରାଶ୍ଵରନ ମନ୍ଦିରକୁ ଧ୍ବଂସ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମର ପ୍ରାଧାନ୍ୟତାକୁ ଦର୍ଶାଉଥିଲା ।

ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଆଗମନ – ବ୍ୟବସାୟୀରୁ ଶାସକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ :
ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବ୍ରିଟେନ୍ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା ।

କୌଣସି ପାରମ୍ପରିକ ବିଜୟ ବା ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅତି ଚତୁରତାର ସହିତ ଛଦ୍ମ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ୟୋଗ ବଳରେ ଇଂରେଜମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ସମଗ୍ର ଭାରତକୁ କରାୟତ୍ତ କରିପାରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ସୁରତ, ମାଡ୍ରାସ, ବମ୍ବେ ଏବଂ କଲିକତା ଆଦି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଗଠନ କରି ବାଣିଜ୍ୟ କରିବା ପଛରେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅଭିଳାଷ ଲୁଚିରହିଥିଲା ।

‘ବିଭାଜନ ଓ ଶାସନ’ କୌଶଳ :
କ୍ରମେ ଇଂରେ ଜମାନେ ନିଜକୁ ଭାରତୀୟ ରାଜନୈତିକ ସମସ୍ୟାରେ ଜଡ଼ିତ କରାଇ ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମକାରୀ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଶକ୍ତି ଦଲାଲ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ ।

ଆଞ୍ଚଳିକ ଶାସକ ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତି ଦ୍ଵନ୍ଦିତ। ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧୁକାରୀତ୍ଵ ବିବାଦ ଉପରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟିକରି ‘ବିଭାଜନ ଓ ଶାସନ’’ ନୀତି ଅନୁସାରେ ନିଜର ଫାଇଦା ହାସଲ କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-8
୧୭୫୭ ମସିହାର ପଲାସୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲର୍ଡ଼କ୍ଲାଇବ, ସିରାଜଉଦ୍-ଦୌଲାଙ୍କର ସେନାପତି ମିରଜାଫରକୁ ନବାବ ପଦ ଦେବାପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ରକରି ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ପରେ ତାଙ୍କୁ ଗାଦିରୁ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲେ । ବିଶ୍ଵାସ ଘାତକତାର ବୋଝ ଏବେବି ମିଜାଫର୍‌ଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝୁଲି ରହିଛି ।

କୁଖ୍ୟାତ ‘ରାଜସ୍ଵତ୍ଵ ଲୋପନୀତି’ ଅନୁସାରେ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଇଂରେଜମାନେ କରାୟତ୍ତ କରିନେଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ରାଜକୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ପୋଷ୍ୟପୁତ୍ର ଗ୍ରହଣ ଏକ ବୈଧ ନିୟମ ଥିବାବେଳେ ଇଂରେଜମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ଏହି ପରମ୍ପରାକୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ ।

‘ରାଜସ୍ଵତ୍ଵ ଲୋପନୀତି’ ଫଳରେ ଜନଅସନ୍ତୋଷରୁ ସୃଷ୍ଟିହେଲା ୧୮୫୭ ମସିହାର ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ।

ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟଏକ କପଟ ଉପାୟ ଥିଲା ‘ସାମନ୍ତ ସନ୍ଧି’ । ଏହାଫଳରେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କ୍ଷମତା ଅଧୀନକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା । ହାଇଦ୍ରକାଦାର ଶାସକ ନିଜାମ ୧୭୯୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ସାମନ୍ତ ସନ୍ଧି ପ୍ରଥାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ସାମନ୍ତ ସନ୍ଧିକୁ ‘ଶସ୍ତାରେ ଗୋଟିଏ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଲାଭ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ଭାରତୀୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏକ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଭାରତର ଜଣେ ରାଜକୁମାର, ମହାରାଜା ବା ନବାବଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା ନିମିତ୍ତ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶନକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ମହୀଶୂର, ଟ୍ରାଭାଙ୍କୋର ଓ ଜାମ୍ମୁକାଶ୍ମୀର ପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ସହିତ ଶହ ଶହ ସଂଖ୍ୟାର ଛୋଟ ଛୋଟ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା । ଏପରିକି ଭାରତର ସ୍ଵାଧୀନତା ସମୟରେ ଉପମହାଦେଶର ପ୍ରାୟ ୪୦ ଭାଗ ଅଞ୍ଚଳରେ ୫୦୦ରୁ ଅଧ‌ିକ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ରହିଥିଲେ ।

ସ୍ଵର୍ଗ (Paradise) : ଧାର୍ମିକ ଭାବନାରେ ସ୍ଵର୍ଗର ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଏଠାରେ ଆଦର୍ଶ, ସମ୍ପଦ ଏବଂ ବାସ୍ତବ ଖୁସିର ଏକ ସ୍ଥାନ ।

ସ୍ଵର୍ଗରୁ ନର୍କକୁ ? (ବିନାଶକାରୀ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ) :
ପଲାସୀ ବିଜୟର କିଛି ବର୍ଷପରେ, ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଭାରତର କେତେକ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ ଯଥା – ବଙ୍ଗଳା, ବିହାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାରେ ରାଜସ୍ୱ ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ । ଲର୍ଡ଼ କ୍ଲାଇବ ବଙ୍ଗଳାକୁ ‘ପୃଥ‌ିବୀର ସ୍ଵର୍ଗ’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।

୧୭୭୦-୧୭୭୨ ମସିହା ବେଳକୁ ଲଗାତର ଦୁଇବର୍ଷ ଫସଲ ଅମଳରେ ଅତ୍ୟଧିକ ହ୍ରାସ ହୋଇଥିଲା । ଯାହାଫଳରେ ସେଠାକାର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ ବା ୧୦ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ସାଜିଥିଲା ।

“‘ଯେତେବେଳେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଦେଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ ନିସ୍ଵ ହେଉଥୁଲା, ଇଂରେଜ ସରକାର ନିୟମିତ ଭାବରେ ଭୂ- ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ । ୧୭୭୦ । ୧୭୭୦ ମସିହାରେ ଶ୍ଵାସରୁଦ୍ଧ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଲୋକମାନେ ମରିବାକୁ ଲାଗିଲେ। କୃଷକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପଶୁ ସମ୍ପଦ ଓ କୃଷି ଉପକରଣ ବିକିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଅଭାବରେ ପଡ଼ି କୃଷି ବିହନ ସବୁ ଖାଇଦେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ବିକିବାରେ ଲାଗିଲେ । ତଥାପି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଖରିଦ କରିବାକୁ କେହି କ୍ରେତା ମିଳିଲେ ନାହିଁ, ଶେଷରେ ସେମାନେ ଘାସ ଓ ପତ୍ର ସବୁ ଖାଇଲେ …. ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଓ ରୋଗ ପ୍ରପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କର ସ୍ରୋତ ପ୍ରତିଦିନ ବଡ଼ ବଡ଼ ସହର ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା ।’’

୧୮୭୬ ରୁ ୧୮୭୮ ମଧ୍ଯରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଡେକାନ୍ ମାଳଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରୁ ପ୍ରାୟ ଆଠନିୟୁତ ଭାରତୀୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।

୧୮୭୬ ମସିହାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷର ଏହି ମହାସଙ୍କଟ ସମୟରେ, ଏକ ବ୍ୟୟବହୁଳ ଦରବାର ଆୟୋଜନ କରି, ଲିଟନ୍ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ଅଠଶଠି ହଜାର ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀ, ସୁବେଦାର ଓ ମହାରାଜାମାନଙ୍କୁ ନେଇ ସପ୍ତାହ ବ୍ୟାପି ଭୋଜିର ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରିଥିଲେ ।

ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ୧୮ ରୁ ୨୦ ଥର ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରଭାବିତ ଓ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫୦ ରୁ ୧୦୦ ନିୟୁତ ଯାହାକି ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ସହ ପାଖାପାଖୁ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-9

Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-10

ଭାରତର ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ :
୧୮୯୫ ମସିହାରେ, ଆମେରିକୀୟ ଐତିହାସିକ ଏବଂ ରାଜନୀତି ବିଶାରଦ ବ୍ରୁକ୍‌ ଆଡ଼ାମସ୍ ଲେଖୁଥଲେ- ‘ପଲାସୀ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପରେ, ବଙ୍ଗଳାରୁ ଲୁଣ୍ଠନର ପ୍ରଭାବ ତୁରନ୍ତ ଲଣ୍ଡନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା । ସମସ୍ତ ଅଧିକାରୀଗଣ ସହମତ ହେଲେ ଯେ, ୧୭୬୦ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ଏତେ ପରିମାଣରେ ଲାଭ ଦେଇ ପାରି ନଥୁଲା, ଯାହା କେବଳ ଭାରତ ଲୁଣ୍ଠନରୁ ହିଁ ମିଳିଥିଲା ।

ଆର୍ଥିକ ଶୋଷଣ ହିଁ ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ନୀତିର ମୂଳଦୁଆ ଥିଲା । ରାଜନୀତି ବିଶାରଦଙ୍କ ମତରେ ବ୍ରିଟେନର ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ଯାହା ଯେତେ ପରିମାଣର ପୁଞ୍ଜି ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲା, ତାହାର କିଛିଅଂଶ ଭାରତରୁ ଚୋରି ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିରେ ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା ।

ଭାରତର ଖ୍ୟାତାନାମା ରାଜନେତା ଦାଦାଭାଇ ନାରୋଜୀ ୧୯୦୧ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ରଚିତ ପୁସ୍ତକ ‘‘ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଭାରତରେ ଅଣ-ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ’’ (Poverty and Un-British Rule in India) ରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଭାରତରୁ ହରଣ କରାଯାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତିର ପରିମାଣ ଆକଳନ କରିଥିଲେ ।

ସେହି ସମୟରେ ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦତ୍ତ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଐତିହାସିକ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ‘ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ଇତିହାସ’’ (Economic History of India) ରେ ସେହି ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ୧୭୬୫ ମସିହାଠାରୁ ୧୯୩୮ ମସିହାର ମଧ୍ୟରେ ୪୫ ଟ୍ରିଲିୟନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ହରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ୨୦୨୩ ମସିହାର ବ୍ରିଟେନ୍ GDP ର ପ୍ରାୟ ୧୩ ଗୁଣ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-11

ହାଉସ୍ ଅଫ୍ କମନ୍ସ (House of Commons) : (ନିମ୍ନ ସଦନ) ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଦ୍ଵିସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭାର ଏହା ହେଉଛି ନିମ୍ନ ସଦନ । ଦାଦାଭାଇ ନାରୋଜୀ ଏହି ସଭାକୁ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଖୋଦିତ । ଅଙ୍କିତ ( (Embossed) : କପଡ଼ା ଉପରେ ଅଙ୍କିତ ଏକ ଛବି ଯାହା ଲୁଗାକୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଇଥାଏ ।

ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଦୃଶ୍ୟପଟ୍ଟ – ଭାରତର ସ୍ଵଦେଶୀ ଶିଳ୍ପର ଅବନତି :
ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ ନିଜର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସୂତା, ଉଲ, ଝୋଟ ଏବଂ କତା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଥିଲା ।

ବ୍ରିଟିଶ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରିଟେନ୍ ଭାରତରୁ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବା ବସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ କର ବସାଇଥିବାବେଳେ ବ୍ରିଟେନରୁ ଭାରତକୁ ରପ୍ତାନି କରୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ସର୍ବନିମ୍ନ କର ବର୍ସାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲା । ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ବୟନ ଶିଳ୍ପ ଧ୍ୱଂସ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।

Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ

ତତ୍କାଳୀନ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ୱିଲିୟମ ବେଣ୍ଟିଙ୍କ ୧୮୩୪ ମସିହାରେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ, ‘ବୁଣାକାରଙ୍କ ଅସ୍ଥିସାରା ଭାରତର ସମତଳ ଭୂମିକୁ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ପରିଣତ କରି ଦେଇଛି ।’’

ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପ ଜଗତର ଅନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସ୍ଥିତି ଦେଖ‌ିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ଭାରତର ଲୁହା, ଷ୍ଟିଲ, କାଗଜ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ରପ୍ତାନି କମିଯାଇଥିଲା । ଦୁଇ ଶତାବ୍ଦୀରୁ କମ୍ ସମୟରେ ପୃଥ‌ିବୀର ବୈଭବଶାଳୀ ଭାରତ ଏକ ଦରିଦ୍ର ଦେଶ ଭାବରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

ପାରମ୍ପରିକ ଶାସନ ଢାଞ୍ଚାର ବିନାଶ :
ବ୍ରିଟିଶ ଉପନିବେଶ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ଏକ ସୁସଙ୍ଗଠିତ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥିଲା । ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜୀବନଶୈଳୀ, ବିବାଦର ସମାଧାନ, ଜଳସେଚନ ଓ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ ଆଦି ସର୍ବସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟସମୂହ ଗ୍ରାମ୍ୟ ପରିଷଦଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା ।

ନିଜର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ମତାମତରେ ୧୮୩୦ ମସିହାରେ ସେ ସମୟରୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଚାର୍ଲସ ମେଟକାଫ୍ ଲେଖୁଥିଲେ ‘ଗ୍ରାମ୍ୟ ‘ସମାଜ ଏକ ଛୋଟ ଗଣରାଜ୍ୟ ପରି ଥୁଲା, ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକତା ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ପୂରଣ ହେଉଥିଲା । ସେମାନେ ସେଠାରେ ବଞ୍ଚି ରହୁଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅସମର୍ଥ । ଶାସକଙ୍କ ପରେ ଶାସକଙ୍କର ପତନ ହୋଇଛି, ଗୋଟିଏ ବିପ୍ଳବ ପରେ ଅନ୍ୟ ବିପ୍ଳବ ଆସିଛି, କିନ୍ତୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସମାଜ ସେହିପରି ତିଷ୍ଠି ରହିଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ରାଜ୍ୟର ନିଜସ୍ଵ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସମାଜର ଏକତା ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ତାହାହିଁ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ସ୍ଥିତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ।’’

ଭାରତର ଏହି ନିଜସ୍ଵ ମୌଳିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୁନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ଶାସନରେ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ଅମଲାତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରାଗଲା ଯାହା ଜନତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପରିବର୍ତ୍ତେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଟିକସ ଆଦାୟ ଓ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷାକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲା ।

ବିଦେଶୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାଧାରଣ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଦୂରେଇ ରଖୁ, ନ୍ୟାୟାଳୟକୁ ଏକ ବିଦେଶୀ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ପରିଚାଳନା କରି, ସମୟ ସାପେକ୍ଷ ଓ ଖର୍ଚ୍ଚାନ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷାର ରୂପାନ୍ତରୀକରଣ (‘ବାଦାମୀ ଇଂରେଜୀ’ର ସୃଷ୍ଟି) :
ଶିକ୍ଷାକୁ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ମାଧ୍ୟମରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରି ଇଂରେଜ ସରକାର ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ ସୃଷ୍ଟି ସହିତ ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥପୂରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଥିଲେ । ଆମର ପାଠଶାଳା, ମଦ୍ରାସା, ବିହାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

୧୮୩୫ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଐତିହାସିକ ଓ ରାଜନୀତି ବିଶାରଦ ଥୋମାସ୍ ବି.ମାକ୍‌ ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୋଡ଼ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ବିଶ୍ଵାସ କରୁଥୁଲେ ଯେ, ୟୁରୋପର ଜ୍ଞାନ, ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନଠାରୁ ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ।

ମାକଲେ କହୁଥିଲେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପରି ଏକ ଶ୍ରେଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଯିଏ, ‘ରକ୍ତ ଓ ରଙ୍ଗରେ ଭାରତୀୟ ହୋଇଥ‌ିବେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନ ମତାମତ, ନୈତିକତା ଓ ଗ୍ରହଣୀୟତାର ଇଂରେଜ ପରି ହୋଇଥବେ ।

ସେତେବେଳେ ନୂତନ ଶିକ୍ଷାନୀତି ଭାରତୀୟ ସମାଜକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରିଥିଲା ଯଥା – ଇଂରାଜୀ ପାଠୁଆ ଉଚ୍ଚବର୍ଗ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତା ।

ନୂତନ ଶିକ୍ଷାନୀତି ଉପନିବେଶଗତ ଏକାଧ୍ଵକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୁରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ଏହା ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେଜଣଙ୍କୁ କିରାଣୀ ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ର କର୍ମଚାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଇଥିଲା ।

ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ନିମନ୍ତେ ଆର୍ଥିକ ଢାଞ୍ଚାର ପୁନର୍ଗଠନ :
ଏକ କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ଭିତ୍ତିକ ସ୍ଵୟଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସକ ମାନେ ଭାରତକୁ ଏକ କଞ୍ଚାମାଲ ରପ୍ତାନିକାରୀ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ କଳକାରଖାନା ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ପଣ୍ୟ ବଜାରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ ।

ଭାରତର ମାଟିତଳେ ଗଚ୍ଛିତ କଞ୍ଚାମାଲକୁ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳରୁ ନେଇ ବନ୍ଦର ଅଞ୍ଚଳରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି ସାର୍। ଭାରତ ରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ରେଳ ଚଳାଚଳର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-12
ରେଳପଥର ସୃଷ୍ଟିର ଅନ୍ୟ ଏକ କାରଣଥିଲା ବିଦ୍ରୋହ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାଣ୍ଟ ମେଣ୍ଟ (ସାମରିକ ଛାଉଣି)ରୁ ଆଣିବା ଓ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଜନତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅପେକ୍ଷା ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ଵାର୍ଥକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲା ।

ଭାରତରେ ଟେଲିଗ୍ରାଫ୍ ବିକାଶର ଇତିହାସ ମଧ୍ଯ ସେହିପରି ହୋଇଥିଲା ।

ସେ ସମୟରେ ପ୍ରଶାସନିକ ଖର୍ଚ୍ଚସବୁ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବହନ କରାଯାଉଥିଲା । ଉପନିବେଶର ପ୍ରଶାସନିକ ଉପକରଣ, ସାମରିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଭାରତରେ ରହୁଥ‌ିବା ବ୍ରିଟିଶ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ରାଜକୀୟ ଜୀବନଯାପନ ଶୈଳୀ ଆଦି ଭାରତରୁ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଟିକସରୁ ବହନ କରାଯାଉଥିଲା ।

ପ୍ରତିବାଦର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆନ୍ଦୋଳନ : ଔପନିବେଶିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଏକ ଆହ୍ୱାନ :
ଭାରତ ଥିଲା ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କପାଇଁ ବିପୁଳ ଧନ, ପ୍ରାକୃତିକ ମାନବ ସମ୍ବଳର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ ।

ସେମାନେ ଭାରତକୁ ‘ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ମୁକୁଟ ମଣି’’ କହୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଚିରଦିନ ଲାଗି ବ୍ରିଟିଶ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅଂଶ ହୋଇ ରହିବ, ଯେଉଁଠି କେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସନ୍ନ୍ୟାସୀ–ଫକୀର ସଂଗ୍ରାମ :
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଙ୍ଗଠିତ ଆନ୍ଦୋଳନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯାହାକୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (କିମ୍ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଓ ଫକୀର) ସଂଗ୍ରାମ କୁହାଯାଏ । ୧୭୭୦ର ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ପରେ ଏହା ବଙ୍ଗଳାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ଗୋଟିଏ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଦଳ (ହିନ୍ଦୁ ତପସ୍ଵୀ) ଏବଂ ଫକୀର (ମୁସଲମାନ ତପସ୍ଵୀ) ଗଣ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ନାନାଦି କର୍ମପାଇଁ ମୁକ୍ତଭାବେ ଭ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଦସ୍ୟୁ’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ ।

ଫଳରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ–ଫକୀରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଲା । ସେମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ ।

ଏହି ବିଦ୍ରୋହ ପରେ ବଙ୍ଗଳାର ଲେଖକ ବଙ୍କିମଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କର ଉପନ୍ୟାସ ‘ଆନନ୍ଦମଠ’ (୧୮୮୨) ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଥିଲା ।

ସେହି ବହିରେ ସେ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମ’ ଗୀତ ଲେଖୁଲେ, ଯାହାକି ଆମର ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ସହିତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହା ଆମର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା ।

ଜନଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମ :
ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଜନଜାତି ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ଜୀବନ ଶୈଳୀକୁ ବାଧା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଆଦିମ’ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଥ‌ିବା ତାଙ୍କର ଅଧିକାରକୁ ସୀମିତ କରି ଦେଇଥିଲେ ।

ସେମାନଙ୍କର ଜମିକୁ ଅଧ୍ୟଗ୍ରହଣ କରି ଏହାକୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପରିଣତ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ଋଣଯନ୍ତାରେ ପକାଇବାକୁ ପଛାଉନଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ଜନଜାତି ପରିଷଦକୁ ବ୍ରିଟିଶ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ବଦଳାଇ ଦେଉଥିଲେ ଓ ମିଶନାରୀଙ୍କୁ ‘ସଭ୍ୟ’ କହି ଖ୍ରୀଷ୍ଟି ଆନ ଧର୍ମରେ ପରି ବର୍ତ୍ତନ କରିବ।କୁ ଉତ୍ସ।ହି ତ କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-13
ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏକ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଆଇନ ଶହଶହ ଜନଜାତି ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ‘ଅପରାଧୀ ଜନଜାତି’ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରି ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ନିର୍ଯାତନା ଦେଇଆସୁଥିଲେ ।

ଉପନିବେଶବାଦୀମାନଙ୍କର ଉପୀଡ଼ନ ସହିନପାରି ସେମାନେ ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ସଂଗ୍ରାମ ପ୍ରଥମେ ଛୋଟନାଗପୁର (ବର୍ତ୍ତମାନ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ)ରେ କୋହ୍ଲମାନେ (୧୮୩୧-୧୮୩୨) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସିଧୁ ମୁର୍ମୁ ଓ କାହ୍ନୁ ମୁର୍ମୁ ଏହି ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇଥିଲେ ।

ସାନ୍ତାଳମାନେ ଶେଷ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁଥ‌ିବା ଯାଏ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସଂଗ୍ରାମ କରିବାପାଇଁ ଶପଥ ନେଇଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର ଜନଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମ :
ଓଡ଼ିଶାର ମାଳ ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀ ଶବର, କନ୍ଧ ଓ କୋରାପୁଟର ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବିଦ୍ରୋହ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ଜନଜାତି ମାନେ ଅନେକ ଦିନ ଯାଏଁ ଗରିଲା। ୟୁଦ୍ଧ ଚଳାଇ ରଖୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-14
୧୮୧୭ ଖ୍ରୀ.ଅ. ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୯ ତାରିଖରେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦ କନ୍ଧ ଘୁମୁସରରୁ ଆସି ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କର ପାଇକ ସେନାବାହିନୀ ସହିତ ମିଳିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଏହି ଜନଜାତି ବୀରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ (କୋରାପୁଟ), ରନ୍ଧାକର ନାମକ (କେନ୍ଦୁଝର) ମାଧୋ ସିଂହ (ସମ୍ବଲପୁର), ଧରଣୀଧର ନାୟକ (କେନ୍ଦୁଝର) ଇତ୍ୟାଦି ଥିଲେ ପ୍ରମୁଖ ।

ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଗୁଳିକାଣ୍ଡର ଲୋମହର୍ଷଣକାରୀ କାହାଣୀ ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମରେ ଜନଜାତିମାନଙ୍କରର ଅପୂର୍ବ ସାହସ ଓ ବଳିଦାନର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଦୁଷ୍ଟାନ୍ତ ଅଟେ ।

ଜନଜାତିର ରକ୍ତତୀର୍ଥ ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି :
ଭାରତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯୋଗଦାନ ଏବଂ ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜନଜାତିଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ବୀରତ୍ଵର ସ୍ମୃତି ହେଉଛି ‘ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ’’ ।

୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୪ ତାରିଖରେ ଝୁରୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଇଂରେ ଜ ସର କ । ରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଜନ ଜାତି ର ଲୋକ ମାନଙ୍କର ଏକ ବିରାଟ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଙ୍ଗଠିତ ହୋଇଥ୍ ଲ। । ସେଠାରେ ଇଂରେଜ ସ ର କ ର ଙ୍କ ର ଗୁଳିଚାଳନା ଫଳରେ ୧୧ଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ଅନେକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-15
ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡିର ସେହିଦିନ ଘଟଣାକୁ ମନେରଖୁବାପାଇଁ ଓ ତାଙ୍କର ବଳିଦାନର ଗାଥା ବହନ କରିବାପାଇଁ ସେଠାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ଏକ ଭବ୍ୟ ଶହୀଦ୍ ମିନାର, ଯେଉଁଠି ପ୍ରତିବର୍ଷ ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ତରୀୟ ଶହୀଦ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଅଛି । ଏହା ଯଥାର୍ଥରେ ଏକ ରକ୍ତତୀର୍ଥର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟାନ୍ତ ଭାବରେ ଉଭାହୋଇଅଛି

ଆର୍ଥିକ ଶୋଷଣ ବିରୋଧରେ କୃଷକ ସଂଗ୍ରାମ :
ବିନା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ଭାରତୀୟ କୃଷକମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜସ୍ୱ ସଂଗ୍ରହର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ । ସେ ସମୟର ମହାଜନ କିମ୍ବା ନୂତନ ଜମିଦାରଙ୍କ ପାଖରେ ସେମାନଙ୍କ ଜମି ହରାଇଥିଲେ ।

ନୀଳଚାଷ ବିଦ୍ରୋହ (ଇଣ୍ଡିଗୋ ବିଦ୍ରୋହ) ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୋଧରେ କୃଷକମାନଙ୍କ ତରଫରୁ କରାଯାଇଥିଲା ୧୮୫୯ ରୁ ୧୮୨୨ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।

ୟୁରୋପୀୟ ବଗିଚାର ମାଲିକମାନେ ବଙ୍ଗର ଉତ୍ତର ଭାଗରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଚାଷ ବଦଳରେ ଲାଭଜନକ ନୀଳଚାଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେତେବେଳେ ୟୁରୋପରେ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଚାହିଦା ଖୁବ୍ ବେଶୀ ଥିଲା ।

କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଋଣଯନ୍ତାରେ ଫସାଇ ଦିଆଗଲା । ଯେଉଁମାନେ ନୀଳଚାଷ କରିବାପାଇଁ ମନାକଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜେଲଦଣ୍ଡ ଓ ଅନେକ ନିର୍ଯାତନା ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ କୃଷକମାନେ ବଗିଚା ମାଲିକଙ୍କ ନିକଟରେ ପ୍ରତିବାଦ କଲେ । ଫଳରେ କୃଷକ ସଂଗ୍ରାମମାନ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ।

ଭାରତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ପ୍ରଥମ ବିଦ୍ରୋହ : ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକ ସଂଗ୍ରାମ :
ଭାରତୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକମାନଙ୍କର ସଂଗ୍ରାମ ଏକ ଗୌର ମୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ଏହାଥିଲା ପୂର୍ବ ଭାରତ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଏକ ସୁସଙ୍ଗଠିତ ସଂଘର୍ଷ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-16
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-17
୧୮୦୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ସେନାପତି ଓ ଦେୱାନ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଇଂରେଜ ସାହେବ ହାରକୋଟଙ୍କ ନିକଟରେ ତିନିଗୋଟି ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । (କ) ୫୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଦେବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ରଖନ୍ତୁ, (ଖ) ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ବାର୍ଷିକ ପେସକସ୍ ଭାଗ କମାନ୍ତୁ । (ଗ) ରାହଙ୍ଗ ଓ ଲେମ୍ବାଇ ସମେତ ୪ଟି ମହଲକୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାର୍ପଣ କରାଯାଉ ।

୧୮୦୪ କ୍ରୀ.ଅ. ନଭେମ୍ବର ୨୨ରେ କ୍ୟାପ୍ଟେନ୍ ହିକ୍ ଲେଣ୍ଡ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଆକ୍ରମଣ କରି ପାଇକ ସେନାବାହିନୀକୁ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରି ଦେଇଥୁଲେ । ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଇକ ନେତାମାନଙ୍କୁ କଟକ ଓ ପରେ ମେଦିନପୁର ଜେଲକୁ ପଠାଇ ଦେଇଥିଲେ ।

୧୮୦୭ରେ ରାଜାମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ବାଲିସାହି ନଅରରେ ରହିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜା ଇଂରେଜ ଅଧୀନରେ ରହିଲା, ଫ୍ଲେଚର ହେଲେ ଏହାର ସର୍ବେସର୍ବା ।

ପାଇକମାନେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଯୁଦ୍ଧ ବେଳେ ଦକ୍ଷ ସୈନିକଭାବେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ପରାକ୍ରମ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଥିଲେ । ଢାଲ, ଖଣ୍ଡା, ପରେ ବନ୍ଧୁକ ଚାଳନାରେ ସେମାନେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ।

ପାଇକମାନଙ୍କ ନେତା ଦଳାଇ, ଦଳବେହେରା ଓ ପାଇକରାୟ ଉପାଧ୍ ପାଉଥିଲେ ।

Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ

ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ବରଗଛ ଡାଳରେ ସର୍ବସାଧାରଣରେ ଫାଶୀ ଦେବାପରେ ପାଇକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପ୍ରତିଶୋଧର ବହ୍ନି ପ୍ରଜ୍ଵାଳିତ ହୋଇଥିଲା ।

ଗୋଟିଏ ଟଙ୍କା ପାଇଁ ଦେଢ଼ ଟଙ୍କାର କଉଡ଼ି ଦେବାକୁ ପଢ଼ୁଥିଲା :
ପ୍ଲେଚରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ପାଇକମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଷ୍କର ଜମିରୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ସହ କଉଡ଼ି ବଦଳରେ ଟଙ୍କା ଆକାରରେ ଜମିକର ଦେବାପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ କଉଡ଼ି ବଦଳରେ ଟଙ୍କା ସଂଗ୍ରହ କରିବାପାଇଁ ଅନେକ ଶସ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ଏହା ଥିଲା ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ପାଇକ ମାରଣ ନୀତି ।

ଇଂରେଜମାନେ ‘ଲବଣ ଆଇନ’ କରିବା ଫଳରେ ପାଇକମାନେ ଆଉ ଲୁଣ ବ୍ୟବସାୟରୁ ଲାଭ ପାଇପାରି, ନଥିଲେ । ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପାଇକମାନେ ସଙ୍ଗଠିତ ହେବାପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଅପେକ୍ଷାରେ ଥିଲେ ।

ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର ମହାପାତ୍ର ଭ୍ରମରବର ରାୟ (ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ) ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜାଙ୍କର ବକ୍ସି ବା ପ୍ରଧାନ ସେନାପତି ଥିଲେ । ସେ କିଛି ନିଷ୍କର ଜମି ଭୋଗ କରୁଥିଲେ । ୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଅଧିକାର କଲାପରେ ସେଥୁରୁ ସେ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପି. ଯାଇଥିଲା ।

ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଚାପ ଫଳରେ ସେ ୧୮୨୫ ଖ୍ରୀ.ଅ. ମେ ୨୭ ତାରିଖରେ କଟକଠାରେ ଆତ୍ମ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ । ୧୮୨୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୪ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ସେହି ବିଦ୍ରୋହ ୪୦ ବର୍ଷ ପରେ ୧୮୫୭ ମସିହାରେ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ଭାବରେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଥିଲା ।

୧୮୫୭ର ମହାସଂଗ୍ରାମ :
୧୮୫୭ ମସିହାର ବିଦ୍ରୋହକୁ ଇଂରେଜମାନେ ‘ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ’ କହୁଥିଲାବେଳେ ଭାରତୀୟମାନେ ଏହାକୁ ‘ମହାନ୍ ସଂଗ୍ରାମ’ ବୋଲି ନାମିତ କରିଥିଲେ ।

ସିପାହୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅସନ୍ତୋଷ ୧୮୦୬ ମସିହାରେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ଯାହା ‘ଭେଲୋର ସଂଗ୍ରାମ’ ନାମରେ ନାମିତ ।

ବ୍ରି ଟି ଶ ମାନେ ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ସମାନ ୟୁନିଫର୍ମ ନିୟମ ପ୍ରଚଳନ କରିବା ସହିତ ହିନ୍ଦୁ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଧାର୍ମିକ ଚିହ୍ନ ବା ତିଳକ ପିନ୍ଧିବାକୁ ବାରଣ କରିବା ସହ ମୁସଲମାନ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଦାଢ଼ି କାଟିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସିପାହୀମାନେ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରି ବାକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଓ କେତେକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-18
୧୮୫୭ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଗୁଜବ୍ ବ୍ୟାପିଥିଲା ଯେ, ରାଇଫଲ କାଟ୍ରିଜରେ ଗାଈ ଓ ଘୁଷୁରୀ ଚର୍ବି ଲଗାଯାଇଛି, ଯାହା ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଓ ମୁସଲମାନଙ୍କ ଭାବାବେଗକୁ ଆଘାତ କରିଥିଲା ।

ବାରକପୁର (ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର) ରେଜିମେଣ୍ଟର ସିପାହୀ ମଙ୍ଗଳ ପାଣ୍ଡେ ବ୍ରିଟିଶ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଫଳରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ସିପାହୀମାନେ କାନପୁର, ଲକ୍ଷ୍ନୌ ଏବଂ ଝାନ୍ସ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସହରକୁ ଦଖଲ କଲେ । କାନପୁରରେ ନାନା ସାହେବ ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇଥିଲେ ।

ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତରେ ବିଦ୍ରୋହ ବିଫଳ ହେବାର କାରଣ ସିପାହୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ, ଏକତା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରଣନୀତି ଅଭାବ ଥିଲା ।

ଏହି ବିଦ୍ରୋହ ଫଳରେ ୧୮୫୮ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀଠାରୁ ଭାରତ ଶାସନ ଭାର ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଥିଲେ ।

ଭାରତରେ ୟୁରୋପୀୟ ଉପନିବେଶବାଦର ପରମ୍ପରା :
ୟୁରୋପୀୟ (ବ୍ରିଟିଶ )ମାନଙ୍କର ଭାରତ ଅଧିକାର ଓ ଭାରତରେ ଶାସନ ‘ସଭ୍ୟତା ପ୍ରସାରଣ ଅଭିଯାନ’ ନଥିଲା । ୟୁରୋପ ଅପେକ୍ଷା ଭାରତର ସଭ୍ୟତା ଥୁଲା ଅଧ‌ିକ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ନିଜସ୍ଵ ।

ପରାଧୀନତାର ଏହା ଥିଲା ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ନିଷ୍ପର ଦମନ ନୀତି ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ଶୋଷଣ ନୀତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶିକ୍ଷିତ ଗୋଷ୍ଠୀ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ ।

କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ଵର ଅନେକ ଉପନିବେଶିତ ଜନତାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ପରି ଭାରତୀୟମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଶୋଷଣ, ହିଂସା ଓ ଉତ୍ପାଡନ ଭଳି ନିର୍ଯାତନର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ।

ଦୁଇ ବୀରା ରମଣୀ (ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ) :
ଝାନ୍ସୀର ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଈ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ବ୍ରିଟିଶ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ଅତି ସାହସର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଗ୍ବାଲିୟର ଦୁର୍ଗକୁ ଜୟ କରିବା ସହିତ ରାଜକୋଷ ଓ ଅସ୍ତ୍ରାଗାରକୁ ନିଜ ଅକ୍ତିଆରକୁ ଆଣିପାରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-19

ନାନାସାହେବଙ୍କ ସାମରିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ତାତିଆ (ତାନ୍ତିଆ) ତୋପେଙ୍କ ସହାୟତାରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ।

୧୮୫୮ ମସିହା ଜୁନ୍ ୧୮ ତାରିଖରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଜଣେ ସାହାସୀ ଓ ଉତ୍ତମ ବିଦ୍ରୋହୀ ଭାବରେ ବେଶ୍ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ।

ତାନ୍ତିଆ ତୋପେ ୧୮୫୯ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଲଢ଼େଇ କରି ଶେଷରେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ହାତରେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ । ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଖୁଣ୍ଟରେ ଝୁଲାଇ ଦିଆଗଲା ।

ବେଗମ୍ ହଜରତ ମହଲ :
ଅଧର ବେଗମ୍ ହଜରତ ମହଲଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ଅଧିକାର କରିବାପରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କର ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ ।

୧୮୫୭ରେ ସେ ବିଦ୍ରୋହୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ସହରକୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ପରେ ସେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ବ୍ରିଟିଶରମାନଙ୍କ ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ବାଧ୍ୟହୋଇ ସେ ନେପାଳରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-20

ବେଗମ ହଜରତ ମହଲ ରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆଙ୍କର ଘୋଷଣାକୁ ବିଶ୍ଵାସ ନ କରିବାକୁ କହିଥିଲେ । କାରଣ ତାଙ୍କ ମତରେ ‘ଏହା ହେଉଛି ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଏକ ଅପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ପ୍ରଥା ଯେ ସେମାନେ ବଡ଼ ହେଉ ବା ଛୋଟ କୌଣସି ଦୋଷକୁ କ୍ଷମା କରିବେ ନାହିଁ ।

ବ୍ରିଟିଶ ବିଦ୍ଵାନମାନେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ନିପୁଣତା ହାସଲ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ୟୁରୋପୀୟ ନଥିଲେ; ତଥାପି ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ କିଛି ସଂସ୍କୃତ ପୁସ୍ତକକୁ ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୂଦିତ କରି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଫରାସୀ, ଜର୍ମାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହି ଧାରାକୁ ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ ।

ଜର୍ମାନ ଦାର୍ଶନିକ ଜର୍ଜ ହେଗେଲଙ୍କ ଭାଷାରେ ୟୁରୋପରେ ସଂସ୍କୃତ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଗ୍ରନ୍ଥର ପ୍ରସାର ଏକ ନୂତନ ମହାଦେଶର ଆବିଷ୍କାର ପରି ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 4 Notes Odia Medium ଭାରତରେ ଔପନିବେଶିକ ଯୁଗ-21
ୟୁରୋପୀୟ ଦାର୍ଶନିକ, ଲେଖକ, କବି, କଳାକାର ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ରାଜନେତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ବହୁଳ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ପ୍ରଭାବ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପି ଯାଇଥିଲା ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ
ଭାରତର ପ୍ରଚୁର ସମ୍ପଦ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ, ଡଚ୍, ଫରାସୀ ଓ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଭାରତକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିଥିଲା । ଏହି ଉପମହାଦେଶରେ ନିଜର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଁ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ଯେଉଁଥ୍ରେ ଇଂରେଜମାନେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ନିଷ୍ଠର କର ନୀତି ଲୋକଙ୍କୁ ବହୁତ ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ଦେଇଥିଲା । ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ । ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବେ ଭାରତରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଶିଳ୍ପଦ୍ରାସକରଣ ନୀତି ଏ ଦେଶର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା ।

ଇଂରେଜମାନେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ଉପନିବେଶବାଦୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଶାସନିକ ଗଠନ, ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରଚଳନ ପ୍ରଭୃତି ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲେ ।

ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନେ ଗୋଆରେ ଧାର୍ମିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ ଯାହା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସାମାଜିକ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଫରାସୀମାନଙ୍କର ସମନ୍ଵୟ ନୀତି ପଣ୍ଡିଚେରୀରେ ଏକ ଛୋଟ ‘ଫରାସୀ –ଭାରତୀୟ’ ଶିକ୍ଷିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗକୁ ଅନେକ ବିଦ୍ରୋହର ସୂତ୍ରପାତ ହୋଇଥିଲା । ବିଶେଷକରି ୧୮୫୭ର ମହାନ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ଭାରତରେ ଉପନିବେଶବାଦୀ ଶାସନକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ବିପଦରେ ପକାଇଥିଲା । ଏହିସବୁ ବିଦ୍ରୋହଗୁଡ଼ିକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବରେ ଦମନ କରିଥିଲେ ।

ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ସଂସ୍କୃତି ବିଶେଷ ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକର ଅନୁବାଦିତ ରୂପ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସଭ୍ୟତାର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାରିଥିଲା ।

ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ମସିହା ଓ ଘଟଣା
୧୪୯୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଭାସ୍କୋଡ଼ାଗାମା କାଲିକଟ ବନ୍ଦରରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଥିଲେ ।
୧୫୧୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କ ଗୋଆ ଅଧିକାର ।
୧୫୬୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଗୋଆରେ ତଦନ୍ତକାରୀ ସଂସ୍ଥା ସ୍ଥାପନ, ଗୋଆରେ ଧାର୍ମିକ ବିଚାର ଅଦାଲତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
୧୬୬୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଫରାସୀମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ସୁରତରେ ବାଣିଜ୍ୟ କୋଠି ନିର୍ମାଣ ।
୧୬୭୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ପଣ୍ଡିଚେରୀରେ ଫରାସୀମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଗଠନ ।
୧୭୭୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଫରାସୀ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀଦ୍ଵାରା ପଣ୍ଡିଚେରୀରେ ବାଣିଜ୍ୟକୋଠି ନିର୍ମାଣ ।
୧୭୪୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : କୋଲାସେଲ ଯୁଦ୍ଧରେ ଡବ୍‌ମାନଙ୍କରର ପରାଜୟ ।
୧୭୪୨ ରୁ ୧୭୫୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଡୁପ୍ଲେକ୍ସ ଭାରତରେ ଫରାସୀ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ।
୧୭୪୬ ରୁ ୧୭୬୩ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ବ୍ରିଟିଶ ଓ ଫରାସୀ ମଧ୍ଯରେ କର୍ଣ୍ଣାଟ ସମର ।
୧୭୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ପଲାସୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ବିଜୟ ।
୧୭୭୦ ରୁ ୧୭୭୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ବଙ୍ଗଳାର ପ୍ରଥମ ମହାଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ।
୧୭୯୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ହାଇଦ୍ରାବାଦର ନିଜାମଙ୍କର ସାମନ୍ତସନ୍ଧି ଗ୍ରହଣ ।
୧୮୦୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଆକ୍ରମଣ ।
୧୮୦୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଭେଲୋର ସଂଗ୍ରାମ ।
୧୮୧୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଖୋର୍ଦ୍ଧାରେ ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ
୧୮୧୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ତୃତୀୟ ଆଗ୍ଲୋ ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧରେ ମରାଠା ଶକ୍ତିର ପତନ ।
୧୮୩୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଭାରତୀୟ ଶିକ୍ଷାଉପରେ ମାକଲେଙ୍କଋର ନୀତି ପ୍ରୟୋଗ ।
୧୮୫୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଭାରତରେ ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀର ଶାସନ ଶେଷ ଏବଂ ବ୍ରିଟିଶରାଜ ଆରମ୍ଭ ।
୧୮୪୮ ରୁ ୪୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଇଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀଦ୍ଵାରା ପଞ୍ଜାବ ଅଧିକାର ।
୧୮୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ମହାନ ଭାରତୀୟ ବିଦ୍ରୋହ ।
୧୮୮୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଆନନ୍ଦମଠ ଉପନ୍ୟାସ ପ୍ରକାଶିତ ।
୧୮୫୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : କମ୍ପାନୀ ହାତରୁ ଶାସନ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା ।
୧୮୫୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଣୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀବାଇଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା । ମହାରାଣୀ ଭିକ୍ଟୋରିଆଙ୍କ ଘୋଷଣାପତ୍ର ପ୍ରକାଶ ।
୧୯୪୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ।

Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 3 ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium

‘‘ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ, ଇଂରେଜ, ଡର୍‌, ଫରାସୀ ଏବଂ ଡାନିସ୍‌ମାନଙ୍କ (ଦିନାମାର) ପରି ପଗଡ଼ି ପିନ୍ଧା ବା ଟୋପିପିନ୍ଧା ଜାତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ବ୍ୟବସାୟ ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପରି ନଥିଲେ । ଏହି ଭୂମିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସେମାନଙ୍କର ଅଧ୍ବକୃତ ପରିସର ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସେମାନଙ୍କର ଧର୍ମପ୍ରଚାର କରିବାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଜିଦିଖୋର ଥିଲେ ଏବଂ ନୌସେନା ଓ ଗୋଳାବାରୁଦ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା । ସେମାନଙ୍କର ଯାତାୟାତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ସୁଦୃଢ଼ କୋଠାବାଡ଼ି ନିର୍ମାଣକୁ ଅନୁମତି ଦେବାର ନଥିଲା ।’’
– ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ଥ ଅମାତ୍ୟ, ଆଦିପାତ୍ର (୧୭୧୫)

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-1

କେଉଁମାନେ ମରାଠା ?
ବର୍ତ୍ତମାନର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ତଥା ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ମାଳ ଭୂ ମି ରେ ବସବାସ କରୁଥିବ। ଏକ ଜନସମୂହ ବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମର।0। ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ସେମାନଙ୍କର ଭାଷା ମରାଠୀ ଦ୍ଵାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଏହି ଭାଷାର ସାହିତ୍ୟ ଓ ଇତିହାସ ବେଶ୍ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇ ଆସିଅଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-2

ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ଯାଦବ ରାଜବଂଶଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଦେବଗିରି (ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୌଲତାବାଦ) ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଥିଲା ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଦିଲ୍ଲୀର ଖୁଜୀ ସୁଲତାନମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଯାଦବ ରାଜବଂଶର ଶାସକମାନେ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥିଲେ ।

ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ସମାଜରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ସନ୍ଥ ଓ ସାଧକମାନେ ଭକ୍ତିମାର୍ଗକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଆଧ୍ୟାମିକ ସଙ୍ଗୀତ ଓ କବିତାଗୁଡ଼ିକ ଖୁବ୍ ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିପାରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-3

ସେହି ସମୟରେ ଜ୍ଞାନେଶ୍ଵର, ନାମଦେବ, ତୁକାରାମ ଏବଂ ରାମଦାସଙ୍କ ଭଳି ଅନେକ ସନ୍ଥ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଉପନିଷଦ ଏବଂ ଭଗବତ୍ ଗୀତା ପରି ବହୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକୁ ମରାଠା ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସହଜରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଥିଲା ।

ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କେତେକ ମରାଠା ମୁଖ୍ୟ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବାଜୀ ମରାଠାମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି କ୍ଷମତା ଆହରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଫଳ ହୋଇପାରି ନଥିଲେ ।

ସାହିତ୍ୟିକ ଇତିହାସ (Literary History) : ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାଷାରେ ପଦ୍ୟ ବା ଗଦ୍ୟରେ ଲିଖୁତ ଐତିହାସିକ କୃତି ।

ଜାଗିର (Jagir) : ଜାଗିର ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ଜମି ଯାହାକୁ ଜଣେ ରାଜା ବା ଶାସକ ଜଣେ ସାମନ୍ତ ବା ସୈନିକକଙ୍କୁ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ସ୍ବରୂପ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଜାଗିର ପାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେହି ଜମିରୁ କର ସଂଗ୍ରହ କରି ନିଜ ବ୍ୟବହାରରେ ଲଗାଇଥାନ୍ତି ଓ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟରେ ରାଜାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।

ମରାଠା ଶକ୍ତିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଉତ୍‌ଥାନ :
୧୬୩୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଶିବାଜୀ ଭୋସଲେ ପରିବାରରେ ପିତା ସାହଜୀ ଓ ମାତା ଜୀବାବାଈଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ପୁନେଠାରେ ତାଙ୍କର ଜାଗିର ସ୍ଥାନରେ ଶିବାଜୀ ନିଜ ମାତା ସହିତ ବିଶ୍ଵସ୍ତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷା ଜୀଜାବାଈଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ବଢ଼ିବା ଲାଭ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲେ ।

ଶିବାଜୀଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ମାତ୍ର ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସ ସେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରି ଅବହେଳିତ ଓ ଅନକୃତ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧୂର କରି ସେଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଧ‌ିକ ସୁଦୃଢ଼ କରି ନିଜ ଅଧୀନକୁ ଆଣିପାରିଥିଲେ ।

ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳର ସଂପଦକୁ ଦଖଲ କରିବାପାଇଁ ସେ ଏକ ନୌସେନା ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଏହା ସେତେବେଳେ ଏକ ନୂତନ ଦିଗନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-4
ନିଜର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ କବଳରୁ ରକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ଶିବାଜୀ ଏକ ଅଭିନବ ଯୁଦ୍ଧ ବିଦ୍ୟା ‘ଗରିଲା’ ରଣ କୌଶଳ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

ବିଜାପୁର ସୁଲତାନ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷ ସେନାପତି ଆଫଜଲ ଖାଁଙ୍କୁ ଶିବାଜୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରେରଣ କରିଥିଲେ । ଶିବାଜୀ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତାପଗଡ଼ ଦୁର୍ଗରେ ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କୁ ବାଘନଖଦ୍ଵାରା ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧକରି ଆଫଜଲ୍ ଖାଁଙ୍କର ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ମୂଳୋତ୍ପାଟନ କରିଦେଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-5

ବାଘନଖ ହେଉଛି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଯାହା ବାଘର ପଞ୍ଝାପରି ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଶିବାଜୀ ଏହି ବାଘନଖଦ୍ଵାରା ଆଫଜଲ ଖାଁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ଆକ୍ରମଣ (Surgical Strike) : ଏହା ହେଉଛି ଏକ ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ ଯେଉଁଥରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବସ୍ତ ବା ଅଞ୍ଚଳର ଧ୍ବଂସସାଧନ କରାଯାଇଥାଏ । ବିନା କ୍ଷତି ବା ସାମାନ୍ୟ ପରିମାଣ ଧନ, ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ।

ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୋଗଲ ସେନାପତି ସାୟସ୍ତ ଖାଁ ପ୍ରାୟ ତିନିବର୍ଷ କାଳ ଶିବାଜୀଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।

ସାୟସ୍ତ ଖାଁଙ୍କ ଶିବିର ଉପରେ ରାତ୍ରି ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିଦେଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ଆଜିର ସମୟରେ ସର୍ଜିକାଲ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ବା ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଶିବାଜୀ ସୁରତ ସହରକୁ ଅଧିକାର କରିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପମାନଜନକ ଥିଲା । ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ଶିବାଜୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବାପାଇଁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜପୁତ୍ ସେନାପତି ଜୟସିଂହଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ ।

Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ

୧୬୬୫ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଶିବାଜୀ ପୁନେ ନି କ ଟବର୍ତ୍ତୀ ପୁର ନ୍ଦ ର ଦୁର୍ଗ ରେ ଜୟସିଂହଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଵାକ୍ଷରିତ କରିଥିଲେ । ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟର ଏକ ବୃହତ୍ତମ ଅଂଶ ଦେବା ସହିତ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସାମ୍ଭାଜୀଙ୍କୁ ମୋଗଲ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-6
ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ କରାଗାରୀରୁ ଶିବାଜୀ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ସାମ୍ଭାଜୀ ଟୋକେଇ ଭିତରେ ପଶି ବାହାରକୁ ଖସି ଚାଲିଯିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥ୍ ଲେ । ଆଉରେ ଙ୍ଗ ଜେବ୍ ଶିବାଜୀକୁ ପୁ ନକରି ବ ନ୍ଦୀ ପାରି ନଥିଲେ ।

୧୬୭୪ ମସିହାରେ ବୈଦିକ ରୀତି ନୀତି ଅନୁସାରେ ସୁଦୃଢ଼ ପାର୍ବତ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ରାୟଗଡ଼ଠାରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଅଭିଷେକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଅଭିଷେକ ପରେ ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କ ପାର ମ୍ପ ରି କ ପଦବୀ ’ଶ୍ରୀରାଜା ଶିବ ଛତ୍ରପତି’ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ପୂର୍ବ ଶାସକମାନଙ୍କ ପରି ଏକ ନୂତନ ଅବ୍ଦ ‘‘ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ଶକ’’ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-7
ଏହାପରେ ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କର ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ବିଜୟରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ‘ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ୍‌ବିଜୟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏଥୁରେ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତର ତାମିଲନାଡୁ ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକର କେତେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥା ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ଶିବାଜୀଙ୍କର ଏହି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମରାଠାମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୋଗଲ ଆକ୍ରମଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ରଣକୌଶଳ ପାଇଁ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା ।

ଶିବାଜୀ ଦକ୍ଷିଣରେ ଥ‌ିବାବେଳେ ଡବ୍‌ମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା କରାଯାଉଥିବା ‘କ୍ରୀତଦାସ’ ବ୍ୟବସାୟକୁ ବନ୍ଦ କରାଇଥିଲେ । ପଚାଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଜ୍ଵର ଯୋଗୁଁ ଶିବାଜୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ୟୁରୋପୀୟମାନେ ଶିବାଜୀଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ଯୋଦ୍ଧା ଗ୍ରୀକ୍ ବୀର ଆଲେକଜାଣ୍ଡାରଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଶିବାଜୀଙ୍କ ପରେ ମରାଠା :
ସାମ୍ଭାଜୀ ଓ ରାଜାରାମ ନାମରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ଶିବାଜୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ସାମ୍ଭାଜୀ ‘ଛତ୍ରପତି’ ହୋଇଥିଲେ ।

ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରି ବିଜାପୁର ଓ ଗୋଲକୁଣ୍ଡା ଅଧିକାର କରି ସାମ୍ଭାଜୀଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀକରି ଅମାନୁଷିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦେଇ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏହାପରେ ସେ ମରାଠାର ରାଜଧାନୀ ରାୟଗଡ଼କୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ।

ସାମ୍ଭାଜୀଙ୍କ ପରେ ରାଜାରାମ ଛତ୍ରପତି ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ତାଙ୍କ ରାଣୀ ତାରାବା ଈଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ମରାଠାମାନେ ମୋଗଲ ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ନିଜ ଆଧୂପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଭାରତର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜ ଅଧିକାରକୁ ଆଣି ପାରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-8
ମୁଖ୍ୟତଃ ପେଶୱା ବାଜିରାଓ ୧ମ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ନାନାସାହେବ ପେଶ ସର୍ବଭାରତୀୟ ମରାଠା ଶାସନ ପ୍ରସାରରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ବଙ୍ଗଳାରେ ମରାଠାମାନେ ଦଶବର୍ଷ ଶାସନ କଲା ସମୟରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ଅନେକ ବର୍ବରତା ଓ ଧ୍ଵଂସର ଦମନଲୀଳା ଚଳାଇଥିଲେ ।

ଆଫଗାନମାନଙ୍କ ସହିତ ୧୭୬୧ରେ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶୋଚନୀୟ ଭାବରେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଇଂରେଜ ଓ ମରାଠାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୧୭୭୫ ରୁ ୧୮୧୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. ମଧ୍ଯରେ ତିନିଗୋଟି ଆଟ୍ରୋ-ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା । ସେଥ‌ିରେ ଇଂରେଜମାନେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ପେଶବାଙ୍କ ଅଧୀନସ୍ଥ ଜଣେ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ଅଧିକାରୀ ନନ୍ । ଫଡ଼ନ।ବିଶ୍ ଯାହାକୁ ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଛଳ ଭାରତୀୟ ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ କରିଥିବାର ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସେ ମଧ୍ୟ ମୈ ଶ୍ମ ର ର ହାଇଦର ଅଲ୍ଲୀ ଏବଂ ହାଇଦ୍ରାବାଦର ନିଜାମଙ୍କ ପରି ପୂର୍ବର ବ୍ରିଟିଶ୍ ବିରୋଧୀମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-9

ମରାଠା ଶାସନ : ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନ
ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟପାଇଁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-10
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-11
ଶିବାଜୀ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱର ନିଦର୍ଶନ ସ୍ଵରୂପ ନିଜ ନାମରେ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଳଚନ କରିଥଲେ । ଏଥ‌ିରେ ଖୋଦିତ ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ତାଙ୍କର ସାଂସ୍କୃତିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟର ପରି ଚୟ ଦେଉଥିଲା ।

ସୁଲତାନ ଓ ମୋଗଲ ମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଚଳିତ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ସରକାରୀ ପଦବୀ ତଥା ଜାଗିରୀ ବ୍ୟ ବ ସ୍ଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରି ରାଜକୋଷରୁ ବେତନ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା ।

ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟରେ କରିବାପାଇଁ ଶିବାଜୀ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳରେ ଆଠଜଣ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ‘ଅଷ୍ଟପ୍ରଧାନ ମଣ୍ଡଳ’’ ବା ‘‘ ଅଷ୍ଟମନ୍ତ୍ରୀ ପରି ଷଦ’” ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-12

ମରାଠାମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ଚୌଥ (ଶହେ ଭାଗରୁ ପଚିଶ ଭାଗ) ଓ ସର ଦେଶମୁଖୀ (ଚୌଥକୁ ଛାଡ଼ି ଅତିରିକ୍ତ ଦଶଭାଗ) ନାମକ ଦୁଇଟି କର ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତରର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ସହିତ ଯେଉଁସବୁ ପ୍ରଦେଶ ବା ରାଜ୍ୟ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ସଂଯୁକ୍ତ ନଥିଲା, ସେହି ସବୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କଠାରୁ ଏହି ପ୍ରକାର କର ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିଲା । ପରିଣାମରେ ମରାଠାମାନେ ଏହି ସବୁ ରାଜ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରୁ ନଥିଲେ ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ‘ଗଣପତି-ପନ୍ତ ପ୍ରଧାନ ରୁପି’ ନାମକ ଏକ ମୁଦ୍ରା ପଟ୍ଟବଦ୍ଧନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଚଳନ କରାଯଇଥିଲା । ଏଥିରେ ଦେବନାଗରୀ ଓ ପାର୍ସୀ ଲିପିରେ ଖୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵ ରେ ଗଣପତି (ଗଣେଶ)ଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ କରାଯାଇଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ପେଶ (ମରାଠୀରେ ପନ୍ତ ପ୍ରଧାନ କୁହାଯାଇଥାଏ)ଙ୍କ ପ୍ରତି ବିଶ୍ଵାସ ଓ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଦର୍ଶାଯଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-13

ସାମରିକ ଶାସନ :
ମରାଠାମାନେ ସାମରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଖୁବ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯଥା- ପଦାତିକ ବାହିନୀ, ଅଶ୍ଵବାହିନୀ ଓ ନୌବାହିନୀ ।

ଅଶ୍ଵବାହିନୀକୁ ବର୍ଗୀ ଓ ଶିଲାଦାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଗୀ ଶ୍ରେଣୀର, ସେମାନଙ୍କର ଅଶ୍ଵ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ରାଜ୍ୟ ବହନ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଶିଲାଦାର, ସେମାନଙ୍କର ଅଶ୍ଵ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ସେମାନେ ନିଜେ ବହନ କରୁଥିଲେ ।

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମରାଠାମା ନେ ୟୁ ରେ। ପୀୟ ମା ନ ଙ୍କ ର ସୈନ୍ୟ ବ।ହି ନୀ ଓ ତୋପଖାନାର ସୁ ବ୍ୟବ ସ୍ଥି ତ ପରି ଚାଳନ। ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ ହେଲାପରେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନୌବାହିନୀ ଗଠନ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-14
ମହାଦ୍‌ଜୀ ସିନ୍ଦେ ୟୁରୋପୀୟ ଢାଞ୍ଚାରେ ଏକ ବିଶାଳ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଗଠନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

ଖଣ୍ଡା ଓ ବର୍ଚ୍ଛା ମରାଠାମାନଙ୍କର ଅତି ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା । ତା ସହିତ ସେମାନେ ସ୍ଵଳ୍ପ ପରିମାଣର ବନ୍ଧୁକ ମଧ୍ଯ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।

ଶିବାଜୀଙ୍କ ସମୟରେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ବେଳେ ରକେଟ୍‌ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ୧୭୭୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ବେଳକୁ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ରକେଟ୍‌ର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।

ମରାଠା ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଆଧାର ଥିଲା ଫୋର୍ଟ ବା ଦୁର୍ଗ । ଶିବାଜୀ ଅନେକ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖୁଥିଲେ । କରଣ ସେହି ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀକୁ ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ ରହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ ହେଉଥିଲା ।

ଶିବାଜୀଙ୍କ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ପନ୍ତ ଅମାତ୍ୟଙ୍କର ଆଦନ୍ୟାପାତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି –

‘ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ରାଜ୍ୟର ମୂଳଭାଗ ବା କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ନଥିଲେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନର ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଧ୍ବଂସସ୍ତପରେ ପରିଣତ ହୋଇଯାଇଥାଏ । ତେଣୁକରି ପୂର୍ବର ରାଜାମାନେ ନିଜ ଦେଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖୁବା ନିମନ୍ତେ ଅଧ୍ବକରୁ ଅଧ‌ିକ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ । ମରାଠା ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ମହାନ ଗୁରୁ ଶିବାଜୀ କେବଳ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ‘ମରାଠା ରାଜ୍ୟ’ର ଭିତ୍ତିଭୂମି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ଦୁର୍ଦ୍ଦଷ ଶତ୍ରୁମାନେ ଏହି ରାଜ୍ୟକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଛନ୍ତି, ବିଜାପୁର ଓ ଭାବନଗର ପରି ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଅଧିକାର କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ବି କେବଳ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ମରାଠା ରାଜ୍ୟ ତିଷ୍ଠି ରହିପାରିଥିଲା ।’’

ସାମୁଦ୍ରିକ ପ୍ରଭୁତ୍ଵ (ପ୍ରାଧାନ୍ୟତା) :
ମରାଠା ଶାସନକାଳରେ ଶିବାଜୀ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳ ର ସୁ ର କ୍ଷା ନି ମି ତ୍ତ ଏକ ନୌବାହିନୀ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କହ୍ନେ ଜୀ ମାର୍ଗ ଦ ର୍ଶ ନ ରେ ମରାଠାମାନେ ଅନେକ ନୌଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ୟୁ ରେ। ପୀୟ ମାନେ ସେ ମା ନ ଙ୍କ ର ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପତ୍ର କିଣିବାପାଇଁ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ମରାଠାମାନେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରିବା ସହିତ କାହ୍ନାଜୀ ଆଫ୍ରେଙ୍କୁ ଜଣେ ଜଳଦସ୍ୟୁ କହି ନିଜର ହତାଶା ଭାବକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଇଂରେଜମାନଙ୍କଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ପରିଚୟପତ୍ର ଦାବି କଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-15
୧୬୬୫ ମସିହାରେ ଶିବାଜୀଙ୍କ ଜାହାଜ ମଧ୍ୟର ର ମଧ୍ୟରୁ ଚାରୋଟି ଜାହାଜ ହାଜ ଓମାନର ରାଜଧାନୀ ମସକଟରେ ପହଞ୍ଚଥିଲା । ସେଠାକାର ଶାସକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ କବ୍‌ଜା କରିନେଇ ସେଥ‌ିରେ ଥିବା ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଥିଲେ । ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଶିବାଜୀଙ୍କ ଅଧ୍ବକୃତ ସମୁଦ୍ର ତଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ସେ କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଜାହାଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ । କିନ୍ତୁ ଶିବାଜୀଙ୍କର ନୌବାହିନୀରେ ଶତାଧ୍ଵକ ଜାହାଜ ଥିବାର ଜାଣି, ସେଠାକାର ଶାସକ ନିଜର ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦର ବାହାରକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ ।

ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା :

  1. ମରାଠାମାନେ ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ଫଳପ୍ରଦ ବିଚାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ ।
  2. ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତି ସୁଚାରୁରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରୁଥିଲା ।
  3. କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ପଞ୍ଚାୟତ ବିଭିନ୍ନ ଅପରାଧର ବିଚାର କରି ଦଣ୍ଡବିଧାନ କରୁଥିଲେ ।
  4. କୌଣସି ବିଚାରରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଲେ ମରାଠା ମୁଖ୍ୟ ବା ମୁଖ୍ୟ ଶାସକଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇପାରୁଥିଲା ।
  5. ଏଥୁସହିତ ପୁନେ, ଇନ୍ଦୋର ପରି ବଡ଼ ବଡ଼ ସହରମାନଙ୍କରେ ନିଯୁକ୍ତ କୋଲ ବା ପୋଲିସମାନେ ଆଇନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ତଦାରଖ କରୁଥିଲେ ।

ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ :
ଶିବାଜୀ ବ୍ୟବସାୟ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ନିଜେ ବୈଦେଶିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ଜାହାଜସବୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ୟେମେନର ମୋଚା, ଓମାନର ମୁସ୍‌କାଟ୍ ଏବଂ ମାଲେସିଆର ମାଲାକା ଆଦି ଦେଶର ବନ୍ଦର ଗୁଡ଼ିକୁ ପଠାଯାଉଥିଲା ।

ସେମାନେ ଜାହାଜରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ନେଇ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ ।

ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଫେରି ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳପଥରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରାବାର କରିବା ସହିତ ନଦୀ ଓ ଝରଣା ଉପରେ ପୋଲମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।

ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁନରୁତ୍ଥାନ :
ଭାରତରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିକାଶରେ ମରାଠାମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତବପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା । ସଂସ୍କୃତରେ ଲିଖ୍ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ପର୍ସିଆନ୍ ସିଲ ଅଭିଲେଖରେ ଶିବାଜୀଙ୍କର ‘ସ୍ଵରାଜ୍ୟ’ ସମ୍ପର୍କିତ ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରକାଶ ପାଇଅଛି ।

ଶିବାଜୀ ‘‘ରାଜ୍ୟ –ବ୍ୟବହାର କୋଷ’’ ନାମକ ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହା ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲା । କୂଟନୈତିକ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଚଳିତ ପର୍ସିଆନ୍ ଶବ୍ଦପାଇଁ ଏହା ସଂସ୍କୃତର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-16
ଶିବାଜୀ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଧର୍ମକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର କେଶର ରଙ୍ଗର ଧ୍ଵଜା ବା ପତାକାକୁ ସମସ୍ତ ମରାଠା ଶାସକ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ଅନେକ ଭଗ୍ନ ମନ୍ଦିରକୁ ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିବାବେଳେ ସଂସ୍କୃତ ଓ ମରାଠୀ ସାହିତ୍ୟ, ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଚିତ୍ରକଳାର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରିଥିଲେ ।

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମରାଠା ମହିଳା : ତାରାବାଈ :
ତାରାବାଈ ଜଣେ ନିର୍ଭୟା ମରାଠା ରମଣୀ ଥିଲେ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଵାମୀ ରାଜାରାମଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ସେ ଶାସନଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସେ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ବିଶାଳ ମରାଠା ବାହିନୀକୁ ସଙ୍ଗଠିତ କରି ନିଜକୁ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ରଣନୀତି ଓ ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ସହିତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ମରାଠା ସ୍ଵାଧୀନତାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଞ୍ଝାପାରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-17

ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲ୍‌କର :
ହୋଲକାର ରାଜବଂଶର ମହିୟସୀ ମହିଳା ଥିଲେ ଅହଲ୍ୟାବାଈ ହୋଲକାର । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ରାଜବଂଶ ମଧ୍ଯ ଭାରତରେ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନ ଯଥା ଇନ୍ଦୋର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳମାନଙ୍କରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ।

ନିଜ ସ୍ଵାମୀ ଓ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ଅତି ସହାସର ସହିତ ଦୀର୍ଘ ତିରିଶ ବର୍ଷ ଧରି ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବା ସହିତ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ସ୍ଵାର୍ଥକୁ ଖୁବ୍ ବିଜ୍ଞତାର ସହିତ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଥିଲେ ।

ଅହଲ୍ୟାବାଈ ଜଣେ ଧର୍ମପ୍ରାଣ ମହିଳା ଥିଲେ । ସେ ଉତ୍ତରରେ କେଦାରନାଥଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ଵରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶହ ଶହ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ଓ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବା ସହିତ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ଅନେକ ଘାଟ, କୂପ ଏବଂ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ ।

ସେ କାଶୀ ବିଶ୍ଵନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ ଗୁଜୁରାଟର ସୋମନାଥ ମନ୍ଦିର ପୁନଃ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍ ଓ ଗଜନୀର ସୁଲତାନ ମାମୁଦ ଧ୍ବଂସବିଧ୍ଵସ୍ତ କରିଦେଇଥିଲେ ।

ଏହା ସହିତ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ମହେଶ୍ଵର ବୟନ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାରେ ପଛାଇଯାଇ ନଥିଲେ ।

ଶିବାଜୀଙ୍କର ଉଦାହରଣ ତାଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଉଥିଲା । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ନାଗପୁରର ଭୋନ୍ସଲେମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାରେ ଉତ୍ସାହୀ ସମର୍ଥକ ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ପୁରୀରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ପୂଜା ଯାହା ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସମୟରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ମରାଠାଗାମନଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହୋଇପାରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-18

ମୋଦିଲିପି – ଏହି ଲିପି ସାହାଯ୍ୟରେ ମରାଠାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପତ୍ରାଳପ କରୁଥିଲେ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ଦେବନାଗରୀର ଏକ କରଣୀ ରୂପ ।

ତାଞ୍ଜାବୁର ସମ୍ପର୍କରେ :
ଶିବାଜୀଙ୍କର ସାବତଭାଇ ଏକୋଜୀ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରର ଶେଷ ଭାଗରେ ତାଞ୍ଜାବୁର ଅଞ୍ଚଳ ( ବ ଉଁ ମାନ ର ତାମିଲ ନାଡୁ) କୁ ବି ଜୟ କରିଥିଲେ । ଏହିଠାରୁ ମରାଠା ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ତାଞ୍ଜାବୁରର ସମସ୍ତ ମରାଠା ଶାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେର ଫୋଜୀ ଦ୍ଵିତୀୟଙ୍କ ଅବଦାନ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଥିଲା । ସେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ଭାଷାକୁ ଜାଣି ଥିଲେ । ସେ ଏକ ମରାଠୀ ନାଟକ ‘ଦେବେନ୍ଦ୍ର କୁରଭାଞ୍ଜି’ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସେହି ନାଟକରେ ସେ ପୃଥ‌ିବୀର ଭୂଗୋଳକୁ ବିସ୍ତାରିତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-19
ସେରଫୋଜୀ ଅନେକ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ସଙ୍ଗୀତ ମାନଙ୍କଋର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଆଧୁନିକ କର୍ଣ୍ଣାଟକୀ ସଙ୍ଗୀତ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ରୂପେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା । ପରେ ଏହା ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ନୃତ୍ୟ ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍‌ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା ।

ସେରଫୋଜୀ ଔଷଧପତ୍ର ପ୍ରତି ବହୁତ ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଏବଂ ଧନ୍ଵନ୍ତରୀ ମହଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଏକ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ଏଥ‌ିରେ ଉଭୟ ଭାରତୀୟ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରି ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା ।

ସେ ଏକ ମୁଦ୍ର।ଳୟ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯାହା ଜଣେ ସ୍ଵଦେଶୀ ଶାସକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲା ।

ସେ ତାଞ୍ଜାଭୁରର ବୃହଦିଶ୍ଵର ମନ୍ଦିରର କାନ୍ଥରେ ଭୋନ୍‌ସଲେ ପରି ବାର ର ଇତିହାସ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ଯାହା ଭାର ତ ର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଏକକ ଶିଳାଲେଖା ଥିଲା ।

ତାଞ୍ଜାଭୁରର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିବେଶ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସଂସ୍କୃତିର ମିଶ୍ରଣ ଘଟିଥିଲା । ଏଥୁରେ ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ ଓ ମରାଠା ସଂସ୍କୃତିର ଛାୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ-20

ମରାଠା ଐତିହ୍ୟ :
ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଉପମହାଦେଶ ଅଧିକାର କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମରଠା ଶାସନ, ମୋଗଲ ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ସହିତ ସର୍ବବୃହତ୍ ଭାରତୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

ମରାଠାମାନେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖୂପାରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଏକ ଦକ୍ଷ ପ୍ରଶାସନ ସହିତ ଶାସନ କରିବାର ଏକ ନୂତନ ଉପାୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଧାର୍ମିକ ଭେଦଭାବ ବିନା ସ୍ଥାନୀୟ ହିନ୍ଦୁ ପରମ୍ପରାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲା ।

Class 8 Social Science Chapter 3 Notes Odia Medium ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ଥାନ

ଦୃଢ଼ ସ୍ଵରାଜ୍ୟର ଭାବଧାରାରେ ଅନୁପ୍ରାଣୀତ ହେଇ ସେମାନେ ଦମନକାରୀ ଶାସନ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇ ଜାରି ରଖୁଥିଲେ । ‘ପରେ ଏହା ଅନେକ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିଶ୍ଵାସ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ଯେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଶାସନ କରିପାରିବେ ।

ଏହି ଭାବନା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭାରତର ସ୍ଵାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବୀଜ ବପନ କରିଥିଲା ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  1. ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମରାଠା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ମୋଗଲମାନଙ୍କର ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ଏଥୁରୁ ଲାଭ କରିଥିବା ଅଭିଜ୍ଞତା ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସର୍ବଭାରତୀୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା ।
  2. ଇଂରେଜମାନେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାରତୀୟ ଶକ୍ତି ଅପେକ୍ଷା ମରାଠାମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ କ୍ଷମତା ଅକ୍ତିଆର କରିଥିଲେ ।
  3. ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଥୁଲା ମରାଠା ରାଜ୍ୟର ମୂଳ ଶକ୍ତି । ଶହଶହ ଦୁର୍ଗକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣି ଏହିସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ଆଧୂପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।
  4. ସେତେବେଳର ସର୍ବଶେଷ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଅଭାବ ସତ୍ତ୍ବେ ମରାଠା ନୌସେନା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ୟୁରୋପୀୟ ନୌସେନାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରତିରୋଧ କରି ଆସିଥିଲା ।
  5. ମରାଠାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳର ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନୂତନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସ ଜାଗରଣ କରିବା ସହିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ନବସୃଜନରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲେ ।

ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ମସିହା ଓ ଘଟଣା

  • ୧୬୩୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଶିବାଜୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ।
  • ୧୬୪୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଶିବାଜୀଙ୍କର ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ।
  • ୧୬୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ମରାଠା ନୌବାହିନୀର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
  • ୧୬୬୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଶିବାଜୀ ଆଗ୍ରା ଜେଲରେ ବନ୍ଦୀ ପରେ ପଳାୟନ ।
  • ୧୬୭୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ରାୟଗଡ଼ା ଦୁର୍ଗରେ ଶିବାଜୀଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ।
  • ୧୬୭୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଶିବାଜୀଙ୍କର ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନ ।
  • ୧୬୮୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଶିବାଜୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ।
  • ୧୬୮୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ମୋଗଲ-ମରହଟ୍ଟା ସମର ।
  • ୧୭୫୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ଦିଲ୍ଲୀ ଉପରେ ମରାଠାମାନଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ।
  • ୧୭୬୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ତୃତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ (ମରାଠାମାନଙ୍କ ପରାଜୟ)
  • ୧୮୧୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ : ତୃତୀୟ ଇଂରେଜ ମରାଠା ଯୁଦ୍ଧ (ମରାଠା ଶକ୍ତିର ସମାପ୍ତ)

Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 2 ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଦୁ ଇ ୟୁ ଗ ର ମଧ୍ୟ ବ ସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟଯୁଗ କୁହାଯାଏ । ସରଳଭାବରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ୧୧ଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟକୁ ମଧ୍ୟଯୁଗ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-1

ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ହିନ୍ଦୁକୁଶ ପର୍ବତମାଳା ପାରହୋଇ ଯେଉଁ ବୈଦେଶିକ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ନୂତନ ରୂପରେଖ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଭାରତର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଧନଦୌଲତର ଆକର୍ଷଣ ଓ ନିଜର ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କରିବାପାଇଁ ଅନେକ ବୈଦେଶିକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଭାରତ ଆସିଥିଲେ ।

ତୁର୍କୀ (Turkic) : କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆର ତୁର୍କୀ ଏବଂ ସାଇବେରିଆର ବିସ୍ତୃତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକ ଭାଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ ଶବ୍ଦ କୁ ସୂଚିତ କରେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-2
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-3
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-4
ସୁଲତାନାଟ୍ (Sultanate) : ଏହା ହେଉଛି ଅଞ୍ଚଳ ଯାହା ଜଣେ ‘ସୁଲତାନ’ଙ୍କଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ଏବଂ ଏକ ‘ପଦବୀ’ ଏହା ଅନେକ ମୁସଲମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଉତ୍‌ଥାନ ଓ ପତନ :
ଭାରତର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ୧୧୯୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଶାସନ କରୁଥ‌ିବା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କ ପରାଜୟ ପରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-5
ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ଦିଲ୍ଲୀ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶାସନ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଲାଭ କରିଥିଲା । ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଶାସନକାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବିସ୍ତାର ଓ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରିଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ଶାସନକାଳ ଅତି ବେଶୀରେ ୯ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ହୋଇ ପାରିନଥିଲା ।

ମୌର୍ଯ୍ୟ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଭାର ତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ବହୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୁଗଲକ୍ ନିଜ ଶାସନାଧୀନ କରିପାରିଥିଲେ

ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୋଗଲକଙ୍କର ଏକ ଯୋଜନା ଥିଲା । ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଦୌଲତାବାଦ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର (ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ଦେବଗିରି କୁହାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଆଜିର ସାମ୍ବାଜୀନଗର) ।

ନିଜ ଶାସନର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଞ୍ଚଳଟିକୁ ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେକରିଥିଲେ । ସେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ୧୦୦୦ କି.ମି. ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦୌଲତାବାଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲେ । କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ଯୋଜନା ତାଙ୍କର ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପୁନଶ୍ଚ ସେ ନିଜ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଫେରାଇ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଉଭୟ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ଯୋଗୁ ବହୁ ଧନ ଜୀବନ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ।

ତାଙ୍କର ଆଉ ଏକ ଯୋଜନା ଥିଲା ‘ନୂତନ ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ’ । ସୁନା ଓ ରୂପା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରତିବଦଳରେ ଶସ୍ତା ତମ୍ବା ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଫଳରେ ରାଜକୋଷକୁ ବହୁ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୌପ୍ୟ ମୁଦ୍ରା ଫେରିବ ବୋଲି ସେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ । ଯଦିଓ ଏହି ବିଚାର ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏହା ବାଣିଜ୍ୟିକ ବିଭ୍ରାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସହ ତାମ୍ର ମୁଦ୍ରାକୁ ଜାଲ୍ କରିବା ଓ ନକଲି ତାମ୍ର ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏହା ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ।

ସୁଲତାନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ପାରିଷଦବର୍ଗ ବିଳାସସମୟ ରାଜପ୍ରାସାଦରେ ବାସ କରି ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପରିଧାନ ସହ ଆମୋଦଦାୟକ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କରୁଥିଲେ । ଏହି ଅର୍ଥର ବହୁଭାଗ ସାମରିକ ଅଭିଯାନଦ୍ୱାରା ଲୁଣ୍ଠିତ ଅର୍ଥ, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପଡୁଥିବା କର, ବିଜିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଂଗୃହୀତ ଅର୍ଥ ଓ ଦାସ ବ୍ୟବସାୟରୁ (ମୁକ୍ତଶ୍ରମ ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଅର୍ଥ ରୋଜଗାର କରିବା ଲାଗି ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା) ଅର୍ଥ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଏହି ଲୁଣ୍ଠନ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ଓ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

ଆମେ ସାଧାରଣ ଶବ୍ଦ ମୂର୍ତ୍ତି (idol) Jo (idol) 61 966 66 (Ic ପବିତ୍ର ଚିତ୍ର (Icon) ବଦଳରେ ପ୍ରତିମା (image) ଶବ୍ଦକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁ । କାରଣ ‘ପବିତ୍ର ଚିତ୍ର’ ଓ ‘ମୂର୍ତ୍ତି’ ଏହି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ‘ଇହୁଦୀ’, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ୍ ଓ ଇସଲାମ୍ ଧର୍ମ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଅପମାନଜନକ । ଏହି ରକ୍ଷଣଶୀଳ ସଂପ୍ରଦାୟ ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା କିମ୍ବା ପ୍ରତିମା ଓ ସଙ୍କେତ ଉପାସନାକୁ ନିନ୍ଦା କରିଥା’ନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାରେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ‘ମୂର୍ତ୍ତି’, ‘ବିଗ୍ରହ’, ‘ପ୍ରତିମା’, ‘ରୂପ’ ଇତ୍ୟାଦି ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଏ, ଯେଉଁ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ପ୍ରତିମା ସବୁ ମନ୍ଦିର ଓ ଘରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ଇଂରାଜୀରେ ‘ପ୍ରତିମା’ (Image) ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ନିରପେକ୍ଷ ଅଟେ ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ବେଳକୁ ମଧ୍ଯ ଏସିଆର ତୈମୁର (ଟିମୁର) ଏକ ନୃଶଂସ ତୁର୍କୀ ମୋଗଲ ବିଜେତା ଭାବରେ ଭାରତର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ସମୃଦ୍ଧଶାଳୀ ଦିଲ୍ଲୀ ନଗରୀରେ ସ୍ଵଂସର ବିତ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

ପ୍ରଥମତଃ ସେ ବି ଧର୍ମୀଙ୍କ ସହ ୟୁଦ୍ଧ ଚଳାଇଲେ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ବିଧର୍ମୀମାନଙ୍କ ଧନ ଦୌଲତ ଲୁଣ୍ଠନ କରି ଅର୍ଥ ଯୋଗାଡ଼ କରିଥିଲେ । ଅନେକ ଲୁଣ୍ଠିତ ଧନଦୌଲତ ଧରି ଭାରତକୁ ଧ୍ବଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ କରି ଫେରିଯାଇଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ ଲୋଦୀ ରାଜବଂଶର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ହେଲା । ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀର ଶେଷ ରାଜବଂଶ ଭାବରେ ଏମାନେ ପରିଚିତ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-6
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଓ ରାଜବଂଶର ବିଦ୍ରୋହ ଓ ବିରୋଧ ଯୋଗୁ ବିରାଟ ସୁଲତାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀକୁ ପ୍ରତିରୋଧ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମ ନିଜ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଚକ୍ଷଣତାରେ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିପାରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଆକସ୍ମିକ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ । ସେ କୋଣାର୍କଠାରେ ବିଖ୍ୟାତ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ତୁଗଲକ୍‌ଙ୍କ ସମୟରେ ମୁସୁନୁରି ନାୟକ, ତେଲୁଗୁ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମୁଖ୍ୟ ଏମିତି ପ୍ରାୟ ୭୫ଜଣ ଦଳପତି (ମୁଖ୍ୟ) ଏକାଠି ହୋଇ ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଗଢ଼ି ୧୩୩୦ରୁ ୧୩୩୬ ମଧ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ସେନାକୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ମହମ୍ମଦ ବିନ୍ ତୁଗଲକ୍‌ଙ୍କ ସୈନ୍ୟକୁ ୱାରାଙ୍ଗଲ (ଆଜିର ତେଲେଙ୍ଗାନା)ରୁ ବିତାଡ଼ିତ କଲେ । ସେ ସମୟରେ ୭୫ ଜଣ ଦଳପତି (ଜାତି ମୁଖୁଆ)ଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଗଢ଼ିବା ସହଜ ନଥିଲା ।

ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ୍‌ଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯୁଦ୍ଧାଭିଯାନର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ମୂଲ୍ୟବାନ ଧନ ଦୌଲତ ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା । ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣରେ ‘ହୟଶାଳ’ ରାଜବଂଶ ରାଜୁତି କରୁଥିଲେ । ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀର ବହୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରି ପାରିଥ୍‌ ଏହା ଏକମାତ୍ର ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟଭାବେ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ତିଷ୍ଠି ରହି ପାରିଥିଲା । ପରେ ପରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ସୁଲତାନ୍‌ମାନଙ୍କର କ୍ରମାଗତ (ବହିଃଶତ୍ରୁ) ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କଳହ ହୟଶାଳ ରାଜ୍ୟକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଲା ଏବଂ ଏହା ପରେ ଦକ୍ଷିଣରେ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ସହ ମିଶିଯାଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-7
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ବହୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁଲତାନମାନଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ସାମନା କରିଥିଲା । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ବାହାମନୀ ସୁଲତାନୀ କିଛି ସମୟପାଇଁ ବହୁ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିପାରିଥିଲେ ।

ପ୍ରସ୍ତର ମୂର୍ତ୍ତିକଳା ହୟଶାଳର ସ୍ମୃତି ଚିହ୍ନର କାହାଣୀ ପ୍ରକାଶ କରେ । କନ୍ନଡ଼ ଲୋକକଥାର ବର୍ଣ୍ଣନାନୁସୁରେ ‘ଶାଳ’ (ଜଣେ ଯୁବକ) ‘ହୟ’ (ମାରିବା) । ଯିଏ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସିଂହ ସହ ଲଢ଼ିଥିଲା ଏବଂ ଯାହା ଯୋଗୁ ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ରାଜବଂଶର ନାମକରଣ ହୋଇଥିଲା ।

ସେହି ସମୟରେ ଗୁଜୁରାଟ, ବଙ୍ଗଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜ ସ୍ଵାଧୀନ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ସୁଲତାନମାନେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ପୁଣି କେତେବେଳେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ ।

ରାଜସ୍ଥାନର ଅନେକ ଅଂଶ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ କବଳରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲା । ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀବେଳକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ (ମେଣ୍ଢାର ରାଜ୍ୟର ଶାସକ) ରାଣାକୁମ୍ଭଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଦୃଢ଼ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲା, ଯିଏ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସୁଲତାନମାନଙ୍କୁ ସଫଳତାର ସହ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-8
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମେଣ୍ଢାରର ଶାସକ ରାଣାକୁମ୍ଭ ଆରାବଳି ପର୍ବତ ଉପରେ ‘କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼’ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମେଣ୍ଢାର୍ ସେତେବେଳେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ଦୁର୍ଗ ଥିଲା ସବୁଠାରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନ (ଯାହା ଆଜିର ରାଜସ୍ଥାନ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ଦକ୍ଷିଣାଶରେ ରହିଥିଲା) । ଏହି ଦୁର୍ଗ ଗଡ଼ାଣିଆ ପାହାଚ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲା । ଏହା ୩୬ କି.ମି. ଦୀର୍ଘ ଓ ବିରାଟ ପ୍ରାଚୀର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ସୁଦୀର୍ଘ ପ୍ରାଚୀର ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟନମ ।

ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ :
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଦୁଇ ଭାଇ ହରିହର ଓ ବୁକ୍କା ଯେଉଁମାନେ ଦିଲ୍ଲୀ ଶାସକଙ୍କୁ ଅସ୍ଵୀକାର କରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଏକ ନୂତନ ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-9

ଜନପ୍ରିୟ ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ହରିହର ଓ ବୁକ୍‌ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ହାମ୍ପି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର (ଆଜିର କର୍ଣାଟକ) ସ୍ରଷ୍ଟା ଓ ସାକ୍ଷୀ । ଗୋଟିଏ ଠେକୁଆ ବୁଲିପଡ଼ି ଦଳେ ଶିକାରୀ କୁକୁର ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇବା ଦୃଶ୍ୟ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଶକ୍ତି ଓ ସହାସକୁ ସଂକେତ କରୁଛି । ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ତାଙ୍କ ଗୁରୁ ବିଦ୍ୟାରଣ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ସାହସ, ନମ୍ରତା, ପ୍ରତିରୋଧର ଚିହ୍ନ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସହ ହରିହର ଓ ବୁକ୍କାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ।

ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରରେ ସୁଲତାନ ଶାସିତ ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ।

ଶେଷରେ ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସୁଲତାନୀ କୁହାଗଲା । ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ବିଜାପୁର, ଗୋଲକୋଣ୍ଡା, ବେରାର, ଅହମ୍ମଦନଗର ଓ ବିଦର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଜଣେ ପୂର୍ବବର୍ତୀ ପ୍ରାଦେଶିକ ଶାସକଙ୍କ (ତରଫଦାର)ଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜକୁ ସ୍ଵାୟତ୍ତ (Autonomy) ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।

ବିଜୟନଗର ଶାସକଗଣ ବିଜାପୁର ଓ ଗୋଇକୋଣ୍ଡା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ସହିତ ପୂର୍ବ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ରାଜାମାନଙ୍କସହ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଗଜପତି କୁହାଯାଉଥିଲା । ‘ପତି’ ଅର୍ଥ ‘ମୁନିବ’ ବା ‘ପ୍ରଭୁ’,ତାହା କ୍ଷମତା ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ସୂଚିତ କରେ । ବିଜୟନଗର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ‘ନରପତି’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟ ସୁଲତାନୀ ଶାସକଙ୍କୁ ‘ଅଶ୍ଵପତି’ ଓ ମରାଠା ଶାସକମାନଙ୍କୁ ‘ଛତ୍ରପତି’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପାଧ୍ ରାଜତ୍ଵ ଓ କ୍ଷମତାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ସୂଚୀତ କରୁଥିଲା ।

କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ :
ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବିଖ୍ୟାତ ଶାସକ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ ସମୟରେ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ବିକାଶର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଥିଲା ।
ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ନବଜାଗରଣର ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ଘଟିଥିଲା ।

ସେ ସଂସ୍କୃତ, ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ଏକ ମହାକାବ୍ୟ ‘ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା’ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହା ତାମିଲ ସନ୍ଥକବି ଆନ୍ଦାଲାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅଟେ । ଏହି ମହାକାବ୍ୟର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ହେଲା ‘ରାଜନୀତି’ ଯେଉଁଠି ସେ ଉତ୍ତମ ଶସାନ ନୀତିକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି ।

କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ବହୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’ ବିଜୟନଗରର ‘ବିଠଲ ମନ୍ଦିର’ ପ୍ରଧାନ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-10
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ରାଜ୍ୟସମୂହ ଏବଂ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ

ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ବହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟଲାଭ କରିବା ପରେ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇ ୧୫୨୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ ।

୧୫୬୫ରେ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସୁଲତାନମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ବିଜୟନଗର ରାଜାଙ୍କ ଜାମାତା ରାମାରାୟଙ୍କୁ ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ।

ସୁଲତାନୀମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଫଳରେ ବିରାଟ ବିଜୟ ନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ରଦେଶରେ ପରିଣତ ହୋଇ ନାୟକମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହୋଇଥିଲା । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।

ବିଦେଶୀ ବେପାରୀମାନେ ବିଜୟ ନଗର ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ ରାଜା ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ସହ ଅଶ୍ଵବେପାର କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ବାହାରକୁ ଯାଇ ଶତ୍ରୁରାଜ୍ୟକୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଶ୍ବ ବିକନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଏହା ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ ‘ଡୋମିନଗୋ ପଏସ’, ବିଜୟ ନଗର ରାଜ୍ୟରେ ନିଜ ରହଣିକାଳର ଏକ ଦୀର୍ଘ ଲିଖ୍ତ ବିବରଣୀ ଛାଡ଼ି ଯାଇଛନ୍ତି । ଏହାର ଏକ ଉଦ୍ଧୃତି ଅଂଶ ‘ଏହି ସହର ବୃହତ୍ ରୋମ ନଗରୀ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା ।’’ ଦୃଶ୍ୟ ସବୁ ମନୋରମ ଲାଗୁଥିଲା, ବୃକ୍ଷଲତା, ଉପବନ, ଶୋଭିତ ନଗର ଓ ଗୃହଉଦ୍ୟାନ ବେଶ୍ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ଥିଲା । ପାଇପଦ୍ଵାରା ସହର ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ଯୋଗାଣ ସହ ସ୍ଥାନେ ସ୍ଥାନେ କୃତ୍ରିମ ହ୍ରଦ ରହିଥିଲା । ଏହି ନଗରରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଲୋକ ବାସ କରୁଥିଲା । ଏହା ଧୂ ପୃଥ‌ିବୀର ସର୍ବୋତ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ସହର । ସଡ଼କ ଓ ବଜାରରେ ପରିବହନ ପାଇଁ ବଡ଼ ବଡ଼ ବୋଝ ବୋହିବା ବଳଦ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-11
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-12

ମୋଗଲ (ମୋଘଲ) :
ଭାରତରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭିତ୍ତି ପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ବାବର । ବାବର ନାମକ ଜଣେ ତୁର୍କୀ ମୋଗଲ ସାମରିକ ଶାସକ ଓ ରଣକୌଶଳ ଧୂରୀଣ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଭୂଖଣ୍ଡ ସମରକନ୍ଦ (ଆଧୁନିକ ଉବେକିସ୍ଥାନ)ରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହେବାପରେ ଭାରତ ଆଡ଼କୁ ମାଡ଼ି ଆସିଥିଲେ । ତିମୁର (ତୈମୁର)ଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବାବର ୧୫୨୬ରେ ପ୍ରଥମ ପାନି ପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-13
ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁମାତ୍ରାରେ ବନ୍ଧୁକ, ତୋପ, ଗୋଳା ବାରୁଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନର ଅଧୋପତନ ଘଟାଇ ମୋଗଲ (ମୋଘଲ) ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କଲା ଏବଂ ବାବର ହେଲେ ଦିଲ୍ଲୀ ସିଂହାସନର ସର୍ବମୟ କର୍ତ୍ତା ।

ବାବର ଏବଂ ଭାରତ :
ବାବର ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ‘ବାବରନାମା’ ଅନେକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଯାଇଛନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ସେ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତି ସମ୍ପନ୍ନ, ବୁଦ୍ଧିମାନ କୌତୂହଳୀ ମଣିଷଭାବେ ନିଜକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହାର ସ୍ଥପତି ବିଦ୍ୟା, କବିତା, ପଶୁପକ୍ଷୀ (ଦୀର୍ଘ ଓ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ତାଲିକା) ବନସ୍ପତି (ଫୁଲ ଓ ଫଳଗଛ) ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଥିଲା । ଏସବୁର ସେ ଥିଲେ ମୁଗ୍ଧ ପ୍ରଶଂସକ ।

ଅନ୍ୟପଟେ ସେ ଜଣେ ଅତି ନିଷ୍ଠର ଶାସକ ଥିଲେ । ଭାରତ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅତୁଟ ମୋହ ଥିଲା ।

ଶେଷରେ ସେ ଭାରତର ‘ଧନଦୌଲତ’ ମୋହ ଛାଡ଼ିପାରିନଥିଲେ । ସେସବୁ ଦିନ ପାଇଁ ଭାରତରେ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁ ଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-14

୧୫୩୦ରେ ବାବରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ହୁମାୟୁନ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଧରି ରଖୁବାପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ କରିଥିଲେ । ଏହାର ସୁଯୋଗ ନେଇ ଶେରଶାହା ଶୁରୀ ନାମକ ଜଣେ ଆଫଗାନ୍ ନେତା ଉତ୍ତର ଭାରତର ବିରାଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶେର୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ସଂସ୍କାର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଵଳ୍ପସ୍ଥାୟୀ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହୁମାୟୁନ ଅବିଳମ୍ବେ ହରେଇଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବାର ଜୟ କରିଥିଲେ ।

ସେହି ସମୟରେ ହିମୁ ନାମକ ଜଣେ କୁଶଳୀ ସାମରିକ ସେନାପତି ଓ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଶେଷ ଶୁରୀ ଶାସକ ଭାବେ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଧିକାର କରି ଶାସନ କରିଥିଲେ । ସେ ‘ହେମଚନ୍ଦ୍ର ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟ’ ରାଜକୀୟ ନାମରେ ସ୍ଵଳ୍ପ ସମୟ ଶାସନ କରିଥିଲେ ।

ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବରଙ୍କ ନାତି ଆକବର ଓ ହିମୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା, କ୍ଷତାକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ହିମୁଙ୍କୁ ଆକବରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଣାଯାଇ, ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଛେଦନ କରାଗଲା ଓ ଆକବର ପୁନର୍ବାର ଦିଲ୍ଲୀ ଉଦ୍ଧାର କରି ମୋଗଲ ଶାସନକୁ ଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ।

ଆକବର :
ହୁମାୟୁନଙ୍କ ଅକସ୍ମାତ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆକବରଙ୍କୁ ଦିଲ୍ଲୀ ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳ ଥିଲା ନିଷ୍ପରତା ଓ ସହନଶୀଳତାର ଏକ ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ରୂପ । ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ ଓ ରଣକୌଶଳରେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସଂଗଠିତ ଥିଲା ।

ରାଜସ୍ଥାନର ଚିତୋରଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଅଧିକାର ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ରାଜପୁତମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଆକବର ଯୁଦ୍ଧର ନିୟମ ଭଙ୍ଗକରି ଅନେକ ରାଜପୁତମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଶତାଧ୍ଵ ରାଜପୁତ ରମଣୀମାନେ ‘ଜହରବ୍ରତ’ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଗଣହତ୍ୟାରେ ୩୦,୦୦୦ ସାଧାରଣ ନିରୀହ ଜନତା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଯାଇଥିବା ନାରୀ ସ ଶିଶୁଙ୍କୁ ଦାସ କରି ରଖୁଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଆକବରଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୨୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା ।

ସେ ଏକ ବିଜୟ ଉଲ୍ଲାସର ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠି ସେ ଲେ ଖ୍ ଥ୍ ଲେ ବିଧର୍ମୀମାନଙ୍କର ବହୁ ଦୁର୍ଗ ଓ ସହରକୁ ଅଧିକାର କରି ସେଠାରେ ଇସଲାମ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛୁ । ଆମ ତୃଷାତୁର ତରବାରୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ନାସ୍ତିକତାର ଚିହ୍ନକୁ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତିଷ୍କରୁ ଆମେ ଲିଭାଇ ଦେଉଛୁ ସାରା ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନରେ ଆମେ ବହୁ ମନ୍ଦିର ଧ୍ବଂସ କରିଛୁ ।’’
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-15
ଆକବର ତାଙ୍କ ଦରବାରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ସ୍ଵାଗତ କରୁଛନ୍ତି, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (କଳାପୋଷାକ ପରିହିତ)

ଆକବର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସହ ବୈବାହିକ ବନ୍ଧୁତା ସ୍ଥାପନ କରିବା ସହିତ ରାଜପୁତ ଓ ପ୍ରାଦେଶି କ ଶାସକମାନଙ୍କୁ ନିଜର ପ୍ରାସାଦରେ ସ୍ଵାଗତ କରୁଥିଲେ । ସେ ‘ଜିଜିଆ କର’ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ସହ ‘ସୁଲହ- ୨୮, ଇ-କୁ ଲ’ (Sulh-e-kul) ମତବାଦ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଲା ‘ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି’ କିମ୍ବା ସବୁ ଧର୍ମବିଶ୍ଵାସ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳତା ।

ଉଚ୍ଚ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାହସିକ ସଂସ୍କାରଦ୍ୱାରା ଆକବର ତାଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିପାରିଥିଲେ । ଏପରିକି ସେ ବହୁ ରାଜପୁତ ରାଜାମାନଙ୍କର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।

ଜହର : ରାଜପୁତ୍ ରମଣୀମାନେ ନିଷ୍ପର ଶାସକଙ୍କ ହାତରେ ଧରାଦେବା ପୂର୍ବରୁ ନିଆଁକୁ ଡେଇଁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ‘ଜହର’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହା ଶେଷ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାର ଏକ ବୀରତ୍ଵପୂର୍ଣ କର୍ମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।

ତାଙ୍କ ରାଜଦରବାରରେ ଆବୁଲ୍ ଫାଜିଲ୍ ନାମକ ଜଣେ ଐତିହାସିକ ଓ ଜୀବନୀଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ଲେଖିଥିଲେ – ‘ପୂର୍ବେ ମୁଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଗତାନୁଗତିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଇସ୍‌ଲାମ୍ ଧର୍ମର ଆଧାରରେ ନିର୍ଯ୍ୟାତନ ଦେଉଥୁଲି । ଯେବେ ମୋର ଜ୍ଞାନ ବଢ଼ିଲା, ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ମର୍ମାହତ ହେଲି । ନିଜକୁ ମୁସଲମାନ୍ ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷ ଭାବେ ଅନ୍ୟକୁ ଇସଲାମ୍ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିବାକୁ ମୁଁ ଅନୁଚିତ ମଣିଲି ।’

ଆକବର ପ୍ରାୟ ୧୫୫୬ ରୁ ୧୬୦୫ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫୦ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିଲେ । ସେ ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ ‘ଅନୁବାଦ ସଦନ’ (House of Translation) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ପାର୍ସି ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମହାଭାରତ (ରାଜମ୍‌ମା ପାର୍ସୀରେ ବା ଯୁଦ୍ଧର ପୁସ୍ତକ), ରାମାୟଣ (୧୭୬ଟି ସୁନ୍ଦର ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି ଚିତ୍ରର ସମାହାର), ଭଗବତ୍ ଗୀତା ଏବଂ ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ର ଥିଲା ପ୍ରମୁଖ ।

ଆକବରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଜାହାଙ୍ଗୀର ବାପାଙ୍କ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପ୍ରତିଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାକୁ ପାଥେୟକରି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାହାଜାହାନ୍ ବହୁ ବିଦ୍ରୋହ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ତାଜମହଲ ନିର୍ମାତାଭାବେ ସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି ।

ଆଜି ମଧ୍ୟ ତାଜମହଲକୁ ସାରା ପୃଥ‌ିବୀରେ ମାର୍ବଲ ର ଏକ ମହାନ୍ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ କଳା ସ୍ଥାପତ୍ୟର ସଫଳତା। ଶୀର୍ଷକୁ ଛୁଇଁ ଥ୍ ଲ। । ଦିଲ୍ଲୀର ‘ହୁମାୟୁନଙ୍କ ସମାଧ୍ୱସ୍ଥଳ’, ‘ଲାଲକିଲ୍ଲା’ ଏବଂ୨° ଆଗ୍ରାର ‘ଜିଲ୍ଲା ସମୂହ’ ଏହି ସମୟରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-16
ଭାରତର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ କଳା ଓ ସଙ୍ଗୀତ ଏହି ସମୟରେ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ଏ ସମୟର ସୁନ୍ଦର ଲିପି ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରାକୃତି ଚିତ୍ରକଳା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ :
୧୬୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ରେ ଶାହା। ଜାହନ୍ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ । ସେ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ତାଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ‘ଦାରା ଶିଖୋ’ ସିଂହାସନ ଗ୍ରହଣ କରୁ । କିନ୍ତୁ ଦାରାଙ୍କର କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାରାଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦେଇ, କଟାମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦୁଇଭାଇଙ୍କୁ ବିତାଡ଼ିତ କଲେ । ଜଣକୁ ବନ୍ଦୀ ପୂର୍ବକ ଫାଶୀ ଦେଲେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କୁ ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରୁ ନିର୍ବାସିତ କଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-17
ନିଷ୍ଠର ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟାକରି ପିତା ଶାହାଜାହାନଙ୍କୁ ଆଗ୍ରା ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ କରି ୧୬୫୮ରେ ନିଜକୁ ସମ୍ରାଟ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିବା ସହିତ ସେ ନିଜକୁ ‘ଆଲମ୍‌ରି’ ବା ‘ବିଶ୍ୱବିଜେତା’ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରାୟ ୪୯ ବର୍ଷ ଧରି ଶାସନ କରିଥିଲେ ।

ସାମରିକ ବିଦ୍ୟାରେ ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ କାଳରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସର୍ବାଧ‌ିକ ସଂପ୍ରସାରିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୨୫ ବର୍ଷ କାଳ ଧରି ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଅଭିଯାନରେ ଯାଇ ରାଜକୋଷରୁ ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରି ରାଜକୋଷର ଅଧିକ କ୍ଷତି ଘଟାଇଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-18
୧୭୦୭ରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କରି ଶାସନ କାଳରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଦ୍ରୁତ ଅବକ୍ଷୟ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପତନର କାରଣ ବୋଲି ଦାୟୀ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ ଇସ୍‌ଲାମ୍ ସୁନ୍ନି ସଂପ୍ରଦାୟର ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ କଠୋର ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି, ଆକବରଙ୍କ ଭଳି ସମସ୍ତ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତି ଏବଂ ଅବସରକୁ ସେ ପାଳନ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁ ନଥବଲେ । ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଭଳି ଅଣ ଇସଲାମିକ୍ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଦରବାରରେ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଦେଲେ ଏବଂ ଅଣ ମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ‘ଜିଜିଆ କର’ ଓ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉପରେ ପୁନଃ ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କର’ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ (ଯାହା ଏକଦା ଆକବରଙ୍କଦ୍ଵାରା ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲା) ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କ ନିଜସ୍ଵ ଆଦେଶ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଧାର୍ମିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ । ୧୬୬୯ ମସିହାରେ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଦେଶର ଶାସକମାନଙ୍କୁ ‘କାଫିର’ଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମନ୍ଦିର ଭାଙ୍ଗିଦେବାକୁ ଧାର୍ମିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବାପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ଫଳରେ ବନାରସ (ବର୍ତ୍ତମାନର ବାରାଣସୀ), ମଥୁରା, ସୋମନାଥ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ସବୁ ଧ୍ୱଂସ କରାଗଲା । ଏହା ସହିତ ଅନେକ ଜୈନମନ୍ଦିର ଏବଂ ଶିଖ ଗୁରୁଦ୍ଵାରଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଇଥିଲେ ।

ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ଏହି ଦିଗଟି ସୁଫି ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମୁସଲମାନ୍ ଏବଂ ଜୋରାଷ୍ଟଥିୟନ୍ (ଭାରତରେ ମୂଳତଃ ପାରସ୍ୟରୁ ଆସିଥିବା ପାର୍ସିଧର୍ମୀ)ଙ୍କ ଉପରେ ତାଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ।

ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ :
୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜାଠ ସଂପ୍ରଦାୟର କୃଷକମାନେ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନେ ଜଣେ ମୋଗଲ ପ୍ରଶାସନର ଜଣେ ଦମନକାରୀଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ସହିତ ୨୦,୦୦୦ ଲୋକ ମୋଗଲ ସେନାର ମୁକାବିଲା କରିପାରିଥିଲେ ।

ଅନେକ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଯଥା- ରିଲ୍, ଗୋଣ୍ଡ, ସାନ୍ତାଳ ଓ କୋଚ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ବିଦ୍ରୋହକୁ ଦମନ କରାଯାଇଥିଲା ।

ରାଶୀ ଦୁର୍ଗାବତୀଙ୍କୁ ଗଡ଼ ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବୀରା ରାଣୀ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ (ମଧ୍ୟଭାରତର ଗୋଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ) । ସେ ବୁଦ୍ଧିମତୀ ରାଣୀ ଭାବେ ଶାସନ କରି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ସେ ନିଜ ପାଖରେ ୨୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ୧୦୦୦ ହସ୍ତୀ ବାହିନୀ ରଖୁ ବାହ୍ୟଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-19
୧୫୬୪ରେ ଆକବରଙ୍କ ଜଣେ ସେନାପତି ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସୈନ୍ୟବଳ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଅଧୁକ ଥିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେ ନିଜେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ନେତୃତ୍ଵ ନେଇ ସାହସର ସହିତ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ଆଗରୁ ସେ ମାତ୍ର ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ନିଜକୁ ନିଜେ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ବଳିଦାନ ଆଜିପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ଜଣେ ବୀରା ରମଣୀ ଭାବରେ ଉଦ୍‌ଭାଷିତ ହେଉଅଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-20

ରାଜପୁତଙ୍କ ଉତ୍‌ଥାନ :
ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଖୁଜୀଙ୍କ ଶାସନପରେ, ମେଣ୍ଢାର ଓ ମାରୱାର ଅଞ୍ଚଳରେ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ରାଜବଂଶ ଉଭା ହୋଇଥିଲା ।

ରାଣା ସଂଘ ଅନେକ ରାଜପୁତ ବଂଶକୁ ଏକତ୍ର କରି ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ି ଶେଷରେ ଖାନ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବରଙ୍କଦ୍ଵାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ ।

ମେଣ୍ଢାର ଶାସନ ମହାରାଣା, ପ୍ରତାପ ମୋଗଲ ଆତ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ । ୧୫୭୬ରେ ଆରାବଳୀ ଗିରିପଥରେ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସହ ମୁକାବିଲା କରିଥିଲେ ।

ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଖସି ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଆରାବଳୀ ପାହାଡରୁ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲା । ସେ ଭିଲ୍‌ମାନଙ୍କଠାରୁ ଦୃଢ଼ ସମର୍ଥନ ପାଇଥ୍ ଲେ । ଭି ଲ୍ ମାନେ ଧନୁ ର୍ଦ୍ଧାରୀ ଭାବେ ତାଙ୍କ ସୈ ନ୍ୟ ବାହି ନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନଜନକ ସ୍ଥାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-21
ଯେତେବେଳେ କିଛି ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟ, ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସହ ମେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ ବିଶେଷତଃ କୂଟନୀତି ଓ ବିବାହ ବନ୍ଧନଦ୍ଵାରା, ମେଣ୍ଢାର କିନ୍ତୁ ମୋଗଲ ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲା । ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ରାଜତ୍ଵ ସମୟରେ ଅନେକ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ରାଜପୁତ ବିଦ୍ରୋହ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମେୱାରର ଦୁର୍ଗାଦାସ ରାଠୋର ଥିଲେ ଅନ୍ୟତମ । ସେମାନେ ଯୋଧପୁରର ସ୍ଵାଧୀନତା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ତେଣୁ ରାଜସ୍ଥାନରେ ମୋଗଲ କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵ ସୀମିତ ରହିଥିଲା ।

ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ (Guerrilla Warfare) : ଯୁଦ୍ଧର ଏକ କୌଶଳ ଯେଉଁଠି ଛୋଟ ଛୋଟ ଦଳ ଲୁଚିଛପି ଅଚାନକ ଆକ୍ରମଣ କରି ବିରାଟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରିପାରୁଥିଲା ।

ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ‘ଅହୋମ୍‌ଜାତି’ର ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମିଆଁମାର (ବର୍ତ୍ତମାନର) ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ଉପତ୍ୟାକାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇ ସେଠାରେ ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

ସୁଲତାନୀ ଓ ମୋଗଲଯୁଗ ଉଭୟ ସମୟରେ ଅହୋମ ଶାସକମାନେ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବରେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ ।

ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ‘ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥା’’ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସମର୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଭୂମି ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା । ତା’ ବଦଳରେ ସେମାନେ ସାମରିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ ।

ସମୟ ସହିତ ଅହେମ୍ବ୍ରମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଆତ୍ମୀକରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆସାମର ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।

ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳର ଗଙ୍ଗା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ଓଡ଼ିଶା)
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମ ଦେବ ମୁସଲମାନଙ୍କୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିବା ସହ ସେହି ବିଜୟ ସ୍ମୃତିରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ‘ମେଘେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ଠିକ ସେହିପରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶାସକ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବ ଦକ୍ଷିଣରେ ମୁସଲମାନ ଶାସକଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ବିଜୟସ୍କ ତିରେ କୋଣାର୍କର ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀ ମୁହାଣରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

ଗଙ୍ଗ ବଂଶପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ ପାଇକସେନାଙ୍କୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ ରାଜ୍ୟ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରିଥିଲେ । ଉତ୍ତରରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ଵରମ୍ ପଶ୍ଚିମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କିଛି ଅଂଶ ଓ ସମଗ୍ର ତେଲେଙ୍ଗାନା ସହ ବାହାମନୀର ରାଜଧାନୀ ବିଦାର ଓ ବିଜୟନଗର ରାଜଦାନୀ ହାମ୍ପିକୁ ଜୟକରି ପ୍ରଚୁର ଧନଦୌଲତ ଆଣି ଶ୍ରୀଜନ୍ନାଥଙ୍କ ରନ୍‌ଭଣ୍ଡାରକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-22
ସାରଳାଦାସଙ୍କ ବିଶାଳ ମହାଭାରତ ତାଙ୍କ ସମୟରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।

କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ ନିଜକୁ ‘ଗଜପତି ଗୌଡ଼େଶ୍ଵର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ଵର’ ଉପାଧ୍ଵ ଭୂଷିତ କରିଥିଲେ । କପିଳେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ କାଳକୁ ଉତ୍କଳ ଇତିହାସରେ ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣଯୁଗ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମେ ‘ଗଜପତି ଉପାଧ୍’ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।

୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଯେତେବେଳେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ ମୋଗଲ ସେନା ପଠାଇ ଅହୋମ୍ ରାଜଧାନୀ ଗଡ଼ଗାଓଁକୁ କିଛି ସମୟ ପାଇଁ ଦଖଲ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଅହୋମ୍‌ମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ, ପର୍ବତମାଳା ଏବଂ ନଦନଦୀ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ଜ୍ଞାନ ଥିବାରୁ ମୁସଲମାନ୍ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଗରିଲା ରଣନୀତି ଅନୁସରଣ କରିଥିଲେ ।

ଯଦିଓ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷରେ ଅଧ‌ିକ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ନଦୀଡଙ୍ଗାର ଏକ ବଡ଼ ନୌବାହିନୀ ଥୁଲା ତଥାପି ଅହୋମ୍‌ମାନେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସର ସହ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ୧୬୭୧ ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ବର୍ତ୍ତମାନ (ଗୌହାଟି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀରେ) ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଲଢ଼ିଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-23
ଅହୋମ୍ ସାମରିକ ସେନାପତି ଲଚିତ ବୋରଫୁକନ ଏବଂ ତାଙ୍କର ୧୦,୦୦୦ ସୈନ୍ୟ ମୋଗଲ ବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ସୈନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା ୩୦,୦୦୦ । ଶେଷରେ ଅହୋମ୍‌ମାନେ ବିଜୟୀ ହେଲେ ଓ ନିଜ ସ୍ଵାଧୀନତା ବଜାଇ ରଖୁପାରିଥିଲେ ।

ମୋଗଲ ସେନାପତି ରାମସିଂହ ଏହି ଅହୋମ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଥିଲେ, ‘ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆସାମୀ ସୈନିକ ଡଙ୍ଗା ଚଳାଇବାରେ, ତୀର ମାରିବାରେ, ଖାତ ଖୋଳିବାରେ, ବନ୍ଧୁକ ଓ ତୋପ ଚଳାଇବାରେ ପାରଙ୍ଗମ ଥିଲେ । ମୁଁ ଭାରତର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଏଭଳି ବହୁମୁଖୀ ପ୍ରତିଭାର ନିଦର୍ଶନ ଦେଖୁନାହିଁ ।’

ଶିମାନଙ୍କର ଉତ୍‌ଥାନ:
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଞ୍ଜାବରେ ଗୁରୁ ନାନକ ସମାନତା, କରୁଣା ଏବଂ ଏକ ଈଶ୍ଵରବାଦର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଶିଖ୍ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।

‘ପଞ୍ଜାବ’ କହିଲେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ବିଭାଜିତ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-24
ଶିମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଗୁରୁଗ୍ରନ୍ଥ ସାହେବ’ ପ୍ରଥମେ ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କଦ୍ଵାରା ସଙ୍କଳିତ ହୋଇଥିଲା, ପରେ ତେରା ବାହାଦୂରଙ୍କ ସ୍ତୁତିଗୁଡ଼ିକ ଏଥୁରେ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିଲା ।

ଆଉରେ ଙ୍ଗ ଜେବ୍ ଗୁ ରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଙ୍କୁ ଇସଲାମ ଧର୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ସେ ଏହାକୁ ଅସ୍ଵୀକାର କରିବାରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଚାନ୍ଦିନୀଚୌକରେ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ଆଗରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।

ଏହାର ଜବାବରେ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦ ସିଂହ, ଦଶମ ଏବଂ ଶେଷ ଗୁରୁ ଖାଲସା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।

ଶିଖ୍ ମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦେଇ ମୋଗଲ ବାହିନୀ ସହିତ ଅନେକଦିନ ଧରି ସଂଘର୍ଷ ଜାରି ରଖୁଥିଲେ ।

ଶିଖ୍ ଧର୍ମରେ ଗୋଟିଏ ଗୁରୁତ୍ଵର ହିଁ ଏକ ପୂଜାସ୍ତଳ । ଏହା ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ୧୬୭୫ ମସିହାରେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ ନବମ ଶିଖ୍ ଗୁରୁ ତେବାହାଦୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକାଟି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଐତିହାସିକ ଗୁରୁଦ୍ୱାରକୁ ‘ଶିଖ ରେଜିମେଣ୍ଟ୍’ ଦ୍ଵାରା ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି । ଯେଉଁ ରେଜିମେଣ୍ଟ ୧୯୭୯ ମସିହାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପ୍ୟାରେଡ୍‌ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ସଲାମ୍ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି । ଏହା ଭାରତୀୟ ଇତିହାସରେ ବିଶ୍ଵାସ ଓ ବଳିଦାନର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ମହାରାଜା ରଣଜିତ ସିଂହଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶିଖ୍ ମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାମରିକ ତୀକ୍ଷଣ ବୁଦ୍ଧି, କୂଟନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସହିଷ୍ଠତା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୃଢ଼ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।

ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗଯାଏଁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉଭୟ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅବଶେଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଂରେଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-25

ଭାରତରେ ପ୍ରଶାସନ

ଦିଲ୍ଲୀର ସୁଲତାନୀ ଶାସନ :

  1. ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଏକ କୈନ୍ଦ୍ରିକ ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥରେ ସୁଲତାନ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମରିକ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ ।,
  2. ପ୍ରଶାସନର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା ‘ଇକ୍ତା’ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯଦ୍ଵାରା ସଂପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରୁ କର ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ଵ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳ (Network) ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥିଲା ।
  3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ କର ଲାଗୁ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ବୋଝ ସବୁଠାରୁ ଅଧ୍ୟକ ଥିଲା ।

ମୋଗଲ ପ୍ରଶାସନିକ ଢାଞ୍ଚା :
ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଲକ୍ଷକରି ଆକବର ତାଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କଳକୁ ପୁନଃ ସଙ୍ଗଠିତ କରିଥିଲେ ।

  1. ‘ଦିୱାନ’ (ଦେୱାନ୍) ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦେଖାରଖା କରୁଥିଲେ ।
  2. ‘ମୀରବକ୍ଷି’ ସାମରିକ ମାମଲାର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ ।
  3. ‘ଖାନ୍ ଇ ସମ୍ମାନ’ ରାଜକୀୟ ପରିବାର ଦାୟିତ୍ଵ ସହ ସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ, ବାଣିଜ୍ୟ, ଶିଳ୍ପ ଏବଂ କୃଷିର ତଦାରଖ କରୁଥିଲେ ।
  4. ‘ସଦର’ ନ୍ୟାୟ, ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଗତ ମାମଲାର ଦାୟିତ୍ଵରେ ରହୁଥିଲେ ।

ଏହିସବୁ ମନ୍ତ୍ରୀଗଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାରଟି ପ୍ରଦେଶ (ସୁବା) ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ଉଣା ଅଧିକେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ।
ଆକବର ‘ମାନସବଦାରୀ’’ ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ବୋଲି ଆବୁଲ ଫାଜଲ ତାଙ୍କ ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ ପୁସ୍ତକରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ମାନ ସବଦାର (ଅଫିସର) ସେମାନଙ୍କ ମାନସବ୍ (ପଦବୀ) ଅନୁସାରେ ରାଜ୍ୟପାଇଁ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଓଟ ଏବଂ ସୈନ୍ୟ ରଖୁବାକୁ ପଡୁଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-26
ମାନ ସବଦାରମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣତଃ ଜମି (ଜାଗିର) ପ୍ରଦାନ କରି ଦରମା ଦିଆଯାଉଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗିରଦାରଭାବେ ଗଣା ଯାଉଥିଲା ।

ଆକବରଙ୍କର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ତୋଡ଼ରମଲ୍ଲ ଏକ ଦକ୍ଷ ରାଜସ୍ଵ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ସେ ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ସର୍ଭେକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସୂଚନା ଆଧାରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫସଲ ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିଲେ । ସେ ସାରା ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ | ଆବୁଲ ଫାଜଲଙ୍କ ଚିତ୍ରିତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିରେ ଜମିର ଏକ ପଦ୍ଧତିଗତ ସର୍ଭେ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଯାହା ରାଜସ୍ଵ ସଂଗ୍ରହ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହ ରାଷ୍ଟ୍ର ଶାସନକୁ ମଜବୁତ କରିଥିଲା ।

ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ :
ତ୍ରୟୋଦଶ ଏବଂ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତି କ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ଵେ ଏହି ଉପମହାଦେଶ ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ଅଞ୍ଚଳ ଭିତରୁ ଗୋଟିଏରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।

ସୁଲତାନୀ ଶାସନ କାଳରେ ନୂତନ ସହର ସୃଷ୍ଟି ବ୍ୟତୀତ, ବିଶେଷକରି ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ରାସ୍ତା, ସେତୁ, କେତୋଟି କେନାଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳସେଚନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥିଲା । ଏସବୁ ମୋଗଲ ଶାସନକାଳରେ ଯଥେଷ୍ଟ ବିସ୍ତାରଲାଭ କରିଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-27
କୃଷି ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର ଥିଲା । ସାଧାରଣତଃ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ରାଜସ୍ଵ ଭାବରେ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରସାର କୃଷି ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା ।

ବହୁବିଧ ଶସ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ଖାଦ୍ୟ (ଚାଉଳ, ଗହମ, ଯବ, ବାଲି, ଆଖୁ, ମସଲା ଇତ୍ୟାଦି) ସମେତ ଅଣଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ (କପା ଯାହା ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପାଦନକୁ ଖୋରାକ ଦେଇଥୁଲା, ରେଶମ, ପଶମ, ରଙ୍ଗ, କାଠ, ଝୋଟ ଇତ୍ୟାଦି) ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇଥିଲା ।

ବସ୍ତ୍ର ବ୍ୟତୀତ କାରିଗରମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଠାରୁ ବାସନକୁସନ ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ସାମଗ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି କରୁଥିଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-28
ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ରରେ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଏ ସମୟରେ ଯଥେଷ୍ଟ ବିକଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ କାଲିକଟ, ମାଙ୍ଗାଲୋର, ସୁରଟ, ମଚ୍ଛଲିପଟ୍ଟନମ୍ କିମ୍ବା ହୁଗୁଳି ଭଳି ଉପକୂଳ ଏବଂ ନଦୀକୂଳ ସହର ମାଧ୍ୟମରେ ରପ୍ତାନି କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ରପ୍ତାନି ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍ ଆମଦାନି କରୁଥିଲା । ଆମଦାନି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକରେ ରେଶମ, ଘୋଡ଼ା, ଧାତୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

ଆରବ, ପାରସ୍ୟ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନ୍) ଏବଂ ମଧ୍ଯ ଏସିଆର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭାରତୀୟ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରରେ ବିଶେଷ ଅବଦାନ ଥିଲା ।

‘ହୁଣ୍ଡି’ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ମୁଦ୍ରା ପରିବହନ ନକରି ରାଜନୈତିକ ସୀମା ପାରକରି ପାଣ୍ଠି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ସକ୍ଷମ କରିଥିଲା । ଫଳରେ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥରେ ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା ଏତେ ସହଜ ନଥିଲା ।

‘ହୁଣ୍ଡି’ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେୟ ଦେବାପାଇଁ ଏକ ଲିଖ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଥିଲା । ଏହାକୁ ରାଜନୈତିକ ସୀମା ପାରିକରି ନିଆଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଧାରା ଏକ ମୁଦ୍ରା ବଦଳରେ ଆର୍ଥିକ କାରବାରକୁ ସକ୍ଷମ କରାଇ ପାରୁଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ ଶାସକ ବର୍ଗଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିନା ବାଣିଜ୍ୟ ନେତ୍ୱାର୍କ କାମ କରୁଥିଲା ।

ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର କେନ୍ଦ୍ର :
ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଉପାସନା, ଅତିରିକ୍ତ ଶିକ୍ଷା, ସାମାଜିକ, ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳାର କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ସେମାନେ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବଜାର ସହିତ ସାମାଜିକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା’ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ।

ଶାସକବର୍ଗ ମନ୍ଦିର ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଜମି ଓ ଧନ ଦାନ କରୁଥିଲେ ଯାହା ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବିଶ୍ଵାସରେ ରଖାଯାଉଥିଲା ।

ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଉଥିଲା ।

ବିଶେଷକରି ଶାସକଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସମୟରେ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଧ୍ଵଂସ ଓ ଅପବିତ୍ର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା ।

ମୋଟାମୋଟି ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଭାବରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସହାବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ ।

ଓଡ଼ିଶାର କେତୋଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଐତିହାସିକ କୀର୍ତ୍ତି :
(୧) ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ :
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରଥିଲା । ଏହା ତତ୍କାଳୀନ କଳିଙ୍ଗର (ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଶା) ଯାଜପୁର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ‘ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ି’ ପର୍ବତାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଏବଂ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅନେକ ବିହାର ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-29
ଖ୍ରୀ.ଅ. ୬୩୯ରେ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ୍‌ସାଂ ଏଠାକୁ ଆସି ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୁଗ୍‌ଧ ହୋଇ ନିଜ ବିବରଣୀରେ ଏହାର ଭୂୟସୀ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ବହୁ ବିଦେଶୀ ଛାତ୍ର ଏଠାରେ ଆସି ଅଧ୍ୟୟନ ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ସଂପ୍ରତି ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓଡ଼ିଶାର ‘ହୀରକ ତ୍ରିଭୁଜ’ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଛି ।

ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ଅଭାବରୁ ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଏହି ବିଶ୍ଵବିଖ୍ୟାତ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।

(୨) ଜଉଗଡ଼ :
ଜଉଗଡ଼ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳା ଅନୁଶାସନରେ ସ୍ଥତିପୀଠ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଅଟେ । ଏହା ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର ନିକଟସ୍ଥ ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ।

କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ ଭାବରେ ଜଉଗଡ଼, ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ଦୁର୍ଗଭାବେ ମୌର୍ଯ୍ୟ ଶାସକ ଅଶୋକଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-30
ଏଠାରେ ଅଶୋକଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ନୀତି ଓ ଆଦର୍ଶର ବହୁ କଥା ଏକ ବୃହତ୍ ଶିଳାଖଣ୍ଡରେ ଖୋଦିତ ହୋଇଥୁବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ସଂପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ।

(୩) କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର :
କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର, ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାର ରେମୁଣାଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି କଳା ମୁଗୁନି ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରମଣୀୟ ଦେଖାଯାଇଥା’ନ୍ତି ।
Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-31
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବ, କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଖଚିତ ଏହି ସୁନ୍ଦର ମନ୍ଦିରଟି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।

କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଭାରତର ଚିତ୍ରକୁଟରୁ ଆଣି ଏହି ଭବ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।

(୪) ମାଣିଆବନ୍ଧ :
ସଂସ୍କୃତି ଓ ଐତିହ୍ୟର ଆଉ ଏକ ଗୌରବମୟ ସ୍ଥାନ ଥିଲା କଟକ ଜିଲ୍ଲାର କ୍ଷୁଦ୍ରଗ୍ରାମ ‘ମାଣିଆ ବନ୍ଧ’ । କଟକରୁ ବାଙ୍କୀ ଦେଇ ଗଲେ ଏହି ଛୋଟ ଗାଁଟି ପଡ଼ିଥାଏ ।

ଏହି ଛୋଟିଆ ଗାଁଟି କେବଳ ମାଣିଆବନ୍ଧ ପାଟଶାଢ଼ି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନୁହେଁ ବରଂ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥିତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ବହନ କରିଥାଏ ।

ଏକଦା ବୌଦ୍ଧଧର୍ମ ଓ ଦର୍ଶନର ଚର୍ଚ୍ଚା ଏଠାରେ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଏଠାକୁ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ୍‌ସାଂ ମଧ୍ୟ ପରିଭ୍ରମଣରେ ଆସିଥୁଲେ ।

ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ବୁଦ୍ଧଜୟନ୍ତୀ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଚୀନ, ଜାପାନ, କୋରିଆ, ତିବ୍ବତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଏହି ଗ୍ରାମକୁ ବୁଲିବାକୁ ଆସିଥାନ୍ତି ।

(୫) ପୋତାଗଡ଼ :
ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଐତି ହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର ‘ପୋତାଗଡ଼’ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପୁର ନିକଟରେ ତାରାତାରିଣୀ ପୀଠରୁ ୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ମୁହାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ।

Class 8 Social Science Chapter 2 Notes Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ-32

ଘଞ୍ଚତାରକା ଆକୃତିର ଏହି ଦୁର୍ଗ ୧୭୬୮ ମସିହାରେ ଏଡ଼ ୱାର୍ଡ଼ କୋଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ଼ଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ସଂପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ମୁସଲମାନ୍ ଓ ଫରାସୀ ଶାସକଙ୍କ ଅଧୀନରେ କିଛିଦିନ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲା ।

୧୭୬୫ ବେଳକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଏହାକୁ ଅଧିକାର କରି, ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କୋଠିଭାବେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।

ଏଠାରୁ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀଦେଇ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଜଳଯାତ୍ରା ଲାଗି ଏହାକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରୁଥିଲେ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ
ଏହି ସମୟ ଦେଖୁଥ‌ିଲା- ତୁର୍କୀ, ଆଫଗାନ ଏବଂ ମୋଗଲ ବୈଦେଶିକଙ୍କ କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ଯାହା ବ୍ୟାପକ ବିନାଶ, ପୁରୁଣା ରାଜବଂଶର ପତନ ଏବଂ ବହୁ ରାଜ୍ୟ ଓ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଉତ୍‌ଥାନ ପତନ । ନିରନ୍ତର ଯୁଦ୍ଧ, ସନ୍ଧି (ମେଣ୍ଟ) ଏବଂ ବିଜୟ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସୀମାକୁ ପୁନଃ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲା ।

ଏ ସମୟରେ ଧାର୍ମିକ ଅସହିଷ୍ଠତାର ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଥିଲା । ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ, ହିନ୍ଦୁ, ଶିଖ, ଜୋରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଏବଂ ଆଦିବାସୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ କଠୋର ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ଭୋଗ କରିଥିଲେ, ଯଦିଓ କିଛି ଶାସକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଉଦାର ମନୋଭାବର ଥିଲେ ।

କୃଷି ଓ ବାଣିଜ୍ୟର ବିସ୍ତାର ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ଭାରତର ବୈଭବ ଓ ବିଶ୍ଵ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା । ତଥାପି ସାଧାରଣ ପ୍ରଜାଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ ଥିଲା ।

ଭାରତୀୟ ସମାଜ, ସହର, ନଗର, ମନ୍ଦିର ଅର୍ଥନୀତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ନିର୍ମାଣରେ ଅନୁକୂଳ ମନୋଭାବ ଓ ନମନୀୟତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା । ସେହି ସମୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରାର ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ନୂତନ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଵଦେଶୀ ଓ ବିଦେଶୀ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶ୍ରଣ କରିବାର ଉପାୟ ପାଇଲା । କଳା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତିର ଅନେକ ରୂପ, ସ୍ଥାପତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଚିତ୍ରକଳାରେ ଏ ସମୟ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ।

ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ

  • ୧୧୯୨ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଭାରତରେ ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କ ପରାଜୟ ।
  • ୧୨୦୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନବଂଶର ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ।
  • ୧୩୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ମେବାର ରାଜ୍ୟର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
  • ୧୩୩୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।
  • ୧୩୪୭ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ବାହମନୀ ସୁଲତାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ।
  • ୧୩୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ତୈମୁରଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଆକ୍ରମଣ ।
  • ୧୪୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ପର୍ତ୍ତୁଗାଲମାନଙ୍କର ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ ।
  • ୧୫୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ, ବାବରଙ୍କ ବିଜୟ, ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।
  • ୧୫୨୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
  • ୧୫୫୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ, ଆକବରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟ ।
  • ୧୫୬୫ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧ, ବିଜୟନଗର ସହରର ଧ୍ୱଂସ ।
  • ୧୫୭୬ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ, ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପଛଘୁଞ୍ଚା ।
  • ୧୬୫୭ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଶାହାଜାହାନ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।
  • ୧୬୫୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ନିଜକୁ ସମ୍ରାଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
  • ୧୬୭୧ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ସରାଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ ଆହମସଙ୍କଦ୍ଵାରା ମୋଗଲ ପରାଜୟ ।
  • ୧୬୭୫ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ନବମ ଶିଖ୍ ଗୁରୁ ତେର୍‌ବାହାଦୂରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଇଥିଲେ ।
  • ୧୬୯୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କଦ୍ଵାରା ‘ଖାଲସା’ ସଂପ୍ରଦାୟ ଗଠନ ।
  • ୧୭୫୪ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ମରହଟ୍ଟା ଉତ୍‌ଥାନ ଓ ଦିଲ୍ଲୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ।
  • ୧୭୬୮ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଋଷିକୁଲ୍ୟା ମୁହାଣରେ ପୋତାଗଡ଼ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ।
  • ୧୭୯୯ ଖ୍ରୀ.ଅ. – ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥାପନ ।

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

For better exam readiness, students can include Class 7 Science MCQ and Curiosity Chapter 12 Earth, Moon, and the Sun MCQ in their daily study routine.

Class 7 Science Chapter 12 Earth, Moon, and the Sun MCQ

Earth, Moon, and the Sun MCQ Class 7

MCQ On Earth, Moon, and the Sun Class 7

Question 1.
Which motion leads to the cycle of day and night on the Earth?
(a) Revolution of the Earth around the Sun
(b) Rotation of the Earth on its axis
(c) Tilt of the Earth’s axis
(d) Rotation of the Sun
Answer:
(b) Rotation of the Earth on its axis

Question 2.
Which option correctly describes Earth’s rotation (observed from above the North Pole) and the apparent motion of the Sun?
(a) The Earth spins clockwise; the Sun appears to rise in the west.
(b) The Earth spins anticlockwise; the Sun appears to move from east to west.
(c) The Earth spins clockwise; the Sun appears fixed at one location.
(d) The Earth does not spin; day and night occur due to revolution.
Answer:
(b) The Earth spins anticlockwise; the Sun appears to move from east to west.

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

Question 3.
If the Earth rotated faster, then…………..
(a) days and nights would be shorter.
(b) days and nights would be longer.
(c) there would be no seasons.
(d) eclipses would not occur.
Answer:
(a) Faster rotation reduces the time taken for one day-night cycle.

Question 4.
Which motion of the Earth mainly causes the occurrence of different seasons?
(a) Rotation on its axis
(b) Rotation around the Sun
(c) Revolution around the Sun
(d) Revolution on its axis
Answer:
(c) Revolution around the Sun

Question 5.
Why do we see different stars at different times of the year?
(a) Stars change position
(b) The Earth rotates on its axis
(c) The Earth revolves around the Sun
(d) Stars disappear suddenly
Answer:
(c) As the Earth revolves around the Sun, we face different directions in space at different times of the year, so different stars become visible in the night sky.

Question 6.
If Earth’s axis were not tilted, which of the following would be true?
(a) Day and night would not occur
(b) Seasons would not occur
(c) Solar eclipses would not occur
(d) Lunar eclipses would not occur
Answer:
(b) Without tilt, sunlight would be evenly distributed throughout the year.

Question 7.
During which month does the Northern Hemisphere experience the longest day?
(a) December
(b) March
(c) June
(d) September
Answer:
(c) June

Question 8.
At which region of the earth are the lengths of day and night almost equal throughout the year?
(a) North Pole
(b) South Pole
(c) Tropic of Cancer
(d) Equator
Answer:
(d) Equator

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

Question 9.
At the North Pole, the Sun rises on 21 March and sets on 22 September. What happens at the South Pole during this time?
(a) Continuous daylight
(b) Continuous night
(c) Equal day and night
(d) The Sun rises and sets daily
Answer:
(b) Continuous night

Question 10.
Which option correctly identifies the equinoxes and solstices in the Northern Hemisphere?
(a) 21 March – spring equinox; 23 September – autumn equinox;
21 June – summer solstice; 22 December – winter solstice
(b) 21 March – autumn equinox; 23 September – spring equinox;
21 June – winter solstice; 22 December – summer solstice
(c) 21 March – summer solstice; 23 September – winter solstice;
21 June – spring equinox; 22 December – autumn equinox
(d) 21 March & 23 September – solstices (longest and shortest days);
21 June & 22 December – equinoxes (equal day and night)
Answer:
(a) 21 March – spring equinox; 23 September – autumn equinox;
21 June – summer solstice; 22 December – winter solstice

Question 11.
Three cities P, Q and R record their approximate daylight hours on four key dates:

City 21 March 21 June 23 September 22 December
P 12h 16h 12h 8h
Q 12h 8h 12h 16h
R 12h 12h 12h 12h

Which option correctly identifies the locations of the three cities?
(a) P – near equator, Q – Northern Hemisphere, R – Southern Hemisphere
(b) P – Southern Hemisphere, Q – Northern Hemisphere, R – near equator
(c) P – Northern Hemisphere, Q – Southern Hemisphere, R – near Equator
(d) P – Northern Hemisphere, Q – near equator, R – Southern Hemisphere
Answer:
(c) P – Northern Hemisphere, Q – Southern Hemisphere, R – near Equator

Question 12.
A solar eclipse occurs when
(a) the Earth comes between the Sun and the Moon.
(b) the Moon comes between the Sun and the Earth.
(c) the Sun comes between the Earth and the Moon.
(d) the Moon blocks stars.
Answer:
(b) the Moon comes between the Sun and the Earth.

Question 13.
A lunar eclipse occurs when……………..
(a) the Moon comes between the Sun and the Earth.
(b) the Earth comes between the Sun and the Moon.
(c) the Sun comes between the Earth and the Moon.
(d) the Moon blocks sunlight reaching Earth.
Answer:
(b) the Earth comes between the Sun and the Moon.

Question 14.
Which eclipse is safe to watch with the naked eye?
(a) Total solar eclipse
(b) Partial solar eclipse
(c) Lunar eclipse
(d) None of the above
Answer:
(c) Lunar eclipse

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

Question 15.
Which statement best compares the visibility of solar and lunar eclipses?
(a) Both can be seen only from polar regions.
(b) Solar eclipses are visible from the whole Earth.
(c) Lunar eclipses can be seen from the entire night side of Earth.
(d) Solar eclipses last longer than lunar eclipses.
Answer:
(c) Lunar eclipses can be seen from the entire night side of Earth.

Question 16.
Which of the following statements are true about lunar and solar eclipses?
(i) A lunar eclipse is safe to watch with the naked eye.
(ii) A solar eclipse is safe to watch without protection.
(iii) During a total solar eclipse, the Moon completely covers the Sun.
(iv) During a total lunar eclipse, the Moon completely disappears.
(a) (i) only
(b) (iii) only
(c) (i) and (iii) only
(d) (ii), (iii), and (iv)
Answer:
(c) Watching a solar eclipse without proper protection can damage the eyes. During a total lunar eclipse, the moon appears dark red in colour.

Question 17.
Consider the following phenomena:
(i) Sunrise happens earlier in eastern India than in western India on the same date.
(ii) Different constellations are visible in different months.
(iii) Day and night occur on Earth.
(iv) There are about 365 days in a year.
Which pair correctly matches each phenomenon with the correct motion of the Earth responsible for it?
(a) (i) – rotation, (ii) – revolution, (iii) – revolution, (iv) – rotation
(b) (i) – revolution, (ii) – rotation, (iii) – rotation, (iv) – revolution
(c) (i) – revolution, (ii) – revolution, (iii) – rotation, (iv) – rotation
(d) (i) – rotation, (ii) – revolution, (iii) – rotation, (iv) – revolution
Answer:
(d) (i) – rotation, (ii) – revolution, (iii) – rotation, (iv) – revolution

Question 18.
Look at the picture below carefully.
Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12.1
In which position would the Earth be if the Northern Hemisphere were to experience winter?
(a) I only
(b) II only
(c) III only
(d) II and IV
Answer:
(c) III only

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

Question 19.
Which of the following statements about eclipses is/are correct?
(i) A solar eclipse takes place when the Moon comes between the Earth and the Sun.
(ii) A lunar eclipse occurs when the Earth comes between the Sun and the Moon.
(iii) A ‘diamond ring’ is seen just after a total solar eclipse, when the Moon starts to move away.
(a) (i) only
(b) (ii) only
(c) (iii) only
(d) (i), (ii), and (iii)
Answer:
(d) (i), (ii), and (iii)

Earth, Moon, and the Sun Class 7 Assertion and Reason Questions

The following questions consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

1. (A): The Sun appears to rise in the east and set in the west.
(R): The Earth rotates from west to east.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

2. (A): Seasons occur because the Earth is sometimes closer to the Sun and sometimes farther.
(R): Earth’s orbit is nearly circular.
Answer:
(d) Seasons do not occur due to the varying distance between the Earth and the Sun. They arise because of the tilt of the Earth’s axis and its spherical shape.

3. (A): Different constellations are visible in the night sky at different times of the year.
(R): The Earth revolves around the Sun, changing the view of the night sky.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

4. (A): When the northern hemisphere is tilted towards the Sun, it is summer there.
(R): The seasons are caused by the tilt of the Earth’s axis and the spherical shape of the Earth.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

5. (A): During June, the Southern Hemisphere experiences winter.
(R): At this time, the Southern Hemisphere tilts away from the Sun.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

6. (A): Solar eclipses are visible only from a small region on the Earth.
(R): The Moon is much smaller than Earth, so its shadow formed on Earth covers only a small region.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

7. (A): When it is daytime in India, it can be nighttime in the USA at the same moment.
(R): This happens because the Earth does not rotate but only revolves around the Sun.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

8. (A): During some months, the Sun never sets at the poles, while during others, it never rises.
(R): At the poles, the tilt of Earth’s axis keeps one pole continuously facing the Sun for about six months, and the other in darkness.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

Earth, Moon, and the Sun Class 7 Fill in the Blanks

1. The Earth’s rotation on its axis causes ………… cycle.
Answer: day-night

2. The imaginary line about which the Earth spins is called the ………… of ………….
Answer: axis, rotation

3. When viewed from above the North Pole, the Earth rotates in a/an ………… direction.
Answer: anti-clockwise

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

4. The fixed curved path in which the Earth moves around the Sun is called its ………….
Answer: orbit

5. The longest day in the Northern Hemisphere occurs around ………….
Answer: 21 June

6. The Moon can appear to cover the Sun because it is much ………… to Earth than the Sun.
Answer: closer

Earth, Moon, and the Sun Class 7 True or False

1. At any moment, all places on Earth have either day or night because the Earth is spherical.
Answer:
False: At any moment, some places on the Earth have day and others have night because the Earth is spherical.

2. The Pole Star appears almost fixed in the sky because it lies above the equator.
Answer:
False: The Pole Star appears almost fixed in the sky because it lies nearly along the Earth’s axis of rotation above the North Pole.

3. If Earth rotated from east to west, the Sun would still appear to rise in the east.
Answer:
False: If Earth rotated from east to west, the Sun would appear to rise in the west.

4. At the equator, the length of day and night is almost equal throughout the year.
Answer:
True

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

5. When the Northern Hemisphere tilts towards the Sun, Earth is closer to the Sun in its orbit.
Answer:
False: When the Northern Hemisphere tilts towards the Sun, Earth is not closer to the Sun in its orbit.

6. When it is summer in the Northern Hemisphere, then it is spring in the Southern Hemisphere.
Answer:
False: When it is summer in the Northern Hemisphere, it is winter in the Southern Hemisphere.

7. At the North Pole, the Sun rises only once and sets only once in a year.
Answer:
True

Earth, Moon, and the Sun Class 7 Match the Following

Question 1.
Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12.4
Answer:

Column I Column II
(i) Rotation B. Causes day and night
(ii) Revolution A. Motion of the Earth around the Sun
(iii) Lunar Eclipse C. Earth’s shadow falls on the Moon
(iv) Solar Eclipse D. Moon’s shadow falls on Earth

Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12

Question 2.
Earth, Moon, and the Sun Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 12.5
Answer:

Column I Column II
(i) Summer in the Northern Hemisphere D. Hemisphere is tilted towards the Sun
(ii) Winter in the Northern Hemisphere B. Hemisphere is tilted away from the Sun
(iii) Cause of seasons C. Earth’s axis is tilted
(iv) No seasons would occur if A. Earth’s axis was not tilted

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

Students can use Class 5 Math Odia Medium Question Answer and Class 5 Maths Chapter 2 Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା to check their answers after solving exercises.

5th Class Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium

Class 5 Maths Chapter 2 Odia Medium

Question 1.
ତମନ୍ନା ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ରୀ । ତା’ ପାଖରେ ଭିନ୍ନ ଆକାରର ଦୁଇଟି ଚକୋଲେଟ ଅଛି । ସେ କହୁଛି ଯେ ତା ପାଖରେ ଥ‌ିବା ଚକୋଲେଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିକର \(\frac{୧}{୩}\) ଅନ୍ୟଟିର \(\frac{୧}{୨}\) ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ । ତାହା କ’ଣ ଠିକ୍ ? ଏହା କାହିଁକି ବୁଝାଇ କୁହ ।
Solution:
\(\frac{୧}{୨}\) ହେଉଛି \(\frac{୧}{୩}\) ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ । ଅର୍ଥାତ୍ \(\frac{୧}{୨}\) > \(\frac{୧}{୩}\)

Question 2.
ଚକଲେଟ୍‌ର \(\frac{୧}{୨}\) ଅଂଶକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 1
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 2

Question 3.
ଚକଲେଟ୍‌ର \(\frac{୧}{୩}\) ଅଂଶକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 3
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 4

Question 4.
ଆମେ କେତେବେଳେ କହିବା ଯେ କୌଣସି ଜିନିଷର \(\frac{୧}{୨}\) ହେଉଛି \(\frac{୧}{୩}\) ଅପେକ୍ଷା ବଡ଼ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 5
Solution:
ଦୁଇଟି ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗର ଦୁଇଟି ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାକୁ ତୁଳନା କରିବା ପାଇଁ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗରୁ ନେବା ଉଚିତ୍ ।

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

ଆସ ଗ୍ରୀଡ୍ ସହ ଖେଳିବା

Page No. (୧୭ to ୧୮)

Question 1.
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 6
Solution:
ଚିତ୍ରରେ, ଗ୍ରୀଡ୍ ‘କ’ରେ ଥ‌ିବା ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା = ଗ୍ରୀଡ୍ ‘ଖ’ରେ ଥ‌ିବା ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା = ଗ୍ରୀଡ୍ ‘ଗ’ରେ ଥ‌ିବା ପ୍ରତି ଗ୍ରୀଡ୍‌ରେ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା
= ୬ × ୮ = ୪୮
ଗ୍ରୀଡ୍ ‘କ’ରେ ଲାଲ୍ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା = \(\frac{୧}{୮}\) × ୪୮ = ୬ଟି
‘ଖ’ରେ ନୀଳ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା = \(\frac{୧}{୬}\) × ୪୮ = ୮ଟି
‘ଗ’ରେ ହଳଦିଆ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା = \(\frac{୧}{୧୨}\) × ୪୮ = ୪ଟି
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 7
• କୌଣସି ଗ୍ରୀଡାରେ \(\frac{୧}{୩}\) ଦେଖିପାରୁ ନାହୁଁ ।
କିନ୍ତୁ, ଆମେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରୀଡ୍‌ରେ \(\frac{୧}{୩}\) ଦେଖାଇପାରିବା ।
୪୮ର \(\frac{୧}{୩}\) = ୪୮ × \(\frac{୧}{୩}\) = ୧୬ଟି ବର୍ଗ
ପାଖ ଗ୍ରୀଡ୍‌ରେ ୧୬ଟି ଘରକୁ ରଙ୍ଗ/ ଚିତ୍ରିତ କରାହୋଇଛି,
ଯାହା ପୂରା ଗ୍ରୀଡ୍‌ର \(\frac{୧}{୩}\) ଭାଗକୁ ଦର୍ଶାଉଛି ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 8

Question 2.
\(\frac{୧}{୩}\), \(\frac{୨}{୬}\)
ସହ ସମାନ କି ? ଆସ ଖୋଜି ଦେଖ‌ିବା । ଚିତ୍ର ଦେଖ୍ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 9
ଚିତ୍ରିତ ଅଶଂକୁ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦର୍ଶାଯାଇ ପାରିବ କି ? ___________________
Solution:
ହଁ ।
ତୁମେ ଦେଖୁଛ କି \(\frac{୧}{୩}\) = \(\frac{୨}{୬}\) ? ହଁ, ଏଗୁଡିକୁ “ସମଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା” କୁହାଯାଏ । ଆସ ଆମେ ଦେଖ‌ିବା, ସମଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା କିପରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ପାରିବ ।

ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିଟ୍ ସହ ମଜା କରି ଖେଳିବା

Page No. (୧୮ to ୨୦)

ଗୁପ୍ରୀତ୍‌ ନିଜର ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିଟ୍ ସହିତ ଖେଳୁଛି । (ପୁସ୍ତକର ଶେଷ ଭାଗରେ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିଟ ଦିଆଯାଇଛି ) ତୁମେ ମନେ ରଖୁଛ କି ?

Question 1.
ସମାନ ଆକାରର ଖଣ୍ଡ ଗୁଡ଼ିକରୁ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ କିପରି ତିଆରି କରିବ ?
Solution:
ସମାନ ଆକାରର ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଏକାଠି ସଜାଇ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କରିପାରିବା ।

Question 2.
ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ \(\frac{୧}{୫}\) ଅଂଶର କେତୋଟି ଖଣ୍ଡ ଲାଗିବ ?
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 10
\(\frac{୧}{୫}\) ଅଂଶର ୫ଟି ଖଣ୍ଡ ନେଇ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ କରିପାରିବା ।
ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟାର ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କରାଗଲା । ଯାହା ନିମ୍ନ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ଚିତ୍ର ପରି ଦିଶୁଛି । \(\frac{୧}{୨}\) ର ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ ଏବଂ \(\frac{୧}{୪}\) ର ଦୁଇଖଣ୍ଡ ମିଶି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ହୁଏ ।

Question 3.
\(\frac{୧}{୨}\) ଓ \(\frac{୧}{୪}\) ମଧ୍ୟରେ ସଂପର୍କ କ’ଣ ଅଛି ? ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 11
ଯେତେବେଳେ \(\frac{୧}{୨}\)
ଖଣ୍ଡ ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ ଏବଂ \(\frac{୧}{୪}\) ର ଦୁଇଖଣ୍ଡ ମିଶି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ହୁଏ ।
\(\frac{୧}{୨}\) = \(\frac{୧}{୪}\)
(\(\frac{୧}{୨}\) ସହ \(\frac{୧}{୪}\) ସମାନ)
ଯେତେବେଳେ \(\frac{୧}{୨}\) ଖଣ୍ଡକୁ ୨ଟି ସମାନ ଅଂଶରେ ଭାଗ କରାଯାଏ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ହୁଏ ।
\(\frac{୧}{୪}\) ର ଦୁଇଖଣ୍ଡ ମିଶି \(\frac{୧}{୨}\) ସହ ସମାନ ଅଟେ ।

Question 4.
ସହ ଆଉ କେଉଁ ଗୁଡିକ ସମାନ ଅଟେ ?
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 12

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
୩ କିମ୍ବା ୪ ଜଣର ଦଳରେ ତୁମର ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିଟ୍‌ରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଗର ଖଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବାର ଉପାୟ ଖୋଜ ।
ନିମ୍ନଲିଖତ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ସମଭଗ୍ନାଂଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ । ଯାହା ତୁମେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପାଇଲ ।
(କ) \(\frac{୧}{୩}\) = ………………….. = ……………………. = ………………………
(ଖ) \(\frac{୧}{୪}\) = ………………….. = ……………………. = ………………………
(ଗ) \(\frac{୧}{୫}\) = ………………….. = ……………………. = ………………………
(ଘ) \(\frac{୧}{୬}\) = ………………….. = ……………………. = ………………………
ଯେକୌଣସି ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ସମଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା କିପରି ଲେଖୁ ପାରିବ, ତୁମେ ଦେଖୁଲ କି ? ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 13
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 14

Question 2.
ତୁମ କିଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନଲିଖକୁ ଖୋଜ । ତୁମେ ଏହାକୁ ଚିତ୍ରିତ କରି ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବ । ପ୍ରଥମଟି ତୁମ ପାଇଁ ଆଂଶିକ ଭାବରେ ଦିଆଯାଉଛି । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 15
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 16
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 17

Question 3.
ତୁମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିଟ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ କର ।
• କେବଳ \(\frac{୧}{୬}\) ଏବଂ \(\frac{୧}{୧୨}\) ଖଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କର ।
• \(\frac{୧}{୧୨}\), \(\frac{୧}{୪}\) ଏବଂ \(\frac{୧}{୨}\) ଖଣ୍ଡ ଗୁଡିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କର ।
• ସମାନ ଆକାରର ଯେକୌଣସି ପାଞ୍ଚଖଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କର ।
• ଯେକୌଣସି ସାତଟି ଖଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ତିଆରି କର ।
ଏହି କିଟ୍‌କୁ ନେଇ ଦଳରେ ଖେଳ ଏବଂ ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ପାଇବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଉପାୟ ଖୋଜ । ତୁମର ଫଳାଫଳକୁ ଚିତ୍ର କର କିମ୍ବା ଲେଖୁ ଦର୍ଶାଅ ।
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 18
(ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଆମେ ଜାଣିଲେ ଯଦି ପ୍ରତି ଭଗ୍ନାଂଶ ଖଣ୍ଡ \(\frac{1}{\mathrm{n}}\) ହୁଏ, ତେବେ nଟି ଭଗ୍ନାଂଶ ଖଣ୍ଡ ଏକାଠି ସଂଯୋଗ କଲେ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ମିଳିବ ।)

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

ସମ ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖୁବା

Page No. (୨୦ to ୨୨)

Question 1.
ସମୀର ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଚିତ୍ରର \(\frac{୧}{୩}\) ଅଂଶକୁ ଚିତ୍ରିତ କରିଛି । ଚିତ୍ରଗୁଡିକୁ ଅଧ‌ିକ ସମାନ ଅଂଶରେ ଭାଗ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଭୂସମାନ୍ତର ରେଖାଗୁଡିକ ଅଙ୍କନ କରିଛି ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 19
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 20
ସେ ଏକ ମଜାଦାର ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି କହିଲା ଯେ \(\frac{୧}{୩}\), \(\frac{୨}{୬}\), \(\frac{୩}{୯}\) ଏବଂ \(\frac{୪}{୧୨}\) ସମାନ ଚିତ୍ରିତ ଅଂଶ ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ ସମସ୍ତେ \(\frac{୧}{୩}\) ସହ ସମାନ ଅଟନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗର ସମାନ ଅଂଶକୁ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ସୂଚାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ‘ସମ’ ଶବ୍ଦଟି ବ୍ୟବହାର କରୁ ।

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗକୁ ଅଧ‌ିକ ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କର ଏବଂ \(\frac{୧}{୩}\) ସହିତ ସମାନଥ‌ିବା ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାଟିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର । ଚିତ୍ର ତଳେ ଥ‌ିବା କୋଠରୀରେ ସେଗୁଡିକୁ ଲେଖ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 21
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 22

Question 3.
ତୁମେ ପାଇଥ‌ିବା ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକର କିଛି ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ କି ?
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 23
Solution:
\(\frac{୧}{୩}\) ର ଉଭୟ ଲବ ଓ ହରକୁ ସମାନ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରି ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିହେବ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 24

Question 4.
ତୁମେ କିପରି ଜାଣିବ ଯେ, ଗୋଟିଏ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସହ ସମାନ ? ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Solution:
ଯଦି ତୁମେ ଏକ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାର ଉଭୟ ଲବ ଓ ହରକୁ ସମାନ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ଗୁଣି ବା ଭାଗକରି ଗୋଟିଏ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାରୁ ଅନ୍ୟଟି ପାଇପାରିବ, ତେବେ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି ସମାନ ଅର୍ଥାତ୍ ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ହେବେ ।

Question 5.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଚିତ୍ର ଗୋଟିଏ ପୂର୍ବାଙ୍ଗର \(\frac{୨}{୫}\) ଅଂଶକୁ ଦର୍ଶାଇଛି । \(\frac{୨}{୫}\) ସହିତ ସମାନ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଖୋଜି ବାହାର କର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ର ତଳେ ତୁମେ ପାଇଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ଲେଖ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 25
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 26

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଲେଖୁ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ଏକରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତର ହୋଇପାରେ)
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 27
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 28

Question 2.
ସମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଯୋଡିକୁ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 29
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 30
ଜାଣିରଖ : ଯେଉଁ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଦ୍ଵୟକୁ ବଜ୍ରଗୁଣନ କଲେ ଅର୍ଥାତ୍ ୧ମ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାର ଲବକୁ ୨ୟର ହର ଏବଂ ଲବ ସହିତ ଗୁଣିଲେ ଯଦି ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନେ ସମଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 31

Question 3.
ସମଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ଖାଲି କୋଠରୀକୁ ପୂରଣ କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 32
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 33
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 34

ସମହର ବିଶିଷ୍ଟ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା

Page No. (୨୨ to ୨୩)

Question 1.
ସବିତା ଓ ଶାମି ଗୋଟିଏ ବାଦାମ ପେଡ଼ାକୁ ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିଲେ । ସବିତା \(\frac{୧}{୩}\) ଓ ବଳକାଥିବା ବାଦାମପେଡ଼ା ଶାମି ଖାଇଲା, ଯାହାକି \(\frac{୨}{୩}\) । ତେବେ କିଏ ଅଧିକ ଖାଇଲା ?
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 35
Solution:
ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୩}\) ଠାରୁ ୨ଟି ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୩}\) ଅଧିକ ଅଟେ ।
ତେଣୁ ଶାମି ଅଧ୍ଵ ଖାଇଲା । \(\frac{୨}{୩}\) > \(\frac{୧}{୩}\)

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ‘<‘ ଏବଂ ‘>’ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ତୁଳନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 36
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 37
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 38

ସମ ଲବ ବିଶିଷ୍ଟ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା

Page No. ୨୩ 

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକୁ ‘<‘ ଏବଂ ‘>’ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ତୁଳନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 39
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 40
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 41

୧ ଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା

Page No. (୨୪ to ୨୮)

Question 1.
ରମଣର ଭଉଣୀ ରାଧିକା ୬ ଖଣ୍ଡ ପରଟା ଖାଇଲା । ସେ କେତୋଟି ପରଟା ଖାଇଲା ?
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 42
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 43

Question 2.
ଜେଜେମାଆଙ୍କ ପାଖରେ ୭ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୨}\) ପରଟା ଥିଲା । ସେ କେତୋଟି ପରଟା ଖାଇଲେ ? ଖୋଜି ବାହାର କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 44
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 45

Question 3.
ରମଣ \(\frac{୧}{୨}\) ୬ଖଣ୍ଡ, ଜେଜେବାପା \(\frac{୧}{୨}\) ୭ଖଣ୍ଡ ଏବଂ ବାପା \(\frac{୧}{୨}\) ୫ଖଣ୍ଡ ପରଟା ଖାଇଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କେତୋଟି ପରଟା ଖାଇଲେ ? ଉତ୍ତର ପାଇବା ପାଇଁ ସଂଖ୍ୟାରେଖା ବ୍ୟବହାର କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 46
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 47

Question 4.
ଏହିଦିନ କେତୋଟି ପରଟା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା । ହିସାବ କରି କୁହ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 48
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 49
ଅନ୍ୟ ଏକଦିନ, ରମଣର ବାପା ସବୁ ପରଟାକୁ \(\frac{୧}{୪}\) ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଲେ । ଜେଜେବାପା ୯ ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) କେତୋଟି ପରଟା ଖାଇଲେ ?
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 50

Question 5.
ରମଣ ୭ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ପରଟା, ରାଧ୍ୟା ୬ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ପରଟା, ମାଆ ୮ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ପରଟା, ଜେଜେମାଆ ୧୦ ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ପରଟା ଏବଂ ବାପା ୧୨ ଖଣ୍ଡ \(\frac{୧}{୪}\) ପରଟା ଖାଇଲେ । ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାରେଖା ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖାଇଥିବା ପରଟାକୁ ଦେଖାଅ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 51
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 52

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

Question 6.
ଏହିଦିନ କେତୋଟି ପରଟା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ହିସାବ କରି ଲେଖ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 53
Solution:
ସମୁଦାୟ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ପରଟା
= ଜେଜେବାପାଙ୍କ ପରଟା+ରମଣର ପରଟା+ରାଧିକାର ପରଟା + ମା’ଙ୍କ ପରଟା + ଜେଜେମା’ଙ୍କ ପରଟା + ବାପାଙ୍କ ପରଟା
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 54

Question 7.
ରମଣଙ୍କ ୬ଜଣିଆ ପରିବାର ୨ଟି କେକ୍ ମଗାଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କେକ୍‌କୁ ୩ଟି ସମାନ ଖଣ୍ଡରେ କାଟିଥିଲେ ଯାହା ଫଳରେ ପରିବାରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ ମିଳିଥିଲା । ଜେଜେମାଆ ଏବଂ ଜେଜେବାପା ସେମାନଙ୍କ ଖଣ୍ଡ ରମଣକୁ ଦେଲେ, ମାଆ ଏବଂ ବାପା ସେମାନଙ୍କର ଖଣ୍ଡ ରାଧିକାକୁ ଦେଲେ । ଏହାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ କେତେ କେକ୍ ରହିଛି ?
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 55
ରମଣ କେବଳ ୨ଖଣ୍ଡ ପିଜା ଖାଇପାରିଲା । ତେଣୁ ସେ ଗୋଟିଏ ଖଣ୍ଡ ରାଧ୍ୟାକୁ ଦେଇଦେଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଧିକା ପାଖରେ କେତେ କେକ୍ ଅଛି ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 56

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ପରଟା ଓ ସଂଖ୍ୟାରେଖା ବ୍ୟବହାର କରି ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ତୁମ ଖାତାରେ କରି ଦେଖାଅ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 57
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 58
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 59

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଥ‌ିବା ୧ ଠାରୁ ବଡଥିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ଗୋଲ୍ ଚିହ୍ନଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଅ । ତୁମେ ଏହା କିପରି ଜାଣିଲ ? ତୁମର ଉତ୍ତର ବିଷୟରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 60
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 61
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 62

୧ ସହିତ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା କରିବା

Page No. ୨୯

Question 1.
ଆସ ଆମେ ଆଉ କିଛି ଅଧ‌ିକ ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକୁ ତୁଳନା କରିବା । ସବିତା ଏବଂ ଶାମି ମଧରୁ କିଏ କମ୍ ଖାଇଲା । କହିପାରିବ କି ?
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 63

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
୧କୁ ଆଧାର କରି ନିମ୍ନଲିଖ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାଗୁଡିକୁ ତୁଳନାକର ଏବଂ ତୁମର ଉତ୍ତର ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 64
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 65

\(\frac{୧}{୨}\) ଆଧାର କରି ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକର ତୁଳନା କରିବା

Page No. (୨୯ to ୩୧)

Question 1.
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 66
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 67

ଆସ କାମଟି କରିବା

Question 1.
ନିମ୍ନରେ \(\frac{୧}{୨}\) ସମାନଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ଗୋଲ ଚିହ୍ନଦ୍ବାରା ଦର୍ଶାଅ ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 68
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 69

Question 2.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା କୋଠରୀରେ କିଛି ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଲେଖାଯାଇଛି । ଅଧାରୁ କମ୍ ଥ‌ିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ଗୋଲ କରି ଦେଖାଅ । ତୁମେ ଏହା କିପରି ଜାଣିବ ? ନିଜର ଯୁକ୍ତି ବିଷୟରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 70
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 71
ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାକୁ \(\frac{୧}{୨}\) ସହ ତୁଳନା କଲୁ ।
ଆମେ ସମଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା କିମ୍ବା ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ ଏହି ତୁଳନା ମଧ୍ୟ କରିପାରିବା ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 72
କିଏ ଅଧିକ ପରଟା ଖାଇଲା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 73

Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ତୁଳନା କର । ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ \(\frac{୧}{୨}\) ସହିତ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ଗୁଡିକୁ ତୁଳନା କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 74
Solution:
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 75
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 76
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 77

ନିଜେ କରି ଦେଖାଅ

Question 1.
ଯଦି ଗୋଟିଏ ପିମ୍ପୁଡିର ଲମ୍ବ \(\frac{୧}{୪}\) ସେ.ମି । ତେବେ ସମାନ ଲମ୍ବର ୧୬ଟି ପିମ୍ପୁଡି ଗୋଟିଏ ଧାଡିରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଭକ୍ତ ଧାଡିର ଲମ୍ବ କେତେ ସେ.ମି । ତଳେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାରେଖାକୁ ବ୍ୟବହାର କର ।
Class 5 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭଗ୍ନ ସଂଖ୍ୟା 78
Solution:
ଗୋଟିଏ ପିମ୍ପୁଡ଼ିର ଲମ୍ବ = \(\frac{୧}{୪}\) ସେ.ମି.
ସମୁଦାୟ ପିମ୍ପୁଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା = ୧୬
୧୬ଟି ପିମ୍ପୁଡ଼ିର ଲମ୍ବ = ୧୬ × \(\frac{୧}{୪}\) = \(\frac{୧୬}{୪}\) = ୪ ସେ.ମି.
∴ ୧୬ଟି ପିମ୍ପୁଡ଼ିଙ୍କର ଲମ୍ବ ୪ ସେ.ମି. ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନେ ଚାଲୁଥିବା ଧାଡ଼ିର ଲମ୍ବ ୪ ସେମି. ହେବ ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

Go through BSE Odisha Class 8 Social Science Notes Odia Medium Chapter 1 ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର to understand important topics more clearly.

8th Class Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium

‘‘ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷାକରି ଆମକୁ ଏକ ପୁନଃସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି (Regenerative Economy) ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଉପଯୋଗ, ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଭରଣା କରେ । ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଢ଼ିବ ଯାହା ସମସ୍ତ ସମ୍ବଳର ଅନ୍ତିମ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଓ ପୁନଃଚକ୍ରବାରୀ ଅଟେ ।’
– ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଫିଲ୍ମ୍ରେସ ଓ ଟମ୍ ରିଭେଟ୍-କାନାର୍କ
‘‘ଆମ ପସନ୍ଦର ଭବିଷ୍ୟତ’

ବିଷୟଭିତ୍ତିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ

ପ୍ରକୃତି କେତେବେଳେ ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ? :
ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ନଥିବା ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ପ୍ରରୂପଗୁଡ଼ିକର ସମାହାରକୁ ପ୍ରକୃତି କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ବଞ୍ଚିବାପାଇଁ ପ୍ରକୃତିରୁ ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ତାହାର ଉପଭୋଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ‘ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-1
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-2
ପ୍ରାଦ୍ୟୋଗିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସୁଗମ୍ୟ, ଆର୍ଥନୀତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଯଥାର୍ଥ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ବଳ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଥ‌ିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ସହଜରେ ମିଳିପାରିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ସହଜରେ ମିଳିପାରୁ ନଥିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ଧାତବ ଖଣିଜ ଓ କାଠ ଇତ୍ୟାଦି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-3
ପୃଥ‌ିବୀରେ ଅନେକ ଆଦିମ ଅଧ୍ୟାବାସୀ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ଏସବୁ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରକୃତି ହିଁ ପାଳକ ଓ ପୋଷକ ଅଟେ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପ୍ରକାର :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିଗୋଟି ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ଯଥା :- (i) ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ବଳ, (ii) ପଦାର୍ଥର ଉତ୍ସ ଓ (iii) ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ।

ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ : ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ଯରେ ବାୟୁ, ପାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ବାୟୁ, ପାଣି ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଉଥ‌ିବା ମୃଭିକାକୁ ଆମେ ତିଆରି କରିପାରିବା ନାହିଁ ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ : ଆମର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଉ, ଯଥା—କାଠଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାର୍ବଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ କୋଇଲାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।

ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ବଳ : ଶକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମେ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଉ । ଶକ୍ତି ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା । ଏହି ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ଆମେ କୋଇଲା, ଜଳ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍‌, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ପବନ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସରୁ ପାଇଥାଉ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-4

କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।

ନୂତନ ଜୀବନ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ତିଷ୍ଠିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରକୃତିରେ ରହିଅଛି । ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ରାକାର ଗତି କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ ।

ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ; ଯଥା – ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି, ପ୍ରବାହିତ ଜଳରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି । ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ପାରିଥାଏ ।

ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଗୋଟି କାରଣ ହେଲା-ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ କୃଷି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

ସାଧାରଣତଃ ମାଛ ବୁ ସଂଖ୍ୟାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରଜନନ ଋତୁରେ ମାଛ ଧରିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ । ଟୁନା (Tua) ପ୍ରଜାତି ମାଛ ଧରିବାପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ଏଡାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ – ଗଛ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ।

ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଶିଳ୍ପର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଫଳରେ ପ୍ରଖ୍ଯତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ନଦୀ ଜଳାଶୟ ବିଷାକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ହୋଇ ନଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-5

ଅର୍ଘ୍ୟ (Arghyam) : ସାଧାରଣତଃ ଜଳ ଅର୍ପଣ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ କୃତଜ୍ଞତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ କରାଯାଇଥାଏ ।

ପରିସଂସ୍ଥା (Ecosystem) : କୌଣସି ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ପରିସଂସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରକୃତି ନିଜସ୍ଵ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଢଙ୍ଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକରେ । ଉଦାହରଣ ସରପ, କମଳା, ଵରୂପ, ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଏହିଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷ କଲ୍ୟାଣ କରେ, ମେ ଡାକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଆମେ ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଭାବିପାରିବା ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାକୁ

– ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବାକୁ ଆମେ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଳ, ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଏବଂ ପରାଗୀକୃତ ଫସଲରୁ ଉପକୃତ ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ ପାଇଥାଉ ।

ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୨୭୫ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ (ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ) । ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୩୫୦ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ (ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ମନୁଷ୍ୟର ପରିଶ୍ରମ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ଭିତ୍ତିରେ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ) ।

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥାଏ ବା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ, ସେହି ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ।

ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥ‌ିବା କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଓ ଏହାର ପ୍ରଭାବ :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନ ବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାର ଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ପାଇଁ ବିବାଦ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-6
ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏପରିକି ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଜ୍ଞାନ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁଁ ଅତି ଉଚ୍ଚ ମାନର ଇସ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯଥା ଉଷ୍ଟିଲ୍‌ (Wootz Steel) ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-7
ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ବୃହତ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିକାଶକୁ ଅତୀତରେ ବାଣିଜ୍ୟ ହିଁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା ।

ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପୁଦୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ୱାରା କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳକୁ ସୁଷମ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ :
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ । ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (Natural Resource Curse) କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ (Paradox of Plenty) ବୋଲି କହିଥା’ନ୍ତି ।

ସମ୍ବଳର ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ତଥାପି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଦରକାର ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ସୁବିନିଯୋଗ : ସୁରକ୍ଷିତ ପରିଚାଳନା :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଯୋଗଦ୍ଵାରା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଯଥୋଚିତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜୈବବିବିଧତାର କ୍ଷତି ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଅଛି ।

ଜୈବ ବିବିଧତାର କ୍ଷତି (Biodiversity Loss) : ପୃଥିବୀରେ ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ନିରରର ହ୍ରାସ ।

ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି :
ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ଚାଷୀ ଜଳସେଚନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ କରନ୍ତି । ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ତୋଳନ ହେବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃଭରଣ ତୁଳନାରେ ଅଧ୍ବକ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି । ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି ଏବଂ ଏହାର ଉପଲବ୍ଧତା ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ବ୍ୟୟବହୁଳ ହେଉଛି ।

ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ଜଳର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି କିଛି ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି ।

ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକର ଅନୁପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ଵାରା ମୃର୍ତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ହେବ। ରେ ଲାଗିଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-8
ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିରେ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ (Mulching), ବହୁଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ମୃତ୍ତିକା ପରିଚାଳନାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କରିଥିଲା ।

ବର୍ଷ ମାନ ସମୟରେ ଆମକୁ ସେହି ପୁରୁଣା ପଦ୍ଧତିରେ ଚାଷ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହାଫଳରେ ମୃତ୍ତିକାକୁ ପୁନଃଭରଣ ପୁନଃର୍ଜୀବିତ କରି ଅବକ୍ଷୟରୁ ରୋକାଯାଇ ପାରିବ ।

ଭୂତଳ ଜଳର ଅତ୍ୟଧୁକ ବ୍ୟବହାର (Over Expolitation)

ପଞ୍ଜାବର ଏକ ଘଟଣା :
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ସେଠାରେ ଉତ୍କଟ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି । କାରଣ ଭୂତଳ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ସେଠାକାର ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଗହମ ଓ ଧାନ ଚାଷ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଭାରତକୁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଵାବଲମ୍ବୀ କରିବାରେ ପଞ୍ଜାବ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ।

୧୯୬୦ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଗହମ ଓ ଧାନର ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଫଳରେ ଅଧ‌ିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିଲେ ।

ମଶାବକ ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଏନ୍ତୁଡିଶାଳ କୁହାଯାଏ ।
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳ ସ୍ତର ପ୍ରାୟ `୩୦ ମିଟର ତଳକୁ ଚାଲିଗଲାଣି । ଏହି ଜଳରେ କୀଟନାଶକ ଓ ସାରରୁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମିଶି ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଅଛି ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ପଞ୍ଜାବର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ‘ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ଶୋଷିତ’ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-9
ଏଥୁରୁ ଯାହା ଜଣାଯାଏ ଆମେ ଭୂତଳ ଜଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି ଅପେକ୍ଷା ଅଧ୍ବକ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ବ୍ୟବହାର କରୁଅଛୁ ।

ଏହି ଜଳ ସଙ୍କଟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପରିମାଣ ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମୟ ପ୍ରୟାସ ଲାଗିବ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-10
ପଞ୍ଜାବ ଏବଂ ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ର ଜଳସ୍ତର ଗଭୀରତାର ମାନଚିତ୍ର ଜୁନ୍ ୨୦୨୨ (ଭୂସ୍ତରରୁ ଜଳର ଗଭୀରତା ମିଟରରେ)
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-11
ସିମେଣ୍ଟ ପ୍ରସଙ୍ଗ :
ସିମେଣ୍ଟ ବିନା ଜୀବନ ଅକଳ୍ପନୀୟ । ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସିମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ କରାଯାଉଛି ।

ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ବାହାରୁଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ଘଟାଇଥାଏ ।

ଏହାଛଡ଼ା ଏହି ଧୂଳି ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ଜମା ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକା ଓ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ କରିଥାଏ ।

ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଅତି କମ୍ ବା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ଼ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ନିମନ୍ତେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-12
ବିକଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବାପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି । ଏଥୁରେ ପଥର ଓ ମାଟି ବା କର୍ଦ୍ଦମ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ସାମଗ୍ରୀ, ଉଭିଦ ଆଧାରିତ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍‌ରୁ ସୃଷ୍ଟି ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ପୁଦୁଚେରୀରେ ଥ‌ିବା ଆରୋଭିଲ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍‌ ଆଧୁନିକ କୋଠା ବିଶେଷ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ କାଦୁଅରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।

ଏବେ ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସହିତ ମିଶାଇ କମ୍ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଓ ଧାରଣୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ସ୍ଥାନୀୟ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସହ ସେହି ସ୍ଥାନର ଜଳବାୟୁ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇପାରୁଛି ।

ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ :
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ (ବୃକ୍ଷ + ଆୟୁର୍ବେଦ) ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥ‌ିରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ଯନ୍ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।

ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଛି । ବୃକ୍ଷର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗଛ ଓ ଆୟୁର୍ବେଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଜୀବନ କିମ୍ବା ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟର ବିଜ୍ଞାନ । ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ।

ଏହା ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କ ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି; ଯଥା :-
(କ) ମୃଭିକା ଭିଭିରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ,
(ଖ) ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ବିତରଣ,
(ଗ) ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣ,
(ଘ) ଋତୁଭିଭିରେ ଜଳସେଚନର କୌଶଳ,
(ଙ) ଫସଲ ହାନିକାରକ କୀଟ ପରିଚାଳନା ରଣନୀତି ।

ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରାମର୍ଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା :-
(କ) ପର୍ଯ୍ୟାୟଭିତ୍ତିକ କୃଷି ଓ ମିଶ୍ରିତ କୃଷି କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ।
(ଖ) ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା ବଜାୟ ରଖୁବାର ଉପାୟ ।
(ଗ) କବକ, ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ, ଜିଆ ବା କେଞ୍ଚୁଆ ଭଳି ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିବାର ଉପାୟ ଇତ୍ୟାଦି ।

ସିକିମ୍‌ର ଏକ ଘଟଣା :
ସିକିମ୍ରେ ପେମାଙ୍କ ପାରି ବାରି କ କୃଷିଫାର୍ମରେ ବ୍ୟୟବହୁଳ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ସତ୍ତ୍ଵେ ଅମଳ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଲା ଓ ଋଣଭାର ଯୋଗୁଁ ସେମାନେ ଚାପଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ରାଜ୍ୟ ସରକାର ସାରା ରାଜ୍ୟରେ ଜୈବିକ କୃଷିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନୀତି ଘୋଷଣା କଲା ପରେ, ପେମାଙ୍କ ପରିବାର ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ ଆପଣେଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-13
ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ନୀତିକୁ ଆପଣେଇବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏତେଟା ସହଜ ନଥିଲା । କାରଣ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥର ବ୍ୟବହାର ଜନିତ ଅବକ୍ଷୟଗତ ମୃତ୍ତିକାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଧୀରେଧୀରେ ହେଉଥିଲା । ଫଳତଃ ଅମଳ ଆଶାନୁରୂପକ ହେଉନଥିଲା ।

ପେମାଙ୍କ ପରିବାର ଗୋବର ଖତ ଓ ନିମ, ରସୁଣ ଆଦିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରାକୃତିକ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରି ବର୍ଷସାରା ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଫଳଚାଷ କଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଅଳେଇଚ, ଅଦା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ପନିପରିବା ସଠିକ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ବିକ୍ରିକରି ଲାଭବାନ ହେଲେ ।

୨୦୧୬ ମସିହାଠାରୁ ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଅଛି । ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ଵରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ କୃଷି ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇଅଛି ।

ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାର :
ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମକୁ ସ୍ଥାୟୀ ବିକଳ୍ପ ସମ୍ବଳ ଖୋଜିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଚ୍ଛିତ ସମ୍ବଳର ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ଆମକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଅଧ୍ଯକରୁ ଅଧ‌ିକ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ହେବ ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-14
ରାଜସ୍ଥାନରେ ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ଏକ ସୌର ପାର୍କ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜସ୍ଥାନର ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦାର ୧୫% ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛି ।

ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌର ମେଣ୍ଟ– ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଭାରତର ନେତୃତ୍ଵ :
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଶି ସୌର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟ (IASE International Alliance for Solar Energy) ଗଠନ କରିଥିଲେ । ସୌର ରଶ୍ମି ରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏହି ମେଣ୍ଟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।
Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର-15
ଭାଡ଼ଲା ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ (Bhadla Solar Park) ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ଵାକାଂକ୍ଷାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ପ୍ରତୀକ ।

ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଅଧିକରୁ ଅଧ‌ିକ ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଅଛି । ଏହି ବିପଭିରୁ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ‘ଲୋକମାନେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛନ୍ତି ।

ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଆମର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ଅତୀତରୁ ରହି ଆସିଛି । ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁରକ୍ଷା, ସ୍ଥାୟିତ୍ଵ, ପୁନଃସୃଷ୍ଟି, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପରିଚାଳନାରେ ଆମକୁ ଯଦ୍‌ବାନ ହେବା ନିହାତି ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  1. ପ୍ରକୃତିରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ସାମଗ୍ରୀ ଓ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ମାନବ ଜାତି ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅଟେ ।
  2. ସମ୍ବଳକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ, ଯଥା – ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ।
  3. ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ‘‘ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ’’ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିପାରିବା ।
  4. ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ମାତ୍ରା ଯେପରି ଅଧ୍ବକ ନହୁଏ, ସେ ବିଷୟରେ ଆମେ ସତର୍କ ରହିବା ଦରକାର । ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଯଥୋଚିତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଆମେ ବହୁବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।

ଇତିହାସର ଅନ୍ଧକାରମୟ ସମୟ ଉପରେ ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ :
ଇତିହାସକୁ ପଢ଼ିଲେ ଆମେ ଆମ ଅତୀତକୁ ଜାଣିବା । ଅତୀତକୁ ଜାଣିବା ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଅତୀତ ଆମ ସହିତ ରହିଛି ଓ ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି । ଭବିଷ୍ୟତ ଅନ୍ଧକାରମୟ, ଅତୀତର ପାହାଚରେ ଠିଆ ହୋଇ ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତ ସ୍ଵପ୍ନ ଦେଖ‌ିବା । ଅତୀତରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ, ଲାଞ୍ଛନା, ଧର୍ମାନ୍ଧତା, ରକ୍ତପାତ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭୀଷିକାମାନ ସମଗ୍ର ସମାଜ ବା ଦେଶ ଉପରେ ଦୁଃଖ-ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାର ବାଦଲ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

Class 8 Social Science Chapter 1 Notes Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର

ଅତୀତରେ’ ଘଟିଥିବା ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟୀ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । କୌଣସି ଦୁର୍ଘଟଣା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବଂଶଧରଙ୍କୁ ଦୋଷ ନଦେଇ, ଏହି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଦାୟୀ କାରଣୁଡ଼ିକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀ କ୍ରୂର ଶାସକ ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲରଙ୍କ ହିଟଲରୀ ଶାସନ ଅନେକଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଖକୁ ଠେଲି ନେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅମାନବୀୟ ବ୍ୟବହାର ଓ ଅଧୂକୃତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଠର ଭାବେ ଶାସନ କରି ସେ ଅନେକଙ୍କ ନିନ୍ଦାର ପାତ୍ର ହୋଇଥିଲେ । ନାଜି ଚିନ୍ତାଧାରା ଫଳରେ ଅନେକ ନିରୀହ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜୀବନର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା ।

ନିଷ୍ଠର ହିଂସା, ଦମନମୂଳକ କୁଶାସନ, ଦୁର୍ବାର କ୍ଷମତା ଲାଳସା ଆଦି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଘବ କରିବା ଓ ସମ୍ଭବତଃ, ଏସବୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେପରି ସ୍ଥାନ ନପାଏ; ସେଥ‌ିପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ ହେବ ।

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

For better exam readiness, students can include Class 7 Science MCQ and Curiosity Chapter 11 Light: Shadows and Reflections MCQ in their daily study routine.

Class 7 Science Chapter 11 Light: Shadows and Reflections MCQ

Light: Shadows and Reflections MCQ Class 7

MCQ On Light: Shadows and Reflections Class 7

Question 1.
We are able to see a book kept on a table because
(a) the book gives out its own light
(b) light from a source falls on the book and is reflected into our eyes
(c) all the light passes through the book
(d) the book absorbs all the light falling on it
Answer:
(b) light from a source falls on the book and is reflected into our eyes

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

Question 2.
Which of the following objects will form the darkest shadow when placed in the path of light?
(a) Tracing paper
(b) Clear glass
(c) Thick cardboard
(d) Frosted plastic sheet
Answer:
(b) Clear glass

Question 3.
Which of the following is/are not always necessary to observe a shadow?
(a) Sun
(b) Screen
(c) Source of light
(d) Opaque object
Answer:
(a) Sun

Question 4.
Four students A, B, C and D looked through pipes of different shapes to see a candle flame as shown in the figure below.
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.1
Who will be able to see the candle flame clearly?
(a) A
(b) B
(c) C
(d) D
Answer:
(d) Only D is a straight pipe, while others are bent; light cannot bend to follow the curve of a pipe.

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

Question 5.
Ravi does an experiment with torches, ball, and screen. He places the ball in between the torch and the screen so that a shadow can be formed on the screen. Identify the correct set of observations for the situations.

Situations Option A Option B Option C Option D
Torch very close to the ball Smaller shadow Larger shadow Smaller shadow Smaller shadow
Torch far away from the ball Larger shadow Smaller shadow Larger shadow Smaller shadow
Two torches used, instead of one One bright spot Two shadows Bright spot No shadow
Screen between ball and torch Dark shadow Bright spot on the screen Multiple shadows No change

(a) Option A
(b) Option B
(c) Option C
(d) Option D
Answer:
(b) Option B

Question 6.
A student claims that changing the colour of an opaque object will change the colour of its shadow. Which response best addresses this claim?
(a) The shadow takes the colour of the object
(b) The shadow becomes coloured only under sunlight
(c) Shadows of objects always appear black or grey
(d) Only transparent objects form shadows of different colours
Answer:
(c) A shadow is the region where light is blocked. Since an opaque object stops light, the shadow usually looks black or grey, not the colour of the object.

Question 7.
Which of the following can never form a circular shadow?
(a) A ball
(b) A flat disc
(c) A shoe box
(d) An ice cream cone
Answer:
(c) A shoe box has flat rectangular faces and straight edges, so its shadow can be rectangular or other straight-edged shapes, but not a circle. (A ball, flat disc, and cone can form circular shadows in suitable positions.)

Question 8.
Observe the given figure carefully.
A patch of light is obtained at B, when the torch is lighted as shown. Which of the following is kept at position A to get this patch of light?
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.2
(a) A wooden board
(b) A glass sheet
(c) A mirror
(d) A sheet of white paper
Answer:
(c) A mirror

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

Question 9.
A student makes two setups using a torch and a ball to study (i) formation of shadows and (ii) reflection of light. The table alongside shows some…..

A mirror
A glass sheet
A cardboard sheet
A tracing paper

(a) Shadow: glass sheet, Reflection: mirror
(b) Shadow: cardboard sheet, Reflection: mirror
(c) Shadow: tracing paper, Reflection: glass sheet
(d) Shadow: cardboard sheet, Reflection: tracing paper
Answer:
(b) Shadow: cardboard sheet, Reflection: mirror

Question 10.
The word “Xamidea” written on a piece of paper is placed in front of a mirror. Which of the following options correctly represents the image formed by the plane mirror.
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.3
Answer:
(d)

Question 11.
Which of the following represents the correct image formed by a plane mirror?
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.8
Answer:
(c)

Question 12.
Which letter’s image on a plane mirror will not appear laterally inverted?
(a) L
(b) P
(c) M
(d) B
Answer:
(c) M

Question 13.
Ayesha places a toy in front of a plane mirror. She then looks at the mirror to see the image of the toy. Image of the toy will form at which point?
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.5
(a) Point 1
(b) Point 2
(c) Point 3
(d) Point 4
Answer:
(b) A plane mirror forms an image at the same distance behind the mirror as the object is in front of it.

Question 14.
A student observes a tree given in the figure alongside through a pinhole camera. Which of the diagrams given in the options (a) to (d), depicts the image seen by her correctly?
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.6
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.7
Answer:
(b) The image formed by a pinhole camera is upside down and laterally inverted.

Question 15.
A pinhole camera produces an image that is
(a) erect and of the same size as the object.
(b) erect and enlarged.
(c) inverted and can be obtained on a screen.
(d) inverted but cannot be obtained on a screen.
Answer:
(c) inverted and can be obtained on a screen.

Question 16.
A student observes a tree through a pinhole camera. When she moves the camera closer to the tree (keeping the screen position inside the camera unchanged), she notices that the image on the screen becomes larger. What can be concluded?
(a) Farther the object, larger the erect image.
(b) Farther the object, smaller the erect image.
(c) Closer the object, larger the inverted image.
(d) Closer the object, smaller the inverted image.
Answer:
(c) In a pinhole camera, when the object comes closer, the rays entering the pinhole spread out more, forming a larger image on the screen. The image remains inverted.

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

Question 17.
If two of the mirrors inside a kaleidoscope are replaced with thick opaque sheets, what will you observe when you look through it?
(a) Colourful patterns will still be seen because light bends inside the kaleidoscope.
(b) The patterns will become clearer because an opaque sheet reflects more light.
(c) The colourful patterns will mostly disappear because the opaque sheets do not produce the repeated reflections needed to form patterns.
(d) The image will become inverted like the image in a pinhole camera.
Answer:
(c) A kaleidoscope forms patterns due to multiple reflections between mirrors. If two mirrors are replaced by opaque sheets, multiple reflections do not occur, so the repeating pattern effect is lost.

Question 18.
Which of the images shown alongside are luminous objects?
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.9
(a) (i) and (ii) only
(b) (i) and (iii) only
(c) (i), (ii) and (iv)
(d) (ii), (iii) and (iv)
Answer:
(d) (ii), (iii) and (iv)

Question 19.
Riya places a ball between a torch and a wall. She first moves the ball closer to the torch, and then closer to the wall. Which statement(s) are true about her observations?
(i) The shadow becomes larger when the ball is moved closer to the torch.
(ii) The shadow becomes smaller when the ball is moved closer to the wall.
(iii) The shape of the shadow changes when the ball is moved, but its size remains constant.
(iv) The sharpness of the shadow does not depend on the distance between the ball and the torch.
(a) (i) and (ii)
(b) (iii) only
(c) (ii) only
(d) (iii) and (iv)
Answer:
(a) The ball is round, so the shape of its shadow remains almost the same, but its size changes when the ball is moved. The sharpness of the shadow can change with position.

Question 20.
A triangular object is placed between a torch and a screen as shown in the figure.
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.10
Among the given shapes ((i) to (iv)), identify the shadows that are formed by the object.
(a) (i) and (ii)
(b) (ii) and (iii)
(c) (i) and (iii)
(d) (i) and (iv)
Answer:
(c) (i) and (iii)

Question 21.
Which of the following statement(s) is/are correct?
(i) Image formed by a pinhole camera is inverted.
(ii) Image formed by a plane mirror is laterally inverted.
(iii) Pinhole cameras work on the principle of reflection of light.
(a) (ii) only
(b) (i) and (ii) only
(c) (i), (ii) and (iii)
(d) (ii) and (iii) only
Answer:
(b) Pinhole cameras work on the principle of linear propagation of light.

Light: Shadows and Reflections Class 7 Assertion and Reason Questions

The following questions consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

1. (A): The Moon is a luminous object.
(R): The Moon reflects the sunlight that falls on its surface.
Answer:
(d) A luminous object gives out its own light. The Moon does not produce light. It looks bright only because it reflects sunlight.

2. (A): Light from a flame cannot be seen through a bent pipe, even if the flame is very bright.
(R): Light travels in a straight line.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

3. (A): A shiny steel plate can redirect sunlight onto a wall where sunlight does not fall directly.
(R): A shiny surface changes the direction of light falling on it; this change in direction is called lateral inversion.
Answer:
(c) A shiny plate can send sunlight in another direction because light is reflected from its surface. But the change in direction of light is called reflection, not lateral inversion. Lateral inversion is about left-right reversal in a mirror image.

4. (A): A periscope helps a person to see an object not directly visible.
(R): A periscope uses three plane mirrors to reflect light into the eyes.
Answer:
(c) A simple periscope uses two plane mirrors (fixed at an angle), not three.

5. (A): The image formed in a pinhole camera is inverted.
(R): Light travels in a straight line and crosses at the pinhole, reversing the top and bottom positions of the image.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.

6. (A): A periscope will still work if its mirrors are replaced by cardboard sheets.
(R): A periscope works due to reflection of light by plane mirrors.
Answer:
(d) Cardboard is not a shiny reflecting surface like a mirror, so it will not reflect light properly into the eyes; the periscope will not work.

Light: Shadows and Reflections Class 7 Fill in the Blanks

Question 1.
Bioluminescent animals like fireflies (jugnu) and jellyfishes are ………… sources of light.
Answer: natural

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

Question 2.
Objects that allow some light to pass through but scatter it in different directions, resulting in a blurred or unclear view, are called ………… objects.
Answer: translucent

Question 3.
A cardboard sheet forms a dark shadow on the wall because it is a/an ………… material that blocks light.
Answer: opaque

Question 4.
If a screen is not placed behind an opaque object, the formation of the ………… cannot be observed because there is no surface on which it can be formed.
Answer: shadow

Question 5.
When an object is moved closer to the screen (torch fixed), the shadow generally becomes ……….. and more ………….
Answer: smaller, sharper

Question 6.
The size of the shadow depends on the ………… between the object, the light source and the screen.
Answer: distance

Question 7.
………… is an optical device commonly used in submarines and tanks.
Answer: periscope

Question 8.
………… work on the principle of reflection of reflections.
Answer: Kaleidoscope

Light: Shadows and Reflections Class 7 True or False

1. A fused bulb is a luminous object.
Answer: False: A fused bulb is a non-luminous object because it does not emit light.

2. Non-luminous objects become visible only when light from a luminous object falls on them and is reflected to our eyes.
Answer: True

3. A shadow is formed when a non-luminous object emits light.
Answer: False: A shadow is formed when an object blocks light from a source.

4. Shadows accurately reflect the shape of an object.
Answer: False: A shadow shows only the outline of an object, not its details.

5. An opaque object forms a lighter shadow than a translucent object.
Answer: False: An opaque object forms a darker shadow than a translucent object.

6. The colour of the shadow changes when the colour of the opaque object is changed.
Answer: False: The colour of a shadow does not change when the colour of the opaque object is changed.

7. The image formed by a plane mirror can be obtained on a screen.
Answer: False: The image formed by a plane mirror cannot be obtained on a screen.

Light: Shadows and Reflections Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 11

8. The image formed by a pinhole camera does not depend on the shape of the hole.
Answer: True

Light: Shadows and Reflections Class 7 Match the Following

Question 1.
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.11
Answer:

Column I Column II
(i) Torch is switched off C. Shadow is not formed
(ii) Transparent object used D. Very faint or no shadow is formed.
(iii) Opaque object used E. A dark shadow is formed.
(iv) Object moved closer to the torch A. Shadow becomes larger
(v) Object moved closer to the screen B. Shadow becomes smaller and sharper

Question 2.
Light Shadows and Reflections 7 MCQ with Answers Science Chapter 11.12
Answer:

Column I Column II
(i) Transparent objects D. Light passes completely
(ii) Kaleidoscope C. Different patterns every time
(iii) Shadow B. Formed when light is blocked by an object
(iv) Reflection A. Bouncing back of light from a surface

Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା

Go through BSE Odisha Class 7 Social Science Notes Odia Medium Chapter 12 ବଜାରକୁ ବୁଝିବା to understand important topics more clearly.

7th Class Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium

‘ଲୋକମାନେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ନିଜେ ସୃଷ୍ଟି ନ କରିପାରିବା କାରଣରୁ ବଜାରର ବିକାଶ ହୁଏ ଓ ବଜାର ସମୃଦ୍ଧି ଆଣିଥାଏ ।’’
– ଆଦାମ ସ୍ମିଥ୍, ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ

ବଜାର କ’ଣ ? :
ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନେ ସାମଗ୍ରୀ କିଣାବିକା କରିଥା’ନ୍ତି ତାକୁ ବଜାର କୁହାଯାଏ । ଏହାକୁ ହିନ୍ଦୀ ଓ ଓଡ଼ିଆରେ ହାଟ କୁହାଯାଉଥିଲାବେଳେ କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାରେ ‘ମରୁକାଙ୍ଗେ’ କୁହାଯାଏ ।

ବର୍ଷବର୍ଷ ଧରି ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ଚାହିଦା ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ବଜାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଆସୁଛନ୍ତି । ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ଲୋକ, ପରମ୍ପରା ତଥା ଚିନ୍ତାଧାରା ଆଦିକୁ ଯୋଡ଼ିଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-1

‘ହାମ୍ପି’ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟର ଏକ ଗୌରବମୟ ବଜାର ଥିଲା । ଏହା କର୍ଣ୍ଣାଟକର ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ବାଣିଜ୍ୟସ୍ଥଳୀ ଥିଲା । ଏହି ବଜାରଟି ବିରୁପାକ୍ଷ ମନ୍ଦିର ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ଏହି ବଜାରଟିର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଅନେକ ବୈଦେଶିକ ବିବରଣୀରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ପରିବ୍ରାଜକ ‘ଡୋମିଙ୍ଗୋସ୍ ପେସ୍’ ‘ହାମ୍ପି’କୁ ବିଶ୍ଵର ସର୍ବୋତ୍ତମ ‘ଯୋଗଣ ଭିଭିକ ସହର’ ବୋଲି କହିଥିଲେ । କାରଣ ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାଦ ଯଥା- ଶସ୍ୟ, ବିହନ, କ୍ଷୀର, ତେଲ, ରେଶମ, ଗାଈ, ଠେକୁଆ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଏପରିକି ଗୁଣ୍ଡୁରୀ ଚଢ଼େଇ ଓ ହରଡ ଚଢ଼େଇ ଭଳି ପକ୍ଷୀ ଆଦିର କିଣାବିକା ହେଉଥିଲା ।

ଆଉ ଜଣେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ପରିବ୍ରାଜକ ‘ଫର୍ଣ୍ଣାଓ ନୁନୀଜ’ ତାଙ୍କ ବିବରଣୀରେ ଆହୁରି ଅନେକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ମତରେ ‘ଏହି ବଜାରର ବିଭିନ୍ନ ଗଳିରେ କରତ ତିଆରି କାଠକାମ, ସୁନା ଅଳଙ୍କାର, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର ଯଥା- ମାଣିକ୍ୟ, ହୀରା ଓ ମୁକ୍ତା ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥରର ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ କାରିଗରମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ । ଏଠାରେ କପା ପ୍ରସ୍ତୁତ କପଡ଼ା ଓ ଲୁଗା ଏବଂ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଘାସ ଓ ନଡ଼ା ମଧ୍ୟ ବିକ୍ରି ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା ।

ଏଠାକାର ନିରସ ଭୂମିରେ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀର ଭରପୁର ଭଣ୍ଡାର ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲାବେଳେ ଏହା ବିଶ୍ଵାସ କରିହୁଏ ନାହିଁ ।

କୌଣସି ସାମଗ୍ରୀର କିଣାବିକା ପାଇଁ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତା ପଡ଼ିଥାଏ । ସୁତରାଂ, ଦେଣନେଣ ପାଇଁ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ଉଭୟଙ୍କୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୂଲ୍ୟରେ ସହମତ ହେବାକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଅଟେ ।

ବହୁ ସମୟରେ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାମାନେ ଏକ ଗ୍ରହଣୀୟ ମୂଲ୍ୟରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ମୂଲଚାଲ କରିଥାନ୍ତି ।

ଆବଶ୍ୟକତା (Needs) : ଅର୍ଥନୀତିରେ ଆବଶ୍ୟକତା ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଯଥା- ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବାସଗୃହ ।

ଚାହିଦା (Wants) : ଅର୍ଥନୀତିରେ ଚାହିଦା ଏପରି ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯାହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛାକରେ କିନ୍ତୁ ତାହା ତା’ର ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ନଥାଏ ।

ବାଣିଜ୍ୟ (Trade) : ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର କ୍ରୟ ଏବଂ ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ବିନିମୟକୁ ବାଣିଜ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

ମୂଲ୍ୟ (Price) : ମୂଲ୍ୟ ହେଉଛି ସେହି ପରିମାଣ, ଯେଉଁଥରେ ଜଣେ କ୍ରେତା କିଣିବାକୁ ରାଜି ହୁଏ ଏବଂ ଜଣେ ବିକ୍ରେତ! ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମଗ୍ରୀ କିମ୍ବା ସେବା ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରେ ।

ମୂଲ୍ୟ ଓ ବଜାର :
କ୍ରେତାକୁ ମୂଲ୍ୟ ଅଧିକ ଲାଗିଲେ, ସେମାନେ ନିଜକୁ ସୁହାଇବା ଦରରେ କିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରିଥାନ୍ତି ।

ବିକ୍ରେତା କିନ୍ତୁ କ୍ରେତାଙ୍କ ମନସ୍ଥ ଦର୍‌ରେ ବିକିବାକୁ ରାଜି ନହୋଇ ପାରନ୍ତି, କାରଣ ଏହାଦ୍ଵାରା ସେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ । ଉଭୟ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତା ଏକ ସହମତ ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଲଚାଲ ଚାଲିଥାଏ ।

ଦର ସ୍ଥିରୀକୃତ ହେବାପରେ ହିଁ କାରବାର ସମାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସହମତ ଭିଭିରେ ଦର ନଛିଡ଼ିଲେ କାରବାର ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।

ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ବଜାର :
ବଜାର ପ୍ରାୟ ସବୁଠାରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ।

ଭୌତିକ ଓ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ବଜାର :
ଭୌତିକ ବଜାରରେ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତା ପରସ୍ପରକୁ ଭେଟିଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ବଦଳରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା କ୍ରୟ କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହା ବଜାରର ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ରୂପ । ଏଥୁରେ ସାପ୍ତାହିକ ବଜାର ବା ହାଟ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ଦୋକାନ ଘର ଥ‌ିବା ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାର ତଥା ରାସ୍ତାକଡ଼ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଘର ସାଜସଜ୍ଜା ସାମଗ୍ରୀ ବିକୁଥ‌ିବା ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟ କୋଳାହଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ଯ ଭୌତିକ ବଜାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା

ସହର ଓ ନଗରୀମାନଙ୍କରେ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥ‌ିବା ବହୁତଳ ବିଶିଷ୍ଟ କୋଠା ବା ମଲଗୁଡ଼ିକରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ଷ୍ଟୋର ରହିଥାଏ ।

ଆଜିକାଲି କ୍ରେତା ବିକ୍ରେତାମାନେ କିଣାବିକା ନିମନ୍ତେ ପ ର ସ୍ପର କୁ ଭେଟିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ । ଏଥ‌ି ପାଇଁ ସେମାନେ ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍ ବା କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ସପିଂ ଆପ୍ ବ୍ୟ ବ ହ। ର କ ରି ଥାନ୍ତି । ଏହ। ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-2

ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ ଘରୁ ବାହାରକୁ ନଯାଇ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ପାଠପଢ଼ା ଭଳି ସେବା ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରୁଛି । ଏସବୁ ସେବା ପାଇଁ ଦେୟ ମଧ୍ଯ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍‌ରେ ପୈଠ କରାଯାଇପାରୁଛି ।

ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସାଧନ (Inputs of Production) : ସାମଗ୍ରୀ କିମ୍ବା ସମ୍ବଳ ଯାହା ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ନିର୍ମାତା (Manufacturer) : ବିକ୍ରୟ ପାଇଁ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା କମ୍ପାନୀ

ରପ୍ତାନୀ (Export) : କୌଣସି ଦେଶର ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଅନ୍ୟ ଦେଶର କ୍ରେତାଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ରପ୍ତାନୀ କୁହାଯାଏ ।

ଆମଦାନୀ (Input) : ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ସେବା କିଣି ନିଜ ଦେଶକୁ ଆଣିବାକୁ ଆମଦାନୀ କୁହାଯାଏ ।

ଘରୋଇ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାର :
ଯେଉଁ ବଜାରରେ ଦେଶର ଭୌଗୋଳିକ ପରିସୀମା ଭିତରେ କିଣା ବିକା ହୋଇଥାଏ, ତାକୁ ଘରୋଇ ବଜାର କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଏହି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ସଂକଳନରେ ବ୍ୟବହୃତ କାଗଜ ଦେଶର ବଡ଼ ବଡ଼ କାଗଜ ଶିଳ୍ପରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଛି । ଏଥ‌ିପାଇଁ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାଗଜ କିଣାବିକା ଦେଶ ଭିତରେ ହିଁ ହୋଇଛି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-3
ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାର ଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ଦେଶର ସୀମା ବାହାରେ ଥାଏ । ଗୋଟିଏ ଦେଶର ବିକ୍ରେତାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶକୁ ରପ୍ତାନୀ କରନ୍ତି ବା କୌଣସି ଦେଶର କ୍ରେତାମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶର ଉତ୍ପାଦକୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାନ୍ତି । ଏହିପରି ଭାବେ ଦେଶରେ ସୀମା ପାର ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ତାଳତେଲ, ସୂର୍ଯ୍ୟମୁଖୀ ତେଲ ଓ ସୋୟାବିନ୍ ତେଲ ଆମଦାନୀରେ ଭାରତ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଥିଲା । ତାଳତେଲ ମୁଖ୍ୟତଃ ମାଲୟେସିଆ, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଓ ଥାଇଲାଣ୍ଡରୁ ଆମଦାନୀ କରାଯାଏ ।

ପାଇକାରୀ ଓ ଖୁଚୁରା ବଜାର :
ବଜାରରେ ସୁପରିଚାଳନାରେ ଅନେକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ଭୂମିକା ରହିଛି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-4

ଭୌତିକ ବଜାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଉତ୍ପାଦ ନ କ।ରୀ ବା ନି ର୍ମାଣକାରୀଙ୍କ ଠାରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିଥା’ନ୍ତି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-5
ଶସ୍ୟ, ପନିପରିବା ଓ ଫଳ ଆଦି ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବ ସାୟୀମାନେ ସିଧାସଳଖ କୃଷିଫାର୍ମ ଗୁଡ଼ିକରୁ କିଣିଥାନ୍ତି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନେ ବୃହତ୍ ପଣ୍ୟାଗାରରେ ସାଇତି ରଖୁଥାନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଗୋଦମ ଘର କୁହାଯାଏ ।

ଶୀଘ୍ର ପଚିସଢ଼ି ଯାଉଥ‌ିବା ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ରେ ଶୀତଳ ଭଣ୍ଡାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବଜାରକୁ ଛଡ଼ାଯାଏ, ଯାହାକୁ ମଣ୍ଡି କୁହାଯାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-6
ଶୀତଳ ଭଣ୍ଡାର (Cold Storage) : ବିଶେଷ ଗୋଦାମ କିମ୍ବା ଶୀଘ୍ର ପଚିସଢ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିମ୍ନ ତାପମାତ୍ରାରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରି ରଖୁଥିବା ଗୃହ ।

ବିତରକ (Distributors) : ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଏବଂ ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣି ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଯୋଗାଉଥିବା ସଂସ୍ଥା ।

ସଂଗ୍ରାହକ ବା ଏକଜୁଟ୍‌କାରୀ (Aggregator) : ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଯାହାକି ଏକାଧ୍ଵକ ବିକ୍ରେତାଙ୍କଠାରୁ ଅଫରଗୁଡ଼ିକ ସଂଗଠିତ ଏବଂ ମିଶ୍ରଣ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥା ।

ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଛକ ତଥା ଗଳି କନ୍ଦିରେ ଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଦୋକାନୀମାନଙ୍କୁ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ସବୁ ଦୋକାନୀମାନ ଙ୍କୁ ଖୁଚୁରା ଦୋକାନୀ କୁହାଯାଏ । ଶେଷରେ ଖୁଚୁରା ବେପାର – ମାନେ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ପରି ମାଣରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକିଥା’ନ୍ତି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-7

ଏହା ପୁନଃବିକ୍ରିପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବ ହୃ ତ ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ସେବା ଯଥା- ସେଲୁନ, ସିନେମା ହଲ୍ ଓ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟ ଆଦି ଖୁଚୁ ର ବ୍ୟବସାୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଖୁଚୁରା ଦୋକାନୀମାନେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-8

କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଦୂରତା ତଥା ଭୂ-ଉଚ୍ଚବାଚ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମସ୍ତ ଖୁଚୁରା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ନିକଟରେ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇ ପାରିନଥା’ନ୍ତି । ବିତରଣକାରୀମାନେ ଏହି ବ୍ୟବଧାନକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ବଜାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିତରଣ ପ୍ରଣାଳୀ ଭିନ୍ନ ଥାଏ । ଏଠାରେ ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନଙ୍କ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଆପ୍ ଜରିଆରେ ବିକ୍ରିପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଗୋଦାମକୁ ପଠାଇଥାନ୍ତି । ଗ୍ରାହକମାନେ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ବିକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣିଥାନ୍ତି । ଏପ୍ରକାର ବ୍ୟବସାୟକୁ ଏକଜୁଟକାରୀ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏକଜୁଟକାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ ବା ପ୍ୟାକ୍ କରି ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଯୋଗାଇ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

ଗୁଜୁରାଟର ସୁରତର ଭୌତିକ କପଡ଼ା ବଜାର ଏସିଆ ମହାଦେଶର ସର୍ବବୃହତ୍ କପଡ଼ା ବଜାର । ସୁରତର ହଜାର ହଜାର କାରଖାନରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତୁଳାସୂତା ଓ ସିନ୍ଥେଟିକ୍ କପଡ଼ା ବଜାରକୁ ଆସିଥାଏ ।

କାର୍ପାସ ବୟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହୃତ କପା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କପା ବଜାର ତଥା ଗୁଜରାଟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-9
କପାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଯଥା- ଶକ୍ତିଚାଳିତ ତନ୍ତରେ ସୂତା କଟାଯାଏ, ପରେ ରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏହାକୁ କପଡ଼ା ବା ପୋଷାକରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ ।

ଉତ୍ପାଦଟି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋଟିଏ ପର୍ଯ୍ୟାୟରୁ ଅନ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଗତି କରେ । ବୁଣା କପଡ଼ା, ରଙ୍ଗୀନ କପଡ଼ା ତଥା ଶାଢ଼ି ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପୋଷାକ ଭଳି ଶେଷ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-10

କପଡ଼ାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶେଷ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଶିଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଇକାରୀ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରାଯାଇଥାଏ ।

ସେମାନେ ଦେଶ ତଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଛୋଟ ଦୋକାନୀ ଓ ବଡ଼ ଖୁଚୁରା ଦୋକାନୀମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦ ବଣ୍ଟନର ଦାୟିତ୍ଵ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

ସୁରତର ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଯଥେଷ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ବଜାୟ ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଓ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଯୋଗାଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ।

ବୟନ ଶିଳ୍ପ ବ୍ୟତୀତ, ସୁରତ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ହୀରା ଶିଳ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର ଅଟେ । ଏଠାରେ ପ୍ରାୟ ୧୫ ଲକ୍ଷ କାରିଗର ବିଶାଳ ସ୍ତରରେ ହୀରା କାଟିବା ଓ ଚିକ୍କଣ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର ନିଯୁକ୍ତ ଅଛନ୍ତି । ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଏଠାରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବିକାଶ ଚାଲିଆସୁଛି । ଦେଶର ପଶ୍ଚିମ ତଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ସହର ଯୋଗୁଁ ବନ୍ଦର ଓ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ସଡ଼କ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା । ଏହି ପରିବହନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆଜି ବି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି । ବିଶେଷଜ୍ଞ କାରିଗର ଓ କୁଶଳୀ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏଠାରେ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଏହାକୁ ସମୃଦ୍ଧ ସହର କରି ଗଢ଼ି ତୋଳିଛି

ଜନଜୀବନରେ ବଜାରର ଭୂମିକା:
ବଜାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଜୀବନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ଏହା ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଓ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାରବାରକୁ ସହଜ କରିଥାଏ । ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟକ୍ତି, ପରିବାର ଓ ବ୍ୟବସାୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜସ୍ଵ ଉତ୍ପାଦନ ନଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସେବା ଉପଲବ୍ଧ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

କାନଭାସରେ ଅଙ୍କାଯାଇଥିବା ଏକ ତୈଳ ଚିତ୍ର କ୍ରୟକରିବା ପାଇଁ ବଜାରରେ ଗ୍ରାହକ ମିଳିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ । ମାତ୍ର ପିଜୁଳି ବିକାଳି ପାଇଁ ଅନେକ ଗ୍ରାହକ ଥିବାବେଳେ ଚିତ୍ରକଳା କିଣିବାକୁ ଆଖପାଖରେ ଖୁବ୍ କମ୍ ଗ୍ରାହକ ମିଳିଥାନ୍ତି । ଏହା ହେଉଛି ବଜାରର ଅବସ୍ଥା ।

ବଜାର ସମାଜ ପାଇଁ କିପରି ଲାଭଦାୟକ :
କିଣାବିକା ମୁଦ୍ରା କାରବାର ଭିତ୍ତିକ ଏକ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ । ବଜାର କାରବାର ପ୍ରାୟତଃ ଉତ୍ପାଦ କିମ୍ବା ସେବା ବିଷୟରେ ବୁଝୁଥୁବା ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲଚାଲ ଆଦି ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାଠାରୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥାଏ ।

ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ଏତେ ପରିମାଣରେ ବଢ଼ିଥାଏ ଯେ ଏହା ପିଢି ପିଢି ଜାରି ରହିଥାଏ ।

ଏପରି ଦେଖାଯାଏ ଯେ ଦର୍ଜୀ, ଗହଣା ଦେକାନୀ ଓ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ । ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନେ ତେଜରାତି ଦୋକାନରେ ବାକି ଖାତାରେ ସଉଦା ଆଣିଥା’ନ୍ତି ଓ ମାସ ଶେଷରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଆର୍ଥନୀତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବାରେ ବଜାର ପ୍ରାଥମିକ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଅଣ-ଆର୍ଥିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।

Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା

ମଣିପୁରର ମଇତେଇ ଭାଷାରେ ଇମା କୈଥଲ (Ima Keithal) ‘ମା’ ମାନଙ୍କ ବଜାର’ ଭାବେ ଇମ୍ଫାଲର ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବଜାର । ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ମହିଳା ବ୍ୟବସାୟୀ ଏହି ବଜାରକୁ ପରିଚାଳ ନ । କରନ୍ତି ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-11
ସେମାନେ ପନିପରିବା, ପାରମ୍ପରିକ ମଣିପୁରୀ ପୋଷାକ ସମେତ ହସ୍ତତନ୍ତ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ, ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସହର ତଥା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜିନିଷପତ୍ର ବିକ୍ରୟ କରନ୍ତି ।

ଏହି ବଜାର ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ସହିତ ଅଧ୍ଵଂକାଂଶ ପରିବାର ପାଇଁ ଆୟର ଏକ ଉତ୍ସ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି ଓ ଭାବର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୁଏ ।

ଆଜି ମଧ୍ୟ କିଣାବିକାର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ ଅନେକ ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ବେପାରୀମାନେ କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ମନାସି ତଥା ଶୁଭକାମନା ପାଇଁ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ପୁଡ଼ିଆ ମାଗଣାରେ ଦେଇଥା’ତି ।

ଚାହିଁବା (Demand) : ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଏକ ଉତ୍ପାଦ କିମ୍ବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୂଲ୍ୟରେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ କିଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବା
ସେବାର ପରିମାଣ ଯାହାକୁ ଗ୍ରାହକମାନେ ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି ।

ଯୋଗାଣ (Supply) : ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମୂଲ୍ୟରେ ବିକ୍ରେତାମାନେ ଏକ ଉତ୍ପାଦ କିମ୍ବା ସେବାର ପରିମାଣକୁ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବା ସକ୍ଷମ ଅଟନ୍ତି ।

ବଜାର ବ୍ୟାପାରରେ ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକା :
କ୍ରେତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଓ କ୍ରେତା ତାଙ୍କ ଯୋଗାଣ ଜନିତ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ବଜାର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

ତେବେ, କେତେକ ପରିସ୍ଥିତିରେ କିଣାବିକା କାର୍ଯ୍ୟ ସୂଚାରୁ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରିନଥାଏ । ଏପରି ଅସ୍ଵାଭାବିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସରକାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ସରକାର ଉପଭୋକ୍ତା ଓ ଉତ୍ପାଦନକାରୀଙ୍କ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖୁଥା’ନ୍ତି ଓ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ :
ସରକାର କେତେକ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଯଥା- ବିକ୍ରେତା କୌଣସି ସାମଗ୍ରୀ ସର୍ବାଧ‌ିକ ମୂଲ୍ୟ କେତେ ନେଇପାରିବେ, ତାହା ସରକାର ସ୍ଥିର କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ ଔଷଧ ଭଳି ଅନେକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବାର ମୂଲ୍ୟର ସର୍ବାଧ‌ିକ ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

କେତେକ ପ୍ରକାର ଶସ୍ୟ ଯଥା— ଧାନ, ଗହମ ଓ ମକା ଭଳି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ କୃଷି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବନିମ୍ନ ବଜାର ମୂଲ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଦ୍ଵାରା ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥାଏ । ଚାଷୀମାନେ ଯେପରି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ନ ହୁଅନ୍ତି, ଏହାଦ୍ଵାରା ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ ।

ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଯୁକ୍ତ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ସରକାର ସର୍ବନିମ୍ନ ମଜୁରୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହାଦ୍ଵାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉଚିତ ପ୍ରାପ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

ସରକାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ସମୟରେ ଖୁବ୍ ସତର୍କତାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏପରି ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିର ହେବା ଦରକାର ଯାହା ଫଳରେ ଉଭୟ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଓ ଉପଭୋକ୍ତାମାନେ ଲାଭବାନ ହୋଇପାରିବେ ।

ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା :
ଖାଉଟି କଲ୍ୟାଣ ତଥା ଖାଉଟିକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଶୋଷଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସରକାରଙ୍କ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ । ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାପ୍ରଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ ପାଳନ କରିବାପାଇଁ ସରକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥା’ନ୍ତି । ସରକାର ଔଷଧର ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଥିର କରନ୍ତି ଓ ଉତ୍ପାଦିତ ଔଷଧରର ଗୁଣବତ୍ତା ମାନଦଣ୍ଡ ପାଳନ କରିବାପାଇଁ ନମୁନା ପରୀକ୍ଷା କରିଥା’ନ୍ତି ।

ସରକାରୀ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଔଷଧର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ । ଫଳତଃ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି କୌଣସି ବିପଦ ନଥାଏ ।

ବଜାରର ବାହ୍ୟ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିବା :
କିଣାବିକା ବ୍ୟତୀତ ବଜାରଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ବଜାରରେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା କେତେକ ସାମଗ୍ରୀର ଉତ୍ପାଦନ କଳକାରଖାନାମାନଙ୍କରେ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଯୋଗୁଁ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

ସରକାର ବଜାରର ଏପରି ପ୍ରଭାବକୁ ବୁଝିବା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

ଏକକ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଭଳି କିଛି ସାମଗ୍ରୀର ଉତ୍ପାଦନ ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ ଓ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସରକାର ଏହି ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିବାପାଇଁ କଠୋର ନିୟମାବଳୀ ଜାରି କରି ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ସରକାର ମୁଦିତ ବା ପ୍ୟାକେଟ୍ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ଓଜନ ଓ ପରିମାଣ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରଚଳନ କରିଛନ୍ତି ।

ବଜାର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ତଥା ଖାଉଟିମାନଙ୍କୁ ଶୋଷଣ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ କରିଥାନ୍ତି । ତେବେ ଅଧୁକ ନିୟମକାନୁନ ବଜାରର ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ମୂତ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରହିଛି । ମାପ ଘଡ଼ିରେ ଘିଅ ଲାଗି ରହୁଥିବାରୁ, କେତାମାନଙ୍କର କ୍ଷତିକରଣ ପାଇଁ କ୍ରୟ ପରିମାଣରେ ୧/୫୦ ଅଂଶ ଅଧିକ ଘିଅ ମାନଶୁଭ (Manasraya) ଭାବେ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ।

ସାର୍ବଜନୀନ ସାମଗ୍ରୀ (Public Goods) : ସେବା କିମ୍ବା ସାମଗ୍ରୀ ଯାହା ସମାଜର ସମସ୍ତ ସବସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ କିମ୍ବା ଉପଲବ୍ଧ । ଏହା ସେମାନଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବହାର, ଭବିଷ୍ୟତ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ହ୍ରାସ କରେ ନାହିଁ ।

ସାର୍ବଜନୀନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଯୋଗାଇବା :
ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନେ ଲାଭ ପାଇବା ଆଶାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ସହିତ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ତେବେ କେତେକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନେ ଲାଭ ପାଇବା ଆଶା ରଖୁ ନଥା’ନ୍ତି ।

ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ସାର୍ବଜନୀନ ପାର୍କ, ରାସ୍ତା ତଥା ପୋଲିସ ବା ଗାର୍ଡ଼ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି । ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କର ସେବାପାଇଁ ଅନେକ ଜନହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଗ୍ରାହକମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାର ଗୁଣବତ୍ତା କିପରି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିପାରିବେ ?
ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାର ଉପଲବ୍ଧ ସୁଯୋଗ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଦେଇଥାଏ ।

ଗ୍ରାକକମାନେ ବଜାରରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ରୟ କରିବା ସମୟରେ ଅନେକ ବିଷୟରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଯଥା- ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ବ୍ୟାଚ୍ ନମ୍ବର, ସର୍ବାଧୁକ ଖାଉଟି ମୂଲ୍ୟ, ଉପାଦାନ ତାଲିକା, ମୋଟ ପରିମାଣ, ଉତ୍ପାଦନ ତାରିଖ, ନିର୍ମାତାଙ୍କ ନାମ ଓ ଠିକଣା ଓ ସର୍ବଶେଷରେ FASSI ଭଳି କୌଣସି ଗୁଣବତ୍ତା ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଲାଇସେନ୍ସ ନମ୍ବର ଅଛି କି ନାହିଁ । ଏ ସମସ୍ତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖୁ ଦ୍ରବ୍ୟ କ୍ରୟକଲେ ଆମେ ଠକାମିର ଶିକାର ହେବାନାହିଁ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-12

FASSI (Food Safety and Standrds Authority of India) ଅର୍ଥ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାନକ ପ୍ରାତ୍ତ୍ଵିକରଣ ।

ଖାଦ୍ୟ ପ୍ୟାକେଟ୍‌ରେ ଏହି FASSI ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ଏହା ସରକାରଙ୍କଦ୍ଵାରା ପରୀକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ଓ ଏହା ଖାଇବା ନିରାପଦ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-13
ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼କ ଏପରି ପ୍ରମାଣ ପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହା କ୍ରେତାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

ଆମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଟି ଚିହ୍ନ (Label) ବା ଲୋଗର ଅର୍ଥ କ’ଣ ଜାଣିବା :
ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ମାନକ ପ୍ରାଧ୍ୟାକରଣ (FSSAI) ଭଳି ଭାରତୀୟ ମାନଟ ବିଭାଗ (BIS – Bureau of Indian Standards) ଦ୍ଵାରା ଜାରି ହୋଇଥିବା ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (ISI – Indian Standard Insti- tute) ଚିହ୍ନ ରହିଛି । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ, ନିର୍ମାଣ ସାମଗ୍ରୀ, ମୋଟରଗାଡ଼ି ଟାୟାର ଓ କାଗଜ ଆଦିରେ ରହିଥାଏ । ଏହା ଗୁଣବତ୍ତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଓ ଉତ୍ପାଦ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ବୋଲି ଦର୍ଶାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-14
ସେହିପରି (AGMARK (AG – Agriculture) ବା କୃଷିକୁ ସୂଚାଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ପନିପରିବା, ଫଳ, ଶସ୍ୟ ଡାଲି, ମସଲା ଓ ମହୁ ଇତ୍ୟାଦି କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଚିହ୍ନ ।

Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା

ଟିଭି, ଲାପ୍‌ଟପ୍, ବାତାନୁକୂଳ ଯନ୍ତ୍ର (Air conditioner) ଆଦି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟାୟନ BEE STAR ଦ୍ଵାରା କରାଯାଇଥାଏ । BEE (Bu- reau of Energy Efficiency) ର ଅର୍ଥ ଶକ୍ତି ଦକ୍ଷତା ବିଭାଗ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଦ୍ଵାରା (Star) ଚିହ୍ନଦ୍ଵାରା ମୁଦ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ । କୌଣସି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାଳିତ ଉପକରଣରେ ଅଧୂକ ତାରା ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ଏକ କମ୍ ଶକ୍ତି ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବ୍ୟବହାର ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ କମ୍ ଆସିବ ଓ ଏହା ମଧ୍ୟ ପରିବେଶ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ହେବ ।
Class 7 Social Science Chapter 12 Notes Odia Medium ବଜାରକୁ ବୁଝିବା-15

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  1. ବଜାରଗୁଡ଼ିକ କ୍ରେତା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସହମତି ମୂଲ୍ୟରେ ଦର ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ସୁବିଧା ଦେଇଥାଏ । ଏହି ମୂଲ୍ୟ କ୍ରେତାଙ୍କ ଚାହିଦା ଓ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଯୋଗାଣଦ୍ଵାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ ।
  2. ବଜାରଗୁଡ଼ିକରେ ନିର୍ମାତା, ପାଇକାରୀ ବ୍ୟବସାୟୀ, ବିତରକ ଓ ଖୁଚୁରା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ପରି ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀଙ୍କ ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳ ରହିଥାଏ । ଏହା ଶେଷରେ ରହିଥ‌ିବା ଗ୍ରାହକକୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଣରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।
  3. ବଜାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାନ । କାରଣ- ସେମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରନ୍ତି ଏବଂ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ପରମ୍ପରା ଆଦିର ବିନିମୟକୁ ସୁଗମ କରିଥା’ନ୍ତି ।
  4. ବଜାରରେ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବାପାଇଁ ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନଦଣ୍ଡ ତଥା ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ କାରବାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଏକ ନିୟାମକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । ତଥାପି ଗ୍ରାହକମାନେ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଦତ୍ତ ପ୍ରମାଣ ପତ୍ର ଚିହ୍ନ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ସମୀକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବାର ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିପାରିବେ ।

Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10

For better exam readiness, students can include Class 7 Science MCQ and Curiosity Chapter 10 Life Processes in Plants MCQ in their daily study routine.

Class 7 Science Chapter 10 Life Processes in Plants MCQ

Life Processes in Plants MCQ Class 7

MCQ On Life Processes in Plants Class 7

Question 1.
Neha passed by a dairy factory on her way to school. She wondered what is the equivalent of a food factory in plants. Help her identify the correct plant part.
(a) Root
(b) Flower
(c) Leaf
(d) Seed
Answer:
(a) Root

Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10

Question 2.
A student takes a green leaf from the plant and boils it in an alcohol bath for removal of chlorophyll. After this treatment, the student adds a few drops of iodine to the boiled leaf using syringe dropper. After some time, the student observes that the leaf turns blue-black in colour. What can be evaluated from this?
(a) The iodine reacts with the starch present in the leaf that indicates the occurrence of photosynthesis.
(b) The iodine reacts with water present in the leaf that indicates the occurrence of photosynthesis.
(c) The iodine reacts with the oxygen present in the leaf that indicates the occurrence of photosynthesis.
(d) The iodine reacts with carbon dioxide present in the leaf that indicates the occurrence of photosynthesis.
Answer:
(a) The iodine reacts with the starch present in the leaf that indicates the occurrence of photosynthesis.

Question 3.
Daniel sealed a healthy potted plant inside a box for a few hours. After some time, he measured the air composition inside the box and found that the level of carbon dioxide had increased even though sunlight was absent. What does this observation show?
Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10.1
(a) Plants respire all the time and release carbon dioxide.
(b) Plants release carbon dioxide only at night.
(c) Plants do not use oxygen during the day.
(d) Respiration stops at night.
Answer:
(a) Plants respire throughout the day; as the plant did not receive sunlight, it could not perform photosynthesis, leading to increased carbon dioxide concentration inside the box.

Question 4.
What are the reactants for photosynthesis and respiration, respectively?
(a) Photosynthesis → Carbon dioxide and water Respiration → Glucose and oxygen
(b) Photosynthesis → Light energy and Chlorophyll Respiration → Carbon dioxide and water
(c) Photosynthesis → Glucose and Oxygen Respiration → Carbon dioxide and water
(d) Photosynthesis → Light and Carbon dioxide Respiration → Glucose and Oxygen
Answer:
(a) Photosynthesis → Carbon dioxide and water Respiration → Glucose and oxygen

Question 5.
The image shows the structure of stomata on the leaf.
Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10.2
What will be the likely effect on the plant, if stomata remains closed for a prolonged period of time?
(a) It will allow the plant to store more food in the leaves.
(b) It will allow the plant to absorb more minerals from the roots.
(c) It will prevent the entry of water in the plant for photosynthesis.
(d) It will prevent the entry of carbon dioxide in the plant for photosynthesis.
Answer:
(d) If stomata remain closed for a prolonged period, the plant will be unable to take in carbon dioxide, which is necessary for photosynthesis.

Question 6.
How do plants that lack chlorophyll to perform photosynthesis prepare their food?
(a) They obtain simple food from animals.
(b) They obtain raw materials from their surroundings.
(c) They obtain food in the form of energy from sunlight.
(d) They obtain readymade food from photosynthetic plants.
Answer:
(d) They obtain readymade food from photosynthetic plants.

Question 7.
The Sun provides energy for all living things. Gurmeet wrote two statements to explain the above fact.
Statement 1: All autotrophs prepare their own food in the presence of sunlight.
Statement 2: ……………..
Which of the following should be Statement 2?
(a) All autotrophs are plants.
(b) All heterotrophs are animals.
(c) All autotrophs contain chlorophyll pigment.
(d) All heterotrophs get energy directly or indirectly from autotrophs.
Answer:
(d) All other living organisms are heterotrophs, as they cannot make food themselves; all heterotrophs get energy directly or indirectly from autotrophs.

Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10

Question 8.
An experiment was conducted by a student to determine the role of soil water in the transportation of material in plants. Plant A was watered daily for a month however, plant B was not watered for a month. It was observed by the student that the plant that was watered daily was healthy and fresh, while plant B was dead. What could be the reason for observing this difference?
(a) Adding water into the soil aids transportation of materials in plants.
(b) Adding water into the soil introduces important nutrients to the soil.
(c) Adding water into the soil reduces the water loss in plants during transportation.
(d) Adding water into the soil increases the relative humidity of the atmosphere that allows the plant to remain cool.
Answer:
(a) Without water, plants cannot carry out vital life processes, leading to wilting, damage, and eventually death.

Question 9.
Presence of starch in leaves is indicated by:
(a) Safranin test
(b) Copper sulphate test
(c) Iodine test
(d) Lime water test
Answer:
(c) Starch-containing regions turn blue-black upon treatment with Iodine solution.

Question 10.
Krish claims that, ‘Plants do not respire because they do not move’. Select the option that best corrects his statement.
(a) Plants respire through leaves once photosynthesis is completed.
(b) Respiration happens only in animals.
(c) Plants release oxygen, so they do not respire.
(d) Respiration occurs in all living organisms, even without visible movement.
Answer:
(d) Respiration occurs in all living organisms, even without visible movement.

Question 11.
Bani wants to find out which part(s) of a plant prepare food. She collects three samples from a potted plant – a leaf, a piece of root, and a flower. She then tests them by boiling each part in water, then in alcohol, and finally adds iodine solution to each. After the test, only the leaf turns blue-black. Which conclusions can be correctly drawn from this observation?
(i) Chlorophyll must be present in a plant part for it to prepare food.
(ii) All plant parts prepare food, but only leaves store it as starch.
(iii) Roots prepare food but do not store starch; hence, the sample did not turn blue-black.
(iv) The flower did not receive adequate sunlight to prepare food.
(v) The test shows that plants prepare and store food in the form of carbohydrate.
(a) (i), (ii) and (v) only
(b) (i) and (v) only
(c) (ii), (iii), (iv) and (v)
(d) (ii), (iii) and (iv) only
Answer:
(b) The leaf contains chlorophyll, which is why it prepares food and stores it in the form of starch, a carbohydrate. Roots and flowers lack chlorophyll.

Question 12.
Some of the following events are part of photosynthesis, identify them:
(i) Chlorophyll captures sunlight
(ii) Water serves as a raw material
(iii) Release of carbon dioxide
(iv) Carbon dioxide is converted into glucose
(a) Only (iv) is correct
(b) (i), (ii) and (iii) are correct
(c) (i), (ii), and (iv) are correct
(d) All are correct
Answer:
(c) (i), (ii), and (iv) are correct

Question 13.
The following is a list of some events:
(i) Synthesis of glucose
(ii) Release of carbon dioxide during respiration
(iii) Absorption of water and minerals
(iv) Release of oxygen
(v) Transport of water and minerals
How many of these are performed by leaves?
(a) (i) and (iv) only
(b) (i), (ii) and (iv) only
(c) (ii) and (iii) only
(d) All of these
Answer:
(b) Roots absorb water and minerals from the soil, and their transport in plants is carried out through the xylem.

Question 14.
Yashi studied that plants break down the food produced by a process called respiration. Given below are some statements about how this life process occurs in plants. Select the incorrect statements.
(i) Respiration releases energy needed for various life activities in plants.
(ii) Respiration occurs only during the night.
(iii) Carbon dioxide is produced as a by-product during respiration.
(iv) Respiration stops when photosynthesis begins.
(a) (ii) and (iv) only
(b) (i) and (iii) only
(c) (i), (ii) and (iii)
(d) (ii), (iii) and (iv)
Answer:
(a) Respiration in plants happens throughout the day.

Question 15.
Which of the following statements is/are correct?
(i) All green plants can prepare their food.
(ii) Some animals are autotrophs.
(iii) Carbon dioxide is not required for photosynthesis.
(iv) Oxygen is liberated during photosynthesis.
Choose the correct answer from the options below:
(a) (i) and (iv)
(b) (ii) only
(c) (ii) and (iii)
(d) (i) and (ii)
Answer:
(a) Animals are heterotrophs; carbon dioxide is an essential raw material for photosynthesis.

Question 16.
A student collected different coloured leaves from his garden. Which of these leaves perform photosynthesis?
Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10.3
(a) A and B
(b) B and C
(c) C and D
(d) A, B, C and D
Answer:
(d) Plants with leaves other than green colour also perform photosynthesis as chlorophyll is present in them too, but masked by other pigments.

Life Processes in Plants Class 7 Assertion and Reason Questions

The following questions consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

1. (A): Only upper surface of leaf possess tiny pores known as stomata.
(R): Stomata help in the exchange of gases.
Answer:
(d) Stomata are present on both surfaces of the leaves, however, they are more in number on the lower surface.

2. (A): Movement of water in plants is multidirectional.
(R): Xylem forms a continuous channel that helps in the movement of water and minerals.
Answer:
(d) Movement of water through xylem is unidirectional (from roots to all aerial plant parts).

3. (A): Respiration involves release of energy.
(R): Nitrogen is obtained from soil by plants for respiration.
Answer:
(c) Nitrogen is not required by plants for respiration.

4. (A): Leaves are the primary site for photosynthesis.
(R): It is possible for plants to germinate without light but for further growth, sunlight is required.
Answer:
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.

5. (A): Plants stop respiring during the day, and photosynthesis supplies all the required energy.
(R): Respiration in plants is independent of sunlight.
Answer:
(d) Plants respire throughout the day and energy is liberated during this process.

Life Processes in Plants Class 7 Fill in the Blanks

Question 1.
The ………… colour observed in iodine test confirms the presence of ………… in the leaf.
Answer:
blue-black, starch

Question 2.
Lack of water causes ………… in plants.
Answer:
wilting (dehydration)

Question 3.
Food prepared in ………… is transported to growing and storage parts of the plant through ………….
Answer:
leaves, phloem

Question 4.
The roots of a plant take up oxygen from the ………… trapped between the ………… particles.
Answer:
air, soil

Question 5.
………… are responsible for exchange of gases, ………… and ………….
Answer:
Stomata, carbon dioxide, oxygen

Question 6.
………… is a raw material for photosynthesis obtained from soil.
Answer:
Water

Life Processes in Plants Class 7 True or False

1. Non-green patches of a leaf may fail to show the presence of starch even if the plant is kept in sunlight.
Answer:
True

2. Oxygen released during photosynthesis can be tested with lime water.
Answer:
False Carbon dioxide released during respiration can be tested with lime water.

3. Water is a by-product of respiration.
Answer:
True

4. Sodium hydroxide helps in the decolourisation of leaves for the starch test.
Answer:
False Alcohol helps in the decolourisation of leaves for the starch test.

5. Plants utilise nitrogen and release energy during the process of respiration.
Answer:
False Plants break down glucose, a type of carbohydrate, and release energy during the process of respiration.

Life Processes in Plants Class 7 Match the Following

Question 1.
Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10.5
Answer:

Column I Column II
(i) Phloem D. Transport of food
(ii) Xylem C.  Transport of water and minerals
(iii) Stomata A. Exchange of gases
(iv) Leaves B. Synthesis of glucose

Question 2.
Life Processes in Plants Class 7 MCQ with Answers Science Chapter 10.6
Answer:

Column I Column II
(i) Oxygen B. Released during photosynthesis
(ii) Alcohol E. Decolourising agent
(iii) Starch D. Stored in roots and seeds
(iv) Glucose C. Broken down during respiration
(v) Caustic soda A. Absorb carbon dioxide

 

Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

Go through BSE Odisha Class 7 Social Science Notes Odia Medium Chapter 11 ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ to understand important topics more clearly.

7th Class Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium

‘ଅର୍ଥ; ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ମଧ୍ଯରେ ଯୋଗସୂତ୍ରର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।’
– ଜନ୍ ମେନାର୍ଡ଼ କେନସ୍ (ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ)

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପାଇବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ବିନିମୟ କରୁଥିଲେ । ଏହାକୁ ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ ।

ଆଜିକାଲି ଆମେ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କା ମାଧ୍ୟମରେ ଦ୍ରବ୍ୟ କିଣାବିକା କରୁଛେ । ଏହି କାରବାର ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋବାଇଲ ଫୋନ୍ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଉଛନ୍ତି ।

ବଦଳ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିନିମୟର ସର୍ବପୁରାତନ ମାଧ୍ୟମ ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥାଏ । ଲୋକମାନେ ବିନିମୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ପଶୁ (ଗାଈ, ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା, ଘୋଡ଼ା ଆଦି) ତଥା । ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତଥ୍ୟଭିଭିକ ଭାବେ କଉଡ଼ି, ଲୁଣ, ଚା’, ଧୂଆଁପତ୍ର, ବସ୍ତ୍ର, ଗୃହପାଳିତ ମଞ୍ଜି ଆଦିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ।

ବିନିମୟ ପଦ୍ଧତି (Bater System) : ଟଙ୍କା / ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର ନକରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ବିନିମୟ କରିବାର ଉପାୟ ।

ଟଙ୍କା (Money) : ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ବିନିମୟରେ ଦେୟ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସାଧାରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ଉପକରଣ ବା ସାଧନ

କାରବାର (Transaction) : ଏକ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସାୟ ଯାହାଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରୟ କିମ୍ବା ବିକ୍ରୟ ଭଳି କରାଯାଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ।

ଦ୍ରବ୍ୟ (Commodities) : ସାମଗ୍ରୀ କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦ ଯାହା ବାଣିଜ୍ୟରେ କ୍ରୟ ଏବଂ ବିକ୍ରୟ କରାଯାଇପାରିବ ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-1

ଆମେ ଟଙ୍କା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ କରୁଛୁ ? :
ସୋଲୋମନ୍ ଦ୍ଵୀପପୁଞ୍ଜରେ ଟଙ୍କା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ଟେଭାଉ (ପକ୍ଷୀଙ୍କ ପରରୁ ତିଆରି ଲାଲ ପରିର କୁଣ୍ଡଳୀ) ।

ଏପରି ସ୍ଥଳରେ ଅଦଳବଦଳ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମ୍ରଗୀ ଉଭୟ ପକ୍ଷର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଜରୁରୀ । ଏହାକୁ ‘ଚାହିଦାର ଦ୍ଵିତ ସଂଯୋଗ’ (Double coincidence of wants) କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ଦୁଇଟି ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ଯରେ ଅଦଳବଦଳ ହେବାପାଇଁ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥାଏ । ଦୁଇଟି ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହେବା ଦରକାର । ଉଭୟ ପକ୍ଷଙ୍କର ସେହି ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତା ଥ‌ିବା ଦରକାର ।

ସେତେବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ମୂଲ୍ୟର କୌଣସି ସାଧାରଣ ମାପକ ନଥ‌ିବାରୁ ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥିଲା ।

ଚାହିଦାର ଦ୍ଵୈତ ସଂଯୋଗ (Double Coincidence of Wants) : ଏହା ଏପରି ଏକ ପରିସ୍ଥିତି ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ପରସ୍ପର ଚାହୁଁଥିବା ଜିନିଷ ଅଛି ଏବଂ ସେମାନେ ସିଧାସଳଖ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିନିୟମ କରିପାରିବେ । ଏହା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଧାରଣା ।

ମୂଲ୍ୟର ସାଧାରଣ ମାନକ ମାପ (Common Standard Measure of Value) : କାରବାର ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସହମତ ମୂଲ୍ୟ ଯାହା ଅର୍ଥନୀତିରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ବିଭାଜନ (Divisibility): ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ସାମଗ୍ରୀର କ୍ଷମତା ଯାହା ଖଣ୍ଡ ବା ଅଂଶରେ ଭାଗ ହୋଇପାରେ ।

ବହନ ଯୋଗ୍ୟତା (Portability) : ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ସାମଗ୍ରୀର ଦକ୍ଷତା ଯାହା ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ବା ବହନ ହୋଇପାରେ ।

ସ୍ଥାୟୀତ୍ଵ (Durability) : ଏକ ବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟର ଗୁଣ ଯାହା ଏହାର ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଏବଂ କ୍ଷତି ସହିବାର କ୍ଷମତାକୁ ସୂଚିତ କରେ ଯାହାଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଅଧିକ ସମୟ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରିବ ।

ସମଗ୍ର ପୃଥ‌ିବୀରେ ଆଧୁନିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ପାରମ୍ପରିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପଦ୍ଧତିର ସ୍ଥାନ ଅଧୁକାର କରିଅଛି ।

Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେବି ତିଷ୍ଠି ରହିଛି । ଯଥା- ଆସାମର ମୋରିଗାଓଁ ଜିଲ୍ଲାର ଜୁନବିଲ୍ (ଅସମୀୟ ଭାଷାରେ ଜୁନ୍ ଅର୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଲ୍ ଅର୍ଥ ଆର୍ଦ୍ରଭୂମିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ) । ଏଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତିନିଦିନିଆ ସାମାଜିକ ସାଂସ୍କୃତିକ ମେଳାରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-2
ଏହି ମେଳାରେ ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଅଗ୍ନିପୂଜା ସହ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵ କଲ୍ୟାଣ ନିମନ୍ତେ ଏଠାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-3
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ମେଳା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏଥ‌ିରେ ଆସାମ ଓ ମେଘାଳୟର ତିଓ୍ବା, କାର୍ସୀ, ଖାସି ଓ ଜୟନ୍ତିଆ ଆଦି ଜନଜାତି ସଂପ୍ରଦାୟର ମୁଖ୍ୟମାନେ ମିଳିତ ହୋଇ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ସୌହାର୍ଘ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ରଖୁବା ନିମନ୍ତେ ଆଲୋଚନା କରିଥା’ନ୍ତି । କାଳକ୍ରମେ ଏହିସବୁ ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ଏହା ଏକ ମେଳାରେ ପରିଣତ ହେଲା ।

ସେହି ମେଳାରେ ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ସାଥ୍‌ରେ ଧରି ଆସିଲେ ଏବଂ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବିନିମୟ କଲେ ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-4

ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବେ ଚାଲି ଆସୁଅଛି ।

ପଣ୍ୟ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ବଢ଼ି ଭୋରରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ବିଭିନ୍ନ ଉଭିଦର ଚେର, ପନିପରିବା, ଫଳ, ଔଷଧୀୟ ଗୁଳ୍ମ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମସଲା ଆଦିର କିଣାବିକା ସହ ଏହି ମେଳା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।

ପାହାଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ମିଳୁଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ବିଭିନ୍ନ ହାତ ତିଆରି ସାମଗ୍ରୀ ଓ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ମେଳାର ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧନ କରିଥା’ନ୍ତି । ସମତଳ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧୂବାସୀଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚାଉଳ ପିଠା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଉପରୋକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ଦେଣନେଣ ହୋଇଥାଏ ।

ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚାଷ ସମ୍ଭବ ହେଉ ନଥିବାରୁ ଚାଉଳ ପିଠା ସହ ଏପରି ବିନିମୟ କରିବାହିଁ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ।

ପୁସ୍ତକ ବିନିମୟ :
ଅନେକ ସମୟରେ ବନ୍ଧୁ ଓ ସାଙ୍ଗସାଥ୍‌ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହସ୍ୟମୟ ପୁସ୍ତକ ଅଦଳବଦଳ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ବିନା ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଅପୂର୍ବ ଅନୁଭବ ପାଇବାର ଏକ ସରଳ ଉପାୟ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧାବି ବୁଲା ବିକାଳୀମାନେ ଘରକୁ ଘର ବୁଲି ପୁରୁଣା ଲୁଗାପଟା ବଦଳରେ ନୂଆ ବାସନକୁସନ ବା ଘରକରଣା ସାମଗ୍ରୀ ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ବିନିମୟ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଲାଭପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ ।

ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପୁରୁଣା ବ୍ୟବହାର ଅଯୋଗ୍ୟ ଏସବୁ ଜିନିଷର ପୁନଃବିକ୍ରୀ, ପୁନଃପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ବା ହୋଇଥାଏ ।

ଟଙ୍କା ବା ମୁଦ୍ରାର ମୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ :
କଥାରେ ଅଛି ‘ ଆବଶ୍ୟକତା ହିଁ ଉଦ୍ଭାବନର ଜନନୀ’’ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକାର ଓ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ସହ ବିନିମୟର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ପଣ୍ୟ ବା ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ ହେଲା ।

ବିନିମୟର ଏକ ସାଧାରଣ ମାଧ୍ୟମ ହିଁ କିଣାବିକାକୁ ସହଜ କରିପାରିବ, ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲା ଓ ଏହି କାରଣରୁ ‘ମୁଦ୍ରା’ର ଉଦ୍ଭବ ହେଲା ।

ଦେଣ ନେଣ କାରବାରରେ ଅଧ‌ିକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ମୁଦ୍ରା ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ଏହା ଦେୟ ପ୍ରଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବେ ସ୍ଵୀକୃତି ଲାଭ କଲା ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-5
ମୁଦ୍ରା, ମୂଲ୍ୟକୁ ସଞ୍ଚୟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ।

ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ମୁଦ୍ରା ଏକ ସାଧାରଣ ପରିମାପକ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବାକୁ ସେମାନଙ୍କ ମୂଲ୍ୟ ଭିଭିରେ ତୁଳନା କରିବା ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ତୁମ ପିତାମାତା ଦୋକାନୀଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ପ୍ରତିବଦଳରେ ଟଙ୍କା ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଟଙ୍କା ଦୋକାନୀ ନିଜ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଦରମା ଆକାରରେ ଦେଇଥାନ୍ତି । କର୍ମଚାରୀ ସେହି ଟଙ୍କାକୁ ନିତ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପିଲାଙ୍କ ସ୍କୁଲ ଦରମା ଆଦି ଦେବାରେ ବ୍ୟୟ କରିଥାନ୍ତି ।

ବାକି ଦେୟପ୍ରଦାନରେ ଅର୍ଥକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବାରୁ ତାହାକୁ ସ୍ଥଗିତ ବା ବାକି ଦେୟର ଏକ ମାନଙ୍କ (Standard of differred Payment) ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ଯାତ୍ରା :
ପୁରାତନ କାଳରେ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ (Coins) ଟଙ୍କାର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରରୂପ ଥିଲା।

ସେହି ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ନିଜ ରାଜ୍ୟର ନାଗିରିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରୁଥିଲେ । ସେହି ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିଲା ।

ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରଚଳନ ଶାସକମାନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା । ଶାସକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରଚଳିତ ମୁଦ୍ରା ନିଜ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଵୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଯୋଗୁଁ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ସହଜ ହୋଇଥିଲା ।

ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ସୁନା, ରୂପା ଏବଂ ତମ୍ବା ପରି ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ କିମ୍ବା ମିଶ୍ରଧାତୁରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା ।

ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କାର୍ଷାପଣ’ ବା ସଂକ୍ଷେପରେ ‘ପଣ’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେହି ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ଖୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘ରୂପ’ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-6

ମୁଦ୍ରା ତିଆରି (Minting) : ମୁଦ୍ରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରକ୍ରିୟା । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୁଦ୍ରା ଉତ୍ପାଦନ ସୁବିଧାକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ଉତ୍ପାଦନ କରେ ଏବଂ ଏହା ଦେଶର ମୁଦ୍ରା ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।

ମିଶ୍ରଧାତୁ (Alloy) : ଦୁଇ ବା ତତୋଧ୍ଵ ଧାତୁ ମିଶ୍ରଣରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଧାତୁ । ଏହା ମୁଦ୍ରାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥାଏ ।

ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ ଓ ମାଲାୟାଲମରେ ‘ପଣ’ ଶବ୍ଦକୁ ‘ପଣମ୍’ ଓ କନ୍ନଡ଼ରେ ‘ହଣ’ ଭାବେ ଏବେବି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ।

ଆଗେ ମୁଦ୍ରା (Mint Coin) ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ରୂପା ଓ ତମ୍ବାର ମିଶ୍ରଧାତୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଲୌହମିଶ୍ରିତ ଧାତୁରେ ତିଆରି । ଏଥିରେ କ୍ରୋମିୟମ୍, ସିଲିକନ୍ ଓ କାର୍ବନ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ସଠିକ୍ ଅନୁପାତରେ ମିଶିଥାଏ ।

ପ୍ରାଚୀନ ଧାତବ ମୁଦ୍ରାର ଦୁଇପାର୍ଶ୍ଵ ଯଥା ସୁପ୍ତ (Head abverse) ଓ ଲାଞ୍ଜ (Tail-reverse) ପଟେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରତୀକ ତଥା ରୂପ ଖୋଦିତ ହେଉଥିଲା । ଏଥିରେ ପ୍ରାଣୀ, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ପରି ପ୍ରକୃତି ରୂପ ଏବଂ ରାଜା, ରାଣୀ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କ ରୂପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।

ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଚାଲୁକ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ବରାହଙ୍କ ପ୍ରତିଛବି (ବିଷ୍ଣଙ୍କ ତୃତୀୟ ଅବତାର) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ଛତ୍ରୀ (Parasol) ରହିଥିଲା ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-7

ଧାତବ ମୁଦ୍ରାର ବ୍ୟବହାର ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରସାରଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ଏହାର ସୂଚନା କେରଳ ଓ ତାମିଲ ନାଡୁ ରୁ ମିଳି ଥ‌ିବ। ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ର । ଜଣାପଡ଼େ । ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଭାତର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ଥିବାର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଥାଏ ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-8

ମୁଦ୍ରାର ଆଖପାଖ (Obverse) : ମୁଦ୍ରା କିମ୍ବା ପଦକର ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ମୁଖ୍ଯ ଖୋଦିତ (ଡିଜାଇନ୍) ବହନ କରିଥିବା ପାଈଁ ।

ଏକ ଅଣା କହିଲେ ଏକ ଟଙ୍କାର ୧/୧୬ ଭାଗ ସମାନ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୬ ଅଣା ଏକ ଟଙ୍କା ସହ ସମାନ । ପ୍ରଦତ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଆକାର ଓ ମୂଲ୍ୟ ବହନ କରୁଥିବା ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ଦିଆଯାଇଛି ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-9

ଟଙ୍କାର ଏହି ସଂକେତକୁ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ସ୍ଵୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ସଂସ୍ଥାନ (IIT), ବମ୍ବେ (ମୁମ୍ବାଇ)ର ଶ୍ରୀ ଉଦୟ କୁମାର ଏହାର ଡି ଜାଇନ୍ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ସଙ୍କେତଗୁଡ଼ିକ ଦେବନାଗରୀ ଲିପି ‘ରା’ ଓ ରୋମାନ ଲିପିର ‘R’ ର ମିଶ୍ରଣ । ଏଥରେ ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ସଂଯୁକ୍ତ ସମାନ୍ତରାଳ ରେଖା ଉପରେ ରହିଛି । ଏହି ସମାନତାର ପଟି ଜାତୀୟ ପତାକା ଓ ସମାନ (=) ଚିହ୍ନକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରୁଛି ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-10

Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ

କାଗଜ ମୁଦ୍ରା :
ଧାତବ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ନେବା ଆଣିବା କରିବା କଷ୍ଟକର ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖୁବା ସମସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ହେବାରୁ ଏହାର ବିକଳ୍ପ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇ କାଗଜ ମୁ ଦ୍ରା ର ପ୍ର ଚ ଳ ନ କରାଯାଇଥିଲା ।
Class 7 Social Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟରୁ ମୁଦ୍ରା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ-11
କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ବା ଟଙ୍କାର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଥମେ ଚୀନ୍‌ରେ ହୋଇଥିଲା ।

ଭାରତ ରେ ଏହାର ପ୍ର ଚ ଳ ନ ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଆଡ଼କୁ ହୋଇଥିଲା । କମ୍ ମୂଲ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ଓ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟପାଇଁ କାଗଜ ମୁଦ୍ରା ବା ନୋଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରାଜା ତଥା ଶାସକମାନେ ମୁଦ୍ରା ଜାରି କରୁଥିଲେ ।

ଏବେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ (RBI) ଭଳି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ମୁଦ୍ରା ଜାରିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି । ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବା ଆଇନସମ୍ମତ ନୁହେଁ ।

ମୁଦ୍ରା (Currency) : ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଣାଳୀ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଭାରତରେ ଟଙ୍କା ନାମରେ ବ୍ୟବହୃତ ଧାତବ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ କାରକ ନୋଟ୍ ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ।

ମୁଦ୍ରାର ସ୍ଵରୂପ (Denominations) : ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ କାରକ ନୋଟ୍ ବର୍ଗକୃତ ହୋଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ମୂଲ୍ୟରେ 50 ପଇସା, 50, 100, 200, 500ର କାଗଜ ନୋଟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ମୁଦ୍ରାର ନୂତନ ପ୍ରରୂପ :
ସମୟର ଅଗ୍ରଗତି ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ସହ ଆଜିକାଲି ମୁଦ୍ରାକୁ ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ।

ସିକ୍‌ (କଏନ୍) ଓ କାଗଜ ନୋଟ୍ ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ରୂପ ବ୍ୟତୀତ ମୁଦ୍ରାର ଅଦୃଶ୍ୟରୂପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଦ୍ରାକୁ ଛୁଇଁବା ବା ଅନୁଭବ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାଏ । ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ରୂପରେ ଉପଲବ୍ଧ ଏହି ମୁଦ୍ରାକୁ ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା କୁହାଯାଏ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ କାଗଜ ନୋଟ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ଼, କ୍ରେଡ଼ିଟ୍ କାର୍ଡ଼, ନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ୟୁପିଆଇ (UPI – United Payments Interface) ଆଦି ଅର୍ଥ କାରବାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣକର ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଅନ୍ୟ ଜଣକ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଅର୍ଥ ସିଧାସଳଖ ଚାଲିଯାଇଥାଏ ।

ଆମେ ଯାହା ଜାଣିଲୁ

  1. ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିନିମୟ | ବଦଳ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଥିଲା । ଦେଣନେଣରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ।
  2. ବଦଳ ପଦ୍ଧତିର ସୀମିତତା ଯୋଗୁଁ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦେଣନେଣ ମାଧ୍ୟମ ଦ୍ଵାରା ମୁଦ୍ରାର ବିକାଶ ଘଟିଲା ।
  3. ସମୟାନୁକ୍ରମେ ମୁଦ୍ରାର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରରୂପ ଯଥା- କଉଡ଼ି, ସିକ୍କା ଓ କାଗଜନୋଟ୍ ପ୍ରଚଳିତ ହେଲା । ମୁଦ୍ରାର ବିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଛି । ଆମ୍ଭେମାନେ ନୂତନ ତଥା ସହଜ ଉପାୟରେ ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟର ଉପାୟମାନ ବାହାର କରିବାରେ ଲାଗିଛେ । ପୂର୍ବରୁ ଆଲୋଚିତ QR କୋଡ଼୍ ଏହାର ଉଦାହରଣ ।