Prasanna

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 11 Nature’s Treasures Notes can make exam preparation more effective.

Nature’s Treasures Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 11 Notes

Air

A layer of air envelops the Earth, called the atmosphere, which is essential for our survival and extends up many kilometres.

Composition of Air

• Air is a mixture of gases surrounding the Earth.
• It is composed of 78% nitrogen. 21% oxygen, and 1% other gases (argon, carbon dioxide, water vapour, and other gases).
  

Key Gases and their Importance

• Nitrogen: The most abundant gas in the atmosphere. It is essential for plant growth.
• Oxygen: Necessary for breathing and survival of living beings. It also supports burning.
• Carbon dioxide: Used by plants to make food and helps regulate the Earth’s temperature by trapping heat coming from the Sun.
• Water vapour: Contributes to humidity, drives the water cycle, and helps keep the atmosphere warm.

Harnessing Wind Energy

• Wind is moving air. When wind blows, it rotates the large blades of a windmill, which helps generate energy. This energy can be used for various purposes, including producing electricity. Many windmills are set up together in large open areas called wind farms.
• Some famous wind farms in India are Muppandal Wind Farm (Tamil Nadu), Jaisalmer Wind Farm (Rajasthan), and Brahmanvel Wind Farm (Maharashtra).
• Wind energy is a clean and renewable source of power that does not pollute the environment. India is the fourth-largest country in the world in wind power capacity.
  

Water

• Water is indispensable for life and is required to perform daily activities. It is important for plant growth, agriculture, industries, and regulating the Earth’s temperature and climate.
• The Earth is called the “Blue Planet” because about two-thirds of its surface is covered with water.
• Most of the Earth’s water is saline or salty (present in oceans and seas) and cannot be used for domestic, farming and industrial purposes.
• For all these, freshwater is required, which is found in ponds, rivers, kikes, underground sources (groundwater – part of rainwater that seeps into the ground through the soil and collects between the rocks), and in (lie form ol ice.

Water Pollution

• Water pollution is a serious problem that makes water unsafe for use. It is caused by plastic waste, household waste, and other litter thrown into water bodies.
• Chemicals from industries and agricultural waste (like fertilisers) also pollute water when released without proper treatment.
• Since freshwater is limited (less than 1%), pollution worsens water shortages. Therefore, we must prevent water pollution and use water wisely.

Water Conservation

• Rainwater harvesting is an effective method to conserve water. It involves collecting rainwater from rooftops of houses and other buildings and storing it for future use.
• Rainwater harvesting is a traditional practice in India, especially important in dry regions like Rajasthan and Gujarat. Stepwells, known as Bawadis in Rajasthan or Vavs in Gujarat, are built for storing rainwater and help in recharging groundwater.
  

Solar Energy

• The Sun is the ultimate source of energy for life and daily activities on Earth. Plants use sunlight to make their food (photosynthesis), which supports all living beings.
• Sunlight keeps us warm, especially during cold weather. It also gives us light, enabling us to see and carry out daily activities, like drying of clothes.

Harnessing Solar Energy

• Solar energy is obtained from the Sun’s rays and can be used to generated heat and electricity through solar panels, n It is a clean, renewable source of energy.
• The Indian government encourages the use of solar energy by providing subsidies for installing solar panels.
  

Forests

• A forest is a dense area with a wide variety of plants and animals. Forests are called the Earth’s “green lungs” for the vast amount of oxygen released by the plants.
• They also regulate the climate, prevent soil erosion, and provide food and shelter to many animals, birds, and insects, as well as timber and medicines for humans.

Deforestation
Clearing of land by cutting trees is called deforestation, which leads to loss of natural resources, soil erosion, landslides (due to loss of tree roots), and other harmful effects, on the environment.

Conservation of Forests

• Plant more trees (afforestation) and educate people about the importance of forests.
• Prevent overgrazing by cattle.
• Control forest fires using anti-fire measures.
• Recycle paper to reduce the cutting of trees, n Promote alternate energy sources; reduce firewood use.

The Chipko Movement, started in the 1970s in Uttarakhand, was led by local women who hugged trees to prevent them from being cut down. It was a protest against commercial logging and deforestation. Leaders like Chandi Prasad Bhatt, Sunderlal Bahuguna, and Gaura Devi played key roles in the movement.

Van Mahotsav (the festival of trees) is celebrated during the first week of July to encourage tree planting and forest conservation. The festival aims to increase green cover by actively involving local communities and government agencies in creating a greener, cleaner India.

Soil

• Soil forms the topmost layer of the Earth’s surface and consists of organic and inorganic materials.
• Soil supports plant growth by allowing roots to grow, access air, and absorb water and nutrients. It is also home to organisms (like earthworms) and microbes that enrich soil fertility.
• It is replenished by the decay of organic matter and by nutrient recycling.
• It forms from the slow disintegration (breaking apart or weathering) of rocks over thousands of years by the Sun, wind, water, and living organisms.

Rocks and Minerals

Rocks

• Humans have been using rocks to make tools like arrowheads and axes since prehistoric times (Stone Age).
• Rocks are used in the construction of houses, buildings, monuments (like the Taj Mahal made from white marble), roads, dams, and table tops.
• Examples include slate (roofing), laterite (brick-making), granite (for kitchen countertops), and sandstone.
  

Minerals

• Rocks are made of minerals (solid, naturally occurring substances with specific chemical compositions and structures), which can consist of a single or a combination of elements, n a Several important metals come from minerals, including aluminium, gold, copper, iron, quartz, and calcite (limestone).
• Minerals are essential in everyday products, playing a key role in manufacturing airplanes, jewellery, electronics, automobiles, and cosmetics.

Conservation and Responsible Use

• Rocks and minerals take millions of years to form, so they must be conserved and used responsibly.
• Mining can harm the environment, cause deforestation, soil erosion, groundwater contamination, and habitat destruction, thus making sustainable mining practices crucial.Mineral resources are unevenly distributed, so their extraction and transportation must be done carefully.

Fossil Fuels

Fossil fuels (petrol, diesel, natural gas now used in the form of CNG) are natural resources formed from the remains of ancient plants and microorganisms over millions of years. These fuels were formed under extreme heat and pressure deep inside the Earth and are the major sources of energy used worldwide.

Coal and Petroleum

• Coal is widely used in production of cement, steel, and electricity generation, a Petrol, diesel, and kerosene are derived from petroleum.
  CNG (Compressed Natural Gas)
• Natural gas is formed through the same process as petroleum and is found near petroleum reserves.
• It produces fewer harmful emissions and less smoke compared to other fossil fuels.
• Used for transportation, cooking, and electricity generation.

Natural Resources: Renewable and Non-renewable

The materials that we use to meet our daily needs are known as resources. Resources provided by nature are called natural resources. They are broadly classified into two categories:

Basis of Difference	Renewable Resources	Non-renewable Resources
Meaning	Natural resources that can regenerate or replenish themselves over time.	Natural resources that exist in limited quantities and cannot be replenished within a human lifetime.,
Availability	Available continuously and can be used repeatedly	Available in fixed amounts and are depleted with use
Formation Time	Replenished naturally in a short period	Formed over millions of years
Rate of Replenishment	Replaced by nature at the same or faster rate than consumption	Cannot be replaced at the same rate as they are consumed
Examples	Water, sunlight, air, and forests	Coal, petroleum, natural gas, rocks, minerals, and soil
Risk of Depletion	Less risk if used responsibly	High risk of exhaustion once used

Resources made by human beings to meet their needs are called human-made resources (like bulbs, cars, etc.).

Nature’s Treasures
Resources are nature’s treasures that we need for our survival and for making our lives more comfortable.

Natural Resources: Resources provided by nature

Renewable Resources: Resources that get renewed, replenished or restored within a reasonable period of time
Air

• Mixture of gases
• Contains 78% nitrogen, 21% oxygen, and 1% argon, carbon dioxide and other gases.
• Present around us in a thin layer called the atmosphere.
• Windmills harness wind (moving air) energy to generate electricity.

Water

• Covers about two-thirds of the Earth’s surface
• Most of the water found in large water bodies is saline and thus unsuitable for daily use; very small fraction of water is usable, which is called freshwater.
• Water Pollution: Contamination of water by harmful substances, making it unfit for use.
• Rainwater harvesting is a wise method for conserving water.

Energy from the sun

• The Sun is the ultimate source of energy for all living beings on Earth.
• Plants get energy from the Sun and produce food, which are then eaten by animals.
• Solar energy can be used to generate electricity using solar panels.

Forests

• A dense area where we find a large variety of plants and animals.
• Forest cover is decreasing due to human activities like large-scale cutting of trees (deforestation).
• Van Mahotsav is a tree-planting festival celebrated in India which aims to promote awareness about the importance of forests and encourages planting and conservation of trees.

Human-made Resources
Resources created by human beings to meet their needs are called human-made resources. Humans use natural resources to make many useful things like light bulbs, furniture, machines, bicycles, etc.

Non-renewable Resources: Resources which are found in limited quantities, and once used, get exhausted

Soil, Rocks, and Minerals

• Soil is formed by the disintegration (weathering) of rocks and is a precious treasure that supports biodiversity.
• Rocks are made up of minerals apd takes thousands to millions of years to form.
• Important metals, like gold, copper, and iron are extracted from minerals.
• Mining is the process of extracting minerals.

Fossil Fuels

• Formed from the remains of microorganisms and plants.
• Petrol, diesel, and kerosene are obtained from petroleum.
• Coal is used for the production of electricity.
• Natural gas is used in the form of Compressed Natural Gas (CNG) for cooking and in vehicles as fuel.
• When fossil fuels are burned, smoke and carbon dioxide are produced which cause air pollution.

Sustainable use of natural resources means using them judiciously so that they are available for future generations.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 10 Living Creatures: Exploring their Characteristics Notes can make exam preparation more effective.

Living Creatures: Exploring their Characteristics Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 10 Notes

Features of Living Beings

An organism that can grow, move, require food, respond to stimuli, respire (breath), reproduce, and remove waste from its body is considered living.

Growth

• Growth is characterised by an increase in size, which is measurable and observable in terms of weight and height, e.g., the growth of a baby into an adult, a kitten into a fully grown cat, a seedling into a tree, etc.
• Living beings require food (nutrition) for their growth and development.

Nutrition

• Nutrition is the process by which a living organism prepares (like plants) or consumes (like animals) food to keep itself alive.

Movement

• Movement is an act of moving, i.e., changing position or place by a living thing as a whole or by certain parts of it.
• Animals can move from one place to another based on their needs; however, plants also show some movements:
• Opening of flowers
• Drosera, an insectivorous plant, is another example, identified by the presence of saucer-shaped leaves with sticky hair-like projections of unequal length. Whenever an insect comes and sits on the leaves, hairs move inward and trap the insect with their sticky ends.
  

Respiration

• Respiration is the process of breaking down food to release energy, which is used to carry out various processes of the body. It includes breathing, which is a process of inhaling and exhaling air.
• Exchange of gases in plants takes place by means of tiny pores called stomata, which are primarily present on the surface of leaves.

Excretion

• Excretion is the process by which waste materials are removed from the body.
• In case of animals, excess water and salts are removed from the body in the form of sweat and urine. Whereas, in case of plants like grasses and roses, the excess water and minerals are removed in the form of small droplets on their leaves.
  

Response to Stimulus

Stimulus (plural – stimuli) is any change in the external or internal environment that brings about any response in an organism. Some common examples include:

• Withdrawal of the foot when we step on a sharp object, such as a thorn.
• Withdrawal of hands upon touching a hot object.
• Folding or closing of leaves in a Mimosa plant (also called touch-me-not, chhui-mui, or lajjalu) when someone touches them.
• The leaves of Indian gooseberry (amla) fold up and come together after sunset, thus earning the name sleeping leaves. Here, the absence of sunlight acts as a stimulus.
  
  

Reproduction

• Reproduction is the process by which organisms produce individuals of their own kind. It ensures the continuity of life on Earth.
• Animals and plants reproduce in different ways; some animals lay eggs (e.g., frog, fish), some give birth to young ones (e.g., cats, humans), and plants reproduce through seeds that germinate under favourable conditions.

Death
When a living being is not able to exhibit the above mentioned characteristics even after the availability of all the resources (like air, water, food, etc.), it is said to be dead. The absence of any of these features indicates that a particular thing is non-living. However, seeds are an exception, as they can grow into new plants under favourable conditions, through germination.

Germination

Germination is the process through which a new plant emerges from a seed.

Conditions Required for Seed Germination

1. Water
   • Enables a seed to carry out all the essential functions necessary for its growth and germination.
   • It also softens the outer covering of the seed, called seed coat, and helps the embryo to develop into a plant.
2. Air and Soil
   • Seeds utilise the air present between the soil particles for respiration.
   • Soil particles retain moisture, and the spaces between the soil particles allow roots to grow easily.
3. Light and/or dark conditions
   • Most of the seeds do not require sunlight for germination.
   • However, there are some exceptions; Coleus and Petunia are seeds that require sunlight to germinate, and Calendula and Zinnia are seeds that require complete darkness to germinate.
     

Growth and Movement in Plants

• Once a seedling is formed, sunlight is very much essential for its growth and development. It is also essential for preparing food.
• Sunlight affects the direction of growth of shoots and roots:
  • Shoots of a plant always grow towards the source of light.
  • Roots always grow downwards into the soil away from the light source.

Jagadish Chandra Bose (1858-1937)
Indian scientist who invented the crescograph to study plant responses to stimuli like light, heat, electricity, and gravity, showing that plants can sense and respond to their environment.

Life Cycles of Organisms

Life cycle refers to the different stages in the life of an organism.

Life Cycle of Plants

• Sowing of Seeds: Life begins when seeds are sown in the soil.
• Germination: Seeds sprout under suitable conditions, i.e., adequate water, air, and soil.
• Appearance of Leaves: Small leaves grow and prepare food.
• Appearance of Flowers: Buds form and develop into flowers, upon maturity.
• Appearance of Fruits: Flowers change into fruits.
• Seed Formation: Fruits contain seeds, which give rise to a new generation.
• Death: A plant stops growing in spite of the availability of conditions.
  

Life Cycle of Animals

(i) Life Cycle of a Mosquito: Mosquitoes (usually female mosquitoes) are bloodsucking insects that transmit various diseases like malaria, dengue, and chikungunya.

• Stage I (Egg): The female mosquito lays eggs in stagnant water bodies.
• Stage II (Larva): Eggs hatch into worm-like larvae.
• Stage III (Pupa): Larvae grow into pupae. Life cycle of a mosquito
• Stage IV (Adult mosquito): Pupae tranform into adult mosquitoes; they emerge from water rest briefly on the water surface and then fly away. An adult mosquito may survive for about 10-15 days.
  

• A silk moth’s life cycle, like that of a mosquito, also has four stages: egg, larva, pupa, and adult. Eggs hatch and form larvae which produce thread-like material around it and wrap it around themselves to form a cocoon before becoming pupae. The fibres which they form are used to make silk fabric. In India, the Khadi and Village Industries Commission (KVIC) has established several centres all over the country for silk production.

(ii) Life Cycle of a Frog
Frogs are common amphibians usually found near water bodies.

• Stage I (Spawn): Female frogs lay eggs in a cluster of jelly-like substance called spawn, usually found floating near the pond’s edge or attached to plants growing around. Eggs develop into embryos.
• Stage II (Tadpole): Embryos become tadpoles with tails for swimming. Later, they develop hind legs and start transforming into froglets.
• Stage III (Froglet): Eroglets have a tail and hind legs initially, then later lose the tail and develop forelegs, gradually resembling adult frogs. They still live in water but spend more time on land.
• Stage IV (Adult frog): Froglets mature into adult frogs with stronger legs, capable of living both on land and in water.

Characteristics of Living Beings

Growth: It is characterised by an increase in the size (can include weight and height) of the body of an organism.
Examples: Transformation of a baby into an adult, kitten into cat, etc.

Movement: It is an act of moving, i.e., changing position or place by a living thing as a whole or by certain parts of it.
Examples: Opening of flowers, flying of birds, etc.

Nutrition: The process by which an organism prepares or consumes food to keep itself alive.
Example: Plants prepare their own food, while animals depend on plants and other animals for their nutritional requirements.

Respiration: The process of breakdown of food to release energy which is used to perform different functions of the body. It also includes breathing (process of inhaling and exhaling air).
Example: Respiration in plants through stomata

Excretion: The process by which waste materials are removed from the body.
Examples: Water droplets in grass, urine and sweat in humans, etc.

Response to Stimuli All living organisms respond differently to the changes in their surrounding environment (stimuli).
Examples: Withdrawal of hands upon touching a hot object, drooping of leaves in Mimosa (Touch- me-not) when touched, etc.

Reproduction: The process of producing young ones of own kind to maintain the continuity of life.
Examples: Dogs give birth to puppies, germination of seeds to produce seedlings, etc.

Plants

Essential conditions for seed germination:

• Water
• Air
• Soil

Direction of growth and movement in plants:

• Roots grow downwards (away from the light source)
• Shoots grow upwards (towards the light source)

Life Cycles

Animals

Mosquito: Stages in the life cycle of a mosquito include:

Female mosquitoes are bloodsucking insects and transimit diseases like malaria. dengue. and chikungunya.

Frog

Stages in the life cycle of a frog include:

Go through Class 7 Social Science Solutions Odia Medium and Class 7 Social Science Chapter 9 Question Answer Odia Medium ଶାସକଙ୍କ ଠାରୁ ଶାସିତଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ : ସରକାରର ପ୍ରକାର ଭେଦ to understand textbook questions more clearly.

7th Class Social Science Chapter 9 Question Answer Odia Medium

Class 7 Social Science Chapter 9 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ଶିଖୁବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସରକାରଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
(i) ଆମେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଜାଣିଛୁ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଆଜିର ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସରକାର ଅଟେ । ଯେଉଁଥରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ବାକ୍ ସ୍ଵାଧୀନତା ଥାଏ ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଯଥା- ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର । ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ଯ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହୋଇପାରେ ।

(iii) ଏବେ ପୃଥ୍ବୀ ପ୍ରଚଳିତ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଯଥା- ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସାଉଦି ଆରବରେ ଥ‌ିବାବେଳେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଇଂଲଣ୍ଡରେ ପ୍ରଚଳିତ ଅଛି ।

(iv) ଆଉ ଏକ ସରକାର ଅଛି ତାହାହେଲା ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର । ଏଥୁରେ ଦେଶର ଧର୍ମ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ନିୟମ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ– ଇରାନ୍ ।

(v) ସେହିପରି ଆଉ ଏକ ଶାସନ ହେଲା ଏକଛତ୍ରବାଦ । ଏପରି ସରକାରରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ହିଟଲର ଜର୍ମାନୀର ।ଚନ୍ସେଲର ହେବା ପରେ ସେଠାରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ଚଳାଇଥିଲେ ।

Question 2.
ଭାରତରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅଛି ? ଏବଂ ଏହାକୁ ସେହି ପ୍ରକାରର ସରକାର କାହିଁକି କୁହାଯାଏ ?
Answer:
(i) ଭାରତରେ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ, ଯେଉଁଥରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧ୍ଵକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ଏହି ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପୁନର୍ବାର ଦୁଇଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ, ଯଥା- ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର । ଆମ ଦେଶରେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ’ ଅଛି ।

(iii) ଭାରତୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯିବାର କାରଣ ଦେଶର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବା ସଂସଦ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।

(iv) ଏହି ସଂସଦୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି । ସେହି ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଅନ୍ୟ କେତେଜଣ

(v) ମନ୍ତ୍ରୀ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ହିସାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟପାଇଁ ସଂସଦ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ।

Question 3.
ତୁମେ ଜାଣିଲ ଯେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ରହିଛି । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ହେବା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ତାହାର ତିନୋଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ତିନୋଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ ହେଲା- ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟ ପାଳିକା ।

(ii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାମ ହେଲା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା । କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାମ ହେଲା ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା କିନ୍ତୁ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିଥାଏ । ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ଠିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ ।

(iii) ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ଉପସ୍ଥିତି ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ ।

(iv) ନ୍ୟାୟପାପଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ନହେଲେ ସରକାରଙ୍କ ମନୋମୁଖୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ । ନାଗରିକମାନେ ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରିବେ ।

(v) ନାଗରିକ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି କି ନାହିଁ ତାହା ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଦେଖୁଥାଏ । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ନହେଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭୁଷୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ ।

Question 4.
ତୁମେ କ’ଣ ଭାବ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସରକାର ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅପେକ୍ଷା ଭଲ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଆଜିର ବିଶ୍ଵରେ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ସରକାର । ଏହା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଅଟେ । ସେଥୁମଧ୍ଯରୁ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବା ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଟେ, ଯାହାକି ଆମ ଦେଶ ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଅଛି ।

(ii) ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ଏହି ସଂସଦୀୟ ସରକାରରେ ସରକାର ସର୍ବଦା ସଂସଦ ନିକଟରେ ତଥା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଥାଆନ୍ତି ।

(iv) ଏଥରେ ନିର୍ବାଚନ ହେଉଛି ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପସନ୍ଦର ସରାକାର ବାଛିପାରିବେ ।

(v) ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିର୍ବାଚନ ନିୟମିତ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଥରେ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ମୌଳିକ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅନୁସୃତ କେତେକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା । ତୁମେ ସେହି ଅନୁସୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରକାର ସହିତ ମେଳ କରିପାରିବ କି ?

Answer:

ଦେଶରେ ଅନୁସୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥା	ସରକାରର ପ୍ରକାର
୧. ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଆଇନ ସମ୍ମୁଖରେ ସମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।	ଗଣତନ୍ତ୍ର
୨. ସରକାର ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଷ୍ପଭି ପାଇଁ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ମତ ଲୋଡ଼ିଥାନ୍ତି ।	ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର
୩. ରାଣୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ନୂତନ ରାଜା ହେଲେ ।	ରାଜତନ୍ତ୍ର
୪. ଶାସକ କୌଣସି ସମ୍ବିଧାନ ପାଳନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି । ସେ ତାଙ୍କ ପସନ୍ଦରେ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି ।	ଏକଛତ୍ରବାଦ

Question 6.
ନିମ୍ନରେ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି । ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ଅଛି ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Answer:
ଦେଶସରକାରର ପ୍ରକାର୧. ଭୂଟାନ୍ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର୨. ନେପାଳସଂଘୀୟ ଲୋକତାନ୍ତ୍ରିକ ଗଣତନ୍ତ୍ର୩. ବାଂଲାଦେଶସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର୪. ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର୫. ବ୍ରାଜିଲ୍ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 7.
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏକ ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଭିଭିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା । ଏହା ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ ।

(ii) ଆମ ଦେଶରେ ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଅଛି । ଆମେ ଆମ ନିତିଦିନିଆ ଜୀବନରେ ଏହାର ଅନେକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଦେଖ‌ିବାକୁ ପାଉ । ପୃଥ‌ିବୀର ଅଧିକାଂଶ ଦେଶରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଛି ।

(iii) କିନ୍ତୁ ଏହି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସମସ୍ୟା ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଦୁର୍ନୀତି, ସମ୍ପଭିର ଅସମାନତା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧ୍ୱକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ଵାଧୀନତା ଅବକ୍ଷୟ ଇତ୍ୟାଦି ।

(iv) ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେରଫେର ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

(v) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାପାଇଁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଏଥିପ୍ରତି ସଚେତନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ଚେତନା ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଦେଶକୁ ଭଲ ପାଇବାକୁ ଶିଖାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଦେଶର ସମ୍ପରିକୁ ନିଜର ବୋଲି ମନେ ନକରି ସାମୂହିକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବିନିଯୋଗ କରିବାପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତାହାହେଲେ ଏକ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଓ ନିର୍ମଳ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇପାରିବ ।

Question 8.
ଗଣତନ୍ତ୍ର, ରଜତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏକଛତ୍ରବାଦଠାରୁ ଭିନ୍ନ । ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର ।
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ଜନସାଧାରଣ କ୍ଷମତାର ଉତ୍ସ ଅଟନ୍ତି, ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ ରାର୍ଜା ବା ରାଣୀଙ୍କ ହାତରେ ସମସ୍ତ ଶାସନ କ୍ଷମତା ଥାଏ । ସେହିପରି ଏକଛତ୍ରବାଦ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ କ୍ଷମତାଶାଳୀ ହୋଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଆଇନ ଆଗରେ ସମାନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଅଧିକାର ଥାଏ । ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଏକଛତ୍ରବାଦରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କର କୌଣସି ଅଧିକାର ନଥାଏ । ସେମାନଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଉପରେ କଟକଣା ଲାଗୁ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ । ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ଯମରେ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି । ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ଏକଛତ୍ରବାଦରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ନୁହନ୍ତି ଓ ଲୋକାମେନ ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।

(iv) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଜ ନିଜ ପରିସରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, କେହି କାହା କାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ମାତ୍ର ଏକଛତ୍ରବାଦ ଓ ରାଜତନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଥାଏ ।

(v) ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ସମାନତା ଭିଭିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ମାତ୍ର ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ଏକଛତ୍ରବାଦ ମନୋମୁଖୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟେ ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୨୦୭) :

Question 1.
ସରକାର କେତେ ପ୍ରକାର ଥାଏ ?
Answer:
ସରକାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଗଣତନ୍ତ୍ର, ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଥାଏ ।

Question 2.
ସରକାର ତାଙ୍କର କ୍ଷମତା କେଉଁଠାରୁ ପାଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ (ଭୋଟ ମାଧ୍ୟମରେ) କ୍ଷମତା ପାଇଥା’ନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ରାଜତନ୍ତ୍ର ବା ଏକଛତ୍ରବାଦ ଶାସନରେ ସେମାନେ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ଭାବେ କିମ୍ବା ବାହୁବଳ (ସେନାବଳ) ଦ୍ଵାରା କ୍ଷମତା ହାସଲ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 3.
ଗୋଟିଏ ଦେଶର ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ କିପରି ଯୋଗସୂତ୍ର ରକ୍ଷା କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନା, ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ, ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗସୂତ୍ର ରକ୍ଷା କରିଥାନ୍ତି ।

Question 4.
ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସମାନ ଅଧିକାର, ସ୍ଵାଧୀନତା ଏବଂ ନିଜ ଶାସକ ବାଛିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳୁଥିବାରୁ ଏହା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

Question 1.
ଷଷ୍ଠଶ୍ରେଣୀ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦେଖୁଥ‌ିବ। ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମନେପକାଇ ପାରୁଛ କି ?

Answer:
ହଁ ।

Question 2.
ସରକାରଙ୍କର ଆହୁରି ଅନେକ ଭୂମିକା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।
Answer:
ପାଠ୍ୟ ବିଷୟରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ ସରକାରଙ୍କର ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-

1. ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ (ଯେପରି ବାତ୍ୟା, ବନ୍ୟା) ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ।
2. ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ପାଣି ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ।
3. ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଜନା (ରାସନ କାର୍ଡ଼) କରିବା ।
4. ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଶିଳ୍ପ ଓ କାରଖାନା ବସାଇବା ।

Question 2.
ତିନୋଟି ପଦ୍ଧତି ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ପଦ୍ଧତିଟି ତୁମକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନେହେଉଛି ?
Answer:
ତୃତୀୟ ପଦ୍ଧତିଟି (ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଚୟନ କରିବା) ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମନେ ହେଉଛି । କାରଣ ଏହା ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରକ ପଦ୍ଧତି । ଏଥ‌ିରେ ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କ ମତାମତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନେ ନିଜ ଶ୍ରେଣୀର ସୁବିଧା ଅସୁବିଧା ବିଷୟରେ କମିଟିରେ ଭଲ ଭାବରେ କହିପାରିବେ ।

Question 3.
ପୂର୍ବ ସାରଣୀରେ ଦେଶ କ ଓ ଦେଶ ଖ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଖାଲିସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆପଣଙ୍କ ପସନ୍ଦର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଦେଶକୁ ନେଇ ପୂରଣ କର ।
Answer:
ସାରଣୀରେ ପୂରଣ କରାଯାଇଛି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ପସନ୍ଦର ଦେଶ ନେଇ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବେ ।

Question 4.
ସାରଣୀକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣର ସମାନତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବିଷୟରେ ନିଜ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ନିଜ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ ।

Question 5.
ଉପରୋକ୍ତ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରେ, ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରଙ୍କ ମୂଳ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କର । ନିଜ ହୃଦବୋଧକୁ ଆଧାର କରି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପାଦିତ କର ।
ତୁମମାନଙ୍କୁ ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନିମନ୍ତେ ଏକ ଛାତ୍ରକମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏକ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ଯାହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ କର ଯେ –

1. ସମିତିର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭଲଭାବରେ ପରିଭାଷିତ ହୋଇଛି ।
2. ସମିତି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ।

Answer:
(ନମୁନା ଯୋଜନା) :
(i) କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟ : ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସଫାସୁତୁରା ରଖୁ, ଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରିବା, ବଗିଚା କାମ ଦେଖୁବା ।

(ii) ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା : ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶ୍ରେଣୀରୁ ପିଲାମାନେ ଭୋଟ୍ ଦେଇ ଜଣେ ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ବାଛିବେ ।

(iii) ବହିଷ୍କାର ବ୍ୟବସ୍ଥା : ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ନିଜ ଦାୟିତ୍ଵ ଠିକ୍ ଭାବରେ ନ ତୁଲାନ୍ତି କିମ୍ବା ପକ୍ଷପାତିତା କରନ୍ତି, ତେବେ ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମତ ନେଇ ତାକୁ ବଦଳାଯିବ ।

Question 6.
ଶେନ୍ ବାସ କରୁଥିବା ଦେଶ କ’ଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦେଶ ପରି ଲାଗୁଛି ?
Answer:
ନା, ଶେନ୍ ବାସ କରୁଥିବା ଦେଶ ଆଦୌ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପରି ଲାଗୁନାହିଁ । ଏହା ଏକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ ଥ‌ିବା ଦେଶ ।

Question 7.
ଶେନ୍‌ଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ କିପରି ହୋଇଥବ ବୋଲି ତୁମେମାନେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
ଶେନ୍‌ଙ୍କ ଜୀବନ ବହୁତ କଷ୍ଟକର ଏବଂ ଭୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥବ । ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ କୌଣସି ସ୍ଵାଧୀନତା ନାହିଁ । ସେ କ’ଣ ପିନ୍ଧିବେ, କିପରି କେଶ କାଟିବେ, ତାହା ମଧ୍ୟ ସରକାର ସ୍ଥିର କରୁଛନ୍ତି ।

Question 8.
ତୁମେମାନେ କ’ଣ ଏପରି ଏକ ଦେଶରେ ବାସ କରିବାକୁ ଚାହିଁବ ? କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ନା, ମୁଁ ଏପରି ଏକ ଦେଶରେ କଦାପି ବାସ କରିବାକୁ ଚାହିଁବି ନାହିଁ ଯେଉଁଠାରେ ଶେନ୍ ବାସ କରୁଛି । ଏହାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା –
(i) ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵାଧୀନତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ : ଏହି ଦେଶରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ପସନ୍ଦ କରିବାର କୌଣସି ଅଧିକାର ନାହିଁ । ଲୋକମାନେ କିପରି କେଶ କାଟିବେ ଏବଂ କେଉଁ ପୋଷାକ ପିନ୍ଧିବେ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ନିୟମ ତିଆରି କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି ।

(ii) କଠୋର ନିୟମ ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମରିକ ସେବା : ଏଠାରେ ଲୋକଙ୍କ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କଠୋର ନିୟମ ରହିଛି । ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସରକାର ନିଷ୍ପଭି ନନେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସାମରିକ ସେବାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହାକି ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ନିଜର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ ଛଡ଼ାଇ ନିଏ ।

(iii) ସୂଚନା ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଉପରେ କଟକଣା : ଏପରି ଦେଶରେ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଯାଇଥାଏ । ଫଳରେ ସେଠାକାର ଲୋକମାନେ ଦେଶ ବାହାରର ଦୁନିଆ ବିଷୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞ ରହିଥାନ୍ତି ଏବଂ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।

(iv) ନିରନ୍ତର ଭୟ ଏବଂ ଗୁଇନ୍ଦାଗିରି : ସରକାର ନାଗରିକମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖୁଥା’ନ୍ତି । ଯଦି କେହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ କରିବାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଏ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଦେଶରେ ଏକ ଭୟଭୀତ ଏବଂ ସନ୍ଦେହପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

ଏହାର ବିପରୀତରେ, ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦେଶରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ କରିପାରିବେ । ସେମାନେ କ’ଣ କହିବେ, କ’ଣ ପିନ୍ଧିବେ ଏବଂ ନିଜକୁ କିପରି ପ୍ରକାଶ କରିବେ ତାହା ସେମାନେ ନିଜେ ଚୟନ କରିପାରିବେ । ତେଣୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ଏବଂ ସମାନତା ନଥିବା ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଦେଶରେ ରହିବା ଅପେକ୍ଷା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନୀତିରେ ପରିଚାଳିତ ଦେଶରେ ରହିବା ଶ୍ରେୟସ୍କର ଅଟେ ।

Question 9.
ଉପରିସ୍ଥ ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରଟିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର । ଏହା ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଆମେରିକାର ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ସଂସ୍ଥାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତେ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟ । ତୁମେମାନେ କ’ଣ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲ ? ବ୍ୟଙ୍ଗଚିତ୍ରର ଉପର ବାମ କୋଣରେ ତୁମେମାନେ କ’ଣ ଦେଖୁଛ ? ଏହି ନିର୍ବାଚିତ ସଂସ୍ଥାରେ କିଏ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଏହି ଚିତ୍ରରେ କିଛି ବରାଟକାୟ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ପଛରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ଛୋଟଛୋଟ ସାଂସଦମାନେ ବସିଛନ୍ତି ।

(ii) ଚିତ୍ର ଦେଖ‌ିଲେ ଲାଗୁଛି ଯେ ନିର୍ବାଚିତ ସାଂସଦମାନେ ନୁହେଁ, ବରଂ ପଛରେ ଥିବା ଧନୀ ଗୋଷ୍ଠୀ (ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର)ହିଁ ପ୍ରକୃତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛନ୍ତି ।

Question 10.
ଏକ ଗଣତନ୍ତ୍ର କ’ଣ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ? ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ ରଖୁବା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ ?
Answer:
(i) ହଁ, ଯଦି କେବଳ କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଧନୀ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଲୋକ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ।

(ii) ଲୋକମାନେ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ, ଠିକ୍ ପ୍ରତିନିଧ୍ ବାଛିବା ଦରକାର ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧରେ ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 11.
ତୁମେମାନେ ସରକାରର ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜାଣିଗଲ । ଗୋଟିଏ କ୍ଷୁଦ୍ର ନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ରୂପଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କର ।

ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣୟନ କର ।
ରାଜତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣୟନ କର ।
ଏକଛତ୍ରବାଦ ପ୍ରଣୟନ କର ।

Answer:
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ କ୍ଷୁଦ୍ରନାଟକ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାରର ବିଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ନିଜେ କରିବେ ।

Question 12.
କେଉଁ ପ୍ରକାରର ସରକାର ବା ସରକାରଙ୍କର କେଉଁ ରୂପକୁ ତୁମେ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୋଲି ଭାବୁଛ ?
Answer:
ଆମ ମତରେ ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର’ ହେଉଛି ସରକାରର ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ରୂପ ବା ବ୍ୟବସ୍ଥା । ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-
(i) ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଶାସନ : ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଶାସନ ଓ କ୍ଷମତାର ପ୍ରକୃତ ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ଜନସାଧାରଣ । ଜନସାଧାରଣ ବା ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧୁ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ସ୍ଵାଧୀନତା ଓ ସମାନତା : ଏକ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନଯାପନ କରିପାରିବେ । ସେମାନେ କ’ଣ କହିବେ, ପିନ୍ଧିବେ ବା ବିଶ୍ଵାସ କରିବେ ତାହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ ସ୍ଵାଧୀନତା ଥାଏ ।

(iii) ସରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନର କ୍ଷମତା : ଯଦି ସରକାର ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ଭୋଟ୍ ଦେଇ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ ।

(iv) ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା : ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ଲୋକଙ୍କ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନାଗରିକଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଯଦି ରାଜା ନିଜକୁ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଅଧ୍ୟାକାରୀ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ତେବେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ସେ କିପରି ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଶାସନ କରିବେ ?
Answer:

1. ଯଦି ରାଜା ନିଜକୁ ଦିବ୍ୟଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ (ଭଗବାନଙ୍କ ଦୂତ) ବୋଲି ଭାବିବେ, ତେବେ ସେ ଅହଙ୍କାରୀ ହୋଇଯିବେ ।
2. ସେ ନିଜର ସବୁ କାମକୁ ଠିକ୍ ବୋଲି ଭାବିବେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର କୌଣସି ପରାମର୍ଶ ଶୁଣିବେ ନାହିଁ ।
3. ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କଠୋର ଆଇନ ତିଆରି କରିବେ ।
4. ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରାଇ ଜୋରଜବରଦସ୍ତ ଶାସନ କରିବେ ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୁଖଦୁଃଖକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେବେ ନାହିଁ ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଆବ୍ରାହମ୍ ଲିଙ୍କନ କେଉଁ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ ?
Answer:
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା

Question 3.
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ହିସାବରେ କାହାକୁ ଧରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ

Question 3.
କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 4
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ

Question 5.
ଆମ ଦେଶରେ କେବେଠାରୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୫୦ ମସିହା

Question 6.
୧୯୭୧ ମସିହାଠାରୁ କେଉଁ ଦେଶର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ହାସଲ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡ

Question 7.
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କେତେ ବର୍ଷରେ ଥରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଚାରି ବର୍ଷ

Question 8.
ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୨୮ ମସିହା

Question 9.
କେଉଁ ଦେଶରେ ୧୯୬୫ ମସିହାଠାରୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା

Question 10.
ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସର୍ବ ପ୍ରଥମେ କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଇଂଲଣ୍ଡ

Question 11.
ଯେଉଁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ବାସ୍ତବ କ୍ଷମତା ହାସଲକରି ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି, ତାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 12.
ଆମେରିକାର ସଂସଦକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
କଂଗ୍ରେସ

Question 13.
ଭାରତରେ ଉଚ୍ଚ ସଦନ ଓ ନିମ୍ନ ସଦନ କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ରାଜ୍ୟସଭା, ଲୋକସଭା

Question 14.
ମହାଜନପଦ ମାନଙ୍କରେ କେଉଁମାନେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ?
Answer:
ରାଜା

Question 15.
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଶରଶଯ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ମହାଭାରତର କେଉଁ ପର୍ବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ଶାନ୍ତିପର୍ବ

Question 16.
ରାଜତନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣତଃ କେତେ ପ୍ରକାର ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ଦୁଇପ୍ରକାର – ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଏକ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କ୍ଷମତା କାହା ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା
(ଖ) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା
(ଗ) ନ୍ୟାୟପାଳିକା
(ଘ) ନଗରପାଳିକା
Answer:
(କ) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା

Question 2.
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ନିମ୍ନ ସଦନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ରାଜ୍ୟସଭା
(ଖ) ବିଧାନସଭା
(ଗ) ବିଧାନମଣ୍ଡଳ
(ଘ) ପ୍ରତିନିଧ୍ଵସଭା
Answer:
(ଘ) ପ୍ରତିନିଧ୍ଵସଭା

Question 3.
ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ବିଧାନ ପରିଷଦ
(ଖ) ବିଧାନସଭା
(ଗ) ସାଧାରଣ ସଭା
(ଘ) ରାଜ୍ୟସଭା
Answer:
(ଖ) ବିଧାନସଭା

Question 4.
ଭାରତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଲୋକସଭା ୬
(ଖ) ରାଜ୍ୟସଭା
(ଗ) ସଂସଦ
(ଘ) ବିଧାନ ପରିଷଦ
Answer:
(ଗ) ସଂସଦ

Question 5.
ଲିଚ୍ଛାବୀ ରାଜବଂଶ କେଉଁ ମହାଜନପଦରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ?
(କ) କ୍ରିଜି
(ଖ) ମଲ୍ଲ
(ଗ) କୋଶାୟୀ
(ଘ) ବଙ୍ଗ
Answer:
(କ) କ୍ରିଜି

Question 6.
ବିଦ୍ଵାନ କଲ୍‌ହତା କେଉଁ ପୁସ୍ତକରେ କାଶ୍ମୀର ଇତିହାସ ବର୍ଣନା କରିଥିଲେ ?
(କ) ରାଜତରଙ୍ଗିଣୀ
(ଖ) ସୌଦାମିନୀ
(ଗ) ଭୂସ୍ୱର୍ଗ
(ଘ) ଚନ୍ଦ୍ରାବତୀ
Answer:
(କ) ରାଜତରଙ୍ଗିଣୀ

Question 7.
ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କେଉଁ ଦେଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ?
(କ) ଇଟାଲୀ
(ଖ) ଫ୍ରାନ୍ସ
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ
(ଘ) ବ୍ରିଟେନ୍
Answer:
(ଘ) ବ୍ରିଟେନ୍

Question 8.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଭାଟିକାନ୍ ସିଟିରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳିତ ?
(କ) ଧର୍ମତନ୍ତ
(ଖ) ରାଜତନ୍ତ୍ର
(ଗ) ଏକଛତ୍ରବାଦ
(ଘ) ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର
Answer:
(କ) ଧର୍ମତନ୍ତ

Question 9.
ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟ୍‌ଲର୍ କେଉଁ ଦେଶର ଚାନ୍ସେଲର୍ ଥିଲେ ?
(କ) ଇଟାଲୀ
(ଖ) ରୋମ୍
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ
(ଘ) ଫ୍ରାନ୍ସ
Answer:
(ଗ) ଜର୍ମାନୀ

Question 10.
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି କିଏ ଥିଲେ ?
(କ) ବେନିତୋ ମୁସୋଲିନ୍
(ଖ) ହିଣ୍ଡେନବର୍ଗ
(ଗ) ଚର୍ଚ୍ଚିଲ
(ଘ) ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲର
Answer:
(ଘ) ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲର

Question 11.
ଇଦି ଅମିନ କେଉଁ ଦେଶର ଜଣେ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକ ଥିଲେ ?
(କ) ବୋସନିଆ
(ଖ) ଉଗାଣ୍ଡା
(ଗ) ରୋଡ଼େସିଆ
(ଘ) ନାଇଜେରିଆ
Answer:
(ଖ) ଉଗାଣ୍ଡା

Question 12.
ଯେତେବେଳେ ରାଜନେତା ଏବଂ ଧନୀ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଏକ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଶାସନରେ ଅତ୍ୟଧ୍ଵ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ଶାସନ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ରାଜତନ୍ତ୍ର
(ଖ) ଅଭିଯାନତନ୍ତ୍ର
(ଗ) ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର
(ଘ) ଧର୍ମତନ୍ତ
Answer:
(ଗ) ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର

ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

Question 1.
________ ସରକାର ଦେଶର ଧର୍ମ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କ ନିୟମ ଦ୍ଵାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ ।
(ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର, ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର)
Answer:
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର

Question 2.
୧୯୩୪ ମସିହାରେ ___________ ଦେଶରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
(ଇଟାଲୀ, ଜର୍ମାନୀ, ଋଷ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ)
Answer:
ଜର୍ମାନୀ

Question 3.
ଇଦି ଅମିନ ____________ ଦେଶର ଜଣେ ସାମରିକ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସକ ଥିଲେ ।
(ରୁମାନିଆ, ଭିଏତନାମ, ନାମିବିଆ, ଉଗାଣ୍ଡା)
Answer:
ଉଗାଣ୍ଡା

Question 4.
‘ଅଲିଗାକି’ ଶବ୍ଦଟି ମୂଳ ____________ ଶବ୍ଦରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା । (ଲାଟିନ୍, ଗ୍ରୀକ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଚାଇନିଜ୍)
Answer:
ଗ୍ରୀକ୍

Question 5.
___________ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧିକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ । (ଗୋଷ୍ଠୀତନ୍ତ୍ର, ନିରଙ୍କୁଶ ରାଜତନ୍ତ୍ର, ଏକଛତ୍ରବାଦ, ଗଣତନ୍ତ୍ର)
Answer:
ଗଣତନ୍ତ୍ର

Question 6.
ଭାରତରେ _____________ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି । (ସଂସଦୀୟ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ, ଧର୍ମତାନ୍ତ୍ରିକ, ରାଜତାନ୍ତ୍ରିକ)
Answer:
ସଂସଦୀୟ

Question 7.
ସରକାର କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ତାହା ________________ ପୁସ୍ତକରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଥାଏ ।
(ଲାଲତଥ୍ୟ ପୁସ୍ତକ, ସମ୍ବିଧାନ, ଧର୍ମପୁସ୍ତକ, ପାଣ୍ଡୁଲିପି)
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ

Question 8.
କେତେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶକୁ ଭିତ୍ତି କରି ____________ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
(ସରକାର, ରାଜତନ୍ତ୍ର, ସଂସଦ, ବିଧାନସଭା)
Answer:
ସରକାର

Question 9.
ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ଭାରତୀୟମାନେ __________ ମସିହାରେ ହାସଲ କରିଥିଲେ । (୧୯୪୭, ୧୯୫୦, ୧୯୪୮, ୧୯୪୯)
Answer:
୧୯୫୦

Question 10.
ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଇଂଲଣ୍ଡରେ __________ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
(୧୯୨୭, ୧୯୩୦, ୧୯୪୭, ୧୯୨୮)
Answer:
୧୯୨୮

Question 11.
୨୦୦୮ ମସିହାରେ _________________ ଦେଶରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
(କେନିଆ, ନେପାଳ, ଭାରତ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା)
Answer:
ନେପାଳ

Question 12.
ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସର୍ବପ୍ରଥମେ __________________ଦେଶରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । (ଇଂଲଣ୍ଡ, ଆମେରିକା, ଗ୍ରୀସ୍, ତୁର୍କୀ)
Answer:
ଇଂଲଣ୍ଡ

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ (ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ)
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା	୨୦୦୮ ମସିହା
ଭାରତ	୧୯୪୯ ମସିହା
ନେପାଳ	୧୮୪୮ ମସିହା
ଜର୍ମାନୀ	୧୭୮୭ ମସିହା
ସ୍ବିଜରଲାଣ୍ଡ	୧୯୪୭ ମସିହା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ (ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ)
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା	୧୭୮୭ ମସିହା
ଭାରତ	୧୯୪୭ମସିହା
ନେପାଳ	୨୦୦୮ ମସିହା
ଜର୍ମାନୀ	୧୯୪୯ ମସିହା
ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡ	୧୮୪୮ ମସିହା

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ରାଜ୍ୟସଭା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଲୋକସଭା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
ନିମ୍ନ ସଦନ	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ଉଚ୍ଚ ସଦନ	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା
ନିମ୍ନ ସଦନ	ଲୋକସଭା
ଉଚ୍ଚ ସଦନ	ରାଜ୍ୟସଭା

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ସମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ।	ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର	ରାଜା ନାମକୁ ମାତ୍ର ଶାସନକର୍ତ୍ତା
ଏକଛତ୍ରବାଦ	ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
ଗଣତନ୍ତ୍ର	ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ରାଜାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ
ସମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର	ରାଜା ନାମକୁ ମାତ୍ର ଶାସନକର୍ତ୍ତା
ଧର୍ମତନ୍ତ୍ର	ଧାର୍ମିକ ନେତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ
ଏକଛତ୍ରବାଦ	ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ହାତରେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଥାଏ
ଗଣତନ୍ତ୍ର	ସମସ୍ତଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତା ଥାଏ

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	କେନିଆରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା
୧୯୨୧ ମସିହା	ଭାରତରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା
୧୯୩୩ ମସିହା	ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି
୧୯୪୫ ମସିହା	ହିଟ୍‌ଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ହେବା
୧୯୬୪ ମସିହା	ସ୍ଵିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	ଭାରତରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା
୧୯୨୧ ମସିହା	ସ୍ଵିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବା
୧୯୩୩ ମସିହା	ହିଟ୍‌ଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର ହେବା
୧୯୪୫ ମସିହା	ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧର ପରିସମାପ୍ତି
୧୯୬୪ ମସିହା	କେନିଆରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସାଧାରଣ ଭାବରେ ‘ଗଣତନ୍ତ୍ର’ କହିଲେ ତୁମେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

1. ଗଣତନ୍ତ୍ର କହିଲେ ଆମେ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ ।
2. ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କ୍ଷମତା ଓ କର୍ତ୍ତୃତ୍ଵର ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ସେ ଦେଶର ଜନସାଧାରଣ ।

Question 2.
ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର କାହାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ଯମରେ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଏଥିରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 3.
ସରକାର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. କେତେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶକୁ ଭିତ୍ତି କରି ସରକାର ଗଠନ କରାଯାଇଥାଏ ।
2.  ଏଥୁରେ ସରକାର ସମସ୍ତଙ୍କ ସମାନତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି କାମନା କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କାମ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ?
Answer:

1. ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
2. ସରକାର ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥାଏ ।

Question 5.
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର କ’ଣ ? ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି ?
Answer:

1. ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଦେଶର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ମସ୍ତ ନୀତି, ନିୟମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ।
2. ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଵିଜରଲାଣ୍ଡରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଅଛି ।

Question 6.
ତୁମେ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ କି ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ହାସଲ କରିଛ ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ଦେଶର ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ବା ସଂସଦର ଭୂମିକା ମୁଖ୍ୟ ବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଇଥାଏ ।
2. ଏହି ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଇଂଲଣ୍ଡରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଜନନୀ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 7.
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାମ କ’ଣ ? ଭାରତ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

1. ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କର ଏକ ଅଙ୍ଗ ଯାହା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ହୋଇଥାଏ ।
2. ଭାରତରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାକୁ ସଂସଦ କୁହାଯାଉଥିଲାବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ନାମ କଂଗ୍ରେସ ଅଟେ ।

Question 8.
ଜର୍ମାନୀର ଆଡ଼ଲଫ୍ ହିଟଲରଙ୍କୁ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ଆଡ଼ଲଫ ହିଟଲର ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସସେଲର ହୋଇଥିଲେ ।
2. ଚାନ୍ସେଲର ହେବାପରେ ସେ ଏପରି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଦୂର କରିଥିଲା । ସେ ୟୁହୁଦୀ, ରୋମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅନେକ ଲୋକଙ୍କରୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ସେ ଜର୍ମାନୀରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ଚଳାଇଥିଲେ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଶାସକର ତିନିଗୋଟି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଶାସକ ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ବାହ୍ୟ ଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରୁ ରାଜ୍ୟଟିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଟି ହେଉଛି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଇନ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ପାଳନ କରିବା ।
3. ତୃତୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଟି ହେଲା ପ୍ରଜାମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ବା କଲ୍ୟାଣ କରିବା ।

Question 2.
ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ବର୍ଣ୍ଣନା ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା କି ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି ?
Answer:

1. ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆବ୍ରାହମ୍ ଲିଙ୍କନ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଏକ ମାର୍ମିକ ସଂଜ୍ଞା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
2. ତାଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ‘‘ସରକାର ହେଉଛନ୍ତି ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ”’ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।
3. ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଉକ୍ତିଟିର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି ।

Question 3.
ପ୍ରାଦେଶିକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କେଉଁ ପ୍ରକାର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାଦେଶିକ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ, ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଆମେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ନେଇପାରିବା ।

(ii) ଓଡ଼ିଶାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ଭାବରେ ବିଧାନସଭା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ସଦସ୍ୟ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ସେମାନେ ଶାସନଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବା ବିଧାନସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥା’ନ୍ତି ଓ ବିଧାନ ସଭାର ଆସ୍ଥା ହରାଇଲେ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଉଚ୍ଚ ସଦନ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ଏହା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
Answer:

1. ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ଦୁଇଟି ଗୃହ ଥାଏ, ଯଥା- ଲୋକସଭା ବା ନିମ୍ନ ସଦନ ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ବା ଉଚ୍ଚ ସଦନ ।
2. କେତେକ ରାଜ୍ୟରେ ଦ୍ଵିସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ବିଧାନ ମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ ।
3. ଏହାର ଉଚ୍ଚ ସଦନକୁ ବିଧାନ ପରିଷଦ ଓ ନିମ୍ନ ସଦନକୁ ବିଧାନସଭା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କେବଳ ବିଧାନସଭା ରହିଛି ।

Question 5.
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ରହିଥାଏ । ସେହିସବୁ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଭିଭିକ ଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(ii) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଥିବା ସମସ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ଦୁର୍ନୀତି, ସମ୍ପଭିର ଅସମାନତା, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂସ୍ଥା ଉପରେ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଅତ୍ୟଧ୍ଵକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସ୍ଵାଧୀନତା ଅବକ୍ଷୟ ଇତ୍ୟାଦି ମୁଖ୍ୟ ।

(iii) ସୂଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ହେରଫେର ଭଳି ଅନ୍ୟ କେତେକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆଦର୍ଶ ହାସଲ କରିବାରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମ ଜୀବନରେ ସରକାର ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ସରକାର ଆମ ଜୀବନରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ ଯଥା- ସମାଜରେ ଶାନ୍ତି ଶୃଙ୍ଖଳା ବଜାୟ ରଖୁବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶାନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଓ ନିରାପତ୍ତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ।

(ii) ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖୁବା ସହ ଜାତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରତି ଯବାନ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇବା ସହ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭଳି ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାଏ ।

(iv) ଲୋକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କର ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସତତ ଚେଷ୍ଟିତ ଥାଏ ।

(v) ସରକାରଙ୍କୁ ଅଧିକ ପାରଦର୍ଶିତା ହାସଲ କରିବାକୁ ହେଲେ ଲୋକମାନଙ୍କର ସହଯୋଗ ଏକାନ୍ତ କାମ୍ୟ । ଜନସହଯୋଗ ଓ ଜନଭାଗୀଦାରୀଦ୍ଵାରା ସରକାର ମଜବୁତ୍ ହୋଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭାରତରେ କିପରି ସୁଚାରୁରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି, ତାହାର ଏକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତରେ ପ୍ରତିନିଧୂମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆସୁଅଛି । ପ୍ରଥମତଃ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସେମାନଙ୍କର ମନ ପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ଏହି ପ୍ରକାର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକମାନେ ସିଧାସଳଖ ଶାସନ କରନ୍ତି ନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସରକାର ସର୍ବଦା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଥାଆନ୍ତି ।

(iii) ନିର୍ବାଚନ ହେଉଛି ପ୍ରତିନିଧୁମୂଳକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ ।

(iv) ତେଣୁ ଏକ ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଥାଏ । ପୁନର୍ବାର ନୂତନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚୟନ କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଭାରତରେ ପ୍ରତି ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ଥରେ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଉଥିଲାବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ପ୍ରତି ଚାରି ବର୍ଷରେ ଥରେ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 3.
ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଯେଉଁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ବାସ୍ତବ ବା ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତା ଉପଲବ୍ଧ କରି ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥା’ନ୍ତି ତାହାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ ।

(ii) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନାଗରିକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭାର ସଦସ୍ୟ ନଥା’ନ୍ତି, ତେଣୁ ନିଜ ଶାସନଗତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ବା ସଂସଦର ବିଶ୍ୱାସଭାଜନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ନଥାଏ ।

(iii) ଏହି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରଚଳିତ ହେଉଛି ।

(iv) ଭାରତରେ ଯଦିଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପଦବୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ କିନ୍ତୁ ସେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ନୁହଁନ୍ତି ।

(v) ବରଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ଥ‌ିବା ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦର ପରାମର୍ଶରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶାସନ ପରିଚାଳନା କରିଥା’ନ୍ତି । ଅର୍ଥାତ ସେ ଭାରତର ବାସ୍ତବ ଶାସକ ନୁହଁନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସେ ଦେଶର ବାସ୍ତବ ଶାସକ ଅଟନ୍ତି ।

Question 4.
ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କେଉଁଠି ଓ କିପରି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି, ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ବା ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି ।

(ii) ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜା କିମ୍ବା ରାଣୀ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର କେବଳ ନାମକୁମାତ୍ର କ୍ଷମତା ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କ୍ଷମତାଟି ସଂସଦ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ ।

(iii) ଦେଶର ସମସ୍ତ ଆଇନ ନିର୍ବାଚିତ ସଂସଦଦ୍ଵାରା ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଏ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା କ୍ଷମତା ପ୍ରଧାମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ଵରେ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦଦ୍ଵାରା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ତେଣୁ ବ୍ରିଟେନ୍‌ରେ ଜଣେ ରାଜା ଥିଲା ସତ୍ତ୍ବେ, ପ୍ରକୃତପକ୍ଷେ ଏହା ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ।

(v) ଏହି ପ୍ରକାରର ରାଜତନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ରାଜତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ସେ ଦେଶର ସମ୍ବିଧାନ ଦ୍ଵାରା ସ୍ଵୀକୃତ ହୋଇଅଛି ।

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 9 Methods of Separation in Everyday Life Notes can make exam preparation more effective.

Methods of Separation in Everyday Life Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 9 Notes

• A mixture is formed when two or more substances are mixed in such a way that they retain their individual properties.
• For example, air (a mixture of gases), seawater (a mixture of salt, water and other substances dissolved in water), and soil (a mixture of sand, broken rocks, microorganisms, etc.).
• Since the individual components of a mixture are only physically mixed, they do not form any new substance.
  

Hence, the mixtures can be separated into their individual components via physical methods.

Methods of Separating Mixtures

• Methods of separating involve sorting and removing different components of a mixture.
• The method used for separating the components of a given mixture depends on the physical properties, such as shape, size, weight, and magnetic nature of its individual components.

Handpicking

• The method of handpicking is used to separate the components of a solid- solid mixture having differences in size, colour, and shape.
• In this method, the components to be separated are picked up by hand.
• For example, small stones from wheat grains, rice, or lentils.
• This method of separation is effective when the components of a mixture to be separated are large enough in size to be seen clearly.
• They should also be present in small amounts within the mixture.
  

Threshing

• The method of threshing is used to separate grains from the harvested stalks.
• In this method, the harvested stalks are beaten on a large wooden log, resulting in the separation of grains from the stalks.
  

Winnowing

• The method of winnowing is used to separate components of a mixture that have differences in their weights.
• By this process, lighter components, e.g., husk, are separated from the heavier ones, e.g. grains, using moving air or wind.
• In this method of separation, the solid-solid mixture is dropped from a height, where the heavier components drop down forming a heap on the ground, while the lighter components are carried away by the blowing air.
  

Sieving

• The method of sieving is used to separate the components of a solid-solid mixture based on differences in their sizes.
• It is done using a sieve, which is a utensil with a steel or plastic mesh inside a frame.
• In this method, a sieve with holes of a certain size allows smaller particles to pass through, while larger particles remain on the sieve, n
• For example, wheat bran or small stones can be separated from fine wheat flour by sieving.
• Here, the small holes in the sieve allow fine wheat flour to pass through, and larger stones or wheat bran are left behind on the sieve.
  

Evaporation

• The method of evaporation is used to obtain soluble solids from their solutions.
• In this method, liquid turns into vapour and the soluble solids present in the mixture are left behind.
• This method is used to obtain salt from seawater.
  

To obtain both the soluble solid and liquid from a solid-liquid mixture, distillation process is used. In this process, liquid is evaporated from the mixture kept in a container, and the evaporated liquid can then be condensed back in a separate container, while the soluble solid remains at the bottom of the first container.

Sedimentation and Decantation

• Sedimentation-decantation method can be used to separate:
  • a mixture of an insoluble solid (heavier than liquid) and a liquid.
  • a mixture of two immiscible liquids.
• In this method, the heavier components of a mixture settle at the bottom, when left undisturbed for some time, which is called sedimentation.
• Whereas, the process of separating the liquid from the insoluble solids by carefully pouring out the top layer without disturbing the lower layer is called decantation.
• For example, the separation of water from rice and pulses while washing.
• When a mixture containing two immiscible liquids is allowed to stand for some time, the heavier component forms the bottom layer, while the lighter component forms the top layer. The lighter component that forms the top layer can then be separated by decantation.
  

Filtration

• The method of filtration is used to separate insoluble solids (lighter or heavier than the liquid) from their mixtures.
• In this method, filter paper with small, fine holes is used, n When the mixture is passed through a filter paper, liquid can pass through it to form a filtrate, while insoluble solids, such as chalk powder or mud particles, remain on the filter paper as residue.
  

Churning

• The method of churning is used for obtaining butter from curd. In this process, butter, being lighter, floats at the top, while the buttermilk is left behind.
• Nowadays, a blender is used to prepare butter milk. It can churn curd to separate the buttermilk.
  

Magnetic Separation

• In this method of separation, a magnetic substance is separated from a non¬magnetic substance. This is done using a magnet.
• For example, the separation of iron filings from a mixture containing iron filings and sand.
• When a magnet is brought closer to the mixture, the iron filings, being magnetic, are attracted to the magnet, and the sand, being non-magnetic, remains unaffected.
  

Pure Substances
These are made up of only one type of particles.
Examples: Sugar, water, etc.

Impure Substances Or Mixtures
These are made up of two or more types of particles mixed together.
Examples: Air, seawater, etc.

Seperation

Separation of Solid-Solid Mixtures

• Handpicking: Components to be separated are picked up by hand.
• Threshing: Separation of grains from stalks by beating them on hard surfaces.
• Winnowing: Separation of heavier and lighter components of a mixture by wind or by blowing air.
• Seiving: Separation of solid components of a solid- solid mixture which differ in their sizes using a sieve.
• Magnetic Separation : Separation of magnetic materials from non-magnetic materials by using a magnet.

Separation of Solid-Liquid Mixtures
Separation of Insoluble Solids from Liquids

• Sedimentation: Settling down of heavier insoluble solid particles (sediments) of a solid-liquid mixture at the bottom of a container.
• Decantation: Separation of liquid from the insoluble solid by pouring off the liquid while leaving the sediments behind.
• Filtration: Separation of insoluble solid components from a liquid by using a filter.

Separation of Soluble Solids from Liquids

• Evaporation: Separation of soluble solid from a solid-liquid mixture by converting liquid into its vapour.
• Distillation: Separation of the liquid from the solution by evaporation followed by condensation of the vapour.
• Churning: Separation of butter from curd using a churner.

Students can include Class 7 Curiosity Extra Questions and Class 7 Science Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Extra Question Answer in their daily self-study routine.

Class 7 Science Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Extra Questions

Class 7 Science Chapter 6 Extra Questions on Adolescence: A Stage of Growth and Change

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Very Short Question Answer

Question 1.
Which of the following food groups would be a better choice for adolescents and why?
(i) Rice, sweets, pulses
(ii) Leafy vegetables, rice, pulses, and dry fruits
Answer:
(ii) Leafy vegetables, rice, pulses, and dry fruits are better as they provide a balanced mix of important nutrients and energy essential for growth and development during adolescence.

Question 2.
How does an adolescent experience emotional changes?
Answer:
Adolescents become more self-aware, develop stronger feelings, compassion, and may experience mood swings. They begin to understand responsibility, social behaviour, and engage themselves in varied activities.

Question 3.
Mention any two features each that are seen in boys and girls each to distinguish them from each other at puberty.
Answer:
Two features observed in boys during puberty are:

• Growth of facial hair, and chest and back hair in some
• Voice becomes hoarse
• Growth of voice box, visible as the Adam’s apple
• Broadening of shoulders

Two features observed in girls during puberty are:

• Development of breasts
• Widening of hips

Question 4.
Aditi, a teenager, has been feeling tired and low on energy lately. After a check-up, her doctor advised her to improve her eating habits by following a balanced diet. Why is a balanced diet important during adolescence, and what should it include?
Answer:
Adolescence is a time of rapid growth and development. Hence, a healthy, balanced diet is crucial to ensure the body receives proper nutrients during this phase. A balanced diet includes carbohydrates, proteins, fats, vitamins, and minerals, along with sufficient roughage and water intake.

Question 5.
In a group discussion, Jai said that during adolescence physical changes are more commonly observed in boys, while emotional changes occur mainly in girls. Do you think Jai is correct? If not, explain your answer.
Answer:
No, Jai is not correct because both boys and girls experience physical, emotional, and behavioural changes during adolescence.

Question 6.
Give a suitable word for each of the following statements.
(i) The disease that is caused by the deficiency of iron and vitamin B12.
(ii) The excessive or improper use of addictive substances.
(iii) It marks the beginning of reproductive period.
(iv) Chemicals which control changes at adolescence stage.
Answer:
(i) Anaemia
(ii) Substance abuse
(iii) Puberty
(iv) Hormones

Question 7.
Aman and Shweta noticed increased sweating and occasional body odour after sports class. Feeling concerned, they asked their PT teacher, “Why is personal hygiene important during adolescence?”
Answer:

• Increased sweat and oil production can lead to skin problems like acne.
• Menstruating girls need to maintain hygiene to prevent infections.

Question 8.
Name one government scheme that promotes menstrual hygiene. Also mention some state-level initiatives to provide free sanitary pads.
Answer:
Menstrual Hygiene Scheme (MHS). Under this scheme, sanitary pads are provided either free of cost or at a reduced rate. States like Tamil Nadu and Odisha provide free sanitary napkins to girls.

Question 9.
After receiving hurtful and upsetting messages online, Mahi felt confused and emotionally disturbed. Identify this issue and suggest whom Mahi can talk to for support and guidance.
Answer:
Mahi experienced cyberbullying. It involves the use of digital devices such as phones or computers to harass others by sending misleading messages, spreading false rumours, or sharing personal information without consent. Mahi should talk to trusted elders, such as a parent or a teacher.

Question 10.
Anamika feels tired and stressed due to long hours of study and lack of exercise. Her elder brother suggests that she should practise yoga and do regular exercise. Anamika wonders how these activities can help her maintain good mental and physical health. Can you explain?
Answer:
Regular physical activities and yoga help keep the body fit by improving strength, stamina, and flexibility. They help reduce stress and anxiety by calming the mind and improving mood. Together, they also improve concentration and overall mental well-being.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Short Question Answer

Question 1.
Name an important internal change experienced by girls during adolescence. What does it indicate? Is this change permanent throughout life?

• An important internal change experienced by girls during adolescence is the onset of the menstrual cycle, also known as menstruation or having a ‘period’.
• This indicates that the girl’s body is now capable of reproduction, and it is one of the signs of a good reproductive health.
• No, menstruation stops naturally, marking the end of a woman’s reproductive capability by the age of 45 to 55.

Question 2.
(i) Why should adolescents avoid comparing themselves with others?
(ii) Mention two ways in which adolescents can handle stress positively.
Answer:
(i) Adolescents should avoid comparing themselves with others because it can lead to unnecessary stress, low self-esteem, and anxiety. Every individual grows and develops at their own pace.

(ii)

• Talk to a trusted elder, friend or teacher about their feelings.
• Engage in hobbies like reading, drawing, music, dance, or sports.

Question 3.
Sameer has started noticing physical changes in his body and is curious about puberty. How would you explain what is puberty, and also mention the main change that occurs during this stage of development?
Answer:
Puberty is the stage during which an individual undergoes external and internal changes to develop into adults. The human body experiences various transformations during adolescence, which mark the beginning of puberty. The most significant change marking puberty is that boys and girls become capable of reproduction.

Question 4.
Given in the next page are certain food items required for proper nourishment of adolescents. Name the nutrients present in the food items and write their functions.

Answer:

Food items	Major nutrients	Functions
Pulses and nuts	Proteins	Growth, repair of body parts
Oranges and Amla	Vitamin C and iron	Formation of blood, keep the body healthy
Sugar, Roti	Carbohydrates	Provide energy
Oils	Fats and Vitamin E	Provide energy, maintain healthy skin
Vegetables	Vitamins and minerals, roughage	Keep the body healthy and disease-free

Question 5.
(i) The school counsellor was taking a session on adolescent issues. Sameer, a Grade 7 student, had a friend struggling with addiction. Feeling worried, he asked the teacher the following questions:
(a) What is substance abuse?
(b) How does it affect one’s health?
(ii) Name the harmful substances that should be avoided.
Answer:
(i) (a) The use of harmful substances for nonmedical purposes regularly, leading to addiction, is called substance abuse.
(b) These substances are harmful to our physical and mental health. Using these substances can cause serious health problems such as breathing difficulties, memory loss and damage to the lungs.

(ii) Tobacco, gutka, beedi, cigarettes, alcohol, and illegal drugs

Question 6.
Ved has observed that during the school’s morning assembly, students regularly perform yoga together. Later, during the games period, the teacher encouraged all students to actively participate in sports and games of their choice. Based on these observations, list any three benefits of regular physical activities for adolescents.
Answer:

• Keep the body and mind healthy and active
• Improve stamina and help maintain a healthy body weight
• Enhance mood and reduce stress levels
• Build strength and overall fitness

Question 7.
Adolescents sometimes feel pressured by friends to try harmful substances like tobacco, beedi, alcohol, or illegal drugs.
(i) How can peer pressure influence adolescents to consume such harmful substances?
(ii) Suggest two ways to avoid or overcome such peer pressure.
Answer:
(i) Peer pressure can influence adolescents to try harmful and addictive substances, such as tobacco or alcohol, to gain approval or acceptance from their peer group.
(ii)

• Say ‘No’ confidently.
• Choose friends wisely and spend time with people who encourage healthy habits.
• Seek help from family, teachers, and trusted friends.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Long Question Answer

Question 1.
(i) Disha was told to prepare a poster on physical changes in girls during puberty. Help her list these changes.
(ii) What voice changes happen in boys and girls during adolescence?
Answer:
(i) The changes in girls during puberty are:

• Development of breasts
• Widening of hips
• Growth of hair under armpits and in the pubic region

(ii) Boys: Voice becomes deep and hoarse due to the growth of the voice box.
Girls: The voice box also grows in adolescent girls, but it is less prominent than boys, leading to minimal change in voice.

Question 2.
(i) Name the government initiatives to promote menstrual hygiene.
(ii) Under which scheme are biodegradable sanitary pads provided? [Knowledge-based Skill]
Answer:
(i) To support menstrual hygiene, the government has introduced several initiatives like:

• Menstrual Hygiene Scheme (MHS)
• Rashtriya Kishor Swasthya Karyakram (RKSK)
• Suvidha Sanitary Napkin Initiative
• State-level Initiatives (e.g., Shuchi Scheme in Karnataka)

(ii) Under Suvidha Sanitary Napkin Initiative, biodegradable sanitary pads are provided at affordable prices through Jan Aushadhi Kendras.

Question 3.
(i) Ritu heard about the terms adolescence and puberty and wondered if they mean the same. How would you explain her the difference between both the terms?
(ii) Why does adolescence starts at different ages for different people?
(iii) Ritu also learnt about hormones in class. What are hormones, and do they influence adolescence?
Answer:

Adolescence	Puberty
It is the period of life between childhood and adulthood.	Puberty is the stage, within adolescence, in which an adolescent reaches reproductive maturity.
It refers to physical, internal, emotional, social, and behavioural changes.	It refers to internal and external changes that indicate reproductive maturity.

(ii) Adolescence varies from person to person depending upon various factors such as early life experience, nutrition, etc.
(iii) Hormones are the chemical messengers produced by the body.

• Yes, hormones influence growth and development of body during adolescence.

Question 4.
(i) “Menstrual hygiene and healthy sanitary habits are important for adolescent girls.” Comment.
(ii)What problems can arise if proper menstrual hygiene and healthy sanitary habits are not followed during menstruation?
Answer:
Maintaining hygiene prevents infections and irritation in the pubic region.

• Always use clean sanitary pad or reusable cloth pads.
• Dispose the used sanitary pads properly by wrapping them in newspaper and placing them inside a dustbin to promote community health and environmental cleanliness.
• Never flush sanitary pads in the toilet.
• Wash hands with soap after changing pads.

(ii) If proper menstrual hygiene and healthy sanitary habits are not followed, it can lead to infections of the reproductive and urinary tract, along with skin irritation and foul odour. In severe cases, these infections may cause discomfort and long-term health problems.

Question 5.
During a school health checkup, Arya was diagnosed as underweight. Arya spoke to the nurse and asked the following questions:
(i) What is the role of nutrition during adolescence?
(ii) What are the nutrients essential during adolescence?
(iii) What else should we do to stay healthy besides having a balanced diet? [Critical Thinking Skill]
Answer:
(i) Proper nutrition during adolescence supports growth and development of both the mind and body. Adolescents require a balanced diet rich in essential nutrients to fuel their bodies through this period of change.

(ii) The nutrients essential during adolescence, along with adequate water intake and roughage are:

• Carbohydrates
• Fats
• Proteins
• Vitamins and Minerals

(iii) Regular physical activity is also important to stay healthy, along with a balanced diet during adolescence. These activities keep the body and mind fit and healthy, build up stamina and also function as a mood booster.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Case Based Questions

Read the following passages and answer the questions that follow:

Question 1.
Aryan and Riya, both 13-years-old, noticed that they were growing taller much faster than the previous year. Aryan observed that his voice had started cracking during conversations. Their science teacher explained that this is normal during adolescence and that they should not worry about these changes.

(i) Explain the term adolescence.
Answer:
The stage of life when the body undergoes changes that lead to reproductive maturity is called adolescence.

(ii) Name one factor, other than hormones that affects growth during adolescence.
Answer:
A nutritious diet is necessary to support growth and development during this stage.

(iii) Why does the voice change during adolescence? Is the change in voice the same in boys and girls?
Answer:

• Voice changes because of the growth of the voice box during puberty.
• No, the Adam’s apple is more prominent in boys, causing a deeper voice, while in girls, the change is minimal.

OR

(iii) Write any two common physical changes that will be experienced by Aryan and Riya during adolescence.
Answer:
Two common changes in boys and girls during adolescence are:

• Growth of hair in the armpits
• Increase in height

Question 2.
Daksh’s cousin, Arnav, who is in Grade 7, has started grooming himself and behaving differently. Daksh also observes changes in his attitude and realised that he may be influenced by the wrong peer group. Daksh understands that his cousin is going through adolescence and feels confused about how to manage this phase of life.

(i) Adolescence is a stage when teenagers want to develop/gain:
(a) Physical strength
(b) Identity and independence
(c) Intelligence
(d) All of the above
Answer:
(d) All of the above

(ii) Behavioural changes during adolescence are mainly due to:
(a) Ageing
(b) Lack of discipline
(c) Hormonal changes
(d) Physical changes
Answer:
(c) Hormonal changes

(iii) How does excessive use of social media platforms influence adolescents?
Answer:
Social media platforms influence adolescents by shaping their thoughts, behaviour, peer opinions, and online trends. Excessive use can affect their confidence, studies, and real-life relationships if not used responsibly.

OR

(iii) Suggest two ways in which family members can support adolescents during this phase of life.
Answer:
Family members can support adolescents by:

• Listening patiently and giving them a chance to share their feelings without scolding or judging them.
• Providing guidance and encouraging healthy habits and respectful communication in them.

Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Picture Based Questions

Observe the given pictures and answer the questions that follow:

Question 1.
A teenager is looking at himself in the mirror and notices pimples on his face.
(i) Which stage of life is the boy likely going through?
Answer:
Adolescence

(ii) Acne is an example of which type of change?
(a) Physical change
(b) Change in reproductive capabilities
(c) Emotional change
(d) Behavioural change
Answer:
(a) Physical change

(iii) What changes in the body cause the appearance of pimples during this stage?
Answer:
Pimples appear during adolescence due to hormonal changes and an increase in oily secretions from the skin, which clog pores and lead to infections.

OR

(iii) Suggest some hygiene practices that can help reduce acne.
Answer:
Avoid squeezing pimples:

• Avoid touching your face with dirty hands
• Drink plenty of water
• Wash your face with a gentle cleanser

Question 2.
(i) Identify the physical change shown in the picture.

Answer:
An increase in height (rapid growth) during adolescence.

(ii) What do we call the period when secondary sexual characteristics begin to appear in boys and girls?
Answer:
Puberty

(iii) State whether these changes are uniform in all individuals.
Answer:
No, these changes are not uniform in all individuals. It occurs at different ages and at different rates in different people.

OR

(iii) Mention any two other physical changes observed only in boys during adolescence.
Answer:
Two other physical changes observed in boys during adolescence are:

• Deepening of voice
• Growth of facial hair (beard and moustache)

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Activity Based Questions

Read the following activities and answer the questions that follow:

Question 1.
To create awareness about cybercrime among students, Meena, a science teacher, planned an activity. She divided the class into two groups and assigned different tasks to each group.

• Group A was asked to collect information from newspapers and news channels about the types of cybercrimes that people face nowadays.
• Group B was instructed to explore reliable websites to find out the common types of cybercrimes and the safety measures that can be taken to prevent them.

After collecting the data, each group prepared a table to present their findings to the class.

Source	Types of Cybercrime
Newspaper and news channels	Cyberbullying
	Cyberstalking
Trusted Websites	Online fraud (financial scams)
	Digital harassment
	Identity theft

(i) What is cyberbullying?
Answer:
Use of digital devices such as phones, computers, or online platforms to harass others by sending misleading messages, spreading false rumours, or sharing personal information without consent is called cyberbullying.
OR
(i) How can sharing a password on online platforms with a stranger be harmful?
Answer:
Sharing an account password with a stranger is harmful because the person may misuse the account, change important settings, access or share personal information, or even lock the user out of the account.

(ii) Chirag is facing cyber harassment. Which of the following is the most appropriate action he should take in this situation?
(a) Ignore the messages
(b) Inform a trusted adult, such as a parent or teacher, and seek help
(c) Reply to the harasser with rude or hurtful messages
(d) Isolate himself and stop socialising
Answer:
(b) Inform a trusted adult, such as a parent or a teacher, and seek help.

(iii) Which of the following is a safe online practice?
(a) Sharing location with virtual friends
(b) Clicking on unknown links
(c) Keeping personal information private
(d) Accepting friend requests from strangers
Answer:
(c) Personal information should be kept private as it can be misused by strangers to harm an individual, leading to cyber harassment or cyberbullying.

Question 2.
Observe the chart and graph given below carefully and answer the following questions.

(i) Which of the line represents the height of boys?
Answer:
The dashed line represents the beight of boys.

(ii) Which line represents the height of girls?
Answer:
The solid line represents the height of girls.

(iii) What is the difference between the pattern of increase in the height of boys and girls?
Answer:
At the onset of puberty, girls grow faster in height than boys, and by the age of 18 years, both reach their maximum height.

OR

(iii) Is this pattern true for each individual?
Answer:
No, the rate of increase in height varies among individuals. Some may grow tall suddenly at puberty and then slow down, while others may grow gradually.

Electricity: Circuits and Their Components Extra Questions for Practice

Question 1.
Kush, a 14-year-old boy, often feels confused and gets angry over small issues. His teachers notice that his behaviour has changed compared to earlier years. What is the main reason for such sudden mood swings at his age?
(a) Physical growth
(b) Change in food habits
(c) Hormones
(d) Social awareness
Answer:
(c) Hormones affect both emotions and behaviour, leading to mood swings that occur during adolescence.

Question 2.
Sarla, a science teacher showed the following picture while conducting a seminar on the topic of adolescence. Select the option that best describes the activity depicted in the picture.

(a) Engaging in peer group activities
(b) Exploring different clothing styles
(c) Social interactions
(d) Both (a) and (c)
Answer:
(d) Both (a) and (c)

Question 3.
Pratiksha, a student of class 7, has begun getting her monthly periods. She notices that it recurs every 28-30 days and lasts for about 3 to 7 days. As she is still learning about menstruation, she comes across some common beliefs related to menstruation, many of which are myths. Identify the correct statement related to menstruation from the following options.
(a) Menstruation occurs lifelong in women.
(b) Menstruation is a natural process and a sign of good reproductive health.
(c) Menstruation stops naturally between the ages of 55-65
(d) Physical isolation during menstruation relieves pain and discomfort.
Answer:
(b) Menstruation is a natural process and a sign of good reproductive health.

Question 4.
Aditi noticed small pimples on her face after frequently consuming fried foods. Identify the correctly matched pair that best explains the likely cause of this condition. [1]
(i) Pimples are caused due to a deficiency of vitamin B12.
(ii) Pimples are associated with excessive oily secretion from the skin.
(iii) Pimples can result from bacterial infection in clogged skin pores.
(iv) Pimples can result from an improper diet.
(a) (ii), (iii), and (iv)
(b) (i) and (iii) only
(c) (ii) only
(d) (iii) and (iv) only
Answer:
(a) Deficiency of vitamin B12 results in anacmia.

Questions 5 and 6 consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 5.
Assertion (A): Besides proper nutrition, maintaining personal hygiene is crucial during adolescence.
Reason (R): Menstrual hygiene is important for both comfort and health.
Answer:
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.

Question 6.
Assertion (A): Adolescence is the critical period during which girls may sometimes suffer from blood-related health problems.
Reason (R): The most common blood-related health issues like anaemia arise due to a deficiency of vitamin C in the body.
Answer:
(c) Most common blood-related health issues like anaemia arise from iron and vitamin B12 deficiency.

Question 7.
Puberty starts at different ages in different individuals. Justify this statement.
Answer:
Puberty starts at different ages because every individual has a unique growth pattern. Factors like nutrition and health influence the timing of hormonal changes that lead to puberty.

Question 8.
Name the essential components of a balanced diet required during adolescence. Explain why a balanced diet is especially important at this stage.
Answer:
A balanced diet for adolescents should include proteins, carbohydrates, fats, vitamins and minerals like iron, calcium and iodine, along with roughage and water for supporting proper growth and development.

Question 9.
(i) Describe the emotional changes observed during adolescence.
Answer:
During adolescence, some emotional and social changes experienced by adolescents are:

• Mood swings
• Development of personal identity
• Social and behavioural changes
• A growing sense of independence

(ii) Suggest some ways to deal with emotional stress.
Answer:
To deal with cmotional stress, adolescents should:

• Talk to their parents
• Avoid comparing themselves to others
• Take part in physical activities for fitness
• Take part in various extra-curricular activitics like music, dance, or sports

Question 10.
Ms. Ahuja, a Grade 7 science teacher, showed before-and-after images of human lungs after prolonged exposure to cigarette smoke on the smartboard.

(i) What message does she wants to convey to the class?
Answer:
(i) She wants to show the class the difference between healthy lungs and lungs affected by smoking. The ‘before’ image represents healthy lungs, while the ‘after’ image shows lungs that are damaged and darkened due to long-term smoking.

(ii) Explain how harmful substances affect the body, especially during adolescence.
Answer:
Harmful substances like tobacco, beedi, and cigarettes not only damage physical and mental health, but are also addictive. Using these substances can cause serious health problems, such as breathing difficulties, reduced lung function, and long-term diseases, especially during adolescence when the body is still developing.

Question 11.
Aisha, a 12-year-old girl, got her first period at school, and felt scared and confused. Her teacher took her to the school nurse, who explained that it was a natural part of growing up. The nurse reassured Aisha that there was nothing to be ashamed of and also guided her on how to maintain proper hygiene during this time.

(i) What biological process did Aisha experience? At what age does it usually begin?
Answer:

• Lisha experienced menstruation, which is a natural biological process in girls.
• It usually begins during adolescence, between the ages of 10 to 14 years.

(ii) Why is hygiene important during this time?
Answer:
Hygiene is important to prevent infections and maintain personal cleanliness and comfort.

(iii) What does this process indicate? Is it a life-long process in females?
Answer:

• Menstruation is one of the signs of good reproductive health and the beginning of puberty (reproductive maturity).
• No. Menstruation naturally stops by the age of 45-55 in females.

OR

(iii) Mention two hygiene practices that girls should follow during this phase.
Answer:
Use clean sanitary pads, reusable cloth or biodegradable pads during menstruation.

• Change the sanitary pads at regular intervals.
• Dispose of used sanitary pads properly by wrapping them in newspaper and inside a dustbin.

Question 12.
Kirti was invited to attend Rahul’s 13th birthday. While greeting Rahul, she noticed he has grown taller, and his voice has also become deeper. Based on her observations, answer the following questions:

(i) What could be the possible reasons for these changes in Rahul?
Answer:
Rahul is going through a stage called adolescence. During this period, the body develops and transforms from a child into an adult.

(ii) List out some other changes that occur during this period in:
(a) Boys
(b) Girls
Answer:
(a) In boys:

• Broadening of shoulders
• Growth of facial hair (beard and moustache)

(b) In girls:

• Development of breasts
• Onset of menstruation

(iii) What is the age range during which these changes occur? What is the cause behind these changes?
Answer:
These changes typically occur between the ages of 10 to 19 years. These changes occur due to production and release of special chemicals in the body called hormones.

Students can use Class 6 Math Solution Odia Medium and Class 6 Maths Chapter 5 Question Answer Odia Medium ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା to check their answers after solving exercises.

6th Class Maths Chapter 5 Question Answer Odia Medium

Class 6 Maths Chapter 5 Odia Medium

5.1 ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ (Common Multiples and Common Factors)

ଇଡ୍‌ଲି-ବରା ଖେଳ: (Page No. 107)

Question 1.
କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପିଲାମାନେ ସଂଖ୍ୟା ବଦଳରେ ‘ବରା’ କହିବେ?
Solution:
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହୋଇପାରିବ 5, 10, 20………

Question 2.
କେଉଁ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପିଲାମାନେ ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ କହିବେ?
Solution:
ଏହା ହେଉଛି 15, ଯାହାକି ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ ଅଟେ।

Question 3.
ଏହିପରି ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ ହେଉଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ କୁହ।
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ______________ କୁହାଯାଏ।
Solution:
3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକ = 15, 30, 45, 60,………..
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 3 ଓ 5ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 108)

Question 1.
10ମ ଥର ପାଇଁ ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାରେ କୁହାଯିବ?
Solution:
ଇଡ୍‌ଲି-ବରାର 10ମ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଆମେ 3 ଓ 5ରେ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା। ଇଡ଼ଲି-ବରା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 15ରେ ଗୁଣିତକ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଅନୁକ୍ରମିକଟି ହେଲା- = 15, 30, 45, 60, 75, 90, 105, 120, 135, 150…..
∴ 10ମ ଥର ପାଇଁ ଇଡ୍‌ଲି-ବରା 150 ସଂଖ୍ୟାରେ କୁହାଯିବ।

Question 2.
ଯଦି ଖେଳଟିକୁ 1 ଠାରୁ 100 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ଖେଳାଯିବ, ତେବେ–
(କ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ଇଡ଼ଲି’ କହିବେ (ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଥ‌ିବା ଥରକୁ ମିଶାଇ)
(ଖ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ବରା’ କହିବେ (ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଥିବା ଥରକୁ ମିଶାଇ)
(ଗ) ପିଲାମାନେ କେତେଥର ‘ଇଡ୍‌ଲି-ବରା’ କହିବେ?
Solution:
(କ) 3 ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଇଡ଼ଲି କହିବେ।
1 ଠାରୁ 100 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 3 ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 3, 6, 9, 12, 15, 18, …96, 99
ଏଠାରେ 33ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 33 ଥର ଇଡ଼ଲି କହିବେ।

(ଖ) 5ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ବରା କହିବେ।
1 ଠାରୁ 100 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 5 ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 5, 10, 15, 20, …95, 100
ଏଠାରେ 20ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 20 ଥର ବରା କହିବେ।

(ଗ) ଉଭୟ 3 ଓ 5ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିବେ, ଯାହା 15 ର ଗୁଣିତକ ହେବ।
1 ଠାରୁ 100 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 15ରେ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ହେଲେ – 15, 30, 45, 60, 75, 90
ଏଠାରେ 6 ଟି ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା।
∴ ତେଣୁ ପିଲାମାନେ 6 ଥର ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିବେ।

Question 3.
ଯଦି ଏହି ଖେଳଟିକୁ 900 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଗଲା, ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ କହିଥୁବା ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ?
Solution:
1 ଠାରୁ 900 ସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 3ର ଗୁଣିତକ 300ଟି ଅଛି, 5ରେ ଗୁଣିତକ 180ଟି ଅଛି ଏବଂ 15ରେ ଗୁଣିତକ 60ଟି ଅଛି।
(କ) ପିଲାମାନେ 300 ଥର ଇଡ଼ଲି କହିବେ।
(ଖ) ପିଲାମାନେ 180 ଥର ବରା କହିବେ।
(ଗ) ପିଲାମାନେ 60 ଥର ଇଡ଼୍ଲି-ବରା କହିବେ।

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଚିତ୍ରଟି ‘ଇଡ୍‌ଲି–ବରା’ ଖେଳ ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସମ୍ପର୍କିତ କି?
(ସୂଚନା : 30) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଯାଇଥିବା ଖେଳଟିକୁ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଯଦି ଖେଳଟିକୁ 60 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖେଳାଯାଏ, ତେବେ ସଂଖ୍ୟାକୁ ନେଇ ଏହିଭଳି ଏକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।)

Solution:

Question 5.
ଆସ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ନେଇ ଇଡ଼ଲି-ବରା ଖେଳଟିକୁ ଖେଳିବା:
(କ) 2 ଓ 5
(ଖ) 3 ଓ 7
(ଗ) 4 ଓ 6
Solution:
(କ) 2 ଓ 5
(ଖ) 3 ଓ 7
(ଗ) 4 ଓ 6

Page No. 109

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇପାରିବ? (2, 3, 5, 8, 10)
Solution:
2

Question 2.
24ରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ରାମ କେଉଁ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁବା ସ୍ଥିର କରିବ?
Solution:
ଯଦି ସେ 4 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁବା ସ୍ଥିର କରିବ ତେବେ ସେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଯିବାକୁ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି-
4 → 8 → 12 → 16 → 20 → 24 → 28 ………
ଅର୍ଥାତ୍ 4 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଗଲେ, ସେ 24 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।
ସେହିପରି, 24 ରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ସଫଳ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା – 2, 3, 6, 8 ଓ 12

Question 3.
ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ 1 ଓ 24 ହେଲେ, କ’ଣ ହେବ?
Solution:
ହଁ, ସେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ ମଧ୍ୟ 24 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।
ସଂଖ୍ୟା 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12 ଓ 24 ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା 24 ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଭାଜ୍ୟ।
ମନେରଖ, ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 24 ର ଗୁଣନୀୟକ ବା ବିଭାଜକ କୁହାଯାଏ।

Page No. 110

Question 1.
ରହିମ୍ 14 ଓ 36 ଉପରେ ମୁଦ୍ରା ରଖୁଲେ ଏବଂ ରାମ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ 7 କୁ ବାଛିଲେ, ରାମ ଉଭୟ ମୁଦ୍ରା ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ଉପରକୁ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଯାଇପାରିବ କି?
Solution:
‘0’ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସେ 7 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଗଲେ, ଆମେ ପାଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 7 → 14 → 21 → 28 → 35 → 42 …..।
ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ, ସେ 14 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବେ କିନ୍ତୁ 36 ଉପରକୁ ଡେଇଁପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେ ମୁଦ୍ରା ପାଇବ ନାହିଁ।

Question 2.
ସେ କେଉଁ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନକୁ ବାଛିବ?
Solution:
14 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ – 1, 2, 7, 14
ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, 14 ଉପରକୁ ଡେଇଁପାରିବ।
36 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ – 1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18 ଏବଂ 36
ତେଣୁ ଏହି ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ସେ 36 ଉପରକୁ ଡେଇଁ ପାରିବ।

Question 3.
କେଉଁ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ ସାହାଯ୍ୟରେ ଡେଇଁଲେ ଆମେ ଉଭୟ 15 ଓ 30 ପାଖରେ ପହଞ୍ଚତ୍ପାରିବା? ଏଥ‌ିପାଇଁ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ଡେଇଁବା ବ୍ୟବଧାନ ସମ୍ଭବ? ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବଧାନ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର।
Solution:
15ର ଗୁଣନୀୟକ = 1, 3, 5, 15
30ର ଗୁଣନୀୟକ = 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 30
ଏବେ 15 ଓ 30ର ସାଧାରଣଗୁଣନୀୟକ ହେଲେ – 1, 3, 5, 15
ତେଣୁ 1, 3, 5 ଓ 15 ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ଉଭୟ 15 ଓ 30 ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବା।

Page No. 110

ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାରଣୀକୁ ଦେଖ। ଏଥୁରୁ ତୁମେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ?

Question 1.
ଉପରୋକ୍ତ ସାରଣୀରୁ ଚିତ୍ରିତ କୋଠରୀରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସାଧାରଣ। ସମାନତା ଅଛି କି?
Solution:
ଚିତ୍ରିତ କୋଠରିରେ ଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 33, 36, 39, 42, 45, 48, 51, 54, 57, 60, 63, 66, 69
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3ର ଗୁଣିତକ।

Question 2.
ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ସାଧାରଣ / ସମାନତା ଅଛି କି?
Solution:
ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 32, 36, 40, 44, 48, 52, 56, 60, 64, 68
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3ର ଗୁଣିତକ।

Question 3.
କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଗୋଲ ଚିହ୍ନିତ ଓ ଚିତ୍ର ତଳେ କୋଠରୀ ଅଛି? ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କହିବା?
Solution:
ଗୋଲ ଚିତ୍ରିତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 36, 48, 60
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 3 ଓ 4ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 110-111)

Question 1.
310 ଓ 410 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା 40 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
40 ର ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ = 40, 80, 120, 160, 200, 240, 280, 320, 360, 400, 440…….
∴ 310 ଓ 410 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 40 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ 320, 360 ଓ 400.

Question 2.
ମୁଁ କିଏ, କୁହ?
(କ) ମୁଁ 40 ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ସାନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। ମୋର ଗୋଟିଏ ଗୁଣନୀୟକ 7 ଏବଂ ମୋର ଅଙ୍କମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି ୫ ଅଟେ।
(ଖ) ମୁଁ 100 ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ସାନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। 3 ଓ 5 ମୋର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଟନ୍ତି। ମୋର ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍କଠାରୁ। ଅଧିକ।
Solution:
(କ) 7 ସଂଖ୍ୟାର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ 40 ଠାରୁ ସାନ,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 7, 14, 21, 28 ଓ 35
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଯାହାର ଅଙ୍କମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି 8, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି = 35 = 3 + 5 = 8
∴ ମୁଁ 35.

(ଖ) 3 ଓ 5 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 100 ରୁ ସାନ,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଗୁଡ଼ିକ = 15, 30, 45, 60, 75, 90
ମୋର ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍କଠାରୁ 1 ଅଧିକ ହେଲେ ସଂଖ୍ୟାଟି 45
∴ ମୁଁ 45.

Question 3.
ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି, ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଗୁଣ ସହ ସମାନ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା’ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ- 28, ଏକ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ। ଏହାର ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 1, 2, 4, 7, 14 ଓ 28। ଏହି ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି ହେଲା – 1 + 2 + 4 + 7 + 14 + 28 = 56 ଯାହା 28 ର 2 ଗୁଣ ସହ ସମାନ। 1 ଓ 10 ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ପରିପୂର୍ଣ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ମନେକର 1 ଓ 10 ମଧ୍ଯରେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 6
6 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 3, 6
ସେମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି = 1 + 2 + 3 + 6 = 12
∴ 12 ସଂଖ୍ୟାଟି 6 ର ଦୁଇଗୁଣ ଅର୍ଥାତ୍ 6 ଗୋଟିଏ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟା।

Question 4.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(କ) 20 ଓ 28
(ଖ) 35 ଓ 50
(ଗ) 4, 8 ଓ 12
(ଘ) 5, 15 ଓ 25
Solution:
(କ) 20 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 5, 10, 20
28 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 7, 14, 28
∴ 20 ଓ 28 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4

(ଖ) 35 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5, 7, 35
50 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 5, 10, 25, 50
∴ 35 ଓ 50 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5

(ଗ) 4 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4
8 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 8
12 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 3, 4, 6, 12
∴ 4, 8 ଓ 12 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4

(ଘ) 5 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5
15 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 3, 5, 15
25 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5, 25
∴ 5, 15 ଓ 25 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 5

Question 5.
ଏପରି 3ଟି ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 25 ର ଗୁଣିତକ ଅଟନ୍ତି କିନ୍ତୁ 50 ର ଗୁଣିତକ ନୁହଁନ୍ତି।
Solution:
25 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ = 25, 50, 75, 100, 125, 150, 175, ….
50 ର ଗୁଣିତକ ଗୁଡ଼ିକ = 50, 100, 150, 200, 250, 300, ….
∴ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 25 ର ଗୁଣିତକ ଅଟନ୍ତି କିନ୍ତୁ 50 ର ଗୁଣିତକ ନୁହଁନ୍ତି,
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ = 25, 75, 125, 175

Question 6.
ଅଂଶୁ ଏବଂ ତା’ର ସାଙ୍ଗମାନେ 10 ରୁ କମ୍ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ନେଇ ଇଡ଼ଲି–ବରା ଖେଳଟିକୁ ଖେଳୁଛନ୍ତି। 50 ପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇଡ଼ଲି-ବରା କହିଲା। ତେବେ କୁହ, ଇଡ଼ଲି ଓ ବରା ପାଇଁ କେଉଁ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ନିଆଯାଇପାରେ?
Solution:
ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି ହେଲେ 6 ଓ 9।
ଇଡ୍‌ଲି ଓ ବରା ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଟି 54 ଯାହାକି ଉଭୟ 6 ଓ 9ର ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ।

Question 7.
‘ମୁଦ୍ରା ଖୋଜିବା / ପାଇବା ଖେଳ’ ଟିରେ ରହିମ୍ 28 ଓ 70 ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ଦୁଇଟି ମୁଦ୍ରା ରଖୁଲା। କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ?
Solution:
28 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 4, 7, 14, 28
70 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 5, 7, 10, 14, 35, 70
∴ 28 ଓ 70 ର ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ = 1, 2, 7 ଓ 14
ତେଣୁ 1, 2, 7 ଓ 14 ସଂଖ୍ୟା ବ୍ୟବଧାନରେ ଡେଇଁଲେ, 28 ଓ 70 ସଂଖ୍ୟାରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିବ।

Question 8.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ, ଗୁନା ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଲିଭାଇ ଦେଇଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର ଏବଂ ଲିଭାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଲି ସ୍ଥାନରେ ପୂରଣ କର।

Solution:

Question 9.
7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି
1 = 1
5 = 5
10 = 2 × 5
2 = 2
6 = 2 × 3
3 = 3
8 = 2 × 2 × 2
4 = 2 × 2
9 = 3 × 3
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 = 360
∴ 7 ବ୍ୟତୀତ, 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ 360।

Question 10.
ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହା 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାରୁ, ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେବ।
Solution:
1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି
1 = 1
5 = 5
9 = 3 × 3
2 = 2
6 = 2 × 3
10 = 2 × 5
3 = 3
7 = 7
4 = 2 × 2
8 = 2 × 2 × 2
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 5 × 7 = 2520
∴ 1 ଠାରୁ 10 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସାଧାରଣ ଗୁଣିତକ ହେଉଛି 2520।

5.2 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (Prime Number)

Page No. 112

Question 1.
କେତେ ପ୍ରକାର ସଜେଇବା ସମ୍ଭବ? ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପାୟଗୁଡ଼ିକ ଚିନ୍ତାକର ଏବଂ କୁହ କିପରି?
Solution:
1. ଗୁନା, 12ଟି ଆମ୍ବକୁ ଆୟତ୍‌ଚିତ୍ର ଆକାରରେ ସଜାଇ ପାରିବ।
2. ଅଂଶୁ, 7ଟି ଆମ୍ବକୁ ଆୟତଚିତ୍ର ଆକାରରେ ସଜାଇପାରିବ।

Page No. 113

Question 1.
21 ରୁ 30 ମଧ୍ଯରେ କେତୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଓ କେତୋଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି?
Solution:
21 ରୁ 30 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 23, 29 = 2ଟି।
21 ରୁ 30 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 21, 22, 24, 25, 26, 27, 28, 30 = 8ଟି।

Question 2.
1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆମେ ତାଲିକା କରିପାରିବା କି?
Solution:
1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା-

1 ରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା-

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 114)

Question 1.
ଆମେ ଦେଖୁବା ଯେ 2 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ। ଏହିଭଳି ଅନ୍ୟ ଯୁଗ୍ମ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି କି?
Solution:
ନାହିଁ। 2 ଏକମାତ୍ର ମୌଳିକ ଓ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା।

Question 2.
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦେଖ। ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ କେତେ? ବୃହତ୍ତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ କେତେ?
Solution:
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 37, 41, 43, 47, 53, 59, 61, 67, 71, 73, 79, 83, 89, 97
ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ
3 – 2 = 1
5 – 3 = 2
7 – 5 = 2
11 – 7 = 4
13 – 11 = 2
17 – 13 = 4
19 – 17 = 2
23 – 19 = 4
29 – 23 = 6
31 – 29 = 2
37 – 31 = 6
41 – 37 = 4
43 – 41 = 2
47 – 43 = 4
53 – 47 = 6
59 – 53 = 6
61 – 59 = 2
67 – 61 = 6
71 – 67 = 4
73 – 71 = 2
79 – 73 = 6
83 – 79 = 4
89 – 83 = 6
97 – 89 = 8
100 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ = 1
(2 ଓ 3 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ)
100 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଦୁଇଟି କ୍ରମାଗତ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବୃହତ୍ତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ = 8
(89 ଓ 97 ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ)

Question 3.
ଉପରୋକ୍ତ ସାରଣୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହୁଛି କି? କେଉଁ ଦଶ ଭାଗରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ଅଛି?
Solution:
ସାରଣୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ମୌଳିକ ରହୁନାହାନ୍ତି।
ସାରଣୀର 91-100 ଧାଡ଼ିରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ରହୁଛି = 97
ସାରଣୀର 1-10 ଓଁ 11-19 ଧାଡ଼ିରେ ସର୍ବାଧକ 4ଟି ମୌଳିକ ଅଛି = 2, 3, 5, 7 ଓ 11, 13, 17, 19

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା: 23, 51, 37, 26?
Solution:
23 ଓ 37 କେବଳ 1 ଓ ନିଜ ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

Question 5.
20 ଠାରୁ ସାନ 3 ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ଯାହାର ସମଷ୍ଟି 5 ର ଏକକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
Solution:
20 ଠାରୁ ସାନ 3 ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ସମଷ୍ଟି 5 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ। ସେହି ଯୋଡ଼ା ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି (2, 3), (2, 13), (7, 13)।

Question 6.
13 ଓ 31 ହେଉଛି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯେଉଁଥରେ ସମାନ ଅଙ୍କ 1 ଓ 3 ଅଛି। 100 ମଧ୍ୟରେ, ଏହିପରି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
100 ମଧ୍ୟରେ 13 ଓ 31 ହେଉଛି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯେଉଁଥ‌ିରେ ସମାନ ଅଙ୍କ 1 ଓ 3 ଅଛି।
ସେହିଭଳି ଅନ୍ୟ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି: (13, 31), (17, 71), (37, 73) ଓ (79, 97)।

Question 7.
1 ଓ 100 ମଧ୍ୟରେ 7ଟି କ୍ରମାଗତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
1 ଓ 100 ମଧ୍ୟରେ 7ଟି କ୍ରମାଗତ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96

Question 8.
ଯେଉଁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ 2 ଥାଏ, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଜ ମୌଳିକ କୁହାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: 3 ଓ 5, 17 ଓ 19 ଯମଜ ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି। 1 ଠାରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଯମଜ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
Solution:
1 ଠାରୁ 100 ମଧ୍ୟରେ ଯମଜ ମୌଳିକଗୁଡ଼ିକ = (3, 5), (5, 7), (11, 13), (17, 19), (29, 31), (41, 43), (59, 61), (71, 73)

Question 9.
ଦିଆଯାଇଥବା ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ କିମ୍ବା ଭୁଲ ଚିହ୍ନଟ କର ଏବଂ କାରଣ ଲେଖ।
(କ) ଏପରି କୌଣସି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ, ଯାହାର ଏକକ ସ୍ଥାନର ଅଙ୍କ 4 ଅଟେ।
(ଖ) ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇପାରିବ।
(ଗ) ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର କୌଣସି ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
(ଘ) ସମସ୍ତ ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟନ୍ତି।
(ଙ) 2 ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ତା’ ପରବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା 3 ମଧ୍ଯ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା। 2 ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ।
Solution:
(କ) ଠିକ୍। ଆମେ ଜାଣିଛେ ଯେ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 0, 2, 4, 6, 8 ଥ‌ିବ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।
ତେଣୁ କୌଣସି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ସ୍ଥାନର ଅଙ୍କ 4 ହେବ ନାହିଁ।

(ଖ) ଭୁଲ୍ । ମନେକର ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା 2 ଓ 3।
ଗୁଣଫଳ = 2 × 3 = 6, ଗୋଟିଏ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା।
ତେଣୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ହେବ ନାହିଁ।

(ଗ) ଭୁଲ୍। ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି। 1 ଓ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି ନିଜେ।
ତେଣୁ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।

(ଘ) ଭୁଲ୍। ମନେକର ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଟି 2।
2 ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ, ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

(ଙ) ଠିକ୍। ମନେକର 5 ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା। ପରବର୍ତୀ ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା = 6
ତେଣୁ 2 ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି ଯୌଗିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ।

Question 10.
ନିମ୍ନଲିଖ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ। 45, 60, 91, 105, 330?
Solution:
45 = 3 × 3 × 5 (2 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
60 = 2 × 2 × 3 × 5 (3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
91 = 7 × 13 (2 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
105 = 3 × 5 × 7 (3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
330 = 2 × 3 × 5 × 11 (4 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା)
∴ 105 ସଂଖ୍ୟାଟି ଠିକ୍ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (3 × 5 × 7)ର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ।

Question 11.
2, 4 ଏବଂ 5 ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଥରେ ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର କରି କେତୋଟି ତିନି ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠନ କରିପାରିବ?
Solution:
ଆମେ ଜାଣିଛେ ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 2 କିମ୍ବା 4 ଥିବ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ। ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାର ଏକକ ଘରେ 5 ଧ୍ରୁବ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 5 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
∴ ତେଣୁ 2, 4 ଓ 5 କୁ ଥରେ ଲେଖାଏଁ ବ୍ୟବହାର କଲେ ତିନି ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ ବି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠନ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

Question 12.
ଲକ୍ଷ୍ୟକର, 3 ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ 2 × 3 + 1 = 7 ମଧ୍ଯ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଏପରି ଅନ୍ୟ କିଛି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି କି, ଯାହାର 2 ଗୁଣରେ 1 ଯୋଗକଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମିଳିବ? ଏପରି ଅତିକମ୍‌ରେ 5ଟିର ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
Solution:
କିଛି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଛି, ଯାହାର 2 ଗୁଣରେ 1 ଯୋଗକଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ମିଳିବ:

• 2 (2 × 2 + 1 = 5)
• 3 (2 × 3 + 1 = 7)
• 5 (2 × 5 + 1 = 11)
• 11 (2 × 11 + 1 = 23)
• 23 (2 × 23 + 1 = 47)

5.3 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା (Co-Prime Numbers for Safe keeping Treasures)

Page No. 115

Question 1.
ନିମ୍ନ ଯୋଡ଼ିଟିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କି ନୁହେଁ, ପରୀକ୍ଷା କର।
(କ) 15 ଓ 39
(ଖ) 4 ଓ 15
(ଗ) 18 ଓ 29
(ଘ) 20 ଓ 55
Solution:
(କ) 15 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
39 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 13
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ 3 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ।

(ଖ) 4 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 2
5 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ।

(ଗ) 18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
29 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
∴ ତେଣୁ 15 ଓ 39 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ।

(ଘ) 20 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 2 × 5
55 ର ଗୁଣନୀୟକ = 5 × 11
1 ବ୍ୟତୀତ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିରେ 5 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି।
∴ ତେଣୁ 20 ଓ 55 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ି ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ।

Page No. 116

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥବା କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ?
(କ) 18 ଓ 35
(ଖ) 15 ଓ 37
(ଗ) 30 ଓ 415
(ଘ) 17 ଓ 69
(ଙ) 81 ଓ 18
Solution:
(କ) 18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
35 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 5 × 7
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 18 ଓ 35 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଖ) 15 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 5
37 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 37
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 15 ଓ 37 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଗ) 30 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 5
415 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 5 × 83
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ 5 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ 18 ଓ 35 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହେଁ।

(ଘ) 17 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 17
69 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 23
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 17 ଓ 69 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ।

(ଙ) 81 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 3 × 3 × 3 × 3
18 ର ଗୁଣନୀୟକ = 1 × 2 × 3 × 3
ଏହି ଦୁଇ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ 1 ବ୍ୟତୀତ 3 ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ 81 ଓ 18 ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହେଁ।

Page No. 116

Question 1.
କେତେକ ଚିତ୍ରରେ, ସୂତା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖୁଣ୍ଟରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଛି। କେତେକ ଚିତ୍ରରେ ଏହା ହୋଇନାହିଁ। ଏହା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ି (ଖୁଣ୍ଟର ସଂଖ୍ୟା ଓ ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ) ସହ ସମ୍ପର୍କତ କି?
Solution:
ହଁ।

Page No. 117

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟକୁ ନେଇ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।
(a) 15 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 10
(b) 10 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 7
(c) 14 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 6
(d) 8 ଟି ଖୁଣ୍ଟ, ସୂତା ବାନ୍ଧିବା ବ୍ୟବଧାନ 3
Solution:

ଏହିପରି ପିଲାମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ (d) ର ସଂଖ୍ୟାଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।

5.4 ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ (Prime Factorisation)

Page No. 117

Question 1.
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି ନୁହେଁ, ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା।
56 ଏବଂ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି?
Solution:
56 = 14 × 4 ଏବଂ 63 = 21 × 3 ଲେଖିପାରିବା। ତେଣୁ 14 ଓ 4, 56 ର ଗୁଣନୀୟକ ଏବଂ 21 ଓ 3, 63 ର ଗୁଣନୀୟକ ଅଟନ୍ତି।
ଯେହେତୁ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ, ତେଣୁ 56 ଓ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।
56 = 7 × 8 ଏବଂ 63 = 9 × 7 ମଧ୍ୟ ଲେଖୁ ପାରିବା।
ଏଥୁରୁ ଦେଖାଯାଉଛି, ଉଭୟ 56 ଓ 63ର ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ 7। ତେଣୁ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।
ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାର 7 ଏକ ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ।
56 = 14 × 4, ଏହିପରି ଲେଖୁଲେ ଏହା ଆମକୁ ସୂଚାଉଛି ଯେ ଉଭୟ 14 ଓ 4, 56ରେ ଗୁଣନୀୟକ। କିନ୍ତୁ ଏହା
56 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକକୁ ସୂଚାଉ ନାହିଁ।
ସେହିପରି 63 = 9 × 7 ସୂଚାଉଛି ଯେ ଉଭୟ 9 ଓ 7, 63 ର ଗୁଣନୀୟକ।
କିନ୍ତୁ ଏହା 63 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକକୁ ସୂଚାଉ ନାହିଁ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ: 80 ଓ 63
Solution:
80 ଓ 63 କୁ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କରିପାରିବା।
80 = 40 × 2 = 20 × 4 = 10 × 8 = 16 × 5 = ???
63 = 9 × 7 = 3 × 21 = ???
??? ଲେଖୁବାର ଅର୍ଥ ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଅନେକ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦୀକରଣ କରାଯାଇପାରିବ।
କିନ୍ତୁ ଯଦି ଆମେ ଦିଆଯାଇଥବା ଯେକୌଣସି ଉତ୍ପାଦକୀକରଣକୁ ନେବା।
ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ: 80 = 16 × 5 ଏବଂ 63 = 9 × 7, ତେବେ ଆମେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ଗୁଣନୀୟକ ପାଇବା ନାହିଁ। ଏଥୁରୁ ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇପାରିବା କି, 80 ଏବଂ 63 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।
ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭୁଲ କରାଯାଇଛି । ଯେହେତୁ 80 ଓ 63ର ଗୁଣନୀୟକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଥାଇପାରେ। ତେଣୁ ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନେଇପାରିବା ନାହିଁ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 120)

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
64, 104, 105, 243, 320, 141, 1728, 729, 1024, 1331, 1000
Solution:
ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ:
64 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2
104 = 2 × 2 × 2 × 13
105 = 3 × 5 × 7
243 = 3 × 3 × 3 × 3 × 3
320 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 5
141 = 3 × 47
1728 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 3
729 = 3 × 3 × 3 × 3 × 3 × 3
1024 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 2
1331 = 11 × 11 × 11
1000 = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5

Question 2.
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଗୋଟିଏ 2, ଦୁଇଟି 3 ଏବଂ ଗୋଟିଏ 11 ଅଛି। ସଂଖ୍ୟାଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଗୋଟିଏ 2 ଦୁଇଟି 3 ଏବଂ ଗୋଟିଏ 11 ଅଛି।
ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 3 × 11 = 198
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 198

Question 3.
30 ରୁ କମ୍ 3 ଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହାର ଗୁଣଫଳ 1955 ହେବ।
Solution:
1955 ସଂଖ୍ୟାକୁ ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 1955 = 5 × 17 × 23
ସମସ୍ତ ଉତ୍ପାଦକୀଗୁଡ଼ିକ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ଓ 30 ରୁ ସାନ।
∴ 5, 17 ଓ 23, 30 ରୁ କମ୍ 3ଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ଗୁଣଫ ଳ 1955 ହେବ।

Question 4.
ଗୁଣନ ନକରି ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କର।
(a) 56 × 25
(b) 108 × 75
(c) 1000 × 81
Solution:
(a) 56 × 25
56 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 7
25 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 5 × 5
56 × 25 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 7 × 5 × 5

(b) 108 × 75
108 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 3 × 3 × 3
75 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 3 × 5 × 5
108 × 75 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 3 × 3 × 3 × 3 × 5 × 5

(c) 1000 × 81
1000 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5
81 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 3 × 3 × 3 × 3
1000 × 81 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ = 2 × 2 × 2 × 5 × 5 × 5 × 3 × 3 × 3 × 3

Question 5.
କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟାଟି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯାହାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ:
(a) 3 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହିବ।
(b) 4 ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ରହିବ।
Solution:
(a) ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ତିନୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 2, 3 ଓ 5
ତିନୋଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 5 = 30
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 30, ଏଠାରେ 3ଟି ଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା 2, 3 ଓ 5

(b) ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଚାରୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା = 2, 3, 5 ଓ 7
ଚାରୋଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କଲେ = 2 × 3 × 5 × 7 = 210
∴ ସଂଖ୍ୟାଟି = 210, ଏଠାରେ 2, 3, 5 ଓ 7, ଚରୋଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା।

Page No. 120

Question 1.
ଆମେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହୋଇପାରିବା କି, ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ?
Solution:
ମନେକର, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଯୌଗିକ ଗୁଣନୀୟକ ଅଛି। ଏହି ସାଧାରଣ ଯୌଗିକ ଗୁଣନୀୟକର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକଗୁଡ଼ିକ 80 ଓ 63 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଦେଖାଯିବ କି? ତେଣୁ ଆମେ କହିପାରିବା ଯଦି ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ନାହିଁ, ତେବେ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

Page No. 121

Question 1.
ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ, ପରୀକ୍ଷା କର:
Solution:
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଆସୁଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ମଧ୍ୟ ରହିବ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ–1: 168, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
168 ଓ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 168 = 2 × 2 × 2 × 3 × 7 ଏବଂ 12 = 2 × 2 × 3 ତେଣୁ 168 = 2 × 2 × 3 × 2 × 7 = 12 × 14
∴ 168, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

Question 3.
ଉଦାହରଣ–2: 75, 21 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
75 ଓ 21 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 75 = 3 × 5 × 5 ଏବଂ 21 = 3 × 7
ଯଦି 75, 21 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ହୁଏ, ତେବେ 21 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ 75 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
ଏଠାରେ 7, 21 ର ଗୋଟିଏ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ କିନ୍ତୁ 75 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ନୁହେଁ, ତେଣୁ 75, 21 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 3.
ଉଦାହରଣ–3: 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
42 ଓ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ, 42 = 2 × 3 × 7 ଏବଂ 12 = 2 × 2 × 3
ଯଦି 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ 12 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 42 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ। କିନ୍ତୁ 12 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥ‌ିବା
ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 42 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ, ଅର୍ଥାତ୍ 12ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଦୁଇଥର 2 ଆସୁଥୁବା ବେଳେ 42 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 ଥରେ ଅଛି।
ତେଣୁ 42, 12 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 122)

Question 1.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି? ପ୍ରଥମେ ଅନୁମାନ କର ଏବଂ ତା’ପରେ ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ପ୍ରୟୋଗ କରି ତୁମ ଉତ୍ତରକୁ ଯାଞ୍ଚ କର।
(କ) 30 ଓ 45
(ଖ) 57 ଓ 85
(ଗ) 121 ଓ 1331
(ଘ) 343 ଓ 216
Solution:
(କ) ଉଭୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
30 = 2 × 3 × 5 ଏବଂ 45 = 3 × 3 × 5
ଉଭୟ 30 ଓ 45 ର ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେଉଛି 3 ଓ 5।
∴ 30 ଓ 45 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି ।

(ଖ) 57 ଓ 85 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
57 = 3 × 19 ଏଳ୍କ 85 = 5 × 17
ଉଭୟ 40 ଓ 231 କୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ଭଳି କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ।
∴ 40 ଓ 231 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

(ଗ) 121 ଓ 1331 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
121 = 11 × 11 ଏବଂ 1331 = 11 × 11 × 11
ଉଭୟ 121 ଓ 1331 ର ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେଉଛି 11।
∴ 121 ଓ 1331 ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।

(ଘ) 343 ଓ 216 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ହେଉଛି–
343 = 7 × 7 × 7 ଏବଂ 216 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3 × 3
ଉଭୟ 343 ଓ 216 କୁ ଭାଗ କରୁଥିବା ଭଳି କୌଣସି ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ନାହିଁ।
∴ 343 ଓ 216 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାଟି ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(କ) 225 ଓ 27
(ଖ) 6 ଓ 24
(ଗ) 343 ଓ 17
(ଘ) 999 ଓ 99
Solution:
(କ) 225 ଓ 27 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
225 = 3 × 3 × 5 × 5 ଏବଂ 27 = 3 × 3 × 3
225, 27 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 27 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 225 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 27 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 225 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 225, 27 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

(ଖ) 96 ଓ 24 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
96 = 2 × 2 × 2 × 2 × 2 × 3 ଏବଂ 24 = 2 × 2 × 2 × 3
ଯେହେତୁ ଆମେ, ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ ଗୁଣନ କରିପାରିବା,
ତେଣୁ 96 = 2 × 2 × 2 × 3 × 2 × 2 = 24 × 4
∴ 96, 24 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

(ଗ) 343 ଓ 17 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
343 = 7 × 7 × 7 ଏବଂ 17 = 1 × 17
343, 17 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 17 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 343 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 17 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 343 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 343, 17 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

(ଘ) 999 ଓ 99 ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣ କଲେ,
999 = 3 × 3 × 3 × 37 ଏବଂ 99 = 3 × 3 × 11
999, 99 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, 99 ର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ 999 ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ 99 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, 999 ର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ।
∴ 999, 99 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 3.
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 × 3 × 7 ଅଛି ଏବଂ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 3 × 7 × 11 ଅଛି। ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମୌଳିକ କି? ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 2 × 3 × 7 ଅଛି।
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ 3 × 7 × 11 ଅଛି।
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ 3 ଓ 7 ସାଧାରଣ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ।
ତେଣୁ ସଂଖ୍ୟାଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ନୁହଁନ୍ତି।
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା, ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବାକୁ ହେଲେ, ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ସମସ୍ତ ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ର ମୌଳିକ ଗୁଣନୀୟକ ହେବ।
କିନ୍ତୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣରେ ଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ଗୁଣନୀୟକ, ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ମୌଳିକ ଉତ୍ପାଦକୀକରଣର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଉନାହିଁ। ତେଣୁ ସଂଖ୍ୟାଦୁଇଟି ବିଭାଜ୍ୟ ନୁହେଁ।

Question 4.
ଗୁନା କହୁଛି, ‘‘ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟା ପରସ୍ପର ମୌଳିକ ଅଟନ୍ତି।” ସେ ଠିକ୍ କହୁଛି କି?
Solution:
ହଁ, ଗୁନା ଠିକ୍ କହୁଛି।

5.5 ବିଭାଜ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷଣ (Divisibility Tests)

Page No. 124

Question 1.
399 ଓ 411 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 2 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।
Solution:
399 ଓ 411 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 2 ର ସମସ୍ତ ଗୁଣିତକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି– 400, 402, 404, 406, 408 ଓ 410।

Question 2.
330 ଓ 340 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ 1730 ଓ 1740 ଏବଂ 2030 ଓ 2040 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ।
Solution:
330 ଓ 340 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 332, 336 ଓ 340।
1730 ଓ 1740 ମଧ୍ଯରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 1732, 1736 ଓ 1740।
2030 ଓ 2040 ମଧ୍ୟରେ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି – 2032, 2036 ଓ 2040।

Question 3.
8536, 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି?
Solution:
8536 ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କ = 36
ଯେହେତୁ 36, 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ 8536 ସଂଖ୍ୟାଟି 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

Page No. 125

Question 1.
120 ଓ 140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ। ଆହୁରି ମଧ୍ୟ 1120 ଓ 1140 ଏବଂ 3120 ଓ 3140 ମଧ୍ଯରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ। ତୁମେ ଏଥୁରୁ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ?
Solution:
120 ଓ 140 ମଧ୍ଯରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟା = 120, 128 ଓ 136
1120 ଓ 1140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟା = 1120, 1128 ଓ 1136
3120 ଓ 3140 ମଧ୍ୟରେ 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥିବା ସଂଖ୍ୟା = 3120, 3128 ଓ 3136
ଆମେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁ ଯେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କ ସମାନ।

Question 2.
8560 ର ସ୍ତୋଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର, ଯେପରି ନୂତନ ସଂଖ୍ୟାଟି 8ର ଏକ ଗୁଣିତକ ହେବ।
Solution:
8560 ର ଶେଷ ଦୁଇଟି ଅଙ୍କକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ସଂଖ୍ୟାଟି 8564 ହେବ, ଯାହା 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ।

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 125-126)

Question 1.
2024 ବର୍ଷଟି ଏକ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ଅଟେ (ଯେହେତୁ ଏହାର ଫେବୃଆରୀ ମାସ 29 ଦିନିଆ ଅଟେ) 100 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବା କିନ୍ତୁ 400) ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉନଥ‌ିବା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟତୀତ 4ର ଗୁଣିତକ ହେଉଥବା ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧ୍ବବର୍ଷ ପଡ଼ିବ।
(କ) ତୁମ ଜନ୍ମ ବର୍ଷଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, କେଉଁ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ଅଧବର୍ଷ ଅଟେ?
(ଖ) 2024 ଠାରୁ 2099 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତୋଟି ଅଧୂବର୍ଷ ପଡ଼ିବ?
Solution:
(କ) 2010 ରୁ 2025 ମଧ୍ଯରେ 4ଟି ଅଧୁବର୍ଷ ପଡ଼ିବ; ଯଥା- 2012, 2016, 2020 ଓ 2024।
(ଖ) 2024 ଠାରୁ 2099 ଭିତରେ 19ଟି ଅଧୂବର୍ଷ ପଡ଼ିବ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- 2024, 2028, 2032, 2036, 2040, 2044, 2048, 2052, 2056, 2060, 2064, 2068, 2072, 2076, 2080, 2084, 2088, 2092, 2096

Question 2.
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବୃହତ୍ତମ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥୁବ?
Solution:
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ବୃହତ୍ତମ ସଂଖ୍ୟା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥୁବ = 8888
4 ଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ 4 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେଉଥ‌ିବ ଏବଂ ପାଲିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ ହୋଇଥବ = 2112

Question 3.
ନିମ୍ନ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ / ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ / ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ଲେଖ। ଉଦାହରଣ ଦେଇ ତୁମ ଯୁକ୍ତିର ସତ୍ୟତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
(କ) ଦୁଇଟି ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
(ଖ) ଦୁଇଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
Solution:
(କ) ଦୁଇଟି ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ, ଏହା ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ।
ଉଦାହରଣ: 6 + 4 = 10, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ 2 + 2 = 4, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ।

(ଖ) ଦୁଇଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ଅଟେ, ଏହା ବେଳେବେଳେ ସତ୍ୟ।
ଉଦାହରଣ: 9 + 5 = 14, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ 7 + 5 = 12, 4 ର ଏକ ଗୁଣିତକ।

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ (କ) 10 (ଖ) 5 (ଗ) 2 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ, ଭାଗଶେଷ କେତେ ହେବ, ସ୍ଥିର କର।
78, 99, 173, 572, 980, 1111, 2345
Solution:
(କ) 78 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 7 ଓ ଭାଗଶେଷ 8
99 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 9 ଓ ଭାଗଶେଷ 9
173 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 17 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
572 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 57 ଓ ଭାଗଶେଷ 2
980 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 98 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 111 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 10 = ଭାଗଫଳ 234 ଓ ଭାଗଶେଷ 5

(ଖ) 78 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 15 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
99 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 19 ଓ ଭାଗଶେଷ 4
173 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 34 ଓ ଭାଗଶେଷ 3
572 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 114 ଓ ଭାଗଶେଷ 2
980 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 196 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 222 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 5 = ଭାଗଫଳ 469 ଓ ଭାଗଶେଷ 0

(ଗ) 78 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 39 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
99 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 49 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
173 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 86 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
572 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 236 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
980 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 490 ଓ ଭାଗଶେଷ 0
1111 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 555 ଓ ଭାଗଶେଷ 1
2345 ÷ 2 = ଭାଗଫଳ 1172 ଓ ଭାଗଶେଷ 1

Question 5.
14560 ସଂଖ୍ୟାଟି 2, 4, 5, 8 ଏବଂ 10 ସମସ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଭାଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ? ଗୁନା ଏହି ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି 14560ର ବିଭାଜ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା କଲା ଏବଂ 14560 ସଂଖ୍ୟାଟି ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ ବୋଲି କହିଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା କ’ଣ ହୋଇଥବ?
Solution:
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 8 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 4 ଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 10 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ, ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି 2 ଓ 5 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
ଆମେ ପରୀକ୍ଷା କରି ଜାଣିଲୁ ଯେ, ଯେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଟି 8 ଓ 10 ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଟି (2, 4, 5) ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ ହେବ।
∴ ଗୁନା କହିଲେ ଏହି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା (8, 5) ହୋଇଥୁବ।

Question 6.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ 2, 4, 5, 8 ଓ 10 ସମସ୍ତଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ବିଭାଜ୍ୟ?
572, 2352, 5600, 6000, 77622160
Solution:
5600, 6000, 77622160

Question 7.
ଏକକ ଅଙ୍କରେ ‘0’ ନଥାଇ, ଏପରି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ 10000 ହେବ।
Solution:
10000 ର ଗୁଣନୀୟକ ଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ହେବ।
10000 = 10 × 10 × 10 × 10 = 2 × 5 × 2 × 5 × 2 × 5 × 2 × 5
ତେଣୁ 2 × 2 × 2 × 2 = 16 ଓ 5 × 5 × 5 × 5 = 625
∴ 16 ଓ 625 ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା, ଯାହାର ଗୁଣଫଳ 10000।

5.6 ସଂଖ୍ୟା ସହିତ କୌତୁକ / ମଜା

Page No. 127

Question 1.
ନିମ୍ନରେ 4ଟି କୋଠରି ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଠରିରେ 4 ଟି ସଂଖ୍ୟା ଅଛି। ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଠରିର ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା କିପରି ଅନ୍ୟ କୋଠରିର ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କୁହ। ତୁମର ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ଏବଂ ତୁମ ପରି ସମାନ କାରଣ କହିଥିବା ସହପାଠୀଙ୍କୁ ଖୋଜ। ତୁମ ସହ ଏକମତ ନହୋଇ କେହି ଭିନ୍ନ କାରଣ ଦେଇଛନ୍ତି କି?

Solution:
ଉଦାହରଣଦ୍ଵାରା ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 127-128

Question 1.
ନିୟମ: ଦିଆଯାଇଥିବା ଗ୍ରୀଡ଼କୁ କେବଳ ମୌଳିକ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ପୂରଣ କର ଯେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ, ଧାଡ଼ିର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହେବ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ, ସ୍ତମ୍ଭର ତଳେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହେବ।


Solution:

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 8 A Journey through States of Water Notes can make exam preparation more effective.

A Journey through States of Water Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 8 Notes

Water is one of the most important substances on Earth. It is a clear, colourless liquid that forms rain and makes up rivers, lakes and oceans. It is used by humans every day for drinking, cooking, cleaning, bathing, farming, and many other purposes.

States of Water

Water exists mainly in three different states as shown in the following flowchart:

Interconversion Between States

There are primarily four different processes that involve the interconversion between different states of water.

These processes are discussed as follows:

Melting
The process by which a substance changes its state from solid to liquid is called melting, the conversion of solid ice to liquid water occurs by this process. Heat needs to be supplied for the melting of ice into water. Melting becomes faster with an increase in temperature.

Freezing
The process by which a substance changes its state from liquid to solid is called freezing.

• The conversion of liquid water to solid ice occurs by this process.
• The process of freezing occurs due to cooling or a decrease in temperature.

Evaporation

The process by which a liquid converts into its vapour form is called evaporation.

• The conversion of liquid water to water vapour occurs by this process.
• Evaporation can occur at all temperatures, even at room temperature.
• Some common real-life examples of evaporation are:
  • Water sprinkled on a hot pan turns into steam
  • Drying of wet clothes
  • Drying of freshly mopped floor
  • Drying of sweat from the body
  • Disappearance of water puddles from the ground
• NOTE: Water vapour is actually invisible but the presence of tiny water droplets in the steam makes it visible.

Condensation

The process by which a vapour (gas) converts into its liquid form is called condensation, a The conversion of water vapour to liquid water occurs by this process, a Some common real-life examples of condensation are:

• Appearance of water droplets on the outer surface of a glass tumbler containing ice-cold water
• Formation of dew drops on plants, grass, and leaves in the early morning
• Appearance of water droplets on inner side of a lid used to close a container containing hot water
• Appearance of mist on a cool mirror surface after a hot water bath

Factors Affecting Evaporation

Evaporation does not take place at the same rate in all conditions. The rate of evaporation is dependent on the factors that are discussed as follows:

Exposed Surface Area

• The larger the exposed surface area, the greater the rate of evaporation.
• More water can escape into the air as vapour when water to be evaporated has a comparatively larger exposed surface area.
• For example, water spread on a plate evaporates faster than water in a bottle cap.
  
  

Temperature

• The higher the temperature, the greater the rate of evaporation.
• For example, the same amount of water kept in sunlight evaporates faster than water kept in a shaded region.

Wind Speed

• An increase in the wind speed or the movement of air causes an increase in the rate of evaporation.
• Moving air carries away water vapour from the surface, which speeds up the evaporation.
• For example, wet clothes dry faster on a windy day compared to a non-windy day.

Humidity

• Humidity is the amount of water vapour present in the air.
• The rate of evaporation decreases with an increase in the humidity.
• When the air already has a lot of water vapour, there is less space for extra water vapour to enter the air, hence evaporation slows down.
• For example, wet clothes dry very slowly on a cloudy day dtte to high humidity in the air.

Cooling Effect of Evaporation

Evaporation causes a cooling effect. During evaporation, water absorbs heat from its surroundings, which causes cooling effect.
Examples of Cooling Effect:

• Earthen Pot (Matka): Earthen pots have tiny pores. Water seeps through these pores and evaporates from the surface, resulting in a cooling effect. Consequently, the water stored in earthen pots (matka or surahi) feels cool.
• Sweating: Evaporation of sweat from the body produces a cooling sensation.
• Rubbing sanitiser on hands: The hands feel cool as the sanitiser evaporates quickly, taking heat from the hands.
• Cooling rooftops during summers: Sprinkling water on rooftops during summer helps cool them due to evaporation.
• Pot-in-Pot Cooler: Water evaporates from wet sand that is present in between two pots, creating a cooling effect inside.

Formation of Clouds and Rain — Water Cycle

The water cycle is the continuous circulation of water between Earth’s surface and the atmosphere.
The steps involved in the water cycle are as follows:

• Evaporation: Water from oceans, rivers, and lakes evaporates into the atmosphere as water vapour.
• Rising of Water Vapour: Water vapour is lighter than air, so it rises up in the atmosphere.
• Cooling and Condensation: As air rises higher, it becomes cooler. Water vapour condenses around dust particles to form tiny water droplets.
• Cloud Formation: Many tiny water droplets floating together join to form clouds.
• Precipitation: Droplets join together to form bigger drops. When they become heavy enough, they fall to the ground as rain. Under special conditions, water may fall as snow or hail.
• Return to Earth: Water returns to oceans, rivers, lakes, and groundwater, and the cycle continues.
  

Importance of Water Conservation :
Although Earth appears to have plenty of water, only a small amount of it is fit for use by humans, animals, and plants. Increasing population and pollution are causing water shortages in many areas.
Therefore, it is our responsibility to:

• Use water wisely
• Avoid wastage of water
• Keep water sources clean and free from pollution
• Water is essential for life, and protecting it is essential for our future.

Different States of Water

Ice (Solid)
Fixed shape and fixed volume
Does not spread or flow like liquid

Water (Liquid)
Fixed volume but no fixed shape
Flows freely, keeping a constant volume

Water Vapour (Gas)
‘— No fixed shape or fixed ‘oliime
Moves rapidly

Water Cycle

Inter-Conversion of States of Water

• Evaporation: Conversion of water into water vapour
• Condensation: Conversion of water vapour into liquid water on cooling
• Melting: Conversion of solid (ice) into liquid (water)
• Freezing: Conversion of liquid (water) into solid (ice) on cooling
  

Factors Affecting Rate of Evaporation :

• Exposed Surface Area: Increase in the exposed surface area caused an increase in the rate of evaporation.
• Temperature: Increase in the temperature causes an increase in the rate of evaporation.
• Wind Speed: Increase in the wind speed causes an increase in the rate of evaporation.
• Humidity: Increase in the humidity causes a decrease in the rate of evaporation.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 7 Temperature and its Measurement Notes can make exam preparation more effective.

Temperature and its Measurement Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 7 Notes

The Sense of Temperature: Hot or cold

o Some bodies feel hotter or colder than others when touched, but touch gives only a rough idea.
o Our sense of touch is not always reliable because the same object can feel warm of cool depending on what the hand touched earlier. Therefore, fever or hotness cannot be judged correctly only by touching.

Temperature

Temperature of a body is a measure of its hotness or coldness. A hotter body has a higher temperature than a colder body, and the temperature difference tells how much hotter one body is compared to another.

An instrument used to measure temperature is called a thermometer.

Temperature Scales and Units

• There are three main temperature scales:
  (a) Celsius Scale: Temperature is measured in degree Celsius (°C).
  (b) Fahrenheit Scale: Temperature is measured in degree Fahrenheit (°F).
  (c) Kelvin Scale: Temperature is measured in kelvin (K). The zero in this scale, i.e., 0 K is known as the absolute zero. It is the lowest possible temperature.
• The SI unit of temperature is kelvin, it is mostly used in scientific studies.

Conversion of Units
From → To	Formula
Celsius → Fahrenheit	°F = (°C x 9/5) + 32
Fahrenheit → Celsius	°C = (°F – 32) × 5/9
Celsius → Kelvin	K = °C + 273.15

Rules for Writing Names and Symbols Correctly

• The names of the temperature scales (Celsius, Fahrenheit, Kelvin) start with capital letters.
• In the full unit names “degree Celsius” and “degree Fahrenheit”, the word “degree” begins with a small letter, while “Celsius” and “Fahrenheit” begin with capital letters; the unit name “kelvin” starts with a small letter.
• The symbols °C, °F and K are written as capital letters; the degree sign (°) is not written with K.
• A space is left between the number and the unit symbol (for example, 37.0 °C), and no full stop is written after the symbol unless it ends the sentence.
• While writing the full unit name, the plural “degrees” is used for temperatures more than one degree.

Types of Thermometers

Clinical Thermometer
It is used to measure human body temperature. It usually has a range of 35 °C to 42 °C. There are three main types of clinical thermometers:
(a) Digital clinical thermometer: It displays temperature on a digital display I – screen, and run on batteries. It uses electronic heat sensors to measure the temperature. It is a contact type thermometer, i.e., temperature is measured when the thermometer is placed in contact with a person’s body.

Precautions while using a digital clinical thermometer

• The tip of the thermometer should be washed with soap and water before and after use.
• Care should be taken to keep the digital display away from water while cleaning.
• The thermometer should not be held by its tip.

(b) Mercury thermometer: It consists of a narrow glass tube connected to a bulb filled with mercury. Mercury thermometers are not recommended because mercury is toxic and harmful if released, posing health and environmental risks, and digital thermometers are a safer alternative. It is a contact type thermometer.

(c) Infrared thermometer: It is a non-contact type thermometer. It can measure temperature without touching a person’s body and thus reduce the risk of spreading disease. Infrared thermometers were widely used during COVID-19 pandemic.

NOTE: Normal human body temperature is about 37.0 °C, but it may vary slightly among individuals as it is an average value. It is influenced by factors such as age, time of the day, and activity level. The temperature of human beings does not normally go below 35 °C or above 42 °C.

Laboratory Thermometer

• A laboratory thermometer is used to measure the temperature of substances other than the human body, such as water and other liquids.
• It consists of a sealed, narrow glass tube with a bulb containing a liquid, and a liquid column that rises or falls with temperature change.
• The liquid used in a laboratory thermometer is usually red coloured alcohol or mercury.
• A typical laboratory thermometer may have a range from -10 °C to 110 °C.
• To find the smallest value (least count) that a thermometer can measure, the temperature difference between two big marks on its scale is divided by the number of small divisions between them.
  

Precautions while using a Laboratory Thermometer

• It should be kept upright not tilted. Ensure the bulb is fully immersed and does not touch the container. Take the reading while bulb is still in touch with the substance.
• Read the thermometer by keeping your eye directly in line with the level of the liquid column.

NOTE: The temperature of melting ice is 0 °C, and the temperature of boiling water is 100 °C. Laboratory During melting and boiling, the temperature remains constant even if heating continues, thermometer.

Air Temperature

• Air temperature gives a measure of how hot or cold the air of an area is at a specific time. It is measured using a room thermometer.
• Air temperature varies from day to day as it is influenced by several factors.
• It is a crucial weather parameter that affects weather conditions, climate patterns and the environment. It is monitored at weather stations all over the world.
• The data collected by the weather stations plays a vital role in making weather forecasts (predictions) that prepare us for the changing weather conditions.
  

Temperature

• Temperature is a measure of hotness or coldness of a body.
• The SI unit of temperature is kelvin.

Scales of Temperature

Fahrenheit Scale

• Unit: degree Fahrenheit, denoted by °F.
• Freezing point of water: 32 °F
• Boiling point of water: 212 °F

Celsius Scale

• Unit: degree Celsius, denoted by °C.
• Freezing point of water: 0 °C
• Boiling point of water: 100 °C

Kelvin Scale

• Unit: kelvin, denoted by K.
• Freezing point of water: 273.15 K
• Boiling point of water: 373.15 K

Air Temperature

• It measures how hot or cold the surrounding air is.
• Weather reports show the day’s maximum and minimum air temperature.
• Room thermometers in schools, clinics, and hospitals give an approximate temperature of the surrounding air.

Thermometer

Thermometer is a device that measures temperature.

Clinical Thermometer

• It is used to measure body temperature.
• Range: 35 °C to 42 °C.

Mercury Thermometer

• It has a long, uniform glass tube (capillary) connected to a mercury-filled bulb.
• As mercury is toxic, digital thermometers are now safer alternatives.

Digital Thermometer

• It runs on batteries and uses electronic heat sensors to measure temperature.
• Displays temperature in °C or °F on a digital screen.
• It is easier to read than mercury thermometers.

Infrared Thermometer

• It measures body temperature without touching the skin.
• These are also called non-contact thermometers.

Laboratory Thermometer

• It is used in science labs and industries to measure temperatures other than our body temperature.
• Range:-10 °C to 110°C (Generally).
• The liquid used in the laboratory thermometer is generally alcohol (coloured red to make it easily seen) or mercury.
• The liquid column rises or falls with change in temperature.
• It does not keep the reading. The temperature drops as soon as you remove it from the liquid.

Go through Class 7 Social Science Solutions Odia Medium and Class 7 Social Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium ଭୂମି ପବିତ୍ର ହୁଏ କିପରି? to understand textbook questions more clearly.

7th Class Social Science Chapter 8 Question Answer Odia Medium

Class 7 Social Science Chapter 8 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବେଶ ଚିନ୍ତକ ‘ଡେଭିଡ୍ ସୁଜୁକି’ଙ୍କ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନାଟି ପଢ଼ – ଆମେ ଜଗତକୁ
ଯେପରି ଭାବରେ ଦେଖୁଥାଉ, ସେପରି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ଯଦି ପର୍ବତ ଏକ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟର ଗଦା ନୁହେଁ, ଏକ ଦେବତା, ଯଦି ନଦୀ ଅଞ୍ଚଳ ଜଳସେଚନର ପାଣି ନୁହେଁ, ତାହା ସ୍ଥଳଭାଗର ଶିରା ପ୍ରଶିରା, ଯଦି ଜଙ୍ଗଲ ପବିତ୍ର ଅଟେ, କାଠ ନୁହେଁ, ଯଦି ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବଜନ୍ତୁ ଜୈବିକ ସମ୍ପର୍କୀୟ ସମ୍ବଳ ନୁହନ୍ତି କିମ୍ବା ଯଦି ପୃଥ‌ିବୀ ଆମର ମା’, ଏକ ସୁଯୋଗ ନୁହେଁ ତେବେ ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଅଧିକ ସମ୍ମାନର ସହ ବ୍ୟବହାର କରିବା । ଏହାକୁ ହିଁ କୁହାଯିବ ଦୁନିଆକୁ ଏକ ଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖୁବାର ଏକ ଆହ୍ୱାନ ।
ଛୋଟ ଦଳରେ ଆଲୋଚନା କର । ଏହି କଥନର ଅର୍ଥ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମ୍ଭେ ଭାବୁଛ ? ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବରେ ଥିବା ବାୟୁ, ଜଳ, ଭୂମି, ବୃକ୍ଷ ଏବଂ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ କି ପ୍ରଭାବ ରହିଛି ?
Answer:
ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବେଶ ଚିନ୍ତକ ଡେଭିଡ୍ ସୁଜୁକି ଆମକୁ ଦୁନିଆକୁ ଏକ ନିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖ‌ିବା ପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ କଥନର ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-
(i) ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ : ଆମେ ଜଗତକୁ ଯେପରି ଦେଖୁ, ତାହା ପ୍ରତି ଆମର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ପ୍ରକୃତି ପ୍ରତି ଆମର ଚିନ୍ତାଧାରା ବଦଳିବା ଦରକାର ।

(ii) ପର୍ବତ ଓ ନଦୀର ପ୍ରକୃତ ମୂଲ୍ୟ : ପର୍ବତକୁ କେବଳ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟର ଏକ ଗଦା ନଭାବି, ଏହାକୁ ଏକ ‘ଦେବତା’ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ । ସେହିପରି ନଦୀକୁ କେବଳ ଜଳସେଚନର ପାଣି ନ ଭାବି ଆମ ସ୍ଥଳଭାଗର ଜୀବନ ରେଖା ବୋଲି ମାନିବା ଦରକାର ।

(iii) ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ : ଆମେ ଜଙ୍ଗଲକୁ କେବଳ କାଠ ସଂଗ୍ରହର ସ୍ଥାନ ନ ଭାବି ଏହାକୁ ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମାନିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ କେବଳ ଆମ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଥ‌ିବା ଜୈବିକ ସମ୍ବଳ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହି ପୃଥ‌ିବୀରେ ବଞ୍ଚିବାର ଅଧିକାର ଅଛି ।

(iv) ପୃଥ‌ିବୀ ଆମର ମାଆ : ଯଦି ଆମେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ କେବଳ ଆମ ସ୍ଵାର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ‘ସୁଯୋଗ’ ନଭାବି ନିଜର ‘ମାଆ’ ବୋଲି ଭାବିବା, ତେବେ ଆମେ ପରସ୍ପରକୁ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିକୁ ଆହୁରି ଅଧ‌ିକ ସମ୍ମାନର ସହ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।

Question 2.
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥ‌ିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାହିଁକି ପବିତ୍ର ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ସେ ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କର । ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସହିତ କୌଣସି କାହାଣୀ ସଂଯୁକ୍ତ ଅଛି କି ? ୧୫୦ ଶବ୍ଦରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରବନ୍ଧ ଲେଖ । (ତୁମେ ଚାହିଁଲେ ତୁମ ପରିବାର ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କ ସହ କତା ହୋଇପାରିବ । ତୁମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବ । ପୁସ୍ତକ ଓ ପ୍ରବନ୍ଧ ପଢ଼ିବା ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୂଚନା ମଧ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବ ।)
Answer:
(i) ଆମ ଅଞ୍ଚଳର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ କରି ପୁରୀର ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଧାମ, କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର, ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଏବଂ ତା’ ସହିତ ଅନେକ ଶକ୍ତିପୀଠମାନ ରହିଅଛି ।

(ii) ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଥ‌ିବା ପୌରାଣିକ ଘଟଣାଟି ଏଠାରେ ଅବତାରଣା କରିବାକୁ ଯାଉଛି ।

(iii) ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହ ଦେବ ତାଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ସ୍ଵପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବାକୁ ଯାଇ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରାୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।

(iv) କୋଣାର୍କ ବେଳାଭୂମିରେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ଯେତେ ପଥର ପକାଯାଇଥିଲା ସେଥୁରୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ରହୁନଥିଲା, ସ୍ରୋତରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁଆଡ଼େ ଚାଲିଯାଉଥିଲା । ଶିବେଇ ସାମନ୍ତରା ହତାଶ ହେବା ସମୟରେ ମଙ୍ଗଳା ମାଆ ଏକ ବୃଦ୍ଧ ବେଶରେ ସାକ୍ଷାତ ହୋଇ ଗୋଟିଏ ପାଖରୁ ପଥର ପକାଇ ବନ୍ଧ ବାନ୍ଧିବାକୁ କହି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ।

(v) ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀ ସେହି କଥାନୁଯାୟୀ ପଥର ବନ୍ଧ ବାନ୍ଧି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିବାପାଇଁ ୧୨ ଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ବିଶୁ ମହାରଣା । ୧୨ ଶହ ବଢ଼େଇ ୧୨ ବର୍ଷ ଧରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ସୁଦ୍ଧା ମନ୍ଦିରର ଚୂଳ ବସାଇ ପାରୁନଥିଲେ । ଶେଷର ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ବିଶୁ ମହାରଣାର ପୁତ୍ର ଧରମା ସେହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅକ୍ଳେଶରେ କରିଦେଇଥିଲା । ଶେଷରେ ୧୨ଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କ ଜୀବନରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଜଳରେ ଝାସ ଦେଇ ଜୀବନ ବିସର୍ଜନ କରିଥିଲା । ଏହି କାହାଣିଟି ଏବେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।

Question 3.
ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ, ପର୍ବତ ପରି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ବିବେଚନା କରାଯାଏ ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ? ସେମାନେ ଆମ ଜୀବନରେ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଇଛ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ନା କୌଣସି ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପର୍ବତ ଉପରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ଏଥୁରୁ ଯାହା ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭୂକ୍ଷେତ୍ର ସବୁକୁ ପବିତ୍ର ବା ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ।

(ii) ଏହି ଅବଧାରଣା ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି । ଏହିସବୁ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଭୂଗୋଳ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ସମ୍ମଳନ ଘଟିଛି ।

(iii) ବୈଦିକ୍ ଯୁଗରୁ ଭାରତରେ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି । ଅନେକ ପୂଜାକାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତରେ ଥ‌ିବା ପ୍ରାଚୀନ ୧୯ଟି ମୁଖ୍ୟ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ନା କୌଣସି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଦେବତା ଏବଂ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କରର ଭାବନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସାଙ୍କେତିକ ଦ୍ଵାର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

(v) ଅନେକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଶିଖର ଉପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି । ପର୍ବତାରୋହଣ ସହିତ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବାରେ କିଛି ସ୍ଵର୍ଗକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାର ଅନୁଭୂତି ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଇଥାଏ । ପୁନଶ୍ଚ ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପର୍ବତ ମଣିଷ ତଥା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କର ଜୀବନଧାରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଯୋଗାଇ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଲୋକମାନେ ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ କାହିଁକି ପରିଦର୍ଶନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ଆମ ଦେଶରେ ଏହା ଏକ ପରମ୍ପରା ଭାବରେ ଚଳି ଆସିଥାଏ ଯେ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପରିଦର୍ଶନ ବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ।

(ii) ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଅବିରତ ପରମ୍ପରାକୁ କେବଳ ଶାରୀରିକ ଯାତ୍ରା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାନଯାଇ ଏହାକୁ ଏକ ଅନ୍ତରର ଯାତ୍ରା ଭାବରେ ବିଚାର କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧ୍ ନିହିତ ଥାଏ ।

(iii) ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ନିଜର ଧର୍ମ ବା ବିଶ୍ଵାସ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥା’ନ୍ତି, ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଗର୍ବିତ ଅନୁଭବ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷା, ରୀତିନୀତି, ପୋଷାକ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।

(v) ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବା ମନ୍ଦିରକୁ ପାର୍ବତ୍ୟ ରାସ୍ତାଦେଇ କଷ୍ଟଦାୟକ ଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଦକ୍ଷତା ସହିତ ମାନସିକ ଶକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା ହେଉଥିଲା । ସେଥ‌ିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ମିଳୁଥିଲା ।

Question 5.
ପ୍ରାଚୀନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ସେ ସମୟରେ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ? ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସୁଥିଲେ । ଏହା ଫଳରେ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାବର ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ସହିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆନିଆ ହେଉଥିଲା । ଏଥିରେ ଦୁଇପକ୍ଷ ଉପକୃତ ହୋଇଥିଲେ ।

(ii) ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଯୋଗାଇ ଦେଉଥିଲେ । ଫଳସ୍ଵରୂପ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପଥ ଅନେକ ସମୟରେ ପରସ୍ପର ମିଶି ଯାଇଥିଲେ ।

(iii) କେତେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ସହିତ ଦୂର ସହର ଏବଂ ନଗରକୁ ନିଜର ଜିନିଷପତ୍ର ବୋହି ନେଇଯାଉଥଲେ ।

(iv) ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ପଥ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ଗୋଟିଏ ହେଲା ଉତ୍ତରାପଥ ଓ ଅନ୍ୟଟି ହେଲା ଦକ୍ଷିଣାପଥ ।

(v) ଉତ୍ତରାପଥଟି ଉପମହାଦେଶରେ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାଗକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିଲା ଯାହାକି ମୁଖ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟପଥ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଥିଲା । ଦକ୍ଷିଣାପଥଟି ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଦେଇ କୌଶାସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପାଇଥାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲା । ଯାହାଫଳରେ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଥ‌ିବା ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ମାନଙ୍କରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ବୃଦ୍ଧିପାଇବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା ।

Question 6.
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ରହୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ପରମ୍ପରାକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥୁଲା ?
Answer:
(i) ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିବା ଫଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ଓ ଯାତ୍ରୀମାନେ ପରସ୍ପରର ଭାଷା, ରୀତିନୀତି, ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟପେୟର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସନ୍ତି । ଏହାଦ୍ଵାରା ଉଭୟଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ପବିତ୍ରସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ବିଶ୍ଵାସ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିତର୍କ ହେବା ସହ ଭାବର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ହୁଏ ଏବଂ ମନରେ ଥିବା ଭ୍ରାନ୍ତ ବିଶ୍ଵାସ ଦୂର ହୋଇ ନୂତନ ବିଶ୍ଵାସ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(iii) ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଓ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂସ୍କୃତିର ବିନିମୟ ଘଟିଥାଏ । ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ଇକ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିର ସମନ୍ଵୟରେ ପୀଠସ୍ଥଳୀ ପାଲଟି ଯାଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଦେବତା ରୂପେ ପୂଜା କରାଯାଇଥିବାରୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଏ । ପରିବେଶ, ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁସମ୍ପର୍କ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

(v) ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହା ଆମକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାଏ । ଯାତ୍ରୀମାନେ ଏଠାରୁ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ନେଇ ଫେରନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଚାର ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟି ଥାଆନ୍ତି ।

Question 7.
ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ତୁମ ପସନ୍ଦର ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ବାଛ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ଵ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଏକ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିର କିଛିନା କିଛି ଗୁରୁତ୍ଵ ଓ ପୌରାଣିକ କାହାଣୀଥାଏ । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ଆମେ ବାରଣାସୀର ପ୍ରୟାଗ ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ।

(ii) ପ୍ରୟାଗରାଜଠାରେ ପ୍ରତି ଛଅ ବର୍ଷରେ ଥରେ କୁମ୍ଭମେଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଏବଂ ସରସ୍ଵତୀ ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ସ୍ଥଳରେ ପ୍ରୟାଗରାଜ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ପଛରେ ଥ‌ିବା ପୌରାଣିକ କାହାଣୀଟି ନିମ୍ନରେ ଅବତାରଣା କରାଯାଇଛି ।

(iii) ଅମୃତ ମନ୍ଥନର କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ କୁମ୍ଭମେଳାର ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେ ଐଶ୍ୱରୀକ ଅମୃତ ଲାଭ କରି ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ନିମନ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ ।

(iv) ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଅମୃତ ଲାଭରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବାପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହିନୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।

(v) ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ କେତୋଟି ଅମୃତବିନ୍ଦୁ ହରିଦ୍ଵାର, ପ୍ରୟାଗରାଜ, ନାସିକ ଏବଂ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ଏହି ଚାରୋଟି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଥିଲା । ଏହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ କୁମ୍ଭମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଅଛି । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ଯରେ ନଦୀରେ ବୁଡ଼ ପକାଇଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଏ ।

Question 8.
ତୀର୍ଥ କିମ୍ବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଦ୍ବିଗୁଣ ମହତ୍ଵ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଗଢ଼ିଉଠିଥାଏ । ଭାରତରେ ବାସ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରିବାର ପ୍ରଥା କେଉଁ କାଳରୁ ଚଳି ଆସୁଅଛି ।

(ii) ସେମାନଙ୍କର ଧାରଣା ଯେ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଥରେ ମାତ୍ର ନିଜ ନିଜର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରି ଆରାଧ୍ୟ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ମୋକ୍ଷପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଏକଥା ଲୋକ ମୁଖରୁ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ।

(iii) ତୀର୍ଥସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ କୁହାଯାଏ । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟସବୁ ସଙ୍ଗରେ ନେଇ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(iv) ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ଶାରୀରିକ ଯାତ୍ରା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଅନ୍ତରର ଯାତ୍ରା ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଜୈନଧର୍ମର ଲୋକମାନେ ତୀର୍ଥ କରିବାପାଇଁ ମାଉଣ୍ଟଆବୁ, ଗିରିନାର ଏବଂ ସୌରାଷ୍ଟ୍ରର ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଠିକ୍ ସେହିପରି ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଲୋକମାନେ ବୋଧଗୟାକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଯାଇଥା’ନ୍ତି ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୮୯) :

Question 1.
ପବିତ୍ରତା କ’ଣ ?
Answer:

1. ପବିତ୍ରତା ହେଉଛି ଏକ ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବନା ।
2. ଯେଉଁ ସ୍ଥାନ, ବସ୍ତ ବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତି ଆମ ମନରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ, ଭକ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ଵାସ ଥାଏ, ତାହାକୁ ଆମେ ପବିତ୍ର ବୋଲି କହିଥାଉ ।

Question 2.
ଭୂମି କିପରି ପବିତ୍ର ହୁଏ ?
Answer:
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ସ୍ଥାନ ସହିତ ଭଗବାନ, ମହାପୁରୁଷ, ଧାର୍ମିକ ଘଟଣା କିମ୍ବା ପ୍ରକୃତିର ବିଶେଷ ଗୁଣ (ଯଥା— ନଦୀ, ପାହାଡ) ଜଡ଼ିତ ହୋଇଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସେହି ଭୂମି ଲୋକମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ ।

Question 3.
ଲୋକମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଓ ସଂସ୍କୃତି ସହିତ କିପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଓ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ସଂପୃକ୍ତି ରହିଛି ?
Answer:

1. ଲୋକମାନେ ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଣ୍ୟ ପାଇବା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
2. ଏହାଦ୍ଵାରା ସେମାନଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ଆସେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ସଂସ୍କୃତି ସହ ପରିଚିତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେ ।

Question 4.
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶରେ ପବିତ୍ର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତ୍ରୀକରଣରେ ଭୂଗୋଳର ଭୂମିକା କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:

1. ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଥ‌ିବା ପବିତ୍ର ନଦୀ, ପାହାଡ ଓ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ି ରଖୁଥିଲା ।
2. ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଲୋକମାନେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଫଳରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିଥିଲା ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
କୌଣସି ଚିତ୍ର ତୁମକୁ ପରିଚିତ ଲାଗୁଛି କି ? ତୁମେ ତୁମ ଆଖପାଖରେ ଥିବା ସେହିପରି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନାମ କହିପାରିବ କି ?
Answer:

1. ହଁ, ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ପ୍ରାର୍ଥନାସ୍ଥଳ ଯଥା- ମନ୍ଦିର, ମସଜିଦ୍, ଗୀର୍ଜା (ଚର୍ଚ୍ଚା) ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ଵର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି ।
2. ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ଥାନର ନାମ ଲେଖୁବେ ।

ଉଦାହରଣ – ଆମ ଗାଁ ମନ୍ଦିର, ଭୁବନେଶ୍ଵରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀର ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଇତ୍ୟାଦି ।

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଲେଖାକୁ ପଢ଼ । ତୁମର ଅନୁଭବଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ‘‘ରାମେଶ୍ୱରରୁ ହରିଦ୍ଵାରକୁ ଯାଉଥ‌ିବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଦଳଙ୍କ ରାସ୍ତାକୁ ଚିହ୍ନାଅ । ତୁମେ କ’ଣ ଭାବୁଛ ଯେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଦଳଟି ଦିଲ୍ଲୀରେ ନ ଅଟକି ସିଧା ହରିଦ୍ଵାର ଯାଉଥିଲେ ?
Answer:

1. ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଦଳର ରାସ୍ତା : ରାମେଶ୍ଵରମ୍ → ଗ୍ବାଲିୟର୍ → ଦିଲ୍ଲୀ → ହରିଦ୍ଵାର ।
2. ସେମାନେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ନ ଅଟକି ହରିଦ୍ଵାର ଯାଉଥିଲେ କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା’ । ହରିଦ୍ଵାର ଏକ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ କିନ୍ତୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଏକ ରାଜନୈତିକ ସହର ଥିଲା ।

Question 3.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତାମିଲନାଡୁର ମଦୁରାଇରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ବାରାଣସୀକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ ସେମାନେ କେଉଁ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ସାମ୍ନା କରୁଥିବେ ? ସେମାନେ ସେ ସ୍ଥାନରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହ କିପରି ଯୋଗାଯୋଗ କରୁଥିବେ ? ସେମାନେ କେଉଁଠାରେ ରହୁଥ‌ିବେ ? ସେମାନେ କ’ଣ ଖାଉଥ‌ିବେ ?
Answer:

1. ସେମାନେ ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ, ମରାଠୀ, ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ସଂସ୍କୃତ ଭଳି ଅନେକ ଭାଷା ଶୁଣିବାକୁ ପାଉଥ‌ିବେ ।
2. ଯୋଗାଯୋଗ ପାଇଁ ସେମାନେ ସେ ସମୟର ସାଧାରଣ ଭାଷା (ଯଥା- ସଂସ୍କୃତ କିମ୍ବା ହିନ୍ଦୀର କିଛି ରୂପ) କିମ୍ବା ଇସାରା | ସଙ୍କେତ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବେ ।
3. ସେମାନେ ଧର୍ମଶାଳା, ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ କିମ୍ବା ଗଛ ମୂଳରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥ‌ିବେ ।
4. ସେମାନେ ନିଜ ସହିତ ଶୁଖୁଲା ଖାଦ୍ୟ (ଯଥା- ଅଟା, ଚିନି, ଘିଅ) ନେଇଥ‌ିବେ, ରାସ୍ତାରେ ନିଜେ ରୋଷେଇ କରି ଖାଉଥ‌ିବେ ।

Question 4.
ଚାରିଧାମ ଅବସ୍ଥାନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅ । ତୁମେ କ’ଣ ଭାବୁଛ, ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏସବୁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ?
Answer:
(i) ହଁ, ଭାରତର ଚାରିଧାମ (ଉତ୍ତରରେ ବଦ୍ରିନାଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ଵରମ୍, ପୂର୍ବରେ ପୁରୀ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ଦ୍ଵାରକା) ଭାରତର ଚାରି ଦିଗରେ ରହିଛି ।

(ii) ଏହି ଧାମଗୁଡ଼ିକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବରେ ସମଗ୍ର ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ସେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଷା ସଂସ୍କୃତି ଖାଦ୍ୟପେୟ ଓ ବେଶପୋଷାକ ସହ ପରିଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।

Question 5.
ତୁମେ ମାନଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା କିଛି ପାରମ୍ପରିକ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନର ନାମ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରିବ କି ? ତୁମେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବହିର ଶେଷରେ ଥ‌ିବା ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁସରଣ କର ।
Answer:

(i) ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ : ସୋମନାଥ, କାଶୀ ବିଶ୍ଵନାଥ, ରାମେଶ୍ଵରମ୍ ।
(ii) ଶକ୍ତିପୀଠ : କାମାକ୍ଷା, କାଳୀଘାଟ, ବିରଜା (ଓଡ଼ିଶା)
(ii) ବୌଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର : ବୋଧଗୟା, ସାରନାଥ ।
(iv) ଚାରି ଧାମ : ପୁରୀ, ବଦ୍ରି ନାଥ, ଦ୍ଵାରକା, ରାମେଶ୍ଵରମ୍

Question 6.
ଟ୍ରେସିଂ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ କାଗଜ ନିଅ । ‘ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅଭ୍ୟୁଦୟ’ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥର ଏକ ମାନଚିତ୍ର ଟ୍ରେସ୍ କଲେ । ମୁଖ୍ୟ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନର ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ଏହାକୁ ରଖ । ତୁମେ କ’ଣ ଅନୁଭବ କରୁଛ ?
Answer:
(i) ଆମେ ଦେଖୁବାକୁ ପାଇବା ଯେ ପୁରାତନ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ଏବଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ପ୍ରାୟତଃ ସମାନ ।

(ii) କାରଣ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ନିଜକୁ ନିରାପଦ ମଣୁଥୁଲେ ଏବଂ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବଡ଼ ବଜାର ହୋଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ସୁବିଧାଜନକ ଥିଲା ।

(iii) ମାନଚିତ୍ର ଟ୍ରେନିଂ (ପାଇଁ) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ : ଗୋଟିଏ ପତଳା କାଗଜ ନିଅ । ତାକୁ ତୁମ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପୃଷ୍ଠା ୯୨ରେ ଥ‌ିବା ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ରଖ୍ ପେନ୍‌ସିଲ୍‌ରେ ଗାର ଟାଣି ନକଲ କର । ଏବେ ସେହି କାଗଜଟିକୁ ଆଣି ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପୃଷ୍ଠା ୧୯୬ରେ ଥ‌ିବା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମାନଚିତ୍ର ଉପରେ ରଖ । ତୁମେ ଦେଖୁବ ଯେ ତୀର୍ଥ ରାସ୍ତା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ରାସ୍ତା ପ୍ରାୟତଃ ମିଶି ଯାଉଛି ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାକର :

Question 1.
ଲୋକମାନଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଜୀବନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହିତ ଏହି ସବୁ ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ପର୍କ କିପରି ରହିଛି ବୋଲି ଭାବୁଛ ? ନିଜ ମନରୁ ଚିନ୍ତାକରି ଏହିସବୁ ସମ୍ପକୀୟ ଏକ ମାନଚିତ୍ର ଅଙ୍କ । ଏହି ଚିତ୍ରଟି ତୁମକୁ କିଛି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବ ।

Answer:
ଧାର୍ମିକ ବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଜୀବନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ :
(i) ଦ୍ରବ୍ୟର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଓ ବ୍ୟବସାୟ : ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଯାତ୍ରୀମାନେ ଅନେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥା’ନ୍ତି । ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ଵାରା ଉଭୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ଉପକୃତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ତୀର୍ଥପଥ ଓ ବାଣିଜ୍ୟପଥର ମିଶ୍ରଣ : ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଏକାଠି ଯାତ୍ରା କରୁଥିବାରୁ, ଫଳସ୍ଵରୂପ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପଥ ଅନେକ ସମୟରେ ପରସ୍ପର ସହ ମିଶି ଯାଆନ୍ତି । ଏହାଦ୍ଵାରା ନୂଆ ବ୍ୟବସାୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ନୂତନ ବଜାରର ସନ୍ଧାନ : କେବଳ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନେକ ବଣିକ ନିଜ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିନିମୟ କରିବା ନିମନ୍ତେ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନକୁ ଆସିଥା’ନ୍ତି । କେତେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ସହିତ ଦୂର ସହର ଏବଂ ନଗରକୁ ନିଜର ଜିନିଷପତ୍ର ନେଇଯାଇ ବ୍ୟବସାୟର ପରିସର ବଢ଼ାଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ବ୍ୟବସାୟ : ଏହି ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥାନ ସହ ଜଡ଼ିତ ମୁଖ୍ୟ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ (ଯଥା- ଉତ୍ତରାପଥ ଓ ଦକ୍ଷିଣାପଥ) ଦେଇ ସାମୁଦ୍ରିକ ଶଙ୍ଖ, ମୋତି, ସୁନା ସମେତ କପା, ମସଲା ଏବଂ ଚନ୍ଦନ କାଠ ପ୍ରଭୃତି ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର କାରବାର ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରେ ।

(v) ପିଲାମାନେ ନିଜର ଭାବନାକୁ ନେଇ ମାନଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବେ ।

Question 2.
ଚିତ୍ରରେ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଏବଂ ପଶୁମାନଙ୍କର ଏହି ଚିତ୍ରକୁ ଧାନର ସହ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ଉତ୍ତରରେ ଯମୁନା, ପୂର୍ବ ରେ ମହାନଦୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ କାବେରୀ ନଦୀ, ସମସ୍ତେ ପବିତ୍ର ନଦୀ । ସେସବୁ କିପରି ଏତେ ପରି ମାଣରେ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ? ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏପରି କୌଣସି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି କି ? ଯାହା ମନୁଷ୍ୟକୃତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ଵାରା ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରଦୂଷିତ କିମ୍ବା ଅବକ୍ଷୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଛି । ଆମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରିବା କାହାର ଦାୟିତ୍ଵ ? ଏକଥା ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।

Answer:
(i) ପବିତ୍ର ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ : ଆମର ବ୍ୟାପକ ଅବହେଳା ଏବଂ ଅଦୂରଦର୍ଶୀତା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଯୋଗୁଁ ଯମୁନା, ମହାନଦୀ ଓ କାବେରୀ ପରି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଦୂଷିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ମଣିଷ ନିଜ ସ୍ଵାର୍ଥ ପାଇଁ ଏବଂ ଅଧିକ ଲାଭ ଆଶାରେ ପ୍ରକୃତିକୁ ଖାତିର ନ କରିବା ଏବଂ କଳକାରଖାନାର ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ତଥା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନା ପକାଇବା ଫଳରେ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଶୋଷିତ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇ ସ୍ଥିତି ହରାଇବା ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଯାଇଛନ୍ତି ।

(ii) ଆମ ଅଞ୍ଚଳର ଉଦାହରଣ : ଆମ ଅଞ୍ଚଳ କଟକ ଦେଇ ବହି ଯାଉଥୁବା ପବିତ୍ର ‘ମହାନଦୀ’ କୂଳରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ସମାନ ସମସ୍ୟା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ମନୁଷ୍ୟକୃତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯେପରିକି ନଦୀରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପଲିଥନ୍ ଫୋପାଡ଼ିବା, ଅଦରକାରୀ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ପକାଇବା ଏବଂ ସହରର ବିଭିନ୍ନ ନର୍ଦ୍ଦମା ଜଳ ସିଧାସଳଖ ନଦୀରେ ମିଶିବାଦ୍ଵାରା ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀଟି ଅବକ୍ଷୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଛି ।

(iii) ପବିତ୍ରତା ରକ୍ଷା କରିବାର ଦାୟିତ୍ଵ : ପ୍ରକୃତି ତଥା ଏହି ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ନୈତିକ କର୍ଭବ୍ୟ ଅଟେ । ଆମର ସମ୍ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ମନେ ପକାଇ ଦେଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହାର ଦାୟିତ୍ଵ କୌଣସି ଝୁଲେଇଲ ସରକାରଙ୍କର ନୁହେଁ ବରଂ ମତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କର ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ଵ, ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତିର ମହାନତାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପବିତ୍ରତା

Question 2.
ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଲୋକମାନେ କ’ଣ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ପ୍ରାର୍ଥନା ଓ ଉପାସନା

Question 3.
ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ବିହାରର ବୋଧଗୟା

Question 4.
ଶ୍ରୀପାଟଣା ସାହେବ ତଖତ୍ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ବିହାରର ପାଟଣା

Question 5.
ହିମାଳୟର ବରଫାବୃତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥ‌ିବା ତିନିଗୋଟି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନାମ ଲେଖ ?
Answer:
ବଦ୍ରିନାଥ, କେଦାରନାଥ ଓ ଅମରନାଥ

Question 6.
ତୁମେ ହରିଦ୍ଵାର ଗଲେ’ ତୁମକୁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଟ୍ରେନ୍ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ?
Answer:
ଦିଲ୍ଲୀ

Question 7.
ରାମେଶ୍ଵର ଭାରତର କେଉଁ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ

Question 8.
ବେଲୁର ମନ୍ଦିର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
କର୍ଣ୍ଣାଟକ

Question 9.
କନ୍ଧ ଜନଜାତିର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଡୋଙ୍ଗରିଆ

Question 10.
ତାମିଲନାଡୁର ନୀଳଗିରିରେ ଥିବା କେଉଁ ଜନଜାତି ଅନେକ ପର୍ବତର ଶିଖରକୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେକରନ୍ତି ?
Answer:
ଟୋଡ଼ା

Question 11.
ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଚାରିଧାମ ଯାତ୍ରା କେଉଁ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଉତ୍ତରରେ ବଦ୍ରିନାଥ, ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ଵର, ପୂର୍ବରେ ପୁରୀ, ପଶ୍ଚିମରେ ଦ୍ଵାରିକା

Question 12.
ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ମାନଙ୍କରେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଶିବ

Question 13.
ସାଧାରଣତଃ କେଉଁ ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନମାନ ଦେଖୁବାକୁ ମିଳିଥାଏ ?
Answer:
ନଦୀକୂଳ ଓ ପର୍ବତ ଶିଖର

Question 14.
ପ୍ରୟାଗରାଜଠାରେ କେଉଁ ତିନିଗୋଟି ନଦୀର ସଙ୍ଗମ ହୋଇଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା ଓ ସରସ୍ଵତୀ

Question 15.
ଅଶ୍ଵତ୍‌ଥ ବୃକ୍ଷର ବକଳରୁ କେଉଁ ରୋଗପାଇଁ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପେଟରୋଗ

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଆକାଶ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ଜଳ ଓ ସମୁଦ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିବୋଲି କେଉଁ ପୁରାଣରେ କୁହାଯାଇଛି ?
(କ) ମହାଭାରତ
(ଖ) ରାମାୟଣ
(ଗ) ବେଦ
(ଘ) ଭାଗବତ
Answer:
(ଘ) ଭାଗବତ

Question 2.
ଭେଲାଙ୍କାନୀ ଗୀର୍ଜା ଭାରତର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(କ) କେରଳ
(ଖ) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ
(ଗ) ତାମିଲନାଡୁ
(ଘ) ତେଲେଙ୍ଗାନା
Answer:
(ଗ) ତାମିଲନାଡୁ

Question 3.
ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦେହାବଶେଷ ରଖାଯାଇଥିବା ସାଞ୍ଛସ୍ତପ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(କ) ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ
(ଖ) ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ
(ଗ) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(ଘ) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
Answer:
(ଖ) ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ

Question 4.
ବୌଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ବୁଦ୍ଧ କେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ?
(କ) ବୋଧଗୟା
(ଖ) କୁଶୀନଗର
(ଗ) ପାଟଳୀପୁତ୍ର
(ଘ) ସାଞ୍ଚ୍
Answer:
(କ) ବୋଧଗୟା

Question 5.
ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଦରଘା
(ଖ) ତଖତ୍
(ଗ) ଉପାସନା କେନ୍ଦ୍ର
(ଘ) ମକବରା
Answer:
(ଖ) ତଖତ୍

Question 6.
ସୌରାଷ୍ଟ୍ରର ଶତ୍ରୁଞ୍ଜୟ ପର୍ବତ କେଉଁମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଟେ ?
(କ) ଶିଖ୍
(ଖ) ଜୈନ
(ଗ) ବୌଦ୍ଧ
(ଘ) ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ୍
Answer:
(ଖ) ଜୈନ

Question 7.
ସାବରିମାଳା ମନ୍ଦିର ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(କ) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
(ଖ) ତାମିଲନାଡୁ
(ଗ) କେରଳ
(ଘ) ଗୋଆ
Answer:
(ଗ) କେରଳ

Question 8.
ଝାଡ଼ାଖଣ୍ଡର କେଉଁ ପର୍ବତମାଳାରେ ଡୋଙ୍ଗରିଆମାନେ ବସବାସ କରନ୍ତି ?
(କ) ବିନ୍ଧ୍ୟ
(ଖ) ସାତପୁରା
(ଗ) ଖଣ୍ଡଗିରି
(ଘ) ନିୟମଗିରି
Answer:
(ଘ) ନିୟମଗିରି

Question 9.
ସମଗ୍ର ୧୨ଟି ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ କେଉଁ ହିନ୍ଦୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ?
(କ) ଶିବ
(ଖ) ବିଷ୍ଣ
(ଗ) ବ୍ରହ୍ମା
(ଘ) ବ୍ୟାସ
Answer:
(କ) ଶିବ

Question 10.
ଭାରତବର୍ଷରେ ମୋଟ କେତେଗୋଟି ଶକ୍ତିପୀଠ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ୫୦
(ଖ) ୫୧
(ଗ) ୫୨
(ଘ) ୫୩
Answer:
(ଖ) ୫୧

Question 11.
ପ୍ରୟାଗରାଜଠାରେ ପ୍ରତି କେତେ ବର୍ଷରେ ଥରେ କୁମ୍ଭମେଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ୫ ବର୍ଷ
(ଖ) ୭ ବର୍ଷ
(ଗ) ୧୨ ବର୍ଷ
(ଘ) ୬ ବର୍ଷ
Answer:
(ଘ) ୬ ବର୍ଷ

Question 12.
କେଉଁ ବୃକ୍ଷର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି ‘ଫିକସ୍ ରେଲିଜିଓସା’ ?
(କ) ନିମ୍ବ
(ଖ) ଅଶ୍ଵତ୍ଥ
(ଗ) ବେଲ
(ଘ) କରଞ୍ଜ
Answer:
(ଖ) ଅଶ୍ଵତ୍ଥ

Question 13.
ଅଶ୍ଵତ୍‌ଥ ଗଛର ପତ୍ରରେ କେଉଁ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଜ୍ୱର
(ଖ) ଅପସ୍ମାର
(ଗ) ଚର୍ମ
(ଘ) କୁଷ୍ଠ
Answer:
(ଗ) ଚର୍ମ

Question 14.
ରାଜସ୍ଥାନରେ ପବିତ୍ର ବନାନୀକୁ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(କ) ଓରାନ
(ଖ) ସରନା
(ଗ) ଦେବଗୁଡ଼ି
(ଘ) ଦେବରାଇ
Answer:
(କ) ଓରାନ

Question 15.
ମାଓରି ଆଦିବାସୀମାନେ କେଉଁ ଦେଶରେ ବସବାସ କରନ୍ତି ?
(କ) ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ
(ଖ) ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ
(ଗ) ୱେଷ୍ଟଇଣ୍ଡିଜ
(ଘ) ଆୟାରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
Answer:
(ଖ) ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡ

Question 16.
ବୁଦ୍ଧଙ୍କର ଦେହାବଶେଷ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ________ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
(କ) ସ୍ତପ
(ଖ) ଚୈତ
(ଗ) ଗୀର୍ଜା
(ଘ) ଦରଘା
Answer:
(କ) ସ୍ତପ

Question 17.
ମହାବେଥ୍ ସ୍ତପରେ __________ ଜ୍ଞାନପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥିଲେ ।
(କ) ଗୌତମବୁଦ୍ଧ
(ଖ) ରାମାନୁଜ
(ଗ) କବୀର
(ଘ) ମହାବୀର ଜୈନ
Answer:
(କ) ଗୌତମବୁଦ୍ଧ

Question 18.
ଅମୃତସର ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣ ମନ୍ଦିରରେ ____________ ତଖତ୍ ଅବସ୍ଥିତ ।
(କ) ଶ୍ରୀପାଟଣା ସାହେବ ତଖତ୍ ସାହେବ
(ଖ) ଅକାଳ ତଖତ୍
(ଗ) ଶ୍ରୀ କେଶଗଡ଼ ତଖତ୍
(ଘ) ଖାଲସା ତଖତ୍
Answer:
(ଖ) ଅକାଳ ତଖତ୍

Question 19.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ତାମିଲନାଡୁର ମଦୁରାଇରୁ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର __________ ସ୍ଥାନକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥ‌ିଲେ ।
(କ) ଗୋରଖପୁର
(ଖ) ବାରାଣସୀ
(ଗ) ମଥୁରା
(ଘ) ବୃନ୍ଦାବନ
Answer:
(ଖ) ବାରାଣସୀ

Question 20.
ଆୟାଗା ଦେବତାଙ୍କୁ କେରଳର ___________ ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା କରାଯାଇଥାଏ ।
(କ) ସାଗରମାଳି
(ଖ) ସବରିମାଳି
(ଗ) ସାବରିମାଳା
(ଘ) ଲହରୀମାଳା
Answer:
(ଗ) ସାବରିମାଳା

Question 21.
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ମରାଠୀ ଭାଷାରେ ___________ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
(କ) ଓ୍ୱାରୀ
(ଖ) ପ୍ୟାରୀ
(ଗ) ଘୋରୀ
(ଘ) ଝରୀ
Answer:
(କ) ଓ୍ୱାରୀ

Question 22.
ସମଗ୍ର ପୃଥ‌ିବୀକୁ ପବିତ୍ର ବିବେଚନା କରାଯାଇ ପୃଥ‌ିବୀକୁ _______________ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
(କ) ଶ୍ରୀଦେବୀ
(ଖ) ଭୂଦେବୀ
(ଗ) ପୀଠଦେବୀ
(ଘ) ମାତୃଦେବୀ
Answer:
(ଖ) ଭୂଦେବୀ

Question 23.
ଜୋଙ୍ଗରିଆମାନେ ______________ ଜନଜାତିର ଆଦିବାସୀ ଅଟନ୍ତି ।
(କ) କୋହ୍ଲ
(ଖ) ସାନ୍ତାଳି
(ଗ) ଭୂୟାଁ
(ଘ) କନ୍ଧ
Answer:
(ଘ) କନ୍ଧ

Question 24.
ତାମିଲନାଡୁର ___________ ପାହାଡରେ ଟୋଡ଼ା ଜନଜାତିର ଲୋକ ବାସ କରିଥାନ୍ତି ।
(କ) ପାଟଣାଗିରି
(ଖ) ନୀଳଗିରି
(ଗ) ଧବଳଗିରି
(ଘ) ସରଧାଗିରି
Answer:
(ଖ) ନୀଳଗିରି

Question 25.
ହିନ୍ଦୁମାନେ ଭାରତର _____________ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛାପ୍ରକାଶ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(କ) ପୁରୀଧାମ
(ଖ) ଦ୍ଵାରିକାପୁର
(ଗ) ଚାରିଧାମ
(ଘ) ରାମେଶ୍ଵରମ୍
Answer:
(ଗ) ଚାରିଧାମ

Question 26.
ମା’ ସତୀଙ୍କର ପବିତ୍ର ଅଙ୍ଗ ____________ ଟି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।
(କ) ୧୨
(ଖ) ୧୩
(ଗ) ୫୦
(ଘ) ୫୧
Answer:
(ଘ) ୫୧

Question 27.
____________ କାଳରୁ ଭାରତରେ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି ।
(କ) ପ୍ରାକ୍‌ଦିକ
(ଖ) ବୈଦିକ
(ଗ) ପ୍ରାଚୀନ
(ଘ) ପରବର୍ତୀ ବୈଦିକ
Answer:
(ଖ) ବୈଦିକ

Question 28.
ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ _____________ ମେଳା ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇଥାଏ ।
(କ) ଶାନ୍ତି
(ଖ) ପାପକ୍ଷୟ
(ଗ) କୁମ୍ଭ
(ଘ) ଶୁମ୍ଭ
Answer:
(ଗ) କୁମ୍ଭ

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପବିତ୍ରତା କହିଲେ ତୁମେ ସାଧାରଣଭାବେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

1. ପବିତ୍ରତାର ଅନେକ ଅର୍ଥ ରହିଛି । ପବିତ୍ରତା ହେଉଛି ଏକ ଗଭୀର ଧାର୍ମିକ ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ମହତ୍ତ୍ୱ, ସମ୍ମାନ ଓ ଭକ୍ତିର ମହାନତା ।
2. ପବିତ୍ରତା କେବଳ ଧର୍ମ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ସହ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭୂଗୋଳ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଭାରତର ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।

Question 2.
ଆମ ଦେଶରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ ରହିଛି ?
Answer:

1. ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ ଆସିନଥାଏ । ଅନେକ ଭାରତୀୟ ନିଜ ନିଜର ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଯାଇଥା’ନ୍ତି ।
2. ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଏବଂ ଅବିରତ ପରମ୍ପରା । ଏହା କେବଳ ଏକ ଶାରୀରିକ ଯାତ୍ରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ଅନ୍ତରର ଯାତ୍ରା ଯେଉଁଥ‌ିରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଚରଣ ବିଧ୍ ନିହିତ ଥାଏ ।

Question 3.
ହିନ୍ଦୁମାନେ କେଉଁସବୁ ସ୍ଥାନ ଓ ପଦାର୍ଥକୁ ଅଧିକ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେ କରିଥାନ୍ତି ?
Answer:

1. ଆମ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କେତୋଟି ପବିତ୍ର ନଦୀ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ପରି ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନକୁ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ପୂଜା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ ।
2. ଅନେକ ନଦୀକୁ ଦେବୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ କିଛି ପ୍ରଜାତିର ବୃକ୍ଷ, ପଶୁ ଏବଂ ଉଭିଦକୁ ମଧ୍ଯ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
ଆମ ଦେଶରେ କେତେଗୋଟି ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି ? ସେଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ?
Answer:

1. ଆମ ଦେଶରେ ମୋଟ ୧୨ଗୋଟି ଜ୍ୟୋତିର୍ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି ।
2. ସେଗୁଡ଼ିକ ହିନ୍ଦୁ ଦେବତା ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଅଟେ ।

Question 5.
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ କେଉଁସବୁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ? ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଅଟେ ?
Answer:

1. ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଦ୍ରବ ବା ନଦୀକୂଳ, ଅରଣ୍ୟ ବା ପର୍ବତ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ପ୍ରାକୃତିକ ଭୂକ୍ଷେତ୍ର ସବୁକୁ ପବିତ୍ର ବା ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
2. ଏଥୁରୁ ଯାହା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ଆମକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାରେ ଏହା ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା । ତତ୍‌ସହିତ ଏହିସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୂଗୋଳ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତାର ସମ୍ମଳନ ଘଟିଛି ।

Question 6.
ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ଦେବଦେବୀ ଓ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ନା କୌଣସି କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଦେବତା ଓ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
2. ସେମାନଙ୍କ ଭାବନା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପବର୍ତଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସ୍ଵର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସାଙ୍କେତିକଦ୍ଵାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବୃକ୍ଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆମ ଦେଶରେ ‘ଅଶ୍ଵତ୍‌’ ବୃକ୍ଷକୁ ଅଧିକ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଭାରତର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ବୃକ୍ଷଗୁଡ଼ିକୁ ହଳଦୀ ଓ କୁଙ୍କୁମ ପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇ ସଜ୍ଜିତ କରାଯଇଥାଏ ।
2. ଡିମିର ପ୍ରଜାତିର ଏକ ବୃକ୍ଷ ହେଉଛି ‘ଅଶ୍ଵତ୍‌ଥ’, ଯାହାକୁ ବୋଧୃବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହି ବୃକ୍ଷ ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, ଶିଖ୍ ଏବଂ ଜୈନମାନଙ୍କର ଏକ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ।
3. ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ବୃକ୍ଷର ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ ହେଉଛି ‘ଫିକସ୍ ରେଲିଜିଓସା’’ ଯାହାର ଲାଟିନ୍ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଧାର୍ମିକ ବା ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷ ।

Question 2.
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପଥ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଏକ ସୁସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ ?
Answer:
(i) ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନେ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଯୋଗାଇ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଫଳସ୍ଵରୂପ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପଥ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପଥ ଅନେକ ସମୟରେ ପରସ୍ପର ମିଶିଯାଆନ୍ତି । କେତେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ପରିଦର୍ଶନ କରିବା ସହିତ ଦୂର ସହର ଏବଂ ନଗରକୁ ନିଜର ଜିନିଷପତ୍ର ବୋହି ନେଇଯାଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 3.
ଭାରତ ବାହାରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀସ୍‌ରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ଭୂମିରୂପ ସହିତ ପବିତ୍ର ବୃକ୍ଷଲତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ରହିଥିଲା । ଆମେରିକାର ମୂଳବାସିନ୍ଦାମାନେ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସମ୍ପର୍କ ରଖୁଥିଲେ । ଯାହାକୁ ସେମାନେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ମନେକରୁଥିଲେ ।

(ii) ନ୍ୟୁଜିଲାଣ୍ଡର ମାଓରି ଆଦିବାସୀମାନେ ତାରାନାକି ମାଉଙ୍ଗା ପର୍ବତକୁ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ବୋଲି ଭାବି ପବିତ୍ର ମନେ କରୁଥିଲେ ।

(iii) ମାଓରିଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ପରେ ସମ୍ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ପର୍ବତକୁ ମଣିଷ ପରି ଅଧିକାର ଓ ଦାୟିତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଯାହା ଫଳରେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ଶୋଷିତ ଏବଂ ଅବକ୍ଷୟରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।

Question 4.
ଭାରତରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କାହିଁକି ଦୂଷିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି ?
Answer:

1. ବ୍ୟାପକ ଅବହେଳା ଓ ଅଦୂରଦର୍ଶିତା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ପାଇଁ ଭାରତର ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦୂଷିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି ।
2. ଏହି ଅବସରରେ ଆମେ ଆମର ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବୋଲି ମନେକରିବା ଉଚିତ ।
3. ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆମର ସମ୍ବିଧାନ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସମୟେ ସମୟେ ମନେ ପକାଇ ଦେଇଥାଏ ।

Question 5.
କନ୍ଧ ଜାତିର ଢୋଙ୍ଗରିଆମାନେ କାହାକୁ ସେମାନଙ୍କ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମନେ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ନିୟମଗିରି ପର୍ବତମାଳାର ନିୟମ ଡୋଙ୍ଗର ପାହାଡ଼ ଡୋଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଟେ ।

(ii) ସେମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ ପାହାଡ଼ ହେଉଛି ନିୟମ ରାଜାଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ, ଯିଏକି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଏଠାରେ ଗଛ କାଟିବା ନିଷେଧ ଏବଂ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅସମ୍ମାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କୁମ୍ଭମେଳା ପଶ୍ଚାତ୍‌ରେ ଥିବା ପୌରାଣିକ ତଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନର କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ କୁମ୍ଭମେଳାର ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଇଥାଏ ।

(ii) ପାରମ୍ପରିକ ଶତ୍ରୁ ଦେବତା ଓ ଅସୁର ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ କରିବା ପୂର୍ବକ ଐଶ୍ଵରୀକ ଅମୃତଲାଭ କରି ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ । ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଅମୃତ ଲାଭରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହିନୀ ନାମକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ନାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।

(iii) ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ କେତୋଟି ଅମୃତବିନ୍ଦୁ ହରିଦ୍ଵାର, ପ୍ରୟାଗରାଜ, ନାସିକ ଏବଂ ଉଜ୍ଜୟିନୀ ନାମକ ଚାରୋଟି ସ୍ଥାନରେ ପଡ଼ିଥିଲା ।

(iv) ଏହି ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ କୁମ୍ଭମେଳା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ସେହି ସମୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ନଦୀରେ ବୁଡ଼ ପକାଇଲେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 2.
ଭାରତରେ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କେଉଁ କାଳରୁ କିପରି ଚଳି ଆସୁଛି, ତାହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ବୈଦିକ କାଳରୁ ଭାରତରେ ନଦୀମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି ବୋଲି ବେଦରୁ ଜଣାଯାଇଥାଏ ।

(ii) ଋଗ୍‌ବେଦରେ ‘ନଦୀସୂତି ସୂକ୍ତ’’ ହେଉଛି ନଦୀମାନଙ୍କର ପ୍ରଶଂସାରେ ଲିଖ୍ ସ୍ତୋତ୍ର, ଯେଉଁଥରେ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଭାରତର ପ୍ରାଚୀନ ୧୯ଟି ମୁଖ୍ୟ ନଦୀକୁ ଆବାହନ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iii) ଆଜି ମଧ୍ୟ ଭାରତର ଅନେକ ଧାର୍ମିକ ରୀତିନୀତିରେ କେତେକ ପ୍ରଧାନ ନଦୀର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆହ୍ଵାନ କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ଶ୍ଳୋକରୁ ଅନୁମେୟ–

‘ଗଙ୍ଗେଚ-ଯମୁନେ ଚୈବ ଗୋଦାବରୀ ସରସ୍ଵତୀ
ନର୍ମଦେ ସିନ୍ଧୁ କାବେରୀ ଜଳେସ୍ମିନ ସନ୍ନିଧୂମ କୁରୁ ।’’

(iv) ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ, ନର୍ମଦା, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ କାବେରୀ ଏହି ଜଳରେ ପ୍ରକଟିତ ହୁଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଆବାହନ କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ଏହି ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ସଭ୍ୟତା ପାଇଁ ଜୀବନରେଖା ହୋଇ ଆସିଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ସ ଶାଖା ଏବଂ ପ୍ରବାହିତ ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯଇଥାଏ । ଏହାର କୂଳରେ ଥିବା ତୀର୍ଥସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକମାନେ ପରିଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 3.
ଆମ ଦେଶରେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବା ସହିତ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରିବ, ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସୁଚିନ୍ତିତ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ଭାରତୀୟ ଅଧ୍ଵବାସୀ ଓ ପବିତ୍ର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସୁସମ୍ପର୍କ ବିରାଜମାନ କରିଥିଲା, ତାହାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତାହା ଆଜି ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି ।

(ii) ଯେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ବାଧା ଉପୁଜିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥାଏ । ଏପରିକି ନଦୀଟି ମାତ୍ରାତ୍ଵିକ ମାତ୍ରାରେ ଶୋଷିତ ହୋଇଗଲେ ତାହା ସ୍ଥିତି ହରାଇବାର ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଯାଏ ।

(iii) ସେହିପରି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପର୍ବତଟିର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ଯେତେବେଳେ ଲୋପ ପାଇବାକୁ ବସେ, ସେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପରିବେଶ, ଦେବାଦେବୀ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ତେଣୁ ନଦୀ ଓ ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ସହିତ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(v) ଶିଳ୍ପ ଓ ଖଣିଖନ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ପର୍ବତ ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ହରାଇଥା’ନ୍ତି ।

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 6 Materials Around Us Notes can make exam preparation more effective.

Materials Around Us Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 6 Notes

Understanding Objects and Materials Around Us

Objects: The things that we can see and/or touch.

• Different objects around us have varying shapes and sizes, and each object serves a different purpose.
• All the objects around us are made of different materials.

Materials: The substances or mixtures of substances that are used to make objects.

• A single material can be used to make different types of objects, and a single type of object can be made from different types of materials.
• Some objects are also made of multiple materials, e.g., a pen can have a plastic body and a metal nib.
  a The choice of material depends upon the intended use of the object.
  

Classification of Materials Based on their Properties

Classification is defined as the process of arranging or organising materials into groups based on their common properties. It helps in easier identification, sorting, and locating of objects.
Materials can be classified based on the following properties:

Appearance

• Based on appearance, materials are classified as lustrous and non-lustrous.
• Lustrous: The materials that have a shiny surface (lustre), e.g., gold, aluminium, copper, etc.
• Non-lustrous: The materials that do not have a shiny surface and appear to be dull, e.g., rubber, jute, wood, etc.
  
• Generally, metals such as gold, iron, etc., are lustrous, but it should be noted that not all materials that shine are metals. The surfaces of some materials are made shiny by polishing or coating them with thin layers of plastic, wax, or any other material, which makes them look shiny. Some metals may lose their lustre and start to look dull due to the effect of air and moisture.

Hardness and Softness

• Materials that cannot be compressed, scratched, bent, or broken easily are known as hard materials. For example, iron bar, diamond, copper sheet, etc.
• Materials that can be compressed, scratched, bent, or broken easily are known as soft materials. For example, rubber, chalk, sponge, cotton, etc.
• Hardness and softness are relative terms. For example, a rubber is harder than a sponge but softer than an iron bar.
  

Transparency
Based on transparency, materials are classified as transparent, translucent, and opaque.

• Materials through which objects can be seen clearly are said to be transparent. For example, clear glass, cellophane paper, etc.
• Materials through which objects can be seen, but not clearly, are said to be translucent. For example, butter paper, frosted glass, muslin cloth, etc.
• Materials through which objects cannot be seen at all are said to be opaque. For example, metal sheet, wooden board, brick, etc.
  

Solubility in Water

Solubility in water is defined as the property of a material to dissolve completely in water. Based on their solubility, materials are classified as soluble and insoluble, o The materials that completely disappear on mixing in water are said to be soluble. For example, salt, sugar, vinegar, etc.

The materials that do not disappear on mixing in water even when stirred for a long time, are said to be insoluble. For example, sawdust, chalk powder, sand, oil, etc.
(i) Solubility of Solids in Water

• Some solids, such as sugar, salt, etc, dissolve completely in water to form a mixture that has a uniform composition.
• Some solids, such as sand, sawdust, etc, do not dissolve or disappear in water and hence the resultant mixture has a non¬uniform composition.
  

(ii) Solubility of Liquids in Water

• Some liquids, such as milk, lemon juice, etc., mix completely with water and do not form a distinct layer. These are known as miscible liquids.
• Some liquids, such as petrol, mustard oil, coconut oil, kerosene, etc., form a distinct layer when mixed with water. Such liquids that do not disappear into one another are said to be immiscible liquids.
  

(iii) Solubility of Gases in Water

• Some gases, like carbon dioxide and oxygen, can dissolve in water. It is the oxygen dissolved in water that helps in the survival of aquatic plants and animals.
• Flowever, gases like nitrogen, do not dissolve in water.

Mass and Volume

• Mass is defined as the amount of matter present in a material.
• It is a measure of the heaviness or lightness of an object. It is usually measured in grams (g) and kilograms (kg).
• An object with a higher mass is said to be heavy, and an object with a lower mass is said to be light.
• Heavy and light are relative terms. For example, a pencil is heavier than a feather, but is lighter than a book.
  

Volume is defined as the space occupied by a material.

• It is usually measured in millilitres (mL) and litres (L).
• Water bottles sold in the markets come in different sizes and quantities, with labels such as 500 mL, 1 L, 2 L, etc. These labels indicate the capacity of bottles and the level of water indicate the volume of water present in them.
  

Matter: Anything that occupies space and has mass is known as matter.

Materials Around Us: Material is definite kind and quality of matter intended for a specific purpose.

Based on Appearance

Lustrous : A material that has a shiny surface is said to be lustrous.
Examples: Gold, silver, etc.

Non-lustrous: A material that does not have a shiny surface and appears to be dull is said to be non- lustrous.
Examples: Wooden board, rubber sheet, etc.

Based on Mass

Heavy: A material that has a higher mass
Light: A material that has a lower mass
Heavy and light are relative terms, e.g., a pencil is heavier than a feather, but is lighter than a book. SI unit: Kilogram (kg)

Based on Volume (Space Occupied)

A material that occupies more space is said to have a larger volume as compared to a material that occupies less space.
SI unit: Cubic metre (m³)

Based on Transparency

Transparent: A material through which we can see things clearly.
Examples: Clear glass, cellophane sheet,

Translucent: A material through which we can see things, but not very clearly.
Examples: Frosted glass, butter paper, etc.

Opaque: A material through which we cannot see things at all.
Examples: Brick, aluminium foil, etc.

Based on Hardness

Hard: A material that is difficult to compress or scratch Examples: Metal block, wooden block, etc.
Soft: A material that is easy to compress or scratch Examples: Cotton ball, sponge, etc.

Based on Solubility in water

Soluble: A material that disappears or dissolves completely in water is said to be soluble in water.
Examples: Sugar, common salt, etc.

Solubility of Solids in Water

• Solids like sugar, common salt, etc., are soluble in water.
• Solids like sand, chalk powder, etc., are insoluble in water.

Solubility of Liquids in Water

• Liquids like milk, vinegar, honey, etc., are soluble in water.
• Liquids like mustard oil, petrol, etc., are insoluble in water.

Solubility of Gases in Water

• Some gases, like oxygen, are soluble in water. This dissolved oxygen allows the survival of aquatic life.
• Some gases, like nitrogen, are insoluble in water.

Insoluble: A material that does not disappear or dissolve completely in water is said to be insoluble in water.
Examples: Sand, chalk powder, etc.

Combining textbook study with BSE Odisha Class 6 Science Notes and Class 6 Science Curiosity Chapter 5 Measurement of Length and Motion Notes can make exam preparation more effective.

Measurement of Length and Motion Notes Class 6

Class 6 Science Curiosity Chapter 5 Notes

Measurement

Measurement is defined as the process of comparing an unknown quantity with a known or standard quantity of the same kind. This known fixed quantity is called a unit,

• Earlier, people measured length using body parts. Common examples include:
• Handspan (balisht) – distance between the tips of the thumb and little finger of an outstretched hand.
• Cubit – distance from the elbow to the tip of the middle finger
• Footspan – length of a person’s foot.
• Footstep / stride – distance covered in one step while walking.

When an object’s length is measured the length is expressed as a number and a unit. For example, length of a table is measured as 13 handspans’ where 13 is the number and handspan is the unit. It means length of table is 13 times the length of the handspan.

Different people have different-sized handspans, feet or fists. Therefore, the same object gives different numerical values when measured with different persons’ body parts. This variation shows that body-based units are not reliable for accurate measurements.

Standard Units

Standard unit is a unit which has a fixed magnitude, amount or size which does not change from person to person, place to place or time to time.
Some standard units of length are metre, foot, yard etc.

• Different regions of the world developed different systems of units, which made comparison of measurements difficult. To avoid confusion, most countries have adopted the International System of Units (SI units) as a common set of standard units.
• The SI unit of length is metre, written with the symbol m.
• Some other units of length are defined in relation to the metre:
  • 1 metre = 100 centimetres (cm)
  • 1 centimetre =10 millimetres (mm) .
  • 1 kilometre = 1000 metre (m)
    
• Very large distances, such as those between cities, are measured in kilometres (km), while everyday lengths are measured in metres (m), centimetres (cm) or millimetres (mm).

Correct Way of Measuring Length

• We must select a suitable measuring device for the length to be measured, such as a short scale for a pencil, a metre scale for the height of a room, or a flexible tape for the girth of a tree or the chest size of a person.
• While measuring length, the scale should be placed in contact with the object along its length, without any gap or tilt.
• The eye should be placed directly above die mark being read. Viewing the scale from an angle can give a wrong reading.
  

Parallax error: It is the error in measurement that occurs when we read a scale from an angle instead of keeping the eye vertically above the mark. Because of the slanted view, the object’s end and the scale division do not appear to line up correctly, so the reading becomes incorrect.

If the zero mark at the end of a scale is broken or unclear, another full mark such as 1.0-cm can be used as the starting point, and this starting reading is subtracted from the reading at the other end to get the correct length.

Example: If one end of the object is at 1.0 cm and the other end is at 10.4 cm on the scale, then the length of the object is 10.4 cm – 1.0 cm = 9.4 cm.

• Visually impaired learners can measure length using scales with raised markings that can be felt by touch.
• When writing a measured length, we must always write the number and the unit, leaving a space between the number and the unit.
• The names of units such as kilometre, metre, centimetre and millimetre begin with lowercase letters, and their symbols km, m, cm and mm are also written in lowercase, without a plural ‘s’. A full stop is not written after a unit symbol, except at the end of a sentence.

Measuring the Length of a Curved Line

• Curved lengths such as the edge of an arch or the circular base of a tumbler cannot be measured directly with a rigid, straight scale.
  
• Curved lengths can be measured using a flexible measuring tape that bends and fits exactly along the curve.
• A curved length can also be measured by carefully laying a thread along the curved object, then straightening the thread and measuring it with a metre scale.
  

Describing Position

o People may disagree about which place is nearer or farther away if they compare distances from their own houses or from different starting points. If all distances are measured from the same fixed point, everyone will agree on which place is closer or farther from that point.

• Reference point: A fixed object or position with respect to which the distance (or position) of an object is described is called a reference point.
• Kilometre stones along a highway show the distance of that point from a fixed city (for example, ‘Jaipur 100 km”). The city acts as the reference point for all those distances.
• As a vehicle moves and the numbers on kilometre stones decrease, this shows that the position of the vehicle with respect to the reference city is changing with time.

Motion

An object is said to be in motion if its position changes with respect to a reference point as time passes. An object is said to be at rest if its position does not change with respect to a reference point with time.

Whether an object is at rest or in motion depends on the chosen reference point; the same object can be at rest with respect to one reference point and in motion with respect to another. For example, passengers sitting in a moving bus are at rest relative to the bus but in motion relative to trees and buildings outside.

Types of Motion

Linear motion: When an object moves along a straight line, its motion is called linear motion. Example: a ball dropped from a height or people marching in a straight line.

Circular motion: When an object moves along a circular path around a fixed point or axis, its motion is called circular motion. Example: a seat on a merry-go-round or a stone tied to a string and whirled in a circle.

Oscillatory motion: When a oscillatory motion object moves to and fro about a fixed position, its motion is called Oscillatory motion. Example: a swing moving back and forth or a simple pendulum.

Periodic motion

• When an object repeats its motion after equal intervals of time, its motion is called periodic motion. Example: the to-and-fro motion of a pendulum or the circular motion of a rotating wheel.
• Circular motion and oscillatory motion are type of periodic motions, because they repeat themselves in a regular pattern after a fixed time.
• The same object can show different types of motion along different parts of its path, such as a ball moving on a roller-coaster track with straight and curved sections.

Measurement

• It is the comparison of an unknown quantity with some known fixed quantity.
• The known fixed quantity is the unit of measurement.
• Measurement of any quantity consists of two parts — a number and a unit.

Old Methods of Measurements

• Ancient methods of measurement have only been approximate measurements and they differ from person to person, place to place and time to time.
• Cubit: The length between the tip of the middle linger and elbow.
• Handspan: The length between the tip of the thumb and the tip of the little finger when the hand is fully extended.

Standard Units of Measurements

• A standard unit is a fixed value which does not change from person to person, place to place and time to time.
• The international system of units (SI units) has been adopted by countries as standard units of measurements.
• The SI unit of length is metre (m).
• For measuring smaller lengths, we use smaller units such as centimetre (cm) or millimetre (mm).
• For measuring larger lengths, we use larger units such as kilometre (km).
• Conversion of Units:
  • 1 km = 1000 m
  • 1 m = 100 cm
  • 1 cm = 10 mm

Motion

• The reference point is a fixed point from which the position or distance of an object is measured.
• Distance tells us how far an object is from the reference point.

Rest and Motion

• An object is said to be in motion if its position changes with respect to the reference point with time.
• If an object is not changing its position with respect to the reference point with time, it is said to be at rest.

Types of Motion

• Linear Motion: When an object moves along a straight line.
  Examples:
  A box moving in a straight line.
  A train moving on a straight railway track.
• Oscillatory Motion: When an object moves to and fro about a fixed position.
  Examples:
  The motion of a ruler fixed at one end when the other end is flicked.
  Pendulum of a clock.
• Circular Motion: When an object moves along a circular path.
  Examples:
  The whirling of an eraser tied to a thread.
  Children riding on a rotating merry-go-round.
• Periodic Motion: When an object repeats its path after a fixed interval of time.
  Examples:
  The motion of the hands of a clock.
  Both circular and oscillatory motions are periodic in nature.