Prasanna

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ମାନଚିତ୍ରର ପୁନର୍ଗଠନ to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 2 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 2 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଏବଂ ମୋଗଲମାନଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ରଣନୀତି ତୁଳନା କର । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ସମାନତା ଏବଂ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଥିଲା ?
Answer:
(i) ଉଭୟ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଏବଂ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ନିଜର ଶାସନକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଖର୍ଚ୍ଚ ପାଇଁ ଜିଜିୟା କର ଓ ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ କରୁଥିଲେ ।

(ii) ସେମାନଙ୍କ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଥିଲା । ଦିଲ୍ଲୀର ସୁଲତାନମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥ‌ିବା ଯୋଗୁଁ ଇକ୍ତା ପ୍ରଥା ପ୍ରଚଳନ କରି ସାମରିକ ସେବା ପ୍ରତିବଦଳରେ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମାନଙ୍କୁ ଜମି ଦେଉଥିଲେ । ଏହା ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା ଏବଂ ବାରମ୍ବାର କ୍ଷମତା ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ ହେଉଥିଲା । ଏହା ଫଳରେ ସୁଲତାନମାନଙ୍କଜ୍ଞର ହାରାହାରି ଶାସନକାଳ ସ୍ଵଳ୍ପକାଳ ଅର୍ଥାତ୍ ପାଖାପାଖୁ ୯ ବର୍ଷ ଥିଲା ।

(iii) ମୋଗଲମାନେ ବିଶେଷତଃ ସମ୍ରାଟ ଆକବର ଏକ ସ୍ଥିର ଏବଂ ଚିର୍ତ୍ତୀଶୀଳ ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ କୂଟନୀତି, ବୈବାହିକ ସମ୍ପର୍କ, ଧର୍ମୀୟ ସହନଶୀଳତା ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ ।

(iv) ସେମାନେ ନିଜର ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ମନସଦାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ । ଏହା ତାଙ୍କର ଶାସନକୁ ଦୀର୍ଘ ତଥା ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିପାରିଥିଲା ।

(v) ମୋଗଲ ଶାସକମାନେ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କ ଶାସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାରାହାରି ୨୭ ବର୍ଷ ଶାସନ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ଉଭୟ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଓ ମୋଗଲ ଶାସନ ଯୁଦ୍ଧ ଓ କର ଆଦାୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋଗଲମାନଙ୍କର ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ଓ ସୁଦୃଢ଼ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା ।

Question 2.
ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଅହୋମ ରାଜ୍ୟ ଓ କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭଳି ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ କାହିଁକି ଦୀର୍ଘ ସମୟଧରି ବିଜୟକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିଥିଲେ ? ସେମାନଙ୍କ ସଫଳତାରେ କେଉଁ ଭୌଗୋଳିକ, ସାମରିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ କାରଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥିଲା ?
Answer:
(i) ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଅହୋମ ରାଜ୍ୟ କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭଳି ରାଜ୍ୟର ଶାସକମାନେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଶାସନ କରିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଭୌଗୋଳିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ସହିତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ରଖୁଥିଲେ ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସାମାଜିକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥାମାନ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ।

(ii) ଶାସକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବିଜୟନଗର ସମ୍ରାଟ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଗଠନ କରିବା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ମଠ ଓ ମନ୍ଦିରମାନ ନିର୍ମାଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଏକତା ବଜାୟ ରଖୁପାରିଥିଲେ । ହାମ୍ପି ପର୍ବତମାଳା ସେମାନଙ୍କୁ ବହିଃଶତ୍ରୁ ଆକ୍ରମଣରୁ ଅନେକାଂଶରେ ସାହାଯ୍ୟ
କରୁଥିଲା ।

(iii) ଆସାମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିବା ଅହୋମ ରାଜ୍ୟର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ନଦୀନାଳ ଏବଂ ପାହାଡ଼ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା । ସେମାନେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କରିବାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ ଥିଲେ । ୧୬୭୧ ଖ୍ରୀ.ଅ. ହୋଇଥିବା ସରାଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସେମାନେ ଜିତିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

(iv) ସେମାନଙ୍କର ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ଯ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଯୋଗଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା । କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ସେହି ନୀତିରେ ଶାସନକରି ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ସ୍ଥାୟୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇପାରିଥିଲେ ।

(v) ଉପରୋକ୍ତ ତିନି ଗୋଟି ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି, ଶାସକ ତଥା ସେନାପତିମାନଙ୍କର ସୈନ୍ୟ ପରିଚାଳନା କୌଶଳ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ସାମାଜିକ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥା ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ଅନେକଦିନ ଧରି ଏହି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଶାସନ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲେ ।

Question 3.
କଳ୍ପନା କର ଯେ ତୁମେ ଆକବର କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ଦରବାରରେ ଜଣେ ବିଦ୍ଵାନ । ତୁମେ ଦେଖୁଥିବା, ରାଜନୀତି, ବାଣିଜ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ସମାଜ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଏକ ଚିଠି ଲେଖ ।
Answer:
(i) ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗ ଅରୁଣ,
ଆଶା କରୁଛି ତୁମେ ଭଲରେ ଥ‌ିବ । ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ସହିତ ଅତୀତର କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦରବାରରେ ଚାଲୁଥିବା ରାଜନୀତି, ବାଣିଜ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଶାସନ ବିଷୟରେ କିଛି କଥା ତୁମ ସହିତ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।

(ii) ପ୍ରଥମେ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣିବା କଥା ତୁମକୁ କହୁଛି । ତାଙ୍କର ଶାସନ ଅତୀବ ଦୃଢ଼ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା । ସେ ଜଣେ ସାହସୀ ଶାସକ ନଥିଲେ, ତା’ ସହିତ କଳା, ସାହିତ୍ୟ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅନୁରକ୍ତି ଥିଲା । ସେ କବି, ଲେଖକ ଓ ବିଦ୍ଵାନମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରାଜଦରବାରରେ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲେ । ସେ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସୁଲେଖକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ମହାକାବ୍ୟ ‘ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା’ ଅନ୍ୟତମ ରଚନା ଅଟେ ।

(iii) ପଡ଼ୋଶୀ ରାଜ୍ୟ ବିରୋଧରେ ବହୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟଲାଭ କରିବାପରେ ୧୫୨୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ସେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ୧୫୬୫ରେ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ସୁଲତାନମାନେ ରାମାରାୟଙ୍କୁ ‘ତାଲିକୋଟା’ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ କରିବାରୁ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ଛୋଟ ଛୋଟ ପ୍ରଦେଶରେ ପରିଣତ ହେଲା ଓ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ବେଳକୁ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିଜୟନଗରର ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।

(iv) ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସୁଲତାନମାନେ ସହରଗୁଡ଼ିକୁ ମାସ ମାସ ଧରି ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା ସହିତ ଘର, ଦୋକାନ, ମହଲ, ପ୍ରାସାଦ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲେ ।

(v) ଅନେକ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଗଣହତ୍ୟା କରିବାକୁ ବି ପଛାଇ ନଥିଲେ । ପରେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନାୟକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଶାସିତ ହୋଇଥିଲା । ସେଥ‌ିରେ ପୂର୍ବତନ ସାମରିକ ଶାସନକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଶାସନକାଳ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରୁ ହଜିଯାଇନାହିଁ । ଆଶା କରୁଛି ତୁମେ ସେଠାରେ ଭଲରେ ଥବ, ଚିଠି ପାଇ ଚିଠିଦେବ ।
ଇତି, ତୁମର ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗ ବରୁଣ

Question 4.
ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ଜଣେ ନିଷ୍ଠୁର ବିଜେତା ଆକବର କିଛି ବର୍ଷ ପରେ କିପରି ସହନଶୀଳ ଏବଂ ଦୟାଳୁ ହୋଇଗଲେ ? ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
(i) ହୁମାୟୁନଙ୍କ ଅକସ୍ମାତ ମୃତ୍ୟୁପରେ ମାତ୍ର ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆକବର ନିଜକୁ ଦିଲ୍ଲୀର ସମ୍ରାଟ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରି ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶକୁ ଏକ ମୋଗଲ ଶାସନାଧୀନ କରିବାପାଇଁ ନିଷ୍ଠର ଶାସକ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଉଚ୍ଚାଭିଳାଶୀ ଓ ରଣକୌଶଳ ନିପୁଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ।

(ii) ତାଙ୍କର ଶାସନର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧରେ ସେ ରାଜସ୍ଥାନର ଚିତୋରଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ ଆକ୍ରମଣ କରି ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁଶର୍ଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଦେଇଥିଲେ । ଶତାଧ୍ଵ ରାଜପୁତ୍ ରମଣୀ ଏଥିପାଇଁ ‘ଜହରବ୍ରତ’ ପାଳନ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ମନୋଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା

(iii) ନିଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖୁବାପାଇଁ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି ଓ ସବୁ ଧର୍ମବିଶ୍ଵାସ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅଣମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ‘ଜିଜିଆ କର’ ଉଚ୍ଛେଦ କଲେ ଓ ସ୍କୁଲହ-ଇ-ସ୍କୁଲ (Sulh-e-kul) · ମତବାଦ ପ୍ରଚଳନ କରି ଲୋକମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟଭାଜନ ହୋଇପାରିଥିଲେ ।

(iv) ଆକବର ଉଚ୍ଚ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ସହିତ ଅନେକ ରାଜପୁତ୍ମାମାନଙ୍କର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପାରିଷଦରେ ଥିବା ଐତିହାସିକ ଓ ଜୀବନୀଲେଖକ ଆବୁଲ ଫାଜଲ ତାଙ୍କ ‘ଆଇନ୍-ଆକବରୀ’ ପୁସ୍ତକରେ ଏହା ଲିପିବଦ୍ଧ କରି ଯାଇଛନ୍ତି ।

(v) ଆକବରଙ୍କ ଶାସନ ପ୍ରାୟ ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଷ୍ଠି ରହିଥିଲା । ସେ ୧୫୫୬ ରୁ ୧୬୦୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଶାସନ କରି ଇତିହାସରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟି ଯାଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପରତା ଗୁଣ ପରିହାର କରି ଜଣେ ଜନହିତୈଷୀ ଶାସକ ଭାବରେ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାରେ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ । ଏବେବି ଲୋକେ ତାଙ୍କ ଶାସନକାଳକୁ ଝୁରିହେଉଛନ୍ତି । ଆକବର ଦି ଗ୍ରେଟ୍ କଥା ମନେ ରଖୁଛନ୍ତି ।

Question 5.
ଯଦି ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ତେବେ ଫଳାଫଳ କ’ଣ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ? କଳ୍ପନା କର ଏବଂ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଯେ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଇତିହାସକୁ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥା’ନ୍ତା ?
Answer:
(i) ଯଦି ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ୧୫୬୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥା’ନ୍ତା । ତେବେ ଏହାର ଭାଗ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଦଳିଯାଇଥା’ନ୍ତା । ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଏକ ଦୃଢ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ହୋଇ ପାରିଥା’ନ୍ତା ।

(ii) ଏହା ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ ନ ହୋଇ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଅନେକଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଷ୍ଠି ରହିପାରିଥା’ନ୍ତା । ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜୟନଗର ସୁଲତାନମାନଙ୍କର ଅଭିଯାନକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇ ଏକ ସ୍ଥିର, ସୁଦୃଢ଼ ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାନ୍ତା ।

(iii) ସାଂସ୍କୃତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଖୁବ୍ ଅଗ୍ରଗତି କରିପାରିଥା’ନ୍ତା । କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ଶାସନକାଳକୁ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା । ସେ ଅନେକ ଭାଷାର କବି ଓ ଲେଖକମାନଙ୍କୁ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’ ଓ ‘ବିଠଲ ମନ୍ଦିର’କୁ ଅନେକ ଅର୍ଥ ଦାନ କରିଥିଲେ ।

(iv) କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ ଯଦି ଅଧୁକ ଦିନ ଆଉ ଶାସନ କରିଥା’ନ୍ତେ ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ସାମରିକ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ନବଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥା’ନ୍ତେ ।

(v) ଶେଷରେ ଏତିକି କୁହାଯାଇପାରେ ଯଦି ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟନଗର ବିଜୟୀ ହୋଇପାରିଥା’ନ୍ତା, ତେବେ ଦକ୍ଷିଣଭାରତରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚୁ ରହିପାରିଥା’ନ୍ତା । ଗୋଟିଏ ଯୁଦ୍ଧ ଏକ ରାଜ୍ୟର ଗତିପଥକୁ ବଦଳାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ।

Question 6.
ସମାନତା, ସେବା ଓ ନ୍ୟାୟ ସମେତ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଶିଖ୍ ଧର୍ମଦ୍ଵାରା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି । ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବାଛ ଏବଂ ସମସାମୟିକ ସମାଜରେ ଏହା କିପରି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ରହିଛି ତାହା ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେସମାନତା, ସେବା ଓ ନ୍ୟାୟ ଭଳି ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଶିଖ୍ ଧର୍ମ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ସମାନତା ଭଳି ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଆଜିବି ସମାଜରେ ଅନେକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଅଛି, ଯାହାକି ଶିଖ୍ ଧର୍ମ ବହୁବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଏକଥା ଆମକୁ ସୂଚିତ କରିଥିଲା ।

(ii) ଗୁରୁ ନାନକ ସମାନତା, କରୁଣା ଏବଂ ଏକ ଈଶ୍ଵରବାଦ୍ (ଇକ୍ ଓଙ୍କାର)ର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ତା’ସହିତ ସମାଜରେ କିପରି ସବୁବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ସମାନ ଭାବରେ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ଓ ସମାଜରୁ ଜାତିପ୍ରଥା, ଧର୍ମାନ୍ଧତା କିପରି ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ ସେଥୁପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ ।

(iii) ଶିଖ୍ ମାନଙ୍କ ନବମ ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ୧୬୭୫ ମସିହାରେ କାଶ୍ମୀର ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କପାଇଁ ଧାର୍ମିକ ନିର୍ଯାତନାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାପାଇଁ ତାଙ୍କ ଜୀବନକୁ ବଳିଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ । ଏଥୁରୁ ଯାହା ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ଶିଖ୍ ମାନେ ସବୁବେଳେ ସମାନତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଆସୁଥିଲେ ।

(iv) ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ଆମ ସମାଜରେ ଏହାର ବହୁତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା ରହିଛି । ସବୁଲୋକ ମାନେ କିପରି ନ୍ୟାୟ ଓ ସେବା ପାଇପାରିବେ ସେଥୁପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଛି । ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ କିପରି ସମାନତା, ସମ୍ମାନବୋଧ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ ଏଥୁପ୍ରତି ସମସ୍ତେ ଚେଷ୍ଟିତ ।

(v) ଏବେବି ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ନୀତିବାଣୀଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଆସୁଛି, କିପରି ଆମ ସମାଜରେ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ, ନ୍ୟାୟିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଓ ସମାନତା ଭଳି ଭବ୍ୟ ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ । ଏ ବିଷୟରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜମାନଙ୍କରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ବିଭିନ୍ନ ସଭାସମିତି ଗଠନ କରାଯାଇ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଏ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଗଲେ ଆମ ସମାଜରେ ଏକ ସୁସ୍ଥ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସରଳ ବାତାବରଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇପାରିବ ।

Question 7.
କଳ୍ପନା କର ଯେ ତୁମେ ଏକ ବନ୍ଦର ନଗରୀ (ସୁରତ, କାଲିକଟ୍ କିମ୍ବା ହୁଗୁଳି)ର ବ୍ୟବସାୟୀ । ତୁମ ସାମଗ୍ରୀ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ କରୁଛ ଓ ଜାହାଜର ଗତିବିଧ ଇତ୍ୟାଦିର ଦୃଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:
(i) ଆମ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ନଗରୀ ଭାବରେ ଗୁଜରାଟର ସୁରତ ବନ୍ଦର ତାହାର ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବହିଃବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଅନେକ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛି । ସେହି ବନ୍ଦର ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କଲେ ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଅଧ୍ୟକ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି ।

(ii) ସୁରତର ଜଣେ ବ୍ୟବସାୟୀ ହିସାବରେ ମୁଁ ଯାହାକିଛି ଦେଖୁଅଛି, ତାହାକୁ ଏଠାରେ ଅବତାରଣା କରୁଅଛି । ଏହି ବନ୍ଦରକୁ ପାରସ୍ୟ, ଆରବ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆରୁ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଜାହାଜରେ ଆସନ୍ତି । ସେମାନେ ସାଥ୍‌ରେ ସିଲକ୍, ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ନେଇ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଆମ ଦେଶରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହେଉଥ‌ିବା କପାବସ୍ତ୍ର, ମସଲା, ମୂଲ୍ୟବାନ ଗହଣା ଓ ହାତତିଆରି ଅନେକ ସୌଖ୍ନୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେମାନେ କ୍ରୟ କରିଥା’ନ୍ତି । ସେତେବେଳେ ରପ୍ତାନି ତୁଳନାରେ ଆମଦାନି କମ୍ ହେଉଥିଲା । ବନ୍ଦରଟି ସର୍ବଦା ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଥାଏ । ଅନେକ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ବନ୍ଦର ଶ୍ରମିକମାନେ କାର୍ଯ୍ୟବ୍ୟସ୍ତ ଥାଆନ୍ତି ।

(iv) ବ୍ୟବସାୟକୁ ସରଳ ଓ ସୁଗମ କରିବାପାଇଁ ‘ହୁଣ୍ଡି’ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା । ଫଳରେ ବାଣିଜ୍ୟପଥରେ ଲୁଣ୍ଠନ କରିବା ଏତେ ସହଜ ନଥିଲା ।

(v) ସେହି ସମୟରେ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଉଥିଲା । ଏଠାରେ ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ଵେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅର୍ଥାତ୍ ସୁରତ୍‌ରେ ବ୍ୟବସାୟ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ବୈଦେଶିକମାନେ ଏଠାକୁ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ଆସୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିଛି ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୨୧) :

Question 1.
ଏହି ସମୟରେ ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମଣ ଓ ନୂତନ ରାଜବଂଶର ଅଭ୍ୟୁଦୟ କିପରି ରାଜନୈତିକ ସୀମାରେଖାର ପୁନର୍ଗଠନ କରିଥିଲା ?
Answer:

1. ବିଦେଶୀ ଆକ୍ରମଣ ଓ ନୂତନ ରାଜବଂଶର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଏହି ସମୟରେ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସୀମାରେଖାକୁ ବିଶେଷଭାବେ ପୁନର୍ଗଠନ କରିଥିଲା ।
2. ତୁର୍କ, ଆଫଗାନ ଏବଂ ମୋଗଲ ଭଳି ଶକ୍ତିମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ, ଯଥା- ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପୁରାତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ହଟାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
3. ବିଦେଶୀ ଶାସନକୁ ପ୍ରତିହତ କରି ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଓ ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ ଭଳି ଆଞ୍ଚଳିକ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଅଭ୍ୟୁଦୟ ଏହି ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା ।
4. ଏପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆଞ୍ଚଳିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ବାରମ୍ବାର ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ସାଂସ୍କୃତିକ ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ନୂତନ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଭାରତର ରାଜନୈତିକ ସୀମାରେଖାର ପୁନର୍ଗଠନ ହୋଇଥିଲା ।

Question 2.
ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଏହି ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସମୟରେ କିପରି ଉପଯୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:

1. ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଏହି ଆକ୍ରମଣର ଦୃଢ଼ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲା । ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ୧୬୭୧ରେ ସରାଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅହୋମ୍‌ମାନେ ଏବଂ ୧୫୭୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ନିଜର ଦୃଢ଼ତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ନିଜ ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟକୁ ସଂରକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ ।
2. ୧୬୯୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଗଠିତ ଶିଖ୍ ଖାଲସା ମଧ୍ୟ ମୋଗଲ ଶକ୍ତିକୁ ବେଖାତିର କରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିଜ ନିଜ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିଥିଲେ ।
3. ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ସମୃଦ୍ଧ ହେବାରେ ଲାଗିଥିଲା । ଉତ୍ତମ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ଵାରା କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ।
4. କାଲିକଟ ଓ ସୁରତ ଭଳି ବନ୍ଦର ମାଧ୍ଯମରେ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର ‘ସୁଚାରୁ ରୂପେ ଚାଲିଥିଲା । ହୁଣ୍ଡି ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ନିରାପଦରେ ଅର୍ଥ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇପାରୁଥିଲା । ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଚଳାଉଥିଲେ ।
5. ଶିଳ୍ପୀମାନେ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରୁଥିଲେ । ଉଚ୍ଚହାରର କରି କୃଷକମାନଙ୍କୁ ପୀଡା ଦେବା ସତ୍ତ୍ଵେ ଅର୍ଥନୀତି ସ୍ଥିର ଥିଲା ।

Question 3.
ଏହି ସମୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ଉପରେ କେଉଁ ସବୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ?
Answer:

1. ଏହି ସମୟ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ ଉଭୟ ଅସୁବିଧା ଓ ଆଶ୍ଵସ୍ତି ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ବାରମ୍ବାର ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ଅନେକ ଧ୍ୱଂସ, ବିସ୍ଥାପନ’ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ କରବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା, ମାତ୍ର କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପର ଉନ୍ନତି ଚାଲୁ ରହିଥିଲା ।
2. ହୁଣ୍ଡି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ନିରାପଦ ଦେଣନେଣ, ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ନିଗମ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଭିଭିକ ଅର୍ଥନୀତି ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ।
3. ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସତ୍ତ୍ଵେ ଉନ୍ନତ କୃଷି ଏବଂ କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ଭାରତ ସମୃଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା ମାତ୍ର ଶାସକ ଓ ବଣିକମାନଙ୍କ ହାତରେ ଧନ ଠୁଳ ହେବାରୁ କୃଷକ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ କଠୋର ସଂଗ୍ରାମ କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା ।
4. ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଏହି ସମୟରେ ତିଷ୍ଠି ରହିଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଉଭୟ ବିଦେଶୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ମିଶ୍ରଣ ଘଟାଇଥିଲା ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ୍ ଖଲିଜୀ ନିଜକୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ବୋଲି ମନେ କରିବା କାରଣ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?

Answer:
(i) ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ୍ ଖୁଜୀଙ୍କ ମନରେ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟଜୟ କରିବାର ପ୍ରବଳ ଆକ୍ଷାଂକ୍ଷା ଥିଲା ।

(ii) ଉତ୍ତର ଭାରତ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ସେ ଯୁଦ୍ଧାଭିଯାନ ଚଳାଇ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରିଥିଲେ ।

(iii) ସେଥ‌ିପାଇଁ ସେ ନିଜ ସୈନ୍ୟବାହିନୀକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲେ ଓ ମଙ୍ଗୋଲ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲେ ।

(iv) ଗ୍ରୀକ୍ ବୀର ଆଲେକ୍‌ଜାଣ୍ଡାରଙ୍କପରି ସେ ସମଗ୍ର ପୃଥ‌ିବୀ ଜୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ । ଏ ଦିଗରେ ସଫଳତା ହାସଲ ନିମନ୍ତେ ସେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ସେ ନିଜକୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଆଳେକ୍‌ଜାଣ୍ଡାର ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲେ ।

ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷବେଳକୁ ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ୍ ଖୁଜୀ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନେକ ସହରକୁ ଲୁଣ୍ଠନ ଓ ଧ୍ୱଂସ କରି ଭାରତକୁ ଶାସନାଧୀନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଦାସ ଜେନେରାଲ ମାଲିକ କାପୁରଙ୍କୁ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧାଭିଯାନରେ ପଠାଇଥିଲେ । ସେ ବହୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମସ୍ଥାନ/ ଯଥା— ଶ୍ରୀରଙ୍ଗମ୍, ମଦୁରାଇ, ଚିଦାମ୍ବରମ୍ ଓ ରାମଶ୍ୱରମ୍ଭକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ।

Question 2.
ସେହି ସମୟରେ ଏକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ପରିଚାଳନା ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୈନ୍ୟ ତଥା ପଶୁଙ୍କ ଲାଗି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ରାସ୍ତାଘାଟ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଖର୍ଚ୍ଚ ସମ୍ପର୍କରେ ନିଜ ଦଳ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ସେହି ସମୟରେ ଏକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସମ୍ବଳ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା । ଖଣ୍ଡା, ଧନୁ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବାରୁଦ, ତୋପ ଯୁଦ୍ଧ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିଲା । ଘୋଡା, ହାତୀ ଏବଂ ଓଟ ଉଭୟ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପରିବହନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିଲା । ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଯାତାୟାତକୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ ସଡ଼କ, ପୋଲ ଆଦି ଭଳି ଭିଭିଭୂମିର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା । ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା କର ଏବଂ ସାମରିକ ଅଭିଯାନରୁ ଲୁଣ୍ଠିତ ଧନକୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଦରମା, ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣ ଏବଂ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟୟ କରାଯାଉଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଅସ୍ତ୍ର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କୁଶୀଳ କାରିଗର ଓ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା ।

Question 3.
ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଏଭଳି ସ୍ଥାନ କାହିଁକି ନିରୂପଣ ହେଉଥିଲା ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ଆଲୋଚନା କର । (ସୂଚନା : ସମସ୍ୟା, ରଣକୌଶଳ, ନିରାପତ୍ତା, ଭେଦ୍ୟ ରହସ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି)
Answer:
ମଧ୍ୟଯୁଗରେ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକ ପର୍ବତ ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବାର ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ କାରଣ ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-

(i) ତୀଖ ପାହାଡ଼ର ଉପରି ଭାଗରେ ଥ‌ିବା ଦୁର୍ଗ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅପହଞ୍ଚ ଥିଲା । ଗଡ଼ାଣିଆ ତୀଖ ପାହାଡ ଆରୋହଣ କରି ଦୁର୍ଗ ଉପରେ ବିଜୟଲାଭ କରିବା ଏକରକମ ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା । ତେଣୁ ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ନିର୍ମିତ ଦୁର୍ଗ ନିରାପଦ ଥିଲା ।

(ii) ପର୍ବତ ବା ପାହାଡ ଉପରୁ ରହି ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟ ଉପରକୁ ତୀର ଚାଳନା କରିବା ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ଗଡ଼ାଇ ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ମାରିବା କିମ୍ବା ଘାଇଲା କରିବା ସହଜ ଥିଲା ।

(iii) ପର୍ବତ ଉପରେ ରହି ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ରଖୁବା ଏପରିକି ରାଜ୍ୟ, ବାଣିଜ୍ୟପଥ ଉପରେ ନଜର ରଖୁବା ସହଜ ଥିଲା ।

(iv) ପର୍ବତ ବା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନିର୍ମିତ ବିଶାଳ ଦୁର୍ଗ ବହୁଦୂର ଯାଏ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଉଥ‌ିବାରୁ ଏହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମନରେ ଭିଭି ସଂଚାର କରୁଥିଲା । ଏହା କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ

(v) ସର୍ବଶେଷରେ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳବାୟୁ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର ଥିଲା । ଜଳ ଅବରୋଧ କିମ୍ବା ନଥିଲା । ତେଣୁ ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା ।

Question 4.
ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ର ରେ ତୁମେ କେଉଁ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଦେଖୁଛ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ତୁମକୁ ସେ ସମୟର ଜୀବନ ବିଷୟରେ କ’ଣ କହେ ? (ସଙ୍କେତ : ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ପ୍ରାଣୀ ଓ କ୍ରିୟା କଳାପକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରଽ ।
Answer:
ଚିତ୍ରରେ ଆମେ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଖଣ୍ଡା, ବର୍ଚ୍ଛା ଏବଂ ଢାଲ ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛୁ । ସେଥ୍‌ସହିତ ଅଶ୍ଵ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହି ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସମାଜରେ ସେତେବେଳେ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ପଶୁମାନେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ତଥା ପରିବହନରେ ଏକ ପ୍ରଧାନ ଭୂମିକା ଥିଲା ।

Question 5.
ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ତାଙ୍କ ଶେଷ ଚିଠିରେ ତାଙ୍କ ଦୁଇପୁଅଙ୍କୁ ଲେଖିଥିଲେ, ‘ମୁଁ ଏକା ଆସିଥୁଲି ଏବଂ ଏକା ଯାଉଛି । ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ ମୁଁ କିଏ ଏବଂ ମୁଁ କ’ଣ କରୁଛି ।….. ମୁଁ ଦେଶ ଓ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ କରିନାହିଁ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର କୌଣସି ଆଶା ନାହିଁ । ମୁଁ ଜୀବନରେ ଅସହାୟ ଥୁଲି ଏବଂ ମୁଁ ଅସହାୟ ହୋଇଯାଉଛି ।?? ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଆଉରଙ୍ଗଜେବଙ୍କ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହନ୍ତି ? ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ଅନୁଭବ କର ?
Answer:
ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କ ଚିଠିରୁ ତାଙ୍କର ପଶ୍ଚାତାପ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ଯେହେତୁ ସେ ନିଜର ପିତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରି ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ହତ୍ୟାକରି ସିଂହାସନ ଲାଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର ପାଶବିକ ଶାସନ ସମୟରେ ହଜାର ହଜାର ନିରୀହ ଜନତାଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶେଷ ଜୀବନରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଧ୍ୱଂସ, ମନ୍ଦିର ଭଙ୍ଗା ଏବଂ ଲୁଣ୍ଠନ କାର୍ଯ୍ୟ ଭଳି ଭୁଲ ପଦକ୍ଷେପ ବିଷୟରେ ସେ ଚିନ୍ତା କରିଥିବେ ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ, ସେ ଦେଶ ଓ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ କରି ନଥିଲେ । ଏହାଛଡ଼ା ଶେଷ ଜୀବନରେ ତାଙ୍କର ନିଃସଙ୍ଗତା ଏବଂ ସମାଜ ଉପରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ନାସ୍ତିସୂଚକ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଜଚିଠିରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ।

Question 6.
ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟର ଲୋକମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆହ୍ବାନ ଓ ସୁଫଳ ଦୃଷ୍ଟିରୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ସେବା ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ଉଭୟ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ତାହା ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶ୍ରମ କିମ୍ବା ସାମରିକ ସେବା ପ୍ରତିବଦଳରେ ଭୂମି ଉପରେ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଏହା ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ଯୋଗାଇବା ସହିତ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରସ୍ତୁତ ଶ୍ରମଶକ୍ତି ଏବଂ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିଲା । ରାଜା କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ରଖୁବାର ଆବଶ୍ୟକତା କରୁ ନଥିଲେ । ମାତ୍ର ଏପରି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସେବା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନକୁ ବ୍ୟାହତ କରୁଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଶ୍ରମିକ ପରିବାର ଉପରେ ବହୁପରିମାଣର ଚାପ ପକାଉଥିଲା । ଏହାସତ୍ତ୍ବେ ପାଇକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରାସ୍ତା ଓ କେନାଲ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ କରିବା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାହିନୀ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ପ୍ରମାଣ ଆମେ ୧୬୭୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ସରାଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେଖୁପାରିବା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷ କରିପାରିଥିଲା ।

Question 7.
ଅହୋମାନେ କିପରି ଆସାମର ନଦୀ, ପାହାଡ ଓ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିଜ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ? ତୁମେ କ’ଣ ଭାବୁଛ ଯେ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯୁଦ୍ଧ ଲଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ?
Answer:
ଅହୋମ୍‌ମାନେ ଆସାମର ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ପାହାଡ ଏବଂ ନଦୀ (ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର) ଆଦିକୁ ଗରିଲା ରଣକୌଶଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଲୁଚିଛପି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ପଛରୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ । ବିଶେଷକରି ୧୬୭୧ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଦେଖ‌ିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ସେଠାକାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥା ଅହୋମ୍ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ପାଇଁ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ତଥା ଲୁଚିବା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଥିଲା ଏବଂ ନଦୀପଥଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଭାରତ ସମ୍ପର୍କରେ ବାବରଙ୍କ ଧାରଣା ତୁମ ମନକୁ କେମିତି ଛୁଇଁଛି ? ଦଳ ଭିତରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଭାରତ ସମ୍ପର୍କରେ ବାବରଙ୍କ ଧାରଣାରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଭାରତ ଭଳି ଏକ ନୂତନ ଦେଶରେ ରହି ସେ ନିଜ ଦେଶ ବାହାରେ ରହିବା ଭଳି ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ । ସେ କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଶୀତଳ ଜଳବାୟୁକୁ ହରାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାକୁ ଫେରିଯିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତର ପ୍ରଚୁର ସମ୍ବଳ, ଯଥା- ସୁନା, ରୁପା, ଗହଳ ବଜାର ଏବଂ କୁଶଳୀ ହସ୍ତଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ମୋହରେ ପଡ଼ିଯାଇ ଭାରତରେ ଅଟକି ଯାଇଥିଲେ । ସେ ଭାରତର ଅପରିଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏ ଦେଶର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଧନ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀରୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ଯେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଦେଶ ପ୍ରତି ଦୁର୍ବଳତା ଥୁଲା, କିନ୍ତୁ ଭାରତର ଶକ୍ତି ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।

Question 2.
ପୂର୍ବ ଶାସକମାନେ ଯେତେବେଳେ ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ଲାଗି ମୁଖ୍ୟତଃ ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲେ, ଆକବର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାର ପାଇଁ କାହିଁକି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ରଣକୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ ?
Answer:
ଆକବର କୂଟନୀତି, ବୈବାହିକ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ସ୍କୁଲହ-ଇ-କୁଲ (ଧର୍ମୀୟ ସହନଶୀଳତା) ଆଦି ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ରାଜ୍ୟବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ, କାରଣ ସେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଥିଲେ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୋକମାନେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଭଳି ଏକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟକୁ ଶାସନ କରିବା ପାଇଁ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ସେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥବଲେ ଯେ ପୂର୍ବରୁ ଦିଲ୍ଲୀର ସୁଲତାନମାନେ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାରୁ ସର୍ବଦା ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ବିଦ୍ରୋହ ଦେଖାଦେଉଥିଲା । ଆକବର ଏହି ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରି ରାଜପୁତ୍ ଭଳି ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ଆନୁଗତ୍ୟ ଲାଭ କରିବା ପାଇଁ ତଥା ସାମ୍ରାଜ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଆଣିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଣାଳୀ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ ।

Question 3.
ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥବା ମାନଚିତ୍ର ଦୁଇଟିକୁ ତୁଳନା କର । ତୁମେ କେଉଁ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସବୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ? ମାନଚିତ୍ରରେ ଘଟିଥୁବା ପୁନଃରୂପ ଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପୃଷ୍ଠା- ୨୪, ୩୩ ଓ ୩୯ ଅନୁସରଣ କର)
Answer:
ମାନଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମୟକ୍ରମେ ସ୍ପଷ୍ଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି । ଚିତ୍ର ୨.୩ ସୂଚାଉଛି ଯେ ୧୩ଶହ ସ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର ଭାରତ ଉପରେ ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଜାହିର କରିଥିଲା ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପୂର୍ବ ଭାରତର ହୟଶାଳ ଓ ପୂର୍ବ ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ରାଜାମାନେ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଚିତ୍ର ୨.୧୨ରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଦକ୍ଷିଣରେ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିବାବେଳେ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ବାହମନୀ ରାଜ୍ୟର ସୁଲତାନମାନେ, ପୂର୍ବରେ ଗଜପତି ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଯାହା ଆଞ୍ଚଳିକ ବିଖଣ୍ଡିକରଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିଲା ।

ଚିତ୍ର ୨.୧୬ରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଆକବର ଓ ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରିଥିଲା ଯଦିଓ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ଶିଙ୍ଖାମାନେ ଓ ରାଜପୁତ୍ମାମାନେ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତିରୋଧ ଜାରି ରଖୁଥିଲେ । ତେଣୁ ଯେଉଁ ପୁନଃରୂପ ହୋଇଥିଲା ତାହା ଥିଲା ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଉତ୍ତର ଭାରତ ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥିତି ଥୁଲା, ମାତ୍ର ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସମୟରେ ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳ ମୋଗଲ ଶାସନାଧୀନ ହୋଇଥିଲା ।

Question 4.
ଆମେ ଦେଖୁଲେ ଯେ, ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନଙ୍କର ହାରାହାରି ରାଜତ୍ଵକାଳ ପ୍ରାୟ ୯ ବର୍ଷ । ଏହା ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୨୭ ବର୍ଷ, ଆଉରଙ୍ଗଜେବ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଆମେ ଯଦି ସବୁ ମୋଗଲ ଶାସକଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଚାର କରିବା ତେବେ ଏହା ୧୬ ବର୍ଷ । ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଯାଏଁ ତୁମେ ଏହି ରାଜତ୍ଵ କାଳର ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଭାବୁଛ ?
Answer:
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନଙ୍କ ହାରାହାରି ରାଜତ୍ଵ ପ୍ରାୟ ୯ ବର୍ଷରୁ ଏହା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ସମୟରେ ଓ ରକ୍ତପାତ ବାରମ୍ବାର ଘଟୁଥିଲା । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ଏବଂ ସିଂହାସନ ଆରୋହଣଜିନିତ ହିଂସା ମୋଗଲ ଶାସକମାନେ ଆରଙ୍ଗଜେବ୍ଲଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାରାହାରି ୨୭ ବର୍ଷ ଶାସନ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥୁରୁ ସୂଚିତ ହୁଏ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଉନ୍ନତ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯୋଜନା ଏବଂ ଚୁକ୍ତି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ସମୟରେ ଶାସକମାନଙ୍କର ହାରାହାରି ରାଜତ୍ଵ ୧୬ ବର୍ଷକୁ ଖସି ଆସିଥିଲା । ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ସେତେବେଳକୁ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସମୟକ୍ରମେ ସ୍ଥିରତା ମଧ୍ଯ କମିଯାଇଥିଲା ।

Question 5.
ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ଯେ ତେର୍‌ବାହାଦୁର ଧର୍ମ ପ୍ରତିବଦଳ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା ସହିଥିଲେ ? ସେ କାହିଁକି ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନ ନିଶ୍ଚିତ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ ?
Answer:
ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁର ଧର୍ମଗତ ସ୍ଵାଧୀନତାର ଟେକ ରଖୁବା ତଥା କାଶ୍ମିରି ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାପାଇଁ ନିର୍ଯାତନା ସହିଥିଲେ । ସେ ବିଶ୍ଵାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ ବଳିଦାନ ମୋଗଲ ଅତ୍ୟାଚାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ ।

Question 6.
ଶିଖଗୁରୁ ଏବଂ ଖାଲସା କେଉଁ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ଶିଖ୍ଗୁରୁ ଏବଂ ଖାଲସା ସାହସିକତା, ନ୍ୟାୟ, ସମାନତା ଏବଂ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ଆଦି ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଧର୍ମୀୟ ସ୍ଵାଧୀନତା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବଦ୍ଧ ପରିକର ଥିଲେ । ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ, ଦୁର୍ବଳକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ସହ ନିଜର ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକତା ଓ ନୈତିକ ଶକ୍ତିର ପ୍ରସାର କରିବା ସେମାନଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ‘ଥିଲା ।

Question 7.
ଆଜିର ଦିନରେ ସେମାନେ କେତେ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ?
Answer:
ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ଵ ଆଜି ମଧ୍ୟ ରହିଅଛି, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟୋଚିତ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ମତଭେଦକୁ ସମ୍ମାନ କରିବା, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ଶିକ୍ଷାଦିଏ ଯାହା ଏକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭଲ ଏବଂ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଶ୍ଵ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 8.
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ମହାରାଜା ରଣଜିତ ସିଂହଙ୍କ ପ୍ରୟାସରେ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶିଖ୍ ମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସାମରିକ ତୀକ୍ଷଣ ବୁଦ୍ଧି, କୂଟନୈତିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ସହିଷ୍ଠତା ତାଙ୍କୁ ଏକ ଦୃଢ଼ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶିଖ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Answer:
ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗଯାଏଁ ଏହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଉଭୟ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଅବଶେଷ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଇଂରେଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1
ଦିଲ୍ଲୀକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ କେତେଗୋଟି ବୈଦେଶିକ ରାଜବଂଶ ଶାସନ କରିଥିଲେ ?
Answer:
୫ ଗୋଟି

Question 2.
କିଏ ନିଜକୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ଆଲେକଜାଣ୍ଡାର ବୋଲି ମନେ କରୁଥିଲେ ?
Answer:
ଆଲ୍ଲାଉଦ୍ଦିନ ଖୁଲିଜୀ

Question 3.
ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଦୌଲତାବାଦର ଦୂରତା କେତେ କିଲୋମିଟର ଥିଲା ?
Answer:
୧୦୦୦ କି.ମି.

Question 4.
ଅଣମୁସଲମାନ୍ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ସୁଲତାନମାନେ କେଉଁ କର ବସାଇଥିଲେ ?
Answer:
ଜିଜିୟା କର

Question 5.
‘କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼’ ଦୁର୍ଗ କିଏ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ମେଣ୍ଢାର ଶାସକ ରାଣାକୁମ୍ଭ

Question 6.
ବର୍ତ୍ତମାନର ଯାଜପୁର ପୂର୍ବେ କେଉଁ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା ?
Answer:
ଯାଜନଗର

Question 7.
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ ରାଜଧାନୀ ବିଜୟନଗରଠାରେ କେଉଁ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ବିଠଲ ମନ୍ଦିର

Question 8.
ଚିତ୍ତୋରଗଡ଼ କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ରାଜସ୍ଥାନ

Question 9.
‘ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି’ କିମ୍ବା ସବୁ ଧର୍ମ ବିଶ୍ବାସ ପ୍ରତି ସହନଶୀଳତା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ମୋଗଲ ଯୁଗରେ କ’ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
ସୁଲହ-ଇ-କୁଲ

Question 10.
ପଞ୍ଚମହଲା ବିଶିଷ୍ଟ ‘ପଞ୍ଚ ମହଲ’ ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ କିଏ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ?
Answer:
ଆକବର

Question 11.
ଶାହାଜାହାନଙ୍କର ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର କିଏ ଥିଲେ ?
Answer:
ଦାରା ଶିଖୋ

Question 12.
ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍‌ଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ କେବେ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
୧୭୦୭ ମସିହା

Question 13.
ଗଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର କେଉଁ ବୀରା ରାଣୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ବନ୍ଦୀହେବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜକୁ ନିଜେ ହତ୍ୟାକରି ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ?
Answer:
ରାଣୀ ଦୁର୍ଗାବତୀ

Question 14.
ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ କେଉଁଠିକାର ଶାସକ ଥିଲେ ?
Answer:
ମେଣ୍ଢାର

Question 15.
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଅହୋମ ରାଜ୍ୟ କେଉଁଠାରେ ମୁଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ?
Answer:
ମିଆଁମାର

Question 16.
‘ଗଜପତି ଗୌଡ଼େଶ୍ଵର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ଵର’ ଭାବେ କିଏ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।
Answer:
କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ

Question 17.
୧୬୭୧ ମସିହାର ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅହୋମ୍‌ର ସାମରିକ ସେନାପତି କିଏ ଥିଲେ ?
Answer:
ଲଚିତ ବୋରଫୁକନ

Question 18.
ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ କିଏ ପଞ୍ଜାବରେ ସମାନତା, କରୁଣା ଏବଂ ଏକ ଈଶ୍ୱରବାଦର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ ?
Answer:
ଗୁରୁ ନାନକ

Question 19.
ଆକବରଙ୍କର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କିଏ ଥିଲେ ?
Answer:
ତୋଡ଼ରମଲ୍ଲ

Question 20.
ମୋଗଲ ଯୁଗରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେୟ ଦେବାପାଇଁ ଥିବା ଏକ ଲିଖ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା ?
Answer:
ହୁଣ୍ଡି ।

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ସମୟକୁ କେଉଁ ଯୁଗ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) କଳିଯୁଗ
(ii) ଆଦିଯୁଗ
(iii) ମଧ୍ୟଯୁଗ
(iv) ଆଧୁନିକ ଯୁଗ
Answer:
(iii) ମଧ୍ୟଯୁଗ

Question 2.
91 କେଉଁ ମୋଗଲ ଶାସନ କାଳରେ ଦିଲ୍ଲୀରୁ ଦୌଲତାବାଦ ‘ରାଜଧାନୀ ସ୍ଥାନାନ୍ତର’ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଆକବର
(ii) ଜାହାଙ୍ଗୀର
(iii) ମହମ୍ମଦ–ବିନ୍-ତୁଗଲକ୍
(iv) ଆଉରେଇଦେବ
Answer:
(iii) ମହମ୍ମଦ–ବିନ୍-ତୁଗଲକ୍

Question 3.
‘ଜିଜିୟା’ କର ବ୍ୟବସ୍ଥା କେଉଁ ଶାସନ କାଳରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ?
(i) ଇଂରେଜ
(ii) ଫରାସୀ
(iii) ମୋଗଲ
(iv) ସୁଲତାନ
Answer:
(iv) ସୁଲତାନ

Question 4.
ଦିଲ୍ଲୀରେ ଶେଷ ସୁଲତାନ ରାଜବଂଶର ଶାସନକର୍ତ୍ତା କିଏ ଥିଲେ ?
(i) ତୈମୁର
(ii) ମହମ୍ମଦ–ବିନ୍-ତୁଗଲକ୍
(iii) ବାହମନୀର ସୁଲତାନ
(iv) ଆଲୁଉଦ୍ଦିନ୍ ଖ୍ଲିଜୀ
Answer:
(i) ତୈମୁର

Question 5.
କୋଣାର୍କର ବିଖ୍ୟାତ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର କେଉଁ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ଦ୍ଵାଦଶ
(ii) ତ୍ରୟୋଦଶ
(iii) ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ
(iv) ପଞ୍ଚଦଶ
Answer:
(ii) ତ୍ରୟୋଦଶ

Question 6.
‘କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ’ ମେଣ୍ଢାରର ଶାସକ କେଉଁ ପର୍ବତ ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ?
(i) ବିନ୍ଧ୍ୟ ପର୍ବତ
(ii) ସାତପୁରା
(iii) ଆରାବଳି
(iv) ହିନ୍ଦୁକୁଶ
Answer:
(iii) ଆରାବଳି

Question 7.
କେଉଁ ରାଜ୍ୟର ଶାସକଙ୍କୁ ‘ଅଶ୍ଵପତି’ କୁହାଯାଇଥିଲା
(i) ବିଜୟନଗରର ରାଜା
(ii) ବାହାମନୀ ରାଜ୍ୟର ସୁଲତାନ
(iii) ମରାଠାର ଶାସକ
(iv) କଳିଙ୍ଗର ଶାସକ
Answer:
(ii) ବାହାମନୀ ରାଜ୍ୟର ସୁଲତାନ

Question 8
‘ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା’ ମହାକାବ୍ୟ କେଉଁ ଭାଷାରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ସଂସ୍କୃତ
(ii) ତେଲୁ ଗୁ
(iii) କନ୍ନଡ଼
(iv) ତାମିଲ
Answer:
(ii) ତେଲୁ ଗୁ

Question 9.
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ କେଉଁଠାରେ ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ?
(i) ତାମିଲନାଡୁ
(ii) କେରଳ
(iii) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ
(iv) ବିଜୟ ନଗର
Answer:
(iii) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ

Question 10.
କେଉଁ ଯୁଦ୍ଧରେ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟଙ୍କ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ ସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା
(i) ହଳଦୀଘାଟ
(ii) ତାଲିକୋଟା
(iii) ଜାଲିକଟୁ
(iv) କଳିଙ୍ଗର ଯୁଦ୍ଧ
Answer:
(ii) ତାଲିକୋଟା

Question 11.
ଭାରତରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ହିସାବରେ କାହାକୁ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍‌
(ii) ଆକବର
(iii) ବାବର
(iv) ହୁମାୟୁନ
Answer:
(iii) ବାବର

Question 12.
ରାଜସ୍ଥାନରେ ଚିତୋରଗଡ଼ର ରାଜପୁତ ସୈନିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ସେମାନଙ୍କର ରମଣୀମାନେ କେଉଁ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିଥିଲେ ?
(i) ରମଣୀବ୍ରତ
(ii) କୁମାରୀବ୍ରତ
(iii) ଜହର ବ୍ରତ
(iv) ଅମୃତବ୍ରତ
Answer:
(iii) ଜହର ବ୍ରତ

Question 13.
ଆକବରଙ୍କ ରାଜଦରକାରରେ ଜଣେ ଐତିହାସିକ ଓ ଜୀବନୀଲେଖକ ଭାବରେ କିଏ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ?
(i) ବୀରବଲ
(ii) ତାନସେନ
(iii) ଆବୁଲ ଫାଜଲ
(iv) ଅବଦୁଲ୍ କାଲାମ୍
Answer:
(iii) ଆବୁଲ ଫାଜଲ

Question 14.
ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପତନର ମୁଖ୍ୟ ନାୟକ ଭାବରେ କାହାକୁ ଅଭିହିତ କରାଯାଇଥାଏ ?
(i) ବାବର
(ii) ହୁମାୟୁନ
(iii) ଆକବର
(iv) ଆଉରେଙ୍ଗ ଜେବ୍
Answer:
(iv) ଆଉରେଙ୍ଗ ଜେବ୍

Question 15.
ଅହୋମ୍ ରାଜ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର ନଦୀ ଉପତ୍ୟାକାରେ କେଉଁ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ତ୍ରୟୋଦଶ
(ii) ଚର୍ତୁଦଶ
(iii) ପଞ୍ଚଦଶ
(iv) ଦ୍ଵାଦଶ
Answer:
(i) ତ୍ରୟୋଦଶ

Question 16.
ତୁମକୁ ଓଡ଼ିଶାର ‘ମେଘେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର’ ଦେଖିବାପାଇଁ ହେଲେ ତୁମକୁ ବାପାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ?
(i) ବାରିପଦା
(ii) ଛତ୍ରପୁର
(iii) ଭୁବନେଶ୍ଵର
(iv) କଟକ
Answer:
(iii) ଭୁବନେଶ୍ଵର

Question 17.
ତୁମକୁ କେହି ଉତ୍କଳ ଇତିହାସର ‘ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ’ ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ତୁମେ କାହାର ଶାସନ କାଳକୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବରେ ଇଙ୍ଗିତ କରିପାରିବ ?
(i) ଲାଙ୍ଗୁଲା ନରସିଂହଦେବ
(ii) କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ
(iii) ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମଦେବ
(iv) ପଞ୍ଚମ ଅନଙ୍ଗଭୀମଦେବ
Answer:
(ii) କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ

Question 18.
‘ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ’ କେଉଁ ମସିହାରେ ସଙ୍ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୬୭୧
(ii) ୧୬୭୨
(iii) ୧୬୭୩
(iv) ୧୬୭୪
Answer:
(i) ୧୬୭୧

Question 19.
‘ଗୁରୁଗ୍ରନ୍ଥ ସାହେବ’ ପଢ଼ିଲେ ତୁମେ କେଉଁ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ପାଇପାରିବ ?
(i) ବୌଦ୍ଧ
(ii) ଶିଖ୍
(iii) ଜୈନ
(iv) ହିନ୍ଦୁ
Answer:
(ii) ଶିଖ୍

Question 20.
ଦିଲ୍ଲୀର ସୁଲତାନୀ ଶାସନକାଳରେ ‘ଇକ୍ତା’ ବ୍ୟବସ୍ଥା କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରଚଳନ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ମୁକ୍ତହସ୍ତରେ ଦାନ କରିବା
(ii) ଗରିବଙ୍କୁ ଜମିବଣ୍ଟନ
(iii) କରସଂଗ୍ରହ
(iv) କରମୁକ୍ତ କରିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା
Answer:
(iii) କରସଂଗ୍ରହ

Question 21.
କେଉଁ ମୋଗଲ ଐତିହାସିକ ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ ?
(i) ଅବଦୁଲ କାଲାମ୍
(ii) ଆବୁଲ ଫଜଲ
(iii) ଖାନ୍ ଅବଦୁଲ୍
(iv) ତୋଡ଼ର ମଲ୍ଲ
Answer:
(ii) ଆବୁଲ ଫଜଲ

Question 22.
ମୋଗଲ ଶାସନକାଳରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେୟ ଦେବାପାଇଁ ଥିବା ଏକ ଲିଖ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାକୁ କ’ଶ୍ କୁହାଯାଉଥିଲ ?
(i) ଚେକ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା
(ii) ହେଣ୍ଡନୋଟ
(iii) ଜାଗିରପଟ୍ଟା
(iv) ହୁଣ୍ଡି
Answer:
(iv) ହୁଣ୍ଡି

Question 23.
ଭାବିଲ ଦେଖୁ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ କେଉଁ ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇଥ‌ିବ ?
(i) ରଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
(ii) ଲଳିତଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
(iii) ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
(iv) କନିଷ୍ଠପୁର ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
Answer:
(iii) ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ

Question 24.
ବିଶାଳ କଳିଙ୍ଗ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜଧାନୀ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ?
(i) ଫତେଗଡ଼
(ii) ରାଜଗଡ଼
(iii) କେରଡ଼ାଗଡ଼
(iv) ଜଉଗଡ଼
Answer:
(iv) ଜଉଗଡ଼

Question 25.
ତୁମେ ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାକୁ ପିକ୍‌ନିକ୍ ଗଲେ ସେଠାରେ କେଉଁ ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର ଦେଖୁପାରିବ ?
(i) ଚିତ୍ତଚୋରା
(ii) ଗାଈଚରା
(iii) ଲବଣୀଚୋରା
(iv) କ୍ଷୀରଚୋରା
Answer:
(iv) କ୍ଷୀରଚୋରା

Question 26.
କଟକରୁ ବାଙ୍କୀ ଗଲାବେଳେ ବାଟରେ ଏକ ଐତିହ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ଗାଁ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାହାର ନାମ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
(i) ଗରଦିପୁର
(ii) ରାଣିଆବନ୍ଧ
(iii) ମାଣିଆବନ୍ଧ
(iv) କଜଳବନ୍ଧ
Answer:
(iii) ମାଣିଆବନ୍ଧ

Question 27.
ତୁମେ କେବେ ତାରାତାରୀଣୀ ପୀଠକୁ ଗଲେ ସେଠାରୁ ୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀ ମୁହାଣ ନିକଟରେ ଏକ ଐତିହ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଗଡ଼ ତୁମେ ଦେଖୁପାରିବ । ସେହି ଗଡ଼ଟିର ନାମ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
(i) ଜଉଗଡ଼
(ii) ପୋତାଗଡ଼
(iii) ପାଟଣାଗଡ଼
(iv) ରତାଗଡ଼
Answer:
(ii) ପୋତାଗଡ଼

Question 28.
_________ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟନଗର ସହର ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
(i) ସରାଇଘାଟ
(ii) ହଳଦୀଘାଟ
(iii) ତାଲିକୋଟା
(iv) ପାନିପଥ
Answer:
(iii) ତାଲିକୋଟା

Question 29.
‘ଖାଇସା’ ସମ୍ପଦ୍ରଦାୟ ________ ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦସିଂହ
(ii) ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ
(iii) ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୂର
(iv) ଗୁରୁ ସ୍ଵରଣ ସିଂହ
Answer:
(i) ଗୁରୁ ଗୋବିନ୍ଦସିଂହ

Question 30.
ଦିଲ୍ଲୀକୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ _________ ଗୋଟି ବୈଦେଶିକ ରାଜବଂଶ ଶାସନ କରିଥିଲେ ।
(i) 9
(ii) ୩
(iii) ୪
(iv) ୫
Answer:
(iv) ୫

Question 31.
‘କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼ ଦୁର୍ଗ’ ________ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
(i) ରାଣାକୁମ୍ଭ
(ii) ରାଣାଷଣ୍ଢ
(iii) ପୃଥ୍ୱୀରାଜ
(iv) ଜୟଚନ୍ଦ୍ର
Answer:
(i) ରାଣାକୁମ୍ଭ

Question 32.
ବିଜୟନଗରର ରାଜାମାନଙ୍କୁ __________ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(i) ଅଶ୍ଵପତି
(ii) ଛତ୍ରପତି
(iii) ନରପତି
(iv) ଗଜପତି
Answer:
(iii) ନରପତି

Question 33.
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ _____________ ରେ ଥ‌ିବା ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’କୁ ବହୁ ଅର୍ଥ ଦାନ କରିଥିଲେ ।
(i) ହାମ୍ପି
(ii) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ
(iii) ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
(iv) କେରଳ
Answer:
(ii) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ

Question 34.
________ ମସିହାରେ କୃଷ୍ଣଦେବରାୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
(i) ୧୫୨୯
(ii) ୧୫୩୦
(iii) ୧୫୬୫
(iv) ୧୫୬୮
Answer:
(i) ୧୫୨୯

Question 35.
ମୋଗଲ ଶାସକ ବାବର ______ ଯୁଦ୍ଧରେ ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ ।
(i) ତାଲିକୋଟା
(ii) ସରେଇଘାଟ
(iii) ହଳଦୀଘାଟ
(iv) ପାନିପଥ
Answer:
(iv) ପାନିପଥ

Question 36.
ବାବରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର _________ ଶାସନଭାର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
(i) ଆକବର
(ii) ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍
(iii) ହୁମାୟୁନ
(iv) ଶେରଶାହା
Answer:
(iii) ହୁମାୟୁନ

Question 37.
ବାବରଙ୍କ ନାତି ଆକବର ଓ ହିମୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ _________ ଯୁଦ୍ଧ ସଙ୍ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
(i) ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ
(iii) ତୃତୀୟ ପାନିପଥ
(iv) ଶେଷ ପାନିପଥ
Answer:
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ

Question 38.
_________ ଙ୍କର ଅକସ୍ମାତ୍ ମୃତ୍ୟୁପରେ ମାତ୍ର ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆକବର ସିଂହାସନ ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ ।
(i) ହୁମାୟୁନ
(ii) ଆଉରେଙ୍ଗ୍‌
(iii) ଶେରଶାହ
(iv) ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀ
Answer:
(i) ହୁମାୟୁନ

Question 39.
ରାଜପୁତ୍ ରମଣୀମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ଡେଇଁ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିବାକୁ ________ କୁହାଯାଉଥିଲା ।
(i) ସତୀଦାହ
(ii) ପ୍ରାଣ ଉତ୍ସର୍ଗ
(iii) ଜହର
(iv) ବଳିଦାନ
Answer:
(iii) ଜହର

Question 40.
ଆକବର ପ୍ରଚଳନ କରିଥିବା ‘ସୁଲହ-ଇ-କୁଲ’ର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ __________ ଥିଲା ।
(i) ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ କଳହ କରିବା
(ii) ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି
(iii) ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଘୃଣା କରିବା
(iv) ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା
Answer:
(ii) ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ଶାନ୍ତି

Question 41.
ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ ଆକବର __________ ସଦନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ।
(i) ସେବା
(ii) ସ୍ଵାଗତ
(iii) ଧନ୍ୟବାଦ
(iv) ଅନୁବାଦ
Answer:
(iv) ଅନୁବାଦ

Question 42.
ଆଉରେଙ୍ଗଦେବ ____________ ମସିହାରେ ନିଜକୁ ‘ଆଲମ୍‌ଗିର୍’ ବା ‘ବିଶ୍ୱବିଜେତା’ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
(i) ୧୬୫୬
(ii) ୧୬୫୭
(iii) ୧୬୫୮
(iv) ୧୬୫୫
Answer:
(iii) ୧୬୫୮

Question 43.
ଅଣମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ __________ କର ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ ପୁନଃ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ।
(i) ନିର୍ବାଚନ
(ii) ଜମିଜମା
(iii) ଜିଜିଆ
(iv) ବାଣିଜ୍ୟ
Answer:
(iii) ଜିଜିଆ

Question 44.
ରାଣା ସଂଘ ______________ ଯୁଦ୍ଧରେ ବାବରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧକରି ପରାଜୟ ବରଣ କରିଥିଲେ ।
(i) ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ
(ii) ତାଲିକୋଟା
(iii) ସରେଇଘାଟ
(iv) ଖାନଓ୍ବା
Answer:
(iv) ଖାନଓ୍ବା

ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓ ) ଚିହ୍ନ ଓ ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।

Question 1.
ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ତୃତୀୟ ଅନଙ୍ଗଭୀମଦେବ ‘ମେଘେଶ୍ଵର ମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✓

Question 2.
କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି କୋଣାର୍କଠାରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର’ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 3.
ସାରଳାଦାସଙ୍କ ବିଶାଳ ମହାଭାରତ ଗ୍ରନ୍ଥ କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ରଚନା କରାଯାଇଥିଲା ।
Answer:
✓

Question 4.
ନରସିଂହଦେବ ନିଜକୁ ‘ନକକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବଗେଶ୍ଵର’ ଭାବରେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 5.
ପ୍ରଥମ ନରସିଂହଦେବ ପ୍ରଥମେ ‘ଗଜପତି ଉପାଧ୍’ ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✓

Question 6.
‘ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ’ ୧୬୭୧ ମସିହାରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ।
Answer:
✓

Question 7.
ଏକାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ’ପଞ୍ଜାବରେ ଶିଖ୍ ଧର୍ମର ଉତ୍‌ଥାନ ହୋଇଥିଲା ।
Answer:
✗

Question 8.
ଦିଲ୍ଲୀର ଚାନ୍ଦିନୀଚୌକଠାରେ ଗୁରୁଦ୍ଵାରା ସିସ୍‌ଗୁଞ୍ଜ ସାହିବ ଏକ ପୂଜାସ୍ଥଳ ।
Answer:
✓

Question 9.
୧୬୭୫ ମସିହାରେ ଆକବର ନବମ ଶିଖ୍ ଗୁରୁ ତେଗ୍ ବାହାଦୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଇଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 10.
ଆକବରଙ୍କ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ତୋଡ଼ରମଲ୍ଲ ।
Answer:
✓

Question 11.
ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଆକବରଙ୍କ ଶାସନ ପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।
Answer:
✓

Question 12.
ଭାରତ ରପ୍ତାନି ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମଦାନୀ କରୁଥିଲା
Answer:
✓

Question 13.
ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୬୩୯ରେ ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନ୍‌ସାଂ ଭାରତ ଭ୍ରମଣରେ ଆସିଥିଲେ ।
Answer:
✓

Question 14.
ଜଉଗଡ଼ ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳା ଅନୁଶାସନର ଏକ ସ୍ମୃତିପୀଠ ଥିଲା ।
Answer:
✓

Question 15.
ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାର ଆରଡ଼ିଠାରେ କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
✓

Question 16.
ମାଣିଆବନ୍ଧ ପାଟଶାଢ଼ି ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଲାଭ କରିଥିଲା ।
Answer:
✓

Question 17.
‘ପୋତାଗଡ଼’ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
✗

Question 18.
ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଅଛି ।
Answer:
✓

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଜଉଗଡ଼	କଳା ମୁଗୁନି ପଥର
ପୋତାଗଡ଼	ରାଜଧାନୀ
ପୁଷ୍ପଗିରି	କ୍ଷୁଦ୍ର ଗ୍ରାମ
କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ	ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ
ମାଣିଆବନ୍ଧ	ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର

Answer:

‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଜଉଗଡ଼	ରାଜଧାନୀ
ପୋତାଗଡ଼	ପର୍ଯ୍ୟଟନ କ୍ଷେତ୍ର
ପୁଷ୍କଗିରି	ବିଶ୍ବବିଦ୍ୟାଳୟ
କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ	କଳା ମୁଗୁନି ପଥର
ମାଣି ଆବନ୍ଧକ୍ଷୁଦ୍ର ଗ୍ରାମ	କ୍ଷୁଦ୍ର ଗ୍ରାମ

 

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବିଜୟନଗର ରାଜା	କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ
ବାହମନୀର ସୁଲତାନ	ଗଜପତି
ମରାଠାର ଶାସକ	ଅଶ୍ବପତି
କଳିଙ୍ଗର ଶାସକ	ଛତ୍ରପତି
ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା	ନରପତି

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବିଜୟନଗରର ରାଜା	ନରପତି
ବାହମନୀର ସୁଲତାନ	ଅଶ୍ବପତି
ମରାଠାର ଶାସକ	ଛତ୍ରପତି
କଳିଙ୍ଗର ଶାସକ	ଗଜପତି
ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା	କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ

 

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସାରଳାଦାସ	ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା
ଆବୁଲ ଫାଜଲ୍	ଗୁରୁଗ୍ରନ୍ଥ ସାହେବ
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ	ମହାଭାରତ
ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ	ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ସାରଳାଦାସ	ମହାଭାରତ
ଆବୁଲ ଫାଜଲ୍	ଆଇନ-ଇ-ଆକବରୀ
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟ	ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା
ଗୁରୁ ଅର୍ଜୁନ ସିଂହ	ଗୁରୁଗ୍ରନ୍ଥ ସାହେବ

 

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପର୍ତ୍ତୁଗାଲମାନଙ୍କର ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ	୧୩୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ତୈମୁରଙ୍କର ଦିଲ୍ଲୀ ଆକ୍ରମଣ	୧୪୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ	୧୩୩୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ମେବାର ରାଜ୍ୟର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା	୧୨୦୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ବଂଶର ଶାସନ	୧୩୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପର୍ତ୍ତୁଗାଲମାନଙ୍କର ଭାରତରେ ପ୍ରବେଶ	୧୪୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ତୈମୁରଙ୍କର ଦିଲ୍ଲୀ ଆକ୍ରମଣ	୧୩୯୮ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ	୧୩୩୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ମେବାର ରାଜ୍ୟର ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା	୧୩୨୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.
ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ବଂଶର ଶାସନ	୧୨୦୬ ଖ୍ରୀ.ଅ.

 

Question 5.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ	ବାବରଙ୍କ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ
ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ	ଅହୋମଙ୍କଦ୍ଵାରା ମୋଗଲ ପରାଜୟ
ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ	ବିଜୟନଗର ସହର ଧ୍ୱଂସ
ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ	ଆକବରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣୟକ ବିଜୟ
ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧ	ମହାରଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପଛଘୁଞ୍ଚା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ	ଆକବରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣୟକ ବିଜୟ
ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ	ମହାରଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପଛଘୁଞ୍ଚା
ସରେଇଘାଟ ଯୁଦ୍ଧ	ଅହୋମଙ୍କଦ୍ଵାରା ମୋଗଲ ପରାଜୟ
ପ୍ରଥମ ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ	ବାବରଙ୍କ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସ୍ଥାପନ
ତାଲିକୋଟା ଯୁଦ୍ଧ	ବିଜୟନଗର ସହର ଧ୍ୱଂସ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1
ହୁଏନ୍‌ସାଂ କିଏ ? ସେ କେବେ ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ ?
Answer:

1. ହୁଏନ୍‌ସା ଥିଲେ ଚୀନର ଜଣେ ପରିବ୍ରାଜକ ।
2. ଖ୍ରୀ.ଅ. ୬୩୯ରେ ସେ ଯାଜପୁରରେ ଥିବା ପୁଷ୍ପଗିରି ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିଦର୍ଶନରେ ଆସିଥିଲେ ।

Question 2.
ଜଉଗଡ଼ର ଅବସ୍ଥିତି କେଉଁଠି ? ଏହାର କ’ଣ ଗୁରୁତ୍ଵ ଥିଲା ?
Answer:

1. ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୁରୁଷୋତ୍ତମପୁର ନିକଟସ୍ଥ ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀ ତଟରେ ଜଉଗଡ଼ ଅବସ୍ଥିତ ।
2. ଏହା ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକଙ୍କ ଶିଳା ଅନୁଶାସନର ଏକ ସ୍ମୃତିପୀଠ ଅଟେ ।

Question 3.
କ୍ଷୀରଚୋରା ଗୋପୀନାଥ ମନ୍ଦିରର ଦୁଇଟି ବିଶେଷତ୍ଵ କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:

1. ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ଗୋପୀନାଥ କଳା ମୁଗୁନି ପଥରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଅତୀବ ରମଣୀୟ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।
2. ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ‘ଉତ୍ତର ଭାରତର ଚିତ୍ରକୁଟ ପର୍ବତରୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା ।

Question 4.
ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାଣିଆବନ୍ଧରେ କେଉଁ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ ? ଏଥରେ କେଉଁ ଦେଶର ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଯୋଗ ନେଇଥାନ୍ତି ?
Answer:

1. ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାଣିଆବନ୍ଧ ଗ୍ରାମରେ ବୁଦ୍ଧ ଜୟନ୍ତୀ ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ ।
2. ଏଠାକୁ ଚୀନ, ଜାପାନ, କୋରିଆ, ତିବ୍ବତ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରୁ ବହୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥା’ନ୍ତି ।

Question 5.
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୋତାଗଢ଼କୁ ଇଂରେଜମାନେ କେବେ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ଓ ଏହାକୁ ସେ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ?
Answer:

1. ୧୭୬୫ ଖ୍ରୀ.ଅ.ରେ ଇଂରେଜମାନେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପୋତାଗଡ଼କୁ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ।
2. ସେମାନେ ଏହାକୁ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ପ୍ରଥମ ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ କୋଠି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।

Question 6.
ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ କେବେ ଓ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:

1. ୧୧୯୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଭାରତର ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
2. ସେଠାରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଚୌହାନଙ୍କୁ ମହମ୍ମଦ ଘୋରୀ ପରାସ୍ତ କରିବା ପରେ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

Question 7.
ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ କେବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ? ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟ କିଏ ଥିଲା ?
Answer:

1. ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବିଜୟନଗର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
2. ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟ ଥିଲା ବାହମନୀ ।

Question 8.
‘ବାବରନାମା’ କ’ଣ ? ଏଥରେ କ’ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ?
Answer:

1. ‘ବାବରନାମା’ ମୋଗଲ ଶାସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ବାବରଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ ।
2. ସେଥୁରେ ସେ ନିଜକୁ ଜଣେ ସଂସ୍କୃତିସମ୍ପନ୍ନ, ବୃଦ୍ଧିମାନ, କୌତୁହଳୀ ମଣିଷ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଯାଇଛନ୍ତି ।

Question 9.
ଆକବର ଖୁବ୍ କମ୍ ବୟସରେ କିପରି ଦିଲ୍ଲୀର ସମ୍ରାଟ ହୋଇପାରିଥିଲେ ?
Answer:

1. ହୁମାୟୁନଙ୍କ ଅକସ୍ମାତ ମୃତ୍ୟୁପରେ ମାତ୍ର ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଆକବର ଦିଲ୍ଲୀର ସମ୍ରାଟ ହୋଇଥିଲେ ।
2.  ନିଜର ଉଚ୍ଚାଭିଳାଷ ଓ ରଣକୌଶଳ ଦକ୍ଷତା ବଳରେ ଏକ ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିପାରିଥିଲେ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆକବର ଜଣେ ସାହିତ୍ୟନୁରାଗୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଏହା ପ୍ରତୀୟମାନ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. ଆକବର ନିରକ୍ଷର ସତ୍ତ୍ଵେ ପାରସିକ ଓ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଜାଣିବାପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
2. ଅନେକ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଦରବାରକୁ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଡକାଇ ସାହିତ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରୁଥିଲେ ।
3. ସେ ଫତେପୁର ସିକ୍ରିଠାରେ ‘ଅନୁବାଦ ସଦନ’ (House of Translation) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ବହୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କୃତ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ପାର୍ସି ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରାଇଥିଲେ ।

Question 2.
ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍‌ ଧର୍ମ ଭାବନା କିପରି ଥୁଲା ?
Answer:

1. ଆଉରେଙ୍ଗଜେବ୍ ଇସ୍‌ଲାମ ସୁନ୍ନି ସଂପ୍ରଦାୟର ଥିଲେ । ସେ ଥିଲେ କଠୋର ଧାର୍ମିକ ବ୍ୟକ୍ତି ।
2. ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଭଳି ଅଣଇସଲାମିକ୍ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମେ ତାଙ୍କ ଦରବାରରେ ନିଷିଦ୍ଧ କରିଦେଇଥିଲେ ।
3. ଅଣମୁସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ‘ଜିଜିଆ କର’ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଯାତ୍ରା କରିବା ଉପରେ ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କର’ ପୁନଃ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ।

Question 3.
ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ କେଉଁଠିକାର ଶାସକ ଥିଲେ ? ସେ ମୋଗଲମାନଙ୍କୁ କିପରି ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲେ ।
Answer:

1. ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ ମେରର ଶାସକ ଥିଲେ । ସେ ମୋଗଲ ଆତ୍ମପତ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରି ଦେଇଥିଲେ ।
2. ୧୫୭୬ରେ ଆରାବଳୀର ଗିରିପଥରେ ମୋଗଲ ସେନାଙ୍କ ସହ ସେ ମୁକାବିଲା କରିଥିଲେ ।
3. ମୋଗଲ ସେନା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକାବିଲା କରି ନପାରି ଖସି ପଳାଇଯାଇ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।

Question 4.
କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ କେଉଁ ବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ ? ସେ ଜଗନ୍ନାଥ ପାଇଁ କରିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:
(i) ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ । ସେ ପାଇକସେନାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମାନର୍ଥେ ରାଜ୍ୟ ପରେ ରାଜ୍ୟ ଜୟ କରିପାରିଥିଲେ ।

(ii) ଉତ୍ତରରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣରେ ରାମେଶ୍ୱର, ପଶ୍ଚିମରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର କିଛି ଅଂଶ ଓ ସମଗ୍ର ତେଲେଙ୍ଗାନା ସହ ବାହାମନୀର ରାଜଧାନୀ ବିଦାର ବିଜୟନଗର ରାଜଧାନୀ ହାମ୍ପିକୁ ଜୟକରି ପ୍ରଚୁର ଧନଦୌଲତ ଆଣି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରନ୍ ଭଣ୍ଡାରକୁ ଦାନ କରିଥିଲେ ।

(iii) ସେ ନିଜକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ‘ଗଜପତି ଗୌଡ଼େଶ୍ଵର ନବକୋଟି କର୍ଣ୍ଣାଟ କଳବର୍ଗେଶ୍ଵର’ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।

Question 5.
ଶିଖ୍ମାନଙ୍କର ଉତ୍ଥାନ କେବେ, କିପରି ହୋଇଥିଲା ? ସେମାନେ କାହା ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ’ କରିଥିଲେ ?
Answer:
(i) ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପଞ୍ଜାବରେ ଗୁରୁ ନାନକ ସମାନତା, କରୁଣା ଏବଂ ଏକ ଈଶ୍ୱରବାଦର ବାତ୍ତ’ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅନୁଗାମୀମାନେ ଶିଖ୍ ଭାବରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

(ii) ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ଶିଖ୍ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ କିଛି ମୋଗଲ ଶାସକଙ୍କ ଅଧ୍ଵନରେ ବଢୁଥ‌ିବା ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଓଁ ନିର୍ଯାତନା ବିରୋଧରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

(iii) ସେମାନେ ପରେ ଏକ ଶିଖ୍ ସେନା ଗଠନ କରି ସେମାନଙ୍କୁ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଓ ମୋଗଲ ବାହିନୀ ବିରୋଧରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲେ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ କେଉଁସବୁ କୃତିତ୍ଵ ପାଇଁ ବିଜୟନଗର ରାଜ୍ୟ ବିକାଶର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚି ପାରିଥିଲା ?
Answer:
(i) ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ, ବିଖ୍ୟାତ ଶାସକ କୃଷ୍ଣଦେବ ରାୟଙ୍କ ସମୟରେ ବିଜୟ ନଗର ରାଜ୍ୟ ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟରେ ବିକାଶର ଶୀର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଥିଲା ।

(ii) ତାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ନବଜାଗରଣରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉନ୍ନତି ଘଟିଥିଲା । ସେ ସେଠାରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରି ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିପାରିଥିଲେ ।

(iii) ସେ ସଂସ୍କୃତ, ତେଲୁଗୁ ଓ କନ୍ନଡ଼ ଭାଷାର କବି ଓ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କର ପୃଷ୍ଠପୋଷକତା କରିବା ସହିତ ନିଜେ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ଏକ ମହାକାବ୍ୟ ‘ଆମୁକ୍ତ ମାଲ୍ୟଦା’ ରଚନା କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।

(iv) ଏହା ତାମିଲ ସନ୍ଥକବି ଆନ୍ଦାଲାଙ୍କ ଜୀବନୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା । ଏହାର ଗୋଟିଏ ଅଂଶ ଥିଲା ‘ରାଜନୀତି’ ଯେଉଁଥରେ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ନୀତି ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଥିଲା । ସେ ଅନେକ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କୁ ଅର୍ଥ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ଆନ୍ଧ୍ରରେ ‘ତିରୁପତି ମନ୍ଦିର’ ଓ ବିଜୟନଗରଠାରେ ‘ବିଠଲ ମନ୍ଦିର’ର ବହୁ ଉନ୍ନତି ସାଧନ କରିଥିଲେ ।

Question 2.
ଭାରତରେ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ବାବର କିପରି ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲେ, ଏହାର ରହସ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:
(i) ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନ ସମୟକ୍ରମେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା । ବାବର ଜଣେ ତୁର୍କୀ ମୋଗଲ ସାମରିକ ଶାସକ ଓ ରଣକୌଶଳ ଧୂରୀଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ । ସେ ନିଜ ଭୂଖଣ୍ଡ ସମରକନ୍ଦ (ଆଧୁନିକ ଉଦ୍‌ବେକିସ୍ଥାନ)ରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇ ଭାରତକୁ ପଳାଇ ଆସିଥିଲେ ।

(ii) ତିମୁର (ତୈମୁର)ଙ୍କର ଉତ୍ତରାଧ୍ୟାକାରୀ ଭାବରେ ବାବର ୧୫୨୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ପାନିପଥଠାରେ ଇବ୍ରାହିମ ଲୋଦୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ । ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ବହୁମାତ୍ରାରେ ବନ୍ଧୁକ, ତୋପ, ଗୋଳାବାରୁଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ।

(iii) ଏହି ପାନିପଥ ଯୁଦ୍ଧ ଦିଲ୍ଲୀ ସୁଲତାନୀ ଶାସନର ଅଧୋପତନ ଘଟାଇ ମୋଗଲ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଭିଭି ପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ଏବଂ ଏହାପରେ ବାବର ଦିଲ୍ଲୀ ସିଂହାସନର ସର୍ବମୟକର୍ତ୍ତା ହୋଇପାରିଥିଲେ ।

(iv) ବିରାଟ ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନକୁ ସେ ସୁନା ଓ ରୂପାର ଏକ ଦେଶ ବୋଲି ଭାବୁଥିଲେ । ଏହାର ‘ଧନଦୌଲତ’ ତାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର ଏସିଆକୁ ଫେରି ନଯାଇ ସବୁଦିନପାଇଁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ।

Question 3.
ପୂର୍ବକାଳରେ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକର କେଉଁସବୁ ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଲିପ୍ତ ରହୁଥୁଲା ? ଏହା ସମାଜ ପାଇଁ ହିତସାଧନ କରୁଥିଲା ନା ଅହିତସାଧନ କରୁଥିଲା ?
Answer:
(i) ପୂର୍ବକାଳରେ ଅନେକ ମନ୍ଦିର ଉପାସନା, ଅତିରିକ୍ତ ଶିକ୍ଷା, ସାମାଜିକ, ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାକଳାପ, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳାର କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା । ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ବଜାର ସହିତ ସାମାଜିକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା’ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରୁଥିଲେ ।

(ii) ସେତେବେଳର ଶାସକମାନେ ମନ୍ଦିର ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଜମି ଓ ଧନ ଦାନ କରୁଥିଲେ ଯାହା ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବିଶ୍ଵାସରେ ରଖାଯାଉଥିଲା । ସେମାନେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ (ଧର୍ମଶାଳା) ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ ।

(iii) ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଉଥିଲେ ।

(iv) ମୋଟାମୋଟି ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ଆର୍ଥିକ ଭାବରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସହାବସ୍ଥାନ କରୁଥିଲେ ।

Students can use Class 7 Math Solution Odia Medium and Class 7 Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium ପାଟୀଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ to check their answers after solving exercises.

7th Class Maths Chapter 2 Question Answer Odia Medium

Class 7 Maths Chapter 2 Odia Medium

2.1 ସରଳ ପରିପ୍ରକାଶ :

Page No. (24 to 26)

ଉଦାହରଣ – 1 

Question 1.
ମଲ୍ଲିକା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଜଳଖୁଆରେ 25 ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ । ସେ ସପ୍ତାହର ସୋମବାରଠାରୁ ଶୁକ୍ରବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳଖୁଆ ବାବଦରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ମୋଟ ରାଶିକୁ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Solution:
ସପ୍ତାହର ସୋମବାରଠାରୁ ଶୁକ୍ରବାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିନ ସଂଖ୍ୟା = 5 ଦିନ ।
ମୋଟ ରାଶିର ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ = 5 × 25
5 × 25 ହେଉଛି 25 ର 5 ଗୁଣ କିମ୍ବା 5 ଓ 25 ର ଗୁଣନ ।

ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶର ମାନ ସମାନ ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ 12 କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରିହେବ । (ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା ଓ ଚାରି ଗାଣିତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ‘+’, ‘–’, ‘×’ ଓ ‘÷’ କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ।)
10 + 2, 15 – 3, 3 × 4, 24 ÷ 2

Question 2.
ନିଜ ପସନ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା ନେଇ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Solution:
ପରିପ୍ରକାଶର ତୁଳନା : ଯେପରି ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ମଧ୍ଯରେ ତୁଳନା କରିବା ବେଳେ ଆମେ ‘=’, ‘<‘ ଏବଂ ‘>’ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
ଉଦାହରଣ : 10 + 2 > 7 + 1 କାରଣ 10 + 2 = 12 ଯାହାକି 7 + 1 = 8 ଠାରୁ ବୃହତ୍ତର ।
ସେହିପରି 13 – 2 < 4 × 3

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ଯେପରିକି ପରିପ୍ରକାଶ ଗୁଡ଼ିକରେ ”=” ଚିହ୍ନର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହେବ ।
(a) 13 + 4 = _______ + 6
(b) 22 + = _______ = 6 × 5
(c) 8 × _______ 64 ÷ 2
(d) 34 – _______ = 25
Solution:
(a) 13 + 4 = _______ + 6
LHS = 13 + 4 = 17
RHS = ? + 6 = 17
∴ ? = 17 – 6 = 11

(b) 22 + = _______ = 6 × 5
RHS = 6 × 5 = 30
LHS = ? + 22 = 30
∴ ? 30 – 22 = 8

(c) 8 × _______ 64 ÷ 2
RHS = 64 ÷ 2 = 32
LHS = 8 × ? = 32
∴ ? = 32 + 8 = 4

(d) 34 – _______ = 25
34 – ? = 25
∴ ? = 34 – 25 = 9

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ମାନ ଅନୁଯାୟୀ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବକ୍ରମରେ ସଜାଅ ।
(a) 67 – 19
(b) 67 – 20
(c) 35 + 25
(d) 5 × 11
(e) 120 ÷ 3
Solution:
(a) 67 – 19 = 48
(b) 67 – 20 = 47
(c) 35 + 25 = 60
(d) 5 × 11 = 55
(e) 120 ÷ 3 = 40
ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଊକ୍ରମରେ ସଜାଇଲେ 40, 47, 48, 55, 60
ଅର୍ଥାତ୍ (e), (b), (a), (d), (c)

ଉଦାହରଣ – 2

Question 1.
ଉଦାହରଣ 2 : 1023 + 125 କିମ୍ବା 1022 + 128 ମଧ୍ୟରେ କେଉଁଟି ବଡ଼ ?

Solution:
1023 + 125 = 1148, 1022 + 128 = 1150
ଏଠାରେ 1150 ବଡ଼ ।
ତେଣୁ 1150 > 1148 ବା 1022 + 128 > 1023 + 125

Question 3.
ରାଜା ପାଖରେ 1023 ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଆଜି ଆଉ 125 ଟି ମାର୍ବଲ ପାଇଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ 1023 + 125 ମାର୍ବଲ ହେଲା । ଜୟ ପାଖରେ 1022ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା ଏବଂ ସେ ଆଜି 128ଟି ମାର୍ବଲ ପାଇଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ 1022 + 128 ମାର୍ବଲ ହେଲା । ତେବେ କାହା ପାଖରେ ଅଧୁକ ମାର୍ବଲ ଅଛି ?

Solution:
ରାଜା ପାଖରେ 1023 ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା ।
ସେ ଆଜି ଆଉ 125 ଟି ମାର୍ବଲ ପାଇଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ ମାର୍ବଲ ସଂଖ୍ୟା = 1023 + 125 = 1148ଟି ।
ଜୟ ପାଖରେ 1022ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା ।
ସେ ଆଜି 128ଟି ମାର୍ବଲ ପାଇଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ ହେଲା = 1022 + 128 = 1150 ମାର୍ବଲ ।
∴ ରାଜା ପାଖରେ ଅଧିକ ମାର୍ବଲ ଅଛି ।
ରାଜା ପାଖରେ 1145ଟି ମାର୍ବଲ ଓ ଜୟ ପାଖରେ 1150ଟି ମାର୍ବଲ ଅଛି ।

ଉଦାହରଣ – 3

Question 1.
ଉଦାହରଣ – 3 : କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର ? 113 – 25 କିମ୍ବା 112 – 24 ?

Solution:
ରାଜା ପାଖରେ 113 ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା, ସେଥୁରୁ 25ଟି ହଳିଗଲା ।
ତା’ ପାଖରେ 113 – 25 = 88ଟି ମାର୍ବଲ ରହିଲା ।
ଜୟ ପାଖରେ 112ଟି ମାର୍ବଲ ଥିଲା ଓ ଆଜି ସେଥୁରୁ 24 ମାର୍ବଲ ହଜିଗଲା ।
ତା’ ପାଖରେ ଆଉ 112 – 24 = 88ଟି ମାର୍ବଲ ରହିଲା ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଦୁହିଁଙ୍କ ପାଖରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟକ ମାର୍ବଲ ରହିଲା ।
ତେଣୁ 113 – 25 = 112 – 24

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ‘>’ କିମ୍ବା ‘<‘ କିମ୍ବା ‘=’ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରି ତୁଳନା ବିନା ତୁମେ ଏହା କରିପାରିବ କି ? ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମର ଚିନ୍ତାଧାରା ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଉତ୍ତର)
କର । ଜଟିଳ ଗଣନା କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ
(a) 245 + 289 246 + 285
(b) 273 + 145 272 – 144
(c) 364 + 587 363 + 589
(d) 124 + 245 129 + 245
(e) 213 – 77 214 – 76
Solution:
(a) 245 + 289 246 + 285
ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ 1 ଯୋଗକଲେ,
245 + 1 + 289 _____ 246 + 285 + 1
246 + 289 _____ 246 + 286
ବର୍ତ୍ତମାନ 289 > 286 (∵ 246 ସାଧାରଣ)
ତେଣୁ 245 + 289 246 + 285

(b) 273 – 145 272 – 144
ଉଭୟ ପଟେ 1 ଯୋଗକଲେ,
273 – 145 + 1 _____ 272 – 144 + 1
273 – 144 _____ 273 – 144
ବର୍ତ୍ତମାନ 273 – 144 = 273 – 144
ତେଣୁ 273 – 145 272 – 144

(c) 364 + 587 363 + 589
ଉଭୟ ପଟେ 1 ଯୋଗକଲେ,
364 + 587 + 1 _____ 363 + 589 + 1
364 + 588 _____ 364 + 589
ବର୍ତ୍ତମାନ 588 < 589
ତେଣୁ 364 + 587 363 + 589

(d) 124 + 245 129 + 245
ବର୍ତ୍ତମାନ 124 < 129
ତେଣୁ 124 + 245 129 + 245

(e) 213 – 77 214 – 76
ଉଭୟପଟେ 1 ଯୋଗକଲେ
213 – 77 + 1 _____ 214 – 76 + 1
214 – 77 _____ 214 – 75
ବର୍ତ୍ତମାନ – 77 < -75)
ତେଣୁ 213 – 77 214 – 76

2.2 ଜଟିଳ ପରିପ୍ରକାଶର ପଠନ ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ

Page No. (26 to 35)

ଉଦାହରଣ – 4

Question 1.
ମହେଶ ଖେଳ ପଡ଼ିଆକୁ 30ଟି ମାର୍ବଲ ଆଣିଥିଲା । ଅରୁଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟାଗରେ 4ଟି କରି 5ଟି ବ୍ୟାଗ୍ ମାର୍ବଲ ଆଣିଥିଲା । ତେବେ ମହେଶ ଓ ଅରୁଣ କେତୋଟି ମାର୍ବଲ ଖେଳ ପଡ଼ିଆକୁ ଆଣିଥିଲେ ।
Solution:
ମହେଶ ମାର୍ବଲ ଆଣିଥିଲା = 30ଟି ।
ଅରୁଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟାଗରେ 4ଟି ଲେଖାଏଁ 5ଟି ବ୍ୟାଗରେ ମାର୍ବଲ ଆଣିଥିଲା ।
ମହେଶ ଏହାକୁ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖୁଲା 30 + (5 × 4)
ପରିପ୍ରକାଶରେ ବନ୍ଧନୀର ପ୍ରୟୋଗ : 30 + (5 × 4) ପରିପ୍ରକାଶଟିରେ ମାର୍ବଲ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରଥମେ 5 ଓ 4ର ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି 30) ସହ ଯୋଗ କରିବା । ଏହି କ୍ରମକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବେ ବନ୍ଧନୀର ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇପାରିବ ।
30 + (5 × 4) 30 + 20 = 50

ଉଦାହରଣ – 5

Question 1.
ଇରଫାନ୍ 15 ଟଙ୍କା ଦେଇ ଗୋଟିଏ ବିସ୍କୁଟ୍ ପ୍ୟାକେଟ୍ ଓ 56 ଟଙ୍କା ଦେଇ ଗୋଟିଏ ବୁଟ ଡାଲି ପ୍ୟାକେଟ୍ କିଣିଲା, ସେ ଦୋକାନୀକୁ 100 ଟଙ୍କା ଦେଲା । ଦେକାନୀଠାରୁ ଇର୍‌ଫାନ୍ ଫେରି ପାଇଥିବା ଟଙ୍କାର ପରିମାଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରିପ୍ରକାଶଟି ଲେଖ ।
Solution:
ଇର୍‌ଫାନ୍ ବିସ୍କୁଟ ପ୍ୟାକେଟ ପାଇଁ 15 ଟଙ୍କା ଓ ବୁଟ ଡାଲି ପ୍ୟାକେଟ୍ ପାଇଁ 56 ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କଲା ।
ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ ଟଙ୍କା = 15 + 56
ସେ ଦୋକାନୀକୁ 100 ଟଙ୍କା ଦେଲା ।
ତେଣୁ ସେ 100 ଟଙ୍କାରୁ ମୋଟ୍ ଦାମ୍ ବିୟୋଗ କଲେ ବଳକା ଟଙ୍କା ଫେରି ପାଇବ ।
ଏହାକୁ ନିମ୍ନମତେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରିବ 100 – (15 + 56) = 100 – 71 = 29

ପଦଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶର ଅଂଶ ବିଶେଷ ହେଇଥାଏ ଯାହାକି ‘+’ ଚିହ୍ନଦ୍ଵାରା ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, 12 + 7 ରେ ପଦଦ୍ଵୟ 12 ଓ 7 ଅଟେ । ଯାହାକି ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।
12 + 7 =

Question 3.
ବର୍ତ୍ତମାନ 83 – 14 ରେ ପଦଦ୍ଵୟ କ’ଣ ?
Solution:
ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବିୟୋଗ କରିବା, ସଂଖ୍ୟାର ବିଲୋମୀ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିବା ସହିତ ସମାନ । 83 ରୁ 14 କୁ ବିୟୋଗ କରିବା, ବା – 14 କୁ 83 ସହ ଯୋଗ କରିବା ସହିତ ସମାନ ।
ଅର୍ଥାତ୍ 83 – 14 =
ତେଣୁ 83 – 14 ପରିପ୍ରକାଶର ପଦଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 83 ଏବଂ -14 ।

ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ବିଲୋମୀ ସଂଖ୍ୟା ଏହାର ବିପରୀତ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସମାନ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ : 14 ର ବିଲୋମୀ ସଂଖ୍ୟା -14 ଏବଂ −14 ର ବିଲୋମୀ ସଂଖ୍ୟା 14 ।

Question 4.
ବିୟୋଗ ଚିହ୍ନକୁ ଯୋଗ ଚିହ୍ନରେ ବଦଳାଇବାଦ୍ଵାରା ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶର ମୂଲ୍ୟରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ ।
Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।

Question 5.
ତୁମେ ବୁଝାଇ କହିପାରିବ କି ? ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ବିୟୋଗ କରିବା ଅର୍ଥ ଏହାର ବିଲୋମୀ ସହ ଯୋଗ କରିବା ସହିତ ସମାନ ହେବାର କାରଣ କ’ଣ ?
Solution:
ଏକ ପରିପ୍ରକାଶର ସମସ୍ତ ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବିୟୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ଯମରେ ପରିପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ହୁଏ । ଏଠାରେ କେତେକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପଦଗୁଡ଼ିକର ଉଦାହରଣ ଦିଆଗଲା ।

Question 6.
6 × 5, 4 × 6 ପଦଗୁଡ଼ିକ ଏକକ ପଦ ଅଟନ୍ତି କାରଣ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟ ମଧ୍ଯରେ କୌଣସି ‘+’ ଚିହ୍ନ ନାହିଁ । ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ କେତେକ ପରିପ୍ରକାଶ ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଛି, ସାରଣୀଟିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Solution:

ଉଦାହରଣ – 6

Question 1.
ମଧୁ ଏକ ପଡ଼ିଆରେ ଡ୍ରୋନ୍ ଉଡ଼ାଉଛି । ଡ୍ରୋନ୍‌ 6 ମିଟର ଉପରକୁ ଯାଇ 4 ମିଟର ତଳକୁ ଆସିଲା । ପଡ଼ିଆରେ ଡ୍ରୋନ୍‌ ଅନ୍ତିମ ଅବସ୍ଥାନ କେତେ ଉଚ୍ଚରେ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ ।
Solution:
ଡ୍ରୋନ୍‌ ପଡ଼ିଆଠାରୁ 6 – 4 = 2 ମିଟର ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାକୁ ପଦର ସମଷ୍ଟି ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ-

ଯଦି ଆମେ ପଦଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ତେବେ ମୂଲ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ ।
ଯଥା –
ଦୁଇଟି ଧନାତ୍ମକ ପଦର କ୍ରମର ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ ଯୋଗଫଳର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ ।

Question 2.
ଏହି ଧାରଣା ରଣାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟା ଥିବା ପଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି ? ଆଉ କିଛି ପରିପ୍ରକାଶ ନିଅ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା କର ।
Solution:
ଏହି ଧାରଣା ଋଣାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟାଥ‌ିବା ପଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନୁହେଁ ।
କାରଣ,
ପଦ ପରିବର୍ତ୍ତନ କଲେ,
• ଦୁଇଟି ପଦଥ‌ିବା ପରିପ୍ରକାଶରେ ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଅଦଳବଦଳ (କ୍ରମ ପରିବର୍ତ୍ତନ) କରି ଲେଖୁଲେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ ନାହିଁ ।

• ତିନୋଟି ପଦ ଥ‌ିବା ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ : (-7) + 10 + (-11) ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କ୍ରମରେ ଯୋଗ କରିବା । ଯଥା –

(ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପଦକୁ ଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ଏହି ଯୋଗଫଳକୁ ତୃତୀୟ ପଦ ସହ ଯୋଗ କରିବା)

(ଶେଷ ଦୁଇଟି ପଦକୁ ଯୋଗ କରି ଯୋଗଫଳକୁ ପ୍ରଥମ ପଦ ସହ ଯୋଗ କରିବା)

Question 3.
ଆମେ ଜାଣିଲେ ଯେ, ଧନାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରିବାବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରୀକରଣ କରି ଉପରୋକ୍ତ ଯେକୌଣସି ପଦ୍ଧତିରେ ଯୋଗ କଲେ ଯୋଗଫଳ ସମାନ ହୁଏ ।
ଏହି ଧାରଣା ଋଣାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟାଥବା ପଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି ? ଆଉ କିଛି ପରିପ୍ରକାଶ ନିଅ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା କର ।
Solution:
ଏହି ଧାରଣା ଋଣାତ୍ମକ ପଦଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନୁହେଁ ।

ଏକ ପରିପ୍ରକାଶରେ ଥିବା ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ରୀକରଣ କରି ନିମ୍ନଲିଖୁ ଯେକୌଣସି ପଦ୍ଧତିରେ ସମାଧାନ କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମାନ ଅପରିବର୍ତିତ ରହିବ ।
୧ମ ପଦ + ୨ୟ ପଦ + ୩ୟ ପଦ = ୩ୟ ପଦ + ୨ୟ ପଦ + ୧ ମ ପଦ

Question 4.
(-7) + 10 + (-11) ପରିପ୍ରକାଶକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି -7 ଏବଂ -11 କୁ ପ୍ରଥମେ ଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ତା’ପରେ ଯୋଗଫଳକୁ 10 ସହ ଯୋଗ କରିବା ଉତ୍ତର କ’ଣ ହେବ ?
Solution:
(-7) + 10 + (-11)
= (-7) + (-11) + 10
=(-18) + 10 = (-8)
ଆମେ ଦେଖୁଲୁ ଯେ ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ (-7) + 10 + (-11) ପରିପ୍ରକାଶର ପଦଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗ କଲେ ଯୋଗପଳ (-8) ହେବ ।

Question 5.
ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କଲେ ସମାନ ମୂଲ୍ୟ ମିଳିଥାଏ କି ? ଆଉ କିଛି ପରିପ୍ରକାଶ ନିଅ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷା କର । 3 ରୁ ଅଧିକ ପଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପରିପ୍ରକାଶ ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କର ।
Solution:
ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗକଲେ ସମାନ ମୂଲ୍ୟ ମିଳିଥାଏ ।

Question 6.
ସଂଖ୍ୟାକାର୍ଡ଼ର ବ୍ୟବହାର କରି ଏପରି କାହିଁକି ଘଟୁଛି ତୁମେ ବୁଝାଇ ପାରିବ କି ?
Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।

• ଯେକୌଣସି କ୍ରମରେ ପଦମାନଙ୍କର ଯୋଗ ସମାନ ମୂଲ୍ୟ ଦେଇଥାଏ । ତେଣୁ କେବଳ ଯୋଗଥିବା ଏକ ପରିପ୍ରକାଶରେ, ପଦଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁ କ୍ରମରେ ଯୋଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ହୋଇଥାଏ ।

• ବିନା ବନ୍ଧନୀରେ ନଥୁବା ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଯେଉଁଥରେ ଗୁଣନ ଓ ଭାଗକ୍ରିୟା ଧ୍ରୁବ । ପ୍ରଥମେ ପଦଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯିବା ପରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରାଯାଏ ।

Question 7.
ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ : 30 + 5 × 4 ପରିପ୍ରକାଶଟିକୁ ନିମ୍ନମତେ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
Solution:
• 30 + 5 × 4 =
• 5 × (3 + 2) + 7 × 8+ 3 ପରିପ୍ରକାଶକୁ ନିମ୍ନମତେ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
5 × (3 + 2) + 7 × 8 + 3 = = 25 + 56 + 3 = 84
ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରଥମେ (3 + 2) ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଯୋଗଫଳକୁ 5 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରାଯାଏ
(=25), 7 × 8 ପରିପ୍ରକାଶର ଗୁଣଫଳ (-56)
25 + 56 + 3 = 84 କୁ ଏହିପରି ସରଳୀକରଣ କରାଯାଏ ।
• ପଦମାନଙ୍କର କ୍ରମର ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଅଦଳବଦଳ) କରି ଯୋଗ କଲେ ଯୋଗଫଳ ଅପରିବର୍ତିତ ରହେ । ଏହାକୁ ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର କ୍ରମବିନିମୟୀ ନିୟମ କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ପଦମାନଙ୍କର ଏକତ୍ରୀକରଣ କରି ଯୋଗ | କଲେ ଯୋଗଫଳ ଅପରିବର୍ତିତ ରହେ । ଏହାକୁ ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସହଯୋଗୀ ନିୟମ କୁହାଯାଏ ।

ଅଧୁକ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପଦ :
ଉଦାହରଣ – 7

Question 1.
ଅମୁ, ଚରଣ, ମଧୁ ଏବଂ ସାଧୁ ଏକ ହୋଟେଲକୁ ଯାଇ ଚାରୋଟି ଦୋସା ବରାଦ କଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋସାର ମୂଲ୍ୟ 23 ଟଙ୍କା, ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟ ପରଷୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ 5 ଟଙ୍କା ବକ୍‌ସିସ୍ ଦେଲେ । ସମୁଦାୟ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଏକ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖ ।
Solution:
1 ଟି ଦୋସାର ମୂଲ୍ୟ = 23 ଟଙ୍କା ।
4 ଟି ଦୋସାର ମୂଲ୍ୟ = 4 × 23 ଟଙ୍କା ।
ଖାଦ୍ୟ ପରଷୁଥ‌ିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଥିବା ଟଙ୍କା ସହ ମୋଟ ଟଙ୍କା = 4 × 23 + 5 =

ଉଦାହରଣ – 9

Question 1.
ରଘୁ ହୋଲ୍‌ସେଲ୍‌ ବଜାରରୁ 100 କି.ଗ୍ରା. ଚାଉଳ କିଣି ଏହାକୁ 2 କି.ଗ୍ରା. ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ୟାକେଟ୍‌ରେ ଭରିଲା । ପୂର୍ବରୁ ତା’ ପାଖରେ 4 ଟି 2 କି.ଗ୍ରା. ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ୟାକେଟ୍ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ କେତୋଟି 2 କି.ଗ୍ରା. ଓଜନ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ୟାକେଟ୍ ରହିଲା ? ଏହାକୁ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ଯମରେ ଲେଖୁ ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନାଅ ।
Solution:
ରଘୁ ପାଖରେ = 4ଟି ପ୍ୟାକେଟ୍ ଥିଲା ।
ନୂଆ ଭାବରେ 2 କି.ଗ୍ରା. ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ୟାକେଟ୍ ହେବ = 100 ÷ 2 ବା \(\frac{100}{2}\)
ବର୍ତ୍ତମାନ ତା’ ପାଖରେ 2 କି.ଗ୍ରା. ଓଜନ ପ୍ୟାକେଟ୍ ସଂଖ୍ୟା 4 + \(\frac{100}{2}\),
ଏହାର ପଦଗୁଡ଼ିକ 4 ଓ \(\frac{100}{2}\) ∴

ଉଦାହରଣ – 10

Question 1.
କାନନ ଜଣେ ଦୋକାନୀକୁ 1 ଟଙ୍କିଆ ଓ 5 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ 10 ଟଙ୍କିଆ, 20 ଟଙ୍କିଆ, 50 ଟଙ୍କିଆ ଓ 100 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍‌କୁ ବ୍ୟବହାର କରି 432 ଟଙ୍କା ହେବ । ଏହାକୁ ସେ କିପରି ଦେବ ?
Solution:
ଏଠାରେ ଏକାଧିକ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, 432 = 4 × 100 + 1 × 20 + 1 × 10 + 2 × 1 ଅର୍ଥାତ୍‌,4ଟି 100 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍, 1ଟି 20 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍, 1ଟି 10 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ ଏବଂ 2ଟି 1ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ।
432 = 8 × 50 + 1 × 10 + 4 × 5 + 2 × 1
ଅର୍ଥାତ୍ 8 ଟି 50 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍, 1 ଟି 10 ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍, 4 ଟି 5 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ଏବଂ 2 ଟି 1 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ।

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦଗୁଡ଼ିକ ଲେଖୁ ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(a) 28 – 7 + 8
(b) 39 – 2 × 6 + 11
(c) 40 – 10 + 10 + 10
(d) 48 – 10 × 2 + 16 ÷ 2
(e) 6 × 3 – 4 × 8 × 5
Solution:
(a) 28 – 7 + 8 (28 – 7) + 8 = 21 + 8 = 29
(b) 39 – 2 × 6 + 11 = 39 – 12 + 11 = (39 – 12) + 11 = 27 + 11 = 38
(c) 40 – 10 + 10 + 10 = (40 – 10) + (10 + 10) 30 + 20= 50
(d) 48 – 10 × 2 + 16 ÷ 2 = 48 (10 × 2) + (16 ÷ 2)= 48 – 20 + 8 = 28 + 8 = 36
(e) 6 × 3 – 4 × 8 × 5 = (6 × 3) – (4 × 8) × 5 = 18 – 32 × 5 = 18 – 160 = -142

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିପ୍ରକାଶ ପାଇଁ ଏକ କାହାଣୀ / ପରିସ୍ଥିତି ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ମାନ ନିରୂପଣ କର ।
(a) 89 + 21 – 10
(b) 5 × 12 – 6
(c) 4 × 9 + 2 × 6
Solution:
(a) ଗୋଟିଏ ଜାର୍‌ରେ ୫୨ ଟି ବିସ୍କୁଟ ଥିଲା । ସେଥ‌ିରେ ଆଉ 21 ଟି ବିସ୍କୁଟ୍ ରଖାଗଲା । ଏବେ ଜାର୍‌ରୁ 10 ଟି ବିସ୍କୁଟ୍ ବାହାର କରାଯାଇଥିଲା । ଆଉ କେତୋଟି ବିସ୍କୁଟ ରହିଲା ।
= (89 + 21) – 10 = 110 – 10 = 100 ଟି ବିସ୍ଫୁଟ ରହିଲା ।

(b) ଗୋଟିଏ ସ୍କୁଲରେ 5 ଟି ଧାଡ଼ିରେ 12 ଜଣ ଲେଖାଏଁ ଛାତ୍ର ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ । ସେଥୁରୁ 6 ଜଣ ଛାତ୍ର ଖେଳକୁଦ ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ । ଆଉ କେତେଜଣ ଛାତ୍ର ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ?
= (5 × 12) – 6 = 60 – 6 = 54 ଜଣ ଛାତ୍ର ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ ।

(c) 4 ଟି ବାସ୍କେଟ୍‌ରେ 9 ଟି ଲେଖାଏଁ ସେଓ ଓ 2 ଟି ବାସ୍କେଟ୍‌ରେ 6 ଟି ଲେଖାଏଁ ସେଓ ଥିଲେ ସମୁଦାୟ ବାସ୍କେଟ୍‌ରେ କେତୋଟି ସେଓ ଅଛି ?
= (4 × 9) + (2 × 6) = 36 + 12 = 48 ଟି ସେଓ ବାସ୍କେଟ୍‌ରେ ଅଛି ।

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ପରିସ୍ଥିତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ । ଏହାର ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ଏବଂ ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(a) ଜଣେ ରାଜା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ରାଜକୁମାର କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ 100 ଟି ଲେଖାଏଁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦାନ କଲେ । କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରି ତାଙ୍କ ମୁଦ୍ରାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କଲେ । ରାମଚନ୍ଦ୍ର କିଛି ଅଳଙ୍କାର କିଣିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଧା ମୁଦ୍ରା ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି । ଏବେ ରାଜକୁମାର କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ କେତେ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା ଅଛି ତାହାକୁ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖ ।
Solution:
ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ, (100 × 2) + 50 = 200 + 50 = 250 ଟି ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରା ।

(b) ଦୁଇଟି ରେଳ ଷ୍ଟେସନ୍ ମଧ୍ଯରେ ଗୋଟିଏ ମେଟ୍ରୋ ଟ୍ରେନ୍‌ର ଟିକେଟ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ 40 ଟଙ୍କା ଏବଂ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ 20 ଟଙ୍କା । ସମୁଦାୟ ଟିକେଟର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହେବ ?
(i) 4 ଜଣ ବୟସ୍କ ଓ 3 ଜଣ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ
(ii) 3 ଜଣ ଲେଖାଏଁ ବୟସ୍କ ଥବା 2 ଟି ଦଳ ପାଇଁ
Solution:
(i) 4 ଜଣ ଓ 3 ଜଣ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଟିକେଟ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ
= (4 × 40) + (3 × 20) = 160 + 60 = 220 ଟଙ୍କା ।

(ii) 3 ଜଣ ଲେଖାଏଁ ବୟସ୍କ ଥ‌ିବା 2 ଟି ଦଳ ପାଇଁ ଟିକେଟ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ
= (3 × 40) + (3 × 40) = 120 + 120 = 240 ଟଙ୍କା ।

(c) ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିମାଣକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଝରକାର ଉଚ୍ଚତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ ଓ ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

ଝରକାର ଉଚ୍ଚତା
= 2 ବନ୍ଧର ଓସାର + 6 ଗ୍ରୀଲ୍‌ର ଉଚ୍ଚତା + 7 ଟି ଫାଙ୍କର ଓସାର
= (2 × 3 + 6 × 2 + 7 × 5) ସେ.ମି.
= 6 + 12 + 35 = 53 ସେ.ମି. ।

2.3 ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ – 1 :

Page No. (35 to 43)

ଉଦାହରଣ – 12

Question 1.
ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖୁଥିଲେ ଯେ, ଇରଫାନ୍ ଏକ ପ୍ୟାକେଟ୍ ବିସ୍କୁଟ ଟ. 15 ଏବଂ ବୁଟ ଡାଲି ପ୍ୟାକେଟ୍ (ଟ. 56)ରେ କିଣି ଟ. 100 ଦୋକାନୀକୁ ଦେଇଥିଲେ ସେ ଫେରିପାଇଥବା ଟଙ୍କା 100 – (15 + 56) = 29 ଟଙ୍କା ।
Solution:
ଏହାକୁ ନିମ୍ନମତେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ ।

(a) ପ୍ରଥମେ ବିସ୍କୁଟ୍ ପ୍ୟାକେଟ୍‌ର ଦାମ୍ 15 ଟଙ୍କାକୁ 100 ଟଙ୍କାରୁ ବିୟୋଗ କରିବା = 100 – 15 = 85 ଟଙ୍କା ।
ଯଦି ସେ କେବଳ ବିସ୍କୁଟ କିଣିବ, ତେବେ ଏହି ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ଦୋକାନୀ ଇରଫାନ୍‌କୁ ଫେରସ୍ତ କରିବେ, ମାତ୍ର ଇରଫାନ୍ ବୁଟ ଡାଲି କିଣିଥିବାରୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ 56 କୁ 85 ଟଙ୍କାରୁ ବାଦ ଦେବେ ।

(b) ତେଣୁ ଫେରସ୍ତ ଟଙ୍କା ପାଇଁ 85 ଟଙ୍କାରୁ ଡାଲିର ମୂଲ୍ୟ ବିୟୋଗ କରିବା = 85 – 56 = 29 ଟଙ୍କା ।
ଆମେ ଏଠାରେ କ’ଣ କଲେ, 100 – 15 – 56 = 29 ଟଙ୍କା ।
ତେଣୁ 100 – (15 + 56) = 100 – 15 – 56 = 29 ଟଙ୍କା ।
> ‘-‘ ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ କରିବା ପରେ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପଦଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ, ପ୍ରଥମ ଉଦାହରଣରେ 40 ଓ 3 ର ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଦ୍ଵିତୀୟ ଉଦାହରଣରେ 15 ଓ 56 ଚିହ୍ନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି ।

ଉଦାହରଣ – 13 

Question 1.
500 – (250 – 100) ପରିପ୍ରକାଶଟିକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଉ । ଏହି ପରିପ୍ରକାଶକୁ ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ କରି ଲେଖୁହେବ କି ?
Solution:
ଏହାକୁ ସରଳୀକରଣ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ 250 – 100 = 150 ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି 500 ରୁ ବିୟୋଗ କରିବା ।
500 – (250 – 100) = 500 – 150 = 350

ଉଦାହରଣ – 14

Question 1.
ହୀରାଙ୍କର ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହରେ ଆଗ୍ରହ ଅଛି, ସେ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଗରେ 28ଟି ମୁଦ୍ରା ଓ ଅନ୍ୟ ଏକ ବ୍ୟାଗରେ 35 ଟି ମୁଦ୍ରା ସଂଗ୍ରହ କଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟାଗରୁ 10ଟି ମୁଦ୍ରା ଉପହାର ଦେଲେ । ତେବେ ହୀରାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ମୁଦ୍ରାକୁ ନେଇ ଏକ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ ।
Solution:
ଏହା 28 + (35 – 10) ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରେ ।
ଆମେ ଜାଣିଛୁ ଯେ ଏହା 28 + 35 + (−10) କିମ୍ବା 28 + 35 – 10 ରୂପେ ଲେଖୁପାରିବା ।
ତେଣୁ 28 + (35 + 10) = 28 + 35 – 10 = 53

ବନ୍ଧନୀ ପୂର୍ବରୁ ‘-‘ ଚିହ୍ନ ନଥାଇ ‘+’ ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ଅପସାରଣ ସମୟରେ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ପଦଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ ।
ଏଠାରେ 35 ଓ −10 ଚିହ୍ନର କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇନାହିଁ ।

ସାଂଖ୍ୟକ ପଦ ନିରୀକ୍ଷଣ – 1

Question 1.
ନିମ୍ନରେ କେତେକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ତିନୋଟି ସ୍ତମ୍ଭରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହୋଇଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଗୋଟିଏ ବା ଅଧୁକ ପଦର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି, ଯଥା ସମ୍ଭବ କମ୍ ହିସାବ କରି ପରିପ୍ରକାଶର ପ୍ରଥମ ସ୍ତମ୍ଭ ଅନୁଯାୟୀ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Solution:

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ବାକ୍ସରେ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କରି ପୂରଣ କର ଯେପରିକି ପରିପ୍ରକାଶର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵର ମାନ ସମାନ ହେବ ।
(a) 24 + (6 – 4) = 24 + 6 _______
(b) 38 + (_____ ______) = 38 + 9 – 4
(c) 24 – (6 + 4) = 24 6 – 4
(d) 24 – 6 – 4 = 24 – 6 _______
(e) 27 – (8 + 3) = 27 8 3
(f) 27 – (____ ____ = 27 – 8 + 3
Solution:
(a) 24 + (6 – 4)= 24 + 6 4
(b) 38 + (9 4) = 38 + 9 – 4
(c) 24 – (6 + 4) = 24 6 – 4
(d) 24 – 6 – 4 = 24 – 6 4
(e) 27 – (8 + 3) = 27 8 3
(f) 27 – (8 3) = 27 – 8 + 3

Question 2.
ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ କରି ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ ଯେପରିକି ପରିପ୍ରକାଶ ମାନ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିବ ।
(a) 14 + (12 + 10)
(b) 14 – (12 + 10)
(c) 14 + (12 – 10)
(d) 14 – (12 – 10)
(e) – 14 + 12 – 10
(f) 14 – (- 12 – 10)
Solution:
(a) 14 + (12 + 10) = 14 + 12 + 10
(b) 14 – (12 + 10) = 14 – 12 – 10
(c) 14 + (12 – 10) = 14 + 12 – 10
(d) 14 – (12 – 10) 14 – 12 + 10
(e) – 14 + (12 – 10) = – 14 + 12 – 10
(f) 14 – (- 12 – 10) = 14 + 12 + 10

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଡ଼ାର ମାନ ସମାନ କି ନୁହେଁ ପ୍ରଥମେ ଅନୁମାନ କର । କେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ପରିପ୍ରକାଶର ମାନ ସମାନ ହେବ କି ?
(a) (6 + 10) – 2 ଏବଂ 6 + (10 – 2)
(b) 16 – (8 – 3) ଏବଂ (16 – 8) – 3
(c) 27 – (18 + 4) 27 + (- 18 – 4)
Solution:
(a) LHS = 6 + 10 – 2 = 16 – 2 = 14,
RHS = 6 + (10 – 2) = 6 + 8 = 14
∴ LHS = RHS

(b) 16 – (8 – 3) ଏବଂ (16 – 8) – 3
LHS = 16 – (8 – 3) = 16 – 5 = 11, RHS = (16 – 8) – 3 = 8 – 3 = 5
∴ LHS > RHS

(c) 27 – (18 + 4) 27 + (- 18 – 4)
LHS = 27 – (18 + 4) = 27 – 22 = 5,
RHS = 27 + (- 18 – 4) = 27 + (-22) = 27 – 22 = 5
∴ LHS = RHS

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଯୋଡ଼ା ପରିପ୍ରକାଶର ମାନ ସମାନ ଚିହ୍ନାଅ । ସେଗୁଡ଼ିକର ହିସାବ ନକରି ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝି ଲେଖ ।
(a) 319 + 537, 319 – 537, -537 +319, 537 – 319
(b) 87 + 46 – 109, 87 + (46 – 109), (87 + 46) – 109, 87 – 46 + 109, 87 – (46 + 109), (87 – 46) + 109
Solution:
(a) 319 – 537ଓ – 537 + 319 ପରିପ୍ରକାଶର ମାନ ସମାନ ।
(b) 87 – 46 + 109 ଓ (87 – 46) + 109 ପରିପ୍ରକାଶର ମାନ ସମାନ ।

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ସୂଚିତ ମୂଲ୍ୟ ଅପରିବର୍ତିତ ରଖୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ବନ୍ଧନୀ ବ୍ୟବହାର କର ।
(a) 34 – 9 + 12 = 13
(b) 56 – 14 – 8 = 34
(c) – 22 – 12 + 10 + 22 = -22
Solution:
(a) 34 – (9 + 12) = 13
(b) (56 – 14) – 8 = 34
(c) – 22 – (12 + 10) + 22 = -22

Question 6.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଏପରି ସଂଖ୍ୟା ପୂରଣ କର ଯେପରିକି ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵର ମାନ ସମାନ ହେବୁ ।
(a) 423 + _______ = 419 + _______
(b) 207 – 68 = 210 – _______
Solution:
(a) 423 + 419 = 419 + 423
(b) 207 – 68 = 210 – 71

Question 7.
2, 3 ଓ 5 ଏବଂ ‘+’, ‘-‘ ଓ ବନ୍ଧନୀ ବ୍ୟବହାର କରି ଯେତେ ସମ୍ଭବ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ମାନ ଥୁବା ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଗଠନ କର । ଯେପରି : 2 – 3 + 5 = 4 ଏବଂ 3 – (5 – 2) = 0
Solution:
(a) 2 + (3 + 5) = 10
(b) 2 – (3 + 5) = -6
(c) 3 – (2 + 5) = -4
(d) 5 – (2 + 3) = 0
(e) 5 + 3 – 2 = 6
(f) 2 + 3 – 5 = 0
(g) 2 – 3 + 5 = 4

Question 8.
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ସଂଖ୍ୟାରୁ 9 ବିୟୋଗ କରିବାକୁ ଥିଲେ ଯଶୋଦା ସଂଖ୍ୟାରୁ 10 ବିୟୋଗ କରି ସେଥ‌ିରେ 1 ଯୋଗ କରିଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ 36 – 9 = 26 + 1)
(a) ସେ ସର୍ବଦା ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଇବ କି ? କାହିଁକି ?
(b) ତୁମେ ସେହିଭଳି ଅନ୍ୟ କୌଶଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି ? କେତେକ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Solution:
(a) ହଁ । – 9 = – 10 + 1 ଉଦାହରଣ : 25 – 9 = 25 – 10 + 1 = 16
(b) ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାରେ 99 ଯୋଗ କରାଯିବ, 100 ଯୋଗକରି 1 ବିୟୋଗ କରିବା ସହିତ ସମାନ ।
ଉଦାହରଣ : 176 + 100 – 1 = 276 – 1 = 275

Question 9.
(i) 73 – 14 + 1
(ii) 73 – 14 – 1 ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ଦୁଇଟିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକର । ପ୍ରତ୍ୟେକର ମାନ ସମାନ ଥ‌ିବା ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ, ନିମ୍ନଲିଖତ ପରିପ୍ରକାଶ ମଧ୍ଯରୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
(a) 73 – (14 + 1)
(b) 73 – (14 – 1)
(c) 73 + (- 14 + 1)
(d) 73 + (- 14 – 1)
Solution:
(i) 73 – 14 + 1 = 59 + 1 = 60
(ii) 73 – 14 – 1 = 59 – 1 = 58
(a) 73 – (14 + 1) = 73 – 15 = 58
(b) 73 – (14 – 1) = 73 – 13 = 60
(c) 73 + (14 + 1) = 73 – 13 = 60
(d) 73 + (- 14 – 1) = 73 – 15 = 58
∴ (b) ଓ (c), (i) ସହିତ ସମାନ ଏବଂ (a) ଓ (d), (ii) ସହିତ ସମାନ ।

2.4 ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ – II :

ଉଦାହରଣ – 15

Question 1.
ସରୋଜ ଓ ମନୋଜ ଦୁହେଁ ଜଳଖୁଆ ଦୋକାନକୁ ଯାଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ କଟଲେଟ୍ ଓ ରସଗୋଲା ଖାଇଲେ । ଗୋଟିଏ କଟ୍‌ଲେଟ୍‌ର ଦାମ୍ 43 ଟଙ୍କା ଓ ଗୋଟିଏ ରସଗୋଲାର ଦାମ୍ 24 ଟଙ୍କା । ସେମାନେ ଦୋକାନୀକୁ ଦେଇଥିବା ମୋଟ ଟଙ୍କାର ପରିମାଣକୁ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Solution:
ଗୋଟିଏ କଟ୍‌ଲେଟ୍‌ର ଦାମ୍ = 43 ଟଙ୍କା ଓ ଗୋଟିଏ ରସଗୋଲାର ଦାମ୍ = 24 ଟଙ୍କା ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ କଟ୍‌ଲେଟ୍‌ ଓ ରସଗୋଲା ଖାଇଛନ୍ତି ।
ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ = 43 + 24 ଟଙ୍କା ଦେବେ ।

Question 2.
ତେବେ ସେମାନେ ମୋଟ କେତେ ଟଙ୍କା ଦେବେ ?

Solution:
ସେମାନେ ଟଙ୍କା ଦେବେ = 2 × (43 + 24) ଟଙ୍କା ।
ଏହାକୁ ପଦ ଅନୁଯାୟୀ ଲେଖୁଲେ =
ତେଣୁ 2 × 43 + 2 × 24 = 86 + 48 = 134 ଟଙ୍କା ।
∴ ସେମାନେ 134 ଟଙ୍କା ଦେବେ ।

Question 3.
ଯଦି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସାଙ୍ଗ ଆରିଫ୍ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଯୋଗ ଦିଏ ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୈଠ କରିବାକୁ ଥିବା ମୋଟ ଟଙ୍କାର ପରିମାଣକୁ ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶରେ ଲେଖ ।
Solution:
ସେମାନେ ଟଙ୍କା ଦେବେ = 3 × (43 + 24) ଟଙ୍କା ।
ଏହାକୁ ପଦ ଅନୁଯାୟୀ ଲେଖୁଲେ =
ତେଣୁ 3 × 43 + 3 × 24 = 129 + 72 = 201 ଟଙ୍କା ।
∴ ସେମାନେ 201 ଟଙ୍କା ଦେବେ ।

ଉଦାହରଣ – 16 

Question 1.
ଜନରାଜ୍ୟ ଦିବସ ଉପଲକ୍ଷେ ବାଳକ ସ୍କାଉଟ୍ ଓ ବାଳିକାଗାଇମାନଙ୍କର ପ୍ୟାରେଡ଼୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା । ସ୍କାଉଟ୍‌ରେ 5 ଜଣ କରି 4ଟି ଧାଡ଼ି ଏବଂ ଗାଇଡ଼ରେ 5 ଜଣ କରି 3 ଟି ଧାଡ଼ି ହୋଇଥିଲା (ନିମ୍ନ ଚିତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ) । ତେବେ ଏହି ପ୍ୟାରେଡ୍‌ରେ ମୋଟ କେତେ ଜଣ ଗାଇଡ୍ ଓ ସ୍କାଉଟ୍ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ?

Solution:
ପ୍ୟାରେଡ୍‌ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବାଳକ ସ୍କାଉଟ୍ ସଂଖ୍ୟା = 4 × 5 ।
ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବାଳିକା ଗାଇଡ଼୍ ସଂଖ୍ୟା = 3 × 5 ।
ମୋଟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ସ୍କାଉଟ୍ ଓ ଗାଇଡ଼୍ ସଂଖ୍ୟା = 4 × 5 + 3 × 5 ।
ଏହାକୁ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ମୋଟ ଧାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା 4 + 3 ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ସେଥ‌ିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ପିଲା ସଂଖ୍ୟା 5 ଗୁଣନ କରିପାରିବା ।
ଏହା (4 + 3) × 5 । ତେଣୁ 4 × 5 + 3 × 5 = (4 + 3) × 5
ଏହାକୁ ଗଣନା କରି ଆମେ ପାଇବା

(4 + 3) × 5 = 7 × 5 = 35

Question 5.
5 × 4 + 3 ≠ 5 × (4 + 3) କାହିଁକି, ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି ?
ବାମପଟ : 5 × 4 + 3 = 20 + 3 = 23,
ଦକ୍ଷିଣପଟ : 5 × (4 + 3) = 5 × 7 = 35
ବାମପଟ ଦକ୍ଷିଣପଟ ସହିତ ସମାନ ନୁହେଁ ।
∴ ତେଣୁ 5 × 4 + 3 ≠ 5 × (4 + 3)

Question 6.
5 × (4 + 3) = 5 × (3 + 4) × 5 ସମାନ କି ?
Solution:
ବାମପଟ : 5 × (4 + 3) = 5 × 7 = 35,
ଦକ୍ଷିଣପଟ : 5 × (3 + 4) × 5 = 5 × 7 × 5 = 175
∴ 5 × (4 + 3) = 5 × (3 + 4) × 5 ସମାନ ନୁହେଁ ।

• ପୂର୍ବ ଦୁଇ ଉଦାହରଣ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖୁବା 10 × 98 + 3 × 98 ଅର୍ଥ 98 ର 10 ଗୁଣ ଓ 98 ର 3 ଗୁଣର ସମଷ୍ଟି ।
ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଏହା 98 ର 10 + 3 = 13 ଗୁଣ । ତେଣୁ, 10 × 98 + 3 × 98 = (10 + 3) × 98
ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ (10 + 3) × 98 = 10 × 98 + 3 × 98
ସଂଖ୍ୟାର କ୍ରମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଲେଖୁଲେ ଆମେ ପାଇବା
98 × 10 + 98 × 3 = 98 × (10 + 3) କିମ୍ବା 98 × (10 + 3) = 98 × 10 + 98 × 3

• ସେହିପରି 14 × 10 – 6 × 10 ପରିପ୍ରକାଶକୁ ବିଚାର କରାଯାଉ ।
14 × 10 – 6 × 10 ର ଅର୍ଥ 10 ର 14 ଗୁଣରୁ 10 ରୁ 6 ଗୁଣ ବିୟୋଗ ।
ଏଥ‌ିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ ଏହା 14 – 6 = 8 ର 10 ଗୁଣ ।
ତେଣୁ 14 × 10 – 6 × 10 = (14 – 6) × 10 କିମ୍ବା (14 – 6) × 10 = 14 × 10 – 6 × 10
ଏହି ଧର୍ମକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ଯୋଗ (ବିୟୋଗ)ର ଗୁଣନ, ଗୁଣନର ଯୋଗ (ବିୟୋଗ) ସହ ସମାନ ।

ସାଂଖ୍ୟକ ପଦ ନିରୀକ୍ଷଣ – II

ଉଦାହରଣ – 17

Question 1.
ଆସ ଦେଖୁବା, ଗୋଟିଏ ଗୁଣନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ କ’ଣ ହେବ ?
53 × 18 = 954 ହେଲେ, 63 × 18 ର ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
Solution:
63 × 18 ର ଅର୍ଥ 63 ର 18 ଗୁଣ
63 × 18 = (53 + 10) × 18 = 53 × 18 + 10 × 18 = 954 + 180 = 1134

ଉଦାହରଣ – 18 

Question 1.
97 × 25ରେ ମାନ ପାଇଁ ଏକ ଫଳପ୍ରଦ ଉପାୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
Solution:
97 × 25 ର ଅର୍ଥ 97 ର 25 ଗୁଣ ।
ଏହାକୁ ଆମେ ଲେଖୁ ପାରିବା (100 – 3) × 25
ଏହାର ଅର୍ଥ 100 ର 25 ଗୁଣରୁ 3 ର 25 ଗୁଣ ବିୟୋଗ
97 × 25 = 100 × 25 – 3 × 25 = 2500 – 75 = 2425

Question 3.
ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(a) 95 × 8
(b) 104 × 15
(c) 49 × 50
Solution:
(a) 95 × 8 = (100 – 5) × 8 = 100 × 8 – 5 × 8 = 800 – 40 = 760
(b) 104 × 15 = (100 + 4) × 15 = 100 × 15 + 4 × 15 = 1500 + 60 = 1560
(c) 49 × 50 = (50 – 1) × 50 = 50 × 50 – 1 × 50 = 2500 – 50 = 2450

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ନିମ୍ନ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵରମାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ସଂଖ୍ୟା ଓ ବାକ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କର ।
(a) 3 × (6 + 7) = 3 × 6 + 3 × 7
(b) (8 + 3) × 4 = 8 × 4 + 3 × 4
(c) 3 × (5 + 8) = 3 × 5 3 × _______
(d) (9 + 2) × 4 = 9 × 4 2 × _______
(e) 3 × ( _______ + 4) = 3 _______ + _______
(f) ( _______+ 6) × 4 = 13 × 4 + _______
(g) 3 × ( _______ + _______) = 3 × 5 + 3 × 2
(h) (______ + ______) × ______ = 2 × 4 + 3 × 4
(i) 5 × (9 – 2) = 5 × 9 – 5 ×_____
(j) (5 – 2) × 7 = 5 × 7 – 2 × ______
(k) 5 × (8 – 3) = 5 × 8 5 × ______
(l) (8 – 3) × 7 = 8 × 7 3 × 7
(m) 5 × (12 – ____) = 5 × ______
(n) (15 – ______) × 7 = ______ 6 × 7
(0) 5 × (5 _____ – _____= 5 × 9 – 5 × 4
(p) (_____ – _____) × ______ = 17 × 7 – 9 × 7
Solution:
(a) 3 × (6 + 7) = 3 × 6 + 3 × 7
(b) (8 + 3) × 4 = 8 × 4 + 3 × 4
(c) 3 × (5 + 8) = 3 × 5 3 × 8
(d) (9 + 2) × 4 = 9 × 4 2 × 4
(e) 3 × (1 + 4) = 3 × 1 + 3 × 4
(f) (13 + 6) × 4 = 13 × 4 + 6 × 4
(g) 3 × (5 + 2) = 3 × 5 + 3 × 2
(h) (2 + 3) × 4 = 2 × 4 + 3 × 4
(i) 5 × (9 – 2) = 5 × 9 – 5 × 2
(j) (5 – 2) × 7 = 5 × 7 – 2 × 7
(k) 5 × (8 – 3)= 5 × 8 5 × 3
(l) (8 – 3) × 7 = 8 × 7 3 × 7
(m) 5 × (12 – 4) = 5 × 12 5 × 4
(n) (15 – 6) × 7 = 15 × 7 6 × 7
(0) 5 × (9 – 4) = 5 × 9 – 5 × 4
(p) (17 – 9) × 7 = 17 × 7 – 9 × 7

Question 2.
ନିମ୍ନ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଗୁଡ଼ିକର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଦେଖୁ ଶୂନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ‘<‘, ‘>’ ବା ‘=’ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର କର ।
(a) (8 – 3) × 29 (3 – 8) × 29
(b) 15 + 9 × 18 (15 + 9) × 18
(c) 23 × (17 – 9) 23 × 17 + 23 × 9
(d) (34 – 28) × 42 34 × 42 – 28 × 42
Solution:
(a) (8 – 3) × 29 (3 – 8) × 29
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ : (8 – 3) × 29 = 5 × 29 = 145,
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ : (3 – 8) × 29 = -5 × 29 = -145
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ > ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ (8 – 3) × 29 (3 – 8) × 29

(b) 15 + 9 × 18 (15 + 9) × 18
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ : 15 + 9 × 18 = 15 + 162 = 177,
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ : (15 + 9) × 18 = 24 × 18 = 432
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ < ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴15 + 9 × 18  (15 + 9) × 18

(c) 23 × (17 – 9) 23 × 17 + 23 × 9
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ : 23 × (17 – 9) = 23 × 8 = 184
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ : 23 × 17 + 23 × 9 = 391 + 207 = 598
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ < ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 23 × (17 – 9) 23 × 17 + 23 × 9

(d) (34 – 28) × 42 34 × 42 – 28 × 42
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ : (34 – 28) × 42 = 6 × 42 = 252
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ : 34 × 42 – 28 × 42 = 1428 – 1176 = 252
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ = ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ।
∴ (34 – 28) × 42 34 × 42 – 28 × 42

Question 3.
2 × (1 + 6) = 14 ଏହିପରି 14 ପାଇବା ପାଇଁ ଅଧୁକ ସଂରଚନା ଅଛି କି ? ନିମ୍ନରେ ଥିବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(a) ______ × (______ + ______) = 14
(b) ______ × (_______ + ______) = 14
(c) ______ × (______ + ______) = 14
(d) ______ × (______ + ______) = 14
Solution:
(a) 2 × (2 + 5) = 14
(b) 2 × (3 + 4) = 14
(c) 7 × (1 + 1) = 14
(d) 7 × (2 + 0) = 14

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଥ‌ିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି ଅତି କମ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର । ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ କିପରି ସମାଧାନ କଲ ଲେଖ ।
(i)
Solution:
(i) ଉପାୟ – 1 : ଧାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗକଲେ, ଧାଡ଼ି – 1 + ଧାଡ଼ି – 2 + ଧାଡ଼ି – 3
= (4 + 8 + 4) + (8 + 4 + 8) + (4 + 8 + 4) = (16 + 20 + 16) = 52
ଉପାୟ – 2 : 4 × 5 + 8 × 4 = 20 + 32 = 52

(ii) ଉପାୟ 1:
ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ି = 5 + 6 + 6 + 5 = 22 ତୃତୀୟ ଧାଡ଼ି = 6 + 5 + 5 + 6 = 22
ଦ୍ଵିତୀୟ ଧାଡ଼ି = 6 + 5 + 5 + 6 = 22 ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ି = 5 + 6 + 6 + 5 = 22
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ଯୋଗ ସଂଖ୍ୟା = 22
ଏଠାରେ ଚାରୋଟି ଧାଡ଼ି ଅଛି । ∴ ସମୁଦାୟ = 4 × 22 = 88
ସାଂଖ୍ୟକ ପରିପ୍ରକାଶ କଲେ = 4 × (5 + 6 + 6 + 5))
ଉପାୟ – 2 : 5 × 8 + 6 × 8 = 40 + 48 = 88

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରିସ୍ଥିତିଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖୁ ସମାଧାନ କର ।
(a) ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲା ହାଟ ସପ୍ତାହର ସାତ ଦିନ ବସେ । ରହିମ୍ ନିଜ ବାଡ଼ିରେ ଫଳୁଥୁବା ଆମ୍ବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ୨ କି.ଗ୍ରା. କରି ଏବଂ ରାମ ନିଜ ବାଡ଼ିରେ ଫଳୁଥିବା ଆମ୍ବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ 11 କି.ଗ୍ରା. କରି ଏହି ହାଟକୁ ଯୋଗାଇ ଥାଆନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ହାଟକୁ ସପ୍ତାହଯାକ ଯୋଗାଇଥୁବା ସମୁଦାୟ ଆମ୍ବର ପରିମାଣ କେତେ ?
Solution:
ରହିମ୍ ହାଟକୁ ଆମ୍ବ ନିଏ = 9 କି.ଗ୍ରା. ।
ରାମ ହାଟକୁ ଆମ୍ବ ନିଏ = 11 କି.ଗ୍ରା. ।
ଦୁଇଜଣ ମିଶିକରି ହାଟକୁ ଆମ୍ବ ନିଅନ୍ତି = 9 + 11 = 20 କି.ଗ୍ରା. ।
ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହରେ ରହିମ୍ ଓ ରାମ ଆମ୍ବ ନିଅନ୍ତି = 7 × 20 କି.ଗ୍ରା. = 140 କି.ଗ୍ରା. ।
∴ ସେମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ହାଟକୁ ସପ୍ତାହଯାକ ଯୋଗାଇଥିବା ସମୁଦାୟ ଆମ୍ବର ପରିମାଣ 140 କି.ଗ୍ରା. ।

(b) ବିନୁର ମାସିକ ଆୟ 20,000 ଟଙ୍କା । ସେ ମାସକୁ ଘରଭଡ଼ା ବାବଦକୁ 5,000 ଟଙ୍କା, ଖାଦ୍ୟ ବାବଦକୁ 5,000 ଟଙ୍କା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବାବଦକୁ 2,000 ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ । ତେବେ ସେ ବର୍ଷକୁ କେତେ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରିବ ?
Solution:
ବିନୁ ଗୋଟିଏ ମାସରେ ଘରଭଡ଼ା ବାବଦକୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ = 5,000 ଟଙ୍କା ।
ଖାଦ୍ୟ ବାବଦକୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ = 5,000 ଟଙ୍କା ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ = 2,000 ଟଙ୍କା ।
ସମୁଦାୟ ଖର୍ଚ୍ଚ = 5,000 + ‘5,000 + 2,000 = 12,000 ଟଙ୍କା ।
ବିଜୁର ମାସିକ ଆୟ = 20,000 ଟଙ୍କା ।
ମାସକୁ ସଞ୍ଚୟ କରେ = 20,000 – 12,000 = 8,000 ଟଙ୍କା ।
1 ବର୍ଷ = 12 ମାସ ।
ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ସଞ୍ଚୟ କରିବ = 8,000 × 12 = 96,000 ଟଙ୍କା ।
∴ ତେବେ ସେ ବର୍ଷକୁ ୨୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରିବ ?

(c) ଗୋଟିଏ ଗେଣ୍ଡା ଦିନବେଳେ ଏକ ଖୁଣ୍ଟ ଉପରକୁ 3 ସେ.ମି. ଚଢ଼େ ଏବଂ ରାତିରେ ସେ 2 ସେ.ମି. ଓହ୍ଲାଏ । ଖୁଣ୍ଟଟି 10) ସେ.ମି. ଉଚ୍ଚ ଏବଂ ଏହାର ଉପରେ ଏକ ସ୍ଵାଦିଷ୍ଟ ଖାଦ୍ୟ ଅଛି । ଖୁଣ୍ଟର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଏହି ବସ୍ତୁକୁ ପାଇବା ପାଇଁ ତାକୁ କେତେ ଦିନ ଲାଗିବ ?
Solution:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଗେଣ୍ଡାଟି ଦିନବେଳେ ଖୁଣ୍ଟ ଉପରେ ଚଢ଼େ = 3 ସେ.ମି. ।
ରାତିରେ ଓହ୍ଲାଏ = 2 ସେ.ମି. ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ଖୁଣ୍ଟରେ ରହେ = (3 – 2) ସେ.ମି. = 1 ସେ.ମି. ।
ସପ୍ତମ ଦିନ = (7 × 1) ସେ.ମି. = 7 ସେ.ମି. ।
ଅଷ୍ଟମ ଦିନ = (7 + 3) ସେ.ମି. = 10 ସେ.ମି. ।
∴ ଖୁଣ୍ଟର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ତାକୁ ଆଠ ଦିନ ଲାଗିବ ।

Question 2.
ମହେନ୍ଦ୍ର ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦିନମାନଙ୍କରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇ ପୃଷ୍ଠାର ଏକ ଗପ ପଢ଼େ । ସେ 8 ସପ୍ତାହରେ କେତୋଟି ଗପ ପଢ଼ିବ ? ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥବା କେଉଁ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି ଏହାକୁ ସୂଚିତ
କରେ ?
(a) 5 × 2 × 8
(b) (7 – 2) × 8
(c) 8 × 7
(d) 7 × 2 × 8
(e) 7 × 5 – 2
(f) (7 + 2) × 8
(g) 7 × 8 – 2 × 8
(h) (7 – 5) × 8
Solution:
ମହେନ୍ଦ୍ର ମଙ୍ଗଳବାର ଓ ଶନିବାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦିନମାନଙ୍କରେ ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇ ପୃଷ୍ଠାର ଏକ ଗପ ପଢ଼େ ।
ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହରେ ପଢ଼େ = (7 – 2) ଦିନ ।
ପ୍ରତିଦିନ ଦୁଇ ପୃଷ୍ଠାର ଗପ ପଢ଼ିଲେ, ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହରେ ପଢ଼ିବେ = (7 – 2) × 2
ଆଠ ସପ୍ତାହରେ ପଢ଼ିବେ = (7 – 2) × 2 × 8 = 5 × 2 × 8
∴ ଉତ୍ତର (a) ଟି ଠିକ୍ ।

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ମାନ ନିର୍ଣ୍ଣୟର ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତି ଲେଖ ।
(a) 1 – 2 + 3 – 4 + 5 – 6 + 7 – 8 + 9 – 10
(b) 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1
Solution:
(a) 1 – 2 + 3 – 4 + 5 – 6 + 7 – 8 + 9 – 10
= (1 – 2) + (3 – 4) + (5 – 6) + (7 – 8) + (9 – 10)
= (- 1) + (- 1) + (- 1) + (- 1) + (- 1) = (- 1) × 5 = -5
କିମ୍ବା, 1 – 2 + 3 – 4 + 5 – 6 + 7 – 8 + 9 – 10
= (1 + 3 + 5 + 7 + 9) – (2 + 4 + 6 + 8 + 10) = 25 – 30 = -5

(b) 1 – 1 + 1 1 + 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1
= (1 – 1) + (1 – 1) + (1 – 1) + (1 – 1) + (1 – 1) = 0 + 0 + 0 + 0 + 0 = 0
କିମ୍ବା, 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1 + 1 – 1
= (1 + 1 + 1 + 1 + 1) – (1 + 1 + 1 + 1 + 1) = 5 – 5 = 0

Question 4.
‘<‘, ‘>’ କିମ୍ବା ‘=’ ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନଯୋନା ଗାଣିତିକି ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକର ତୁଳନା କର ।
(a) 49 – 7 + 8 49 – 7 + 8
(b) 83 × 42 – 18 83 × 40 – 18
(c) 145 – 17 × 8 145 – 17 × 6
(d) 23 × 48 – 35 23 × (48 – 35)
(e) (16 – 11) × 12 -11 × 12 + 16 × 12
(f) (76 – 53) × 88 88 × (53 – 76)
(g) 25 × (42 + 16) 25 × (43 + 15)
(h) 36 × (28 – 16) 35 × (27 – 15)
Solution:
(a) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 49 – 7 + 8 = (49 – 7) + 8 = 42 + 8 = 50
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = 49 – 7 + 8 = 49 – (7 – 8) = 49 (-1) = 49 + 1 = 50
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 49 – 7 + 8 49 – 7 + 8

(b) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 83 × 42 – 18 (83 × 42) – 18 = 3486 – 18 = 3468
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = 83 × 40 – 18 = (83 × 40) – 18 = 3320 – 18 = 3302
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ > ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 83 × 42 – 18 83 × 40 – 18

(c) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 145 – 17 × 8 = 145 – (17 × 8) = 145 – 136 = 9
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = 145 – 17 × 6 = 145 – (17 × 6) = 145 – 102 = 43
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ < ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 145 – 17 × 8 145 – 17 × 6

(d) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 23 × 48 – 35 (23 × 48) – 35 = 1104 – 35 = 1069
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = 23 × (48 – 35) = 23 × 13 = 299
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ > ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 23 × 48 – 35 23 × (48 – 35)

(e) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = (16 – 11) × 12 = 5 × 12 = 60
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = -11 × 12 + 16 × 12 = (-11 × 12) + (16 × 12) = -132 + 192 = 60
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ – ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ (16 – 11) × 12 – 11 × 12 + 16 × 12

(f) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = (76 – 53) × 88 = 23 × 88 = 2024
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱ = 88 × (53 – 76) = 88 × -23 = -2024
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ > ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ (76 – 53) × 88 = 88 × (53 – 76)

(g) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 25 × (42 + 16) = 25 × 58 = 1450
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ = 25 × (43 + 15) = 25 × 58 = 1450
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 25 × (42 + 16) 25 × (43 + 15)

(h) ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = 36 × (28 – 16) = 36 × 12 = 432
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ = 35 × (27 – 15) = 35 × 12 = 420
ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ > ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ । ∴ 36 × (28 – 16)  35 × (27 – 15)

Question 5.
ହିସାବ ନକରି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ସହ ସମାନ ପରିପ୍ରକାଶକୁ ଚିହ୍ନଟ କର । ତୁମେ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ପଦ ବ୍ୟବହାର କରି କିମ୍ବା ବନ୍ଧନୀ ଅପସାରଣ କରି ଲେଖୁର । ଏଠାରେ ଏକାଧ‌ିକ ପରିପ୍ରକାଶ, ଦତ୍ତ ପରିପ୍ରକାଶ ସହ ସମାନ ହୋଇପାରେ ।
(a) 83 – 37 – 12
(i) 84 – 38 – 12
(ii) 84 – (37 + 12)
(iii) 83 – 38 – 13
(iv) – 37 + 83 – 12

(b) 93 + 37 × 44 + 76
(i) 37 + 93 × 44 + 76
(ii) 93 + 37 × 76 + 44
(iii) (93 + 37) × (44 + 76)
(iv) 37 × 44 + 93 + 76
Solution:
(a) 83 – 37 – 12 = (83 – 37) – 12 = 46 – 12 = 34
(i) 84 – 38 – 12 = (84 – 38) – 12 = 46 – 12 = 34
(ii) 84 – (37 + 12) = 84 – 49 = 35
(iii) 83 – 38 – 13 = (83 – 38) – 13 = 45 – 13 = 32
(iv) – 37 + 83 – 12 (37 + 83) – 12 = 46 – 12 = 34
∴ (i) ଓ (iv) ର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ।

(b) 93 + 37 × 44 + 76 = 93 + (37 × 44) + 76 = 93 + 1628 + 76 = 1797
(i) 37 + 93 × 44 + 76 = 37 + (93 × 44) + 76 = 37 + 4092 + 76 = 4205
(ii) 93 + 37 × 76 + 44 = 93 + (37 × 76) + 44 = 93 + 2812 + 44 = 2949
(iii) (93 + 37) × (44 + 76) = 130 × 120 = 15600
(iv) 37 × 44 + 93 + 76 = (37 × 44) + 93 + 76 = 1628 + 93 + 76 = 1797
∴ (iv) ଠିକ୍ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି ।

Question 6.
ଏକ ସଂଖ୍ୟା ନିଅ ଏବଂ ଦଶଟି ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ ଯାହାର ମାନ ଉକ୍ତ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ ହେବ ।
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟାଟି = ‘0’
(a) 4 – 4 = 0
(b) (8 – 3) × 0 = 0
(c) 3 × 6 – 18 = 0
(d) (7 – 2) × 5 – 25 = 0
(e) 7 + 4 – 11 = 0
(f) – 4 + 8 × 2 – 12 = 0
(g) 2 × (6 – 6) = 0
(h) (9 + 4) (10 + 3) = 0
(i) 7 × (6 + 2) – 56 = 0
(j) (7 × 3) + 4 – 25 = 0

Students can use Class 8 Math Solution Odia Medium and Class 8 Maths Chapter 7 Question Answer Odia Medium ସମାନୁପାତିକ ଯୁକ୍ତି-୧ to check their answers after solving exercises.

8th Class Maths Chapter 7 Question Answer Odia Medium

Class 8 Maths Chapter 7 Odia Medium

7.1 ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସମାନତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବା (Observing Similarity in Change)

Page No. 159

Question 1.
କେଉଁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏକାପରି ଦେଖାଯାଉଛି ଏବଂ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଉଛି?
Solution:
ଚିତ୍ର A, C ଓ D ଆକାରରେ ଭିନ୍ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଦେଖୁବାକୁ ଏକାପରି। ଚିତ୍ର B ଓ E ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦେଖାଯାଉଛି।

Page No. 160

Question 1.
ଚିତ୍ର B ଓ E ଅନ୍ୟ ତିନୋଟି ଚିତ୍ରପରି ଦେଖାଯାଉଛି କି?
Solution:
ନା, B ଚିତ୍ରଟି ଆୟତାକୃତି, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ସାମାନ୍ୟ ଅଲଗା। ଚିତ୍ର B ର ବାଘଟି ଲମ୍ବାଳିଆ ଏବଂ ଚିତ୍ର E ର ବାଘଟି ସଙ୍କୁଚିତ ଓ ମୋଟା ଦେଖାଯାଉଛି।

Question 2.
କାହିଁକି ଚିତ୍ର A, C ଓ D ଦେଖିବାକୁ ଏକାପରି?
Solution:
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଚିତ୍ର A କୁ ଚିତ୍ର C ସହିତ ତୁଳନା କରିବା, ଚିତ୍ର Cର ପ୍ରସ୍ଥ, ଚିତ୍ର ସ୍ପର ପ୍ରସ୍ଥର ଅଧା । ଚିତ୍ର Cର ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ର A ଉଚ୍ଚତାର ଅଧା। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଭୟ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ସମାନ ଆନୁପାତିକ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଅଛି। ଉଭୟ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତାରେ \(\frac {1}{2}\) ଗୁଣାଯାଇଛି । ଯେହେତୁ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ସମାନ ଗୁଣନୀୟକଦ୍ଵାରା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି ତେଣୁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏକାଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି।

Question 3.
କାହିଁକି ଚିତ୍ର B ଓ E ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର?
Solution:
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଚିତ୍ର A କୁ ଚିତ୍ର B ସହିତ ତୁଳନା କରିବା, ଚିତ୍ର Bର ପ୍ରସ୍ଥ ଚିତ୍ର A ପ୍ରସ୍ଥ ଅପେକ୍ଷା 20 ମିଲିମିଟର (ମି.ମି.) କମ୍। B ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟ Aର ଉଚ୍ଚତା ଠାରୁ 20 ମିଲିମିଟର (ମି.ମି.) କମ୍। ଯଦିଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସମାନ ଅଛି ମାତ୍ର ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ି ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି। ଉଭୟ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ସମାନ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି କି? ନା, କାରଣ B ର ଉଚ୍ଚତା Aର ଉଚ୍ଚତାର ଅଧା କିନ୍ତୁ Bର ପ୍ରସ୍ଥ, A ପ୍ରସ୍ଥର ଅଧା ନୁହେଁ। ଯେହେତୁ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଉଚ୍ଚତା ସମାନ ହାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇନାହିଁ, ତେଣୁ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଛି।

7.2 ଅନୁପାତ (Ratio)

Page No. 161

Question 1.
60 : 40 ଅନୁପାତକୁ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କଲେ ଆମେ 90 : 60 (ଚିତ୍ର D) ଅନୁପାତ ପାଇବା?
Solution:
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତକୁ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ ସହ ତୁଳନା କରିବା।
90: 60 = \(\frac {90}{60}\) = \(\frac {3}{2}\) [90, 60 ର ଗ.ସା.ଗୁ. = 30]
60 : 40 = \(\frac {60}{40}\) = \(\frac {3}{2}\) [60, 40 ର ଗ.ସା.ଗୁ. = 20]
∴ ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକ ସମାନୁପାତୀ କି ନାହିଁ, ତୁଳନା କରିବାର ଉପାୟ ହେଉଛି, ସେମାନଙ୍କୁ ଲଘିଷ୍ଟ ଆକାରରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା।

7.3 ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ (Ratios in their Simplest Form)

Page No. 161

Question 1.
ଚିତ୍ର B ଏବଂ ଟ୍ରରେ ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ କେତେ?
Solution:
ଚିତ୍ର B ରେ ଅନୁପାତ ହେଉଛି 40 : 20
ଏହାର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ = \(\frac {40}{20}\) = \(\frac {2}{1}\) ବା 2 : 1 ଅଟେ।
ଚିତ୍ର E ରେ ଅନୁପାତ ହେଉଛି 60 : 60
ଏହାର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ = \(\frac {60}{60}\) = \(\frac {1}{1}\) ବା 1 : 1 ଅଟେ।

7.4 ସମାନୁପାତୀ ଯୁକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରି ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ (Problems Solving with Proportional Reasoning)

Page No. 162

Question 1.
ଉଦାହରଣ 1 : 3 : 4 ଏବଂ 72 : 96 ଅନୁପାତ ଦୁଇଟି ସମାନୁପାତୀ ଅଟନ୍ତି କି?
Solution:
3 : 4 ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପରେ ଅଛି। 72 : 96ରେ ଗ.ସା.ଗୁ. 24
ଅନୁପାତର ଉଭୟ ପଦକୁ 24 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ = \(\frac {72}{96}\) = \(\frac {3}{4}\) ବା 3 : 4 ପାଉ।
ଯେହେତୁ ଉଭୟ ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ ସମାନ, ତେଣୁ 3 : 4 ଏବଂ 72 : 96 ସମାନୁପାତୀ ଅଟନ୍ତି।

Question 2.
ଉଦାହରଣ-2: ରଶ୍ମୀ ଏକ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ଲେମ୍ବୁପାଣି ତିଆରି କରିବାକୁ ଚାହିଁଲା। ସେ ଏକ ପାତ୍ରରେ 6 ଗ୍ଲାସ୍ ଲେମ୍ବୁପାଣି ତିଆରି କଲା ଏବଂ ସେଥିରେ 10 ଚାମଚ ଚିନି ମିଶାଇଲା। ତାଙ୍କ ବାପା ଭାବୁଥିଲେ ଉତ୍ସବରେ ଅଧିକ ଲୋକ ଯୋଗ ଦେବେ। ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଉ 18 ଗ୍ଲାସ୍ ଅଧିକ ଲେମ୍ବୁପାଣି ତିଆରି କରିବାକୁ କହିଲେ? ସମାନ ମିଠାଗୁଣ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ରଶ୍ମୀ ଆଉ କେତେ ଚାମଚ ଚିନି ମିଶାଇବା ଉଚିତ?
Solution:
ସମାନ ମିଠାଗୁଣ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଲେମ୍ବୁପାଣିର ଗ୍ଲାସ୍ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଚିନିର ଚାମଚ ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ, ସମାନୁପାତୀ ହେବା ଉଚିତ।
6 ଗ୍ଲାସ୍ ଲେମ୍ବୁପାଣି ପାଇଁ ସେ 10 ଚାମଚ ଚିନି ମିଶାଇଥିଲା।
ଲେମ୍ବୁପାଣିର ଗ୍ଲାସ୍ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଚିନିର ଚାମଚ ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ ହେଉଛି 6 : 10
ତାଙ୍କୁ ଆଉ ଅଧିକ ଲେମ୍ବୁପାଣି କରିବାକୁ ଅଛି = 18 ଗ୍ଲାସ୍।
ଆମକୁ ପାଇବାକୁ ହେବ 6 : 10 : 18 : ?
ଅନୁପାତର ପ୍ରଥମ ପଦ 6 ରୁ 18କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।
ପରିବର୍ତ୍ତନର ଗୁଣନୀୟକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଆମେ 18କୁ 6 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକରି 3 ପାଇବା।
ଦ୍ଵିତୀୟ ଅନୁପାତର ଦ୍ଵିତୀୟ ପଦ (ପର ପଦ) ମଧ୍ୟ ସମାନ ଗୁଣନୀୟକଦ୍ଵାରା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବା ଉଚିତ।
10 କୁ 3 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣିଲେ 30 ହେବ। ସୁତରାଂ 6 : 10 : : 18 : 30
ତେଣୁ ପୂର୍ବ ମିଠାଗୁଣକୁ ସମାନ ରଖ୍ 18 କ୍ଲାସ୍ ଲେମ୍ବୁପାଣି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ସେ 30) ଚାମଚ ଚିନି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।

Page No. 163

Question 1.
ଉଦାହରଣ-3: ନୀତିନ୍ ଏବଂ ହରି ସେମାନଙ୍କ ଘର ଚାରିପାଖରେ ଏକ ପାଚେରୀ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ। ନୀତିନ୍ 60 ମିଟର ଲମ୍ବା ପାର୍ଶ୍ୱଟିକୁ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ହରି 40 ମିଟର ଲମ୍ବା ପାର୍ଶ୍ଵଟିକୁ ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ। ନୀତିନ୍ 3 ବ୍ୟାଗ୍ ସିମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ହରି 2 ବ୍ୟାଗ୍ ସିମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ନୀତିନ୍ ଭାବୁଥୁଲେ ହରିଦ୍ଵାରା ନିର୍ମିତ ପାଚେରୀରେ କମ୍ ପରିମାଣର ସିମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ହେତୁ ତାଙ୍କ (ନୀତିନ୍)ଦ୍ଵାରା ନିର୍ମିତ ପାଚେରୀ ଭଳି ମଜବୁତ୍ ହେବ ନାହିଁ। ନୀତିନ୍ ଯାହା ଭାବୁଥୁଲେ ତାହା ଠିକ୍ କି?
Solution:
ନୀତିନ୍ ଏବଂ ହରିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଆମେ ପାଚେରୀର ଲମ୍ବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବ୍ୟବହୃତ ସିମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଗ୍ର ଅନୁପାତ ତୁଳନା କରି ଅନୁପାତ ଦୁଇଟି ସମାନୁପାତୀ କି ନାହିଁ ଦେଖୁବା।
ନୀତିନ୍‌ଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁପାତ ହେଉଛି 60 : 3 ଅର୍ଥାତ୍‌ 20 : 1 (ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ)।
ହରିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁପାତ ହେଉଛି 40 : 2 ଅର୍ଥାତ୍ 20 : 1 (ଲଘିଷ୍ଟ ରୂପ)।
ତେଣୁ ନୀତିନ୍ ଓ ହରିର ଅନୁପାତ ସମାନ ବା ସମାନୁପାତ। ତେଣୁ ଉଭୟଙ୍କ ପାଚେରୀ ସମାନ ଭାବରେ ମଜବୁତ୍ ହେବ। ତେଣୁ ନୀତିନ୍ ବ୍ୟସ୍ତ ହେବା କଥା ନୁହେଁ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ-4: ମୋ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ 5 ଜଣ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ 170 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଅଛନ୍ତି। ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ଅନୁପାତ 5 : 170। ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ଅନୁପାତ କେତେ ଲେଖ।
Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ।

Question 3.
ଉଦାହରଣ-5: ତୁମ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଥିବା କଳାପଟାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥକୁ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଏକକରେ ମାପ। କଳାପଟାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥର ଅନୁପାତ କେତେ?
Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Question 4.
କଳାପଟାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥର ଅନୁପାତକୁ ନେଇ ତୁମେ ତୁମ ଖାତାରେ ଏକ ଆୟତଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିପାରିବ କି?
Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Question 5.
ତୁମେ ଅଙ୍କନ କରିଥିବା ଆୟତଚିତ୍ର ତୁମର ସହପାଠୀମାନେ ଅଙ୍କନ କରିଥିବା ଆୟତଚିତ୍ର ସହିତ ତୁଳନା କରି ଦେଖ। ସମସ୍ତଙ୍କର ଚିତ୍ର ସମାନ ଦେଖାଯାଉଛି କି?
Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 164-165

Question 1.
ଉଦାହରଣ-6: ଯେତେବେଳେ ନୀଳିମାଙ୍କୁ 3 ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା, ତାଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ବୟସ ତା’ ବୟସର 10ଗୁଣ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ନୀଳିମାର ବୟସ ଓ ତାଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ବୟସର ଅନୁପାତ କେତେ? ଯେତେବେଳେ ନୀଳିମାଙ୍କୁ 12 ବର୍ଷ ହେବ ସେମାନଙ୍କ ବୟସର ଅନୁପାତ କେତେ ହେବ? ଏହା ସମାନ ହେବ କି?
Solution:
ଯେତେବେଳେ ନୀଳିମାଙ୍କୁ 3 ବର୍ଷ ହୋଇଥୁଲା, ନୀଳିମାଙ୍କ ବୟସ ଓ ତାଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ବୟସର ଅନୁପାତ 3 : 30 (ମା’ଙ୍କ ବୟସ ନୀଳିମାଙ୍କ ବୟସ 10 ଗୁଣ)। ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପେ ଏହା 1 : 10
ଯେତେବେଳେ ନୀଳିମାକୁ 12 ବର୍ଷ ହେବ (ଅର୍ଥାତ୍‌ ୨ ବର୍ଷ ପରେ), ସେମାନଙ୍କ ବୟସର ଅନୁପାତ 12 : 39 (9 ବର୍ଷ ପରେ ନୀଳିମାଙ୍କ ମା’ଙ୍କ ବୟସ 39 ବର୍ଷ ହେବ)।
ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପେ ଏହା 4 : 13 ଅଟେ। ତେଣୁ ଏହା ମୂଳ ଅନୁପାତ ସହ ସମାନ ନୁହେଁ।
ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏକ ଅନୁପାତର ପଦଗୁଡ଼ିକରେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଗ (ବା ବିୟୋଗ) କନ୍ତୁ, ଅନୁପାତ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମୂଳ ଅନୁପାତ ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହୋଇନଥାଏ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ-7: ନିମ୍ନଲିଖତ ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକରେ ଖାଲିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କର, ଯାହା 14 : 21 ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହେବ । ………….. : 42, 6 : ………… 2 : ………………

Solution:
ପ୍ରଥମ ଅନୁପାତରେ ଆମେ ପୂର୍ବପଦ ଜାଣିନାହୁଁ, କିନ୍ତୁ ପର ପଦ 42। ଏହା 14: 21 ଅନୁପାତର ପର ପଦର 2 ଗୁଣ। ତେଣୁ ପୂର୍ବ ପଦ ମଧ୍ୟ 14 (ପୂର୍ବ ପଦ)ର 2 ଗୁଣ ହେବ। ତେଣୁ ସମାନୁପାତୀ ଅନୁପାତଟି 28 : 42 ହେବ। ଦ୍ଵିତୀୟ ଅନୁପାତପାଇଁ, ପୂର୍ବପଦ 6।
ଆମେ ଲେଖୁପାରିବା 14y = 6
ତେଣୁ y = \(\frac {6}{14}\) = \(\frac {3}{7}\)
ଆମକୁ 21 କୁ (14 : 21ର ପର ପଦ) ସମାନ ଗୁଣନୀୟକ \(\frac {3}{7}\) ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
21 × \(\frac {3}{7}\) = 9 ତେଣୁ ଅନୁପାତଟି ହେଉଛି 6 : 9
ତୃତୀୟ ଅନୁପାତରେ ପୂର୍ବପଦ 2। ଆମେ ଦେଖୁଛେ, 14କୁ 14 : 21 ଅନୁପାତରେ ପୂର୍ବପଦ 14କୁ 14 ଓ 21ର ଗ.ସା.ଗୁ.
7 ଦ୍ଵାରା (14 : 21ର ପ୍ରଥମ ପଦ) 7 (14 ଓ 21ର ଗ.ସା.ଗୁ.)ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଫଳ 2 ମିଳିବ।
ଯଦି ଆମେ ଅନୁପାତର ପଦ ପଦ 21 କୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକରୁ ଆମକୁ 3 ମିଳିବ।
ତେଣୁ ଅନୁପାତଟି 2 : 3 ହେବ।

Question 3.
କଫି ଦୋକାନୀ ଏକ କପ ଫିଲଟର କଫି ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରାୟ 15 ମିଲିମିଟର କଫି ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ାକୁ 35 ମିଲିଲିଟର କ୍ଷୀର ସହିତ ମିଶାନ୍ତ। କଫିର ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ା ପରିମାଣ ଓ କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତ 15 : 35.
(i) ଯଦି ଗ୍ରାହକମାନେ ଅଧିକ କଢ଼ା ଫିଲ୍ମର କଫି ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଦୋକାନୀ 20 ମିଲିମିଟର ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ାକୁ 30 ମିଲିମିଟର କ୍ଷୀର ସହିତ ମିଶାନ୍ତି। ଏଠାରେ କଫି ପାଢ଼ତ୍ତର କାଢ଼ା ଓ କ୍ଷୀର ପରିମାଣର ଅନୁପାତ 20 : 30 ହେବ। ଏହି କଫି ଅଧ୍ବକ କଢ଼ା କାହିଁକି?
(ii) ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ କମ୍ କଡ଼ା ଫିଲ୍ମର କଫି ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ସେ 10 ମିଲିମିଟର କଫି ପାଢ଼ତ୍ତର କାଢ଼ା’ ସହିତ 40 ମିଲିମିଟର କ୍ଷୀର ମିଶାନ୍ତି, ଏହାର ଅନୁପାତ 10 : 40। ଏହି କଫି କାହିଁକି କମ୍ କଡ଼ା?
Solution:
(i) ଦତ୍ତ ଅଛି କଫି ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ା ଓ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣର ଅନୁପାତ 20 : 30 = 2 : 3 [20, 30 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 10]
∴ 2 ଭାଗ କଫି ସହିତ 3 ଭାଗ କ୍ଷୀର ମିଶାଯାଏ। ତେଣୁ କଫି କଢ଼ା ଲାଗେ।

(ii) ଦତ୍ତ ଅଛି କଫି ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ା ଓ କ୍ଷୀରର ପରିମାଣର ଅନୁପାତ 10 : 40 = 1 : 4 [10, 40 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 10]
∴ 1 ଭାଗ କଫି ସହିତ 4 ଭାଗ କ୍ଷୀର ମିଶାଯାଏ। ତେଣୁ କଫି କମ୍ କଡ଼ା ଲାଗେ।

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସାରଣୀରେ ତାପସ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁପାତରେ କଫି ପାଉଡ଼ର କାଢ଼ାକୁ କ୍ଷୀର ସହିତ ମିଶାଯାଇଥବାର ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଶେଷ ସ୍ତମ୍ଭରେ କଫି ସାଧାରଣ କଫିଠାରୁ ବେଶୀ କଢ଼ା ନା କମ୍ କଢ଼ା ଲେଖ। (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Solution:
ବିସ୍ତୃତ ଉତ୍ତର:
1. 300 ମି.ଲି. କଫି କାଢ଼ା ସହିତ 600 ମି.ଲି. କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତ = \(\frac{300}{600}=\frac{300 \div 300}{600 \div 300}=\frac{1}{2}\) = 0.5 [∵ 300, 600 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 300]
∴ ବେଶୀ କଡ଼ା କଫି।

2. 150 ମି.ଲି. କଫି କାଢ଼ା ସହିତ 500 ମି.ଲି. କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତ = \(\frac{150}{500}=\frac{150 \div 50}{500 \div 50}=\frac{3}{10}\) = 0.3 [∵ 150, 500 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 50]
0.3 < 0.5
∴ କମ୍ କଡ଼ା କଫି।

3. 200 ମି.ଲି. କଫି କାଢ଼ା ସହିତ 400 ମି.ଲି. କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତ = \(\frac{200}{400}=\frac{200 \div 200}{400 \div 200}=\frac{1}{2}\) = 0.5 [∵ 200, 400 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 200]
∴ ବେଶୀ କଡ଼ା କଫି।

4. 24 ମି.ଲି. କଫି କାଢ଼ା ସହିତ 56 ମି.ଲି. କ୍ଷୀରର ଅନୁପାତ = \(\frac{24}{56}=\frac{24 \div 8}{56 \div 8}=\frac{3}{7}\) = 0.4285 [∵ 24, 560 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 8]
0.4285 < 0.5
∴ କମ୍ କଡ଼ା କଫି।

5. 100 ମି.ଲି. କଫି କାଢ଼ା ସହିତ 300 ମି.ଲି. କ୍ଷୀର = \(\frac{100}{300}=\frac{100 \div 100}{300 \div 100}=\frac{1}{3}\) = 0.333 [∵ 100, 300 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 100]
0.333 < 0.5
∴ କମ୍ କଡ଼ା କଫି।

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 165-167)

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସମାନୁପାଚୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଠିକ୍ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ।
(i) 4: 7 :: 12 : 21
(ii) 8 : 3 :: 24 : 6
(iii) 7 : 12 :: 12 : 7
(iv) 21 : 6 :: 35 : 10
(v) 12 : 18 :: 28 : 12
(vi) 24 : 8 :: 9 : 3
Solution:
(i) 4 : 7 :: 12 : 21
⇒ \(\frac{4}{7}=\frac{12}{21}\)
⇒ \(\frac{4}{7}=\frac{12 \div 3}{21 \div 3}\) [∵ 12, 21 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 3]
⇒ \(\frac{4}{7}=\frac{4}{7}\)
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଠିକ୍ ଅଛି।

(ii) 8 : 3 :: 24 : 6
⇒ \(\frac{8}{3}=\frac{24}{6}\)
⇒ \(\frac{8}{3}=\frac{24 \div 6}{6 \div 6}\) [∵ 24, 6 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 6]
⇒ \(\frac{8}{3}=\frac{4}{1}\) (ଯାହା ଉଭୟ ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ ସମାନ ନୁହେଁ।)
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଭୁଲ୍ ଅଛି।

(iii) 7 : 12 :: 12 : 7
⇒ \(\frac{7}{12}=\frac{12}{7}\), ଯାହା ସମାନୁପାତୀ ନୁହେଁ।
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଭୁଲ୍ ଅଛି।

(iv) 21 : 6 :: 35 : 10
⇒ \(\frac{21}{6}=\frac{35}{10}\)
⇒ \(\frac{21 \div 3}{6 \div 3}=\frac{35 \div 5}{10 \div 5}\) [∵ 21, 6 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 3 ଏବଂ 35, 10 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 5]
⇒ \(\frac{7}{2}=\frac{7}{2}\)
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଠିକ୍ ଅଛି।

(v) 12 : 18 :: 28 : 12
⇒ \(\frac{12}{18}=\frac{28}{12}\)
⇒ \(\frac{12 \div 6}{18 \div 6}=\frac{28 \div 4}{12 \div 4}\)
[∵ 12, 18 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 6 ଏବଂ 28, 12 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 4], ଯାହା ସମାନୁପାତୀ ନୁହେଁ।
⇒ \(\frac{2}{3}=\frac{7}{3}\)
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଭୁଲ୍ ଅଛି।

(vi) 24 : 8 :: 9 : 3
⇒ \(\frac{24}{8}=\frac{9}{3}\)
⇒ \(\frac{24 \div 8}{8 \div 8}=\frac{9 \div 3}{3 \div 3}\)
[∵ 24, 8 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 8 ଓ 9, 3 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 3]
⇒ \(\frac{3}{1}=\frac{3}{1}\)
∴ ସମାନୁପାତୀଟି ଠିକ୍ ଅଛି।

Question 2.
4 : 9 ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହେଉଥୁବା 3ଟି ଅନୁପାତ ଲେଖ।
Solution:
ଦର ଅଛି 4 : 9
⇒ \(\frac{4}{9}=\frac{4 \times 2}{9 \times 2}=\frac{4 \times 3}{9 \times 3}=\frac{4 \times 4}{9 \times 4}\)
⇒ \(\frac{4}{9}=\frac{8}{18}=\frac{12}{27}=\frac{16}{36}\)
∴ 4 : 98 :: 8 : 18, 4 : 9 :: 12 : 27, ଏବଂ 4 : 9 :: 16 : 36
4 : 9 ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହେଉଥ‌ିବା 3ଟି ଅନୁପାତ ଯଥା- 8 : 18, 12 : 27 ଓ 16 : 36

Question 3.
18 : 24 ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହେଉଥ‌ିବା ନିମ୍ନ ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକର ପରପଦକୁ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନରେ ଲେଖ।
(i) 3 : ______________
(ii) 12 : ______________
(iii) 20 : ______________
(iv) 27 : ______________
Solution:
(i) ଦତ୍ତ ଅନୁପାତ 18 : 24
ମନେକର 18 : 24 : : 3 : x
∴ \(\frac{18}{24}=\frac{3}{x}\)
⇒ \(\frac{3}{4}=\frac{3}{x}\)
⇒ x = 4
∴ 18 : 24 :: 3 : 4

(ii) 18 : 24
ଦତ୍ତ ଅନୁପାତ 18 : 24
ମନେକର 18 : 24 : : 12 : x
∴ \(\frac{18}{24}=\frac{12}{x}\)
⇒ \(\frac{3}{4}=\frac{12}{x}\)
⇒ 3x = 48
⇒ x = 16
∴ 18 : 24 : : 12 : 16

(iii) ଦତ୍ତ ଅନୁପାତ 18 : 24
ମନେକର 18 : 24 : : 20 : x
∴ \(\frac{18}{24}=\frac{20}{x}\)
⇒ \(\frac{3}{4}=\frac{20}{x}\)
⇒ 3x = 80
⇒ x = \(\frac {80}{3}\)
∴ 18 : 24 : : 20 : \(\frac {80}{3}\)

(iv) ଦତ୍ତ ଅନୁପାତ 18 : 24
ମନେକର 18 : 24 : : 27 : x
∴ \(\frac{18}{24}=\frac{27}{x}\)
⇒ \(\frac{3}{4}=\frac{27}{x}\)
⇒ 3x = 108
⇒ x = 36
∴ 18 : 24 : : 27 : 36

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଆୟତଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ। କେଉଁ ଆୟତଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପର ସହିତ ସମାନ? ତୁମ ଉତ୍ତର ଠିକ୍ କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥକୁ ମାପି ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା କର।

Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର ପିଲାମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆୟତଚିତ୍ରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥକୁ କମ୍ପାସ ଏବଂ ରୁଲର ବ୍ୟବହାର କରି ମାପି ଅନୁପାତ ଗୁଡ଼ିକୁ ତୁଳନା କରିବେ।

Question 5.
ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ଆୟତଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ । ତୁମେ ତୁମର ଖାତାରେ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥର ସମାନ ଅନୁପାତ ଥାଇ ଏକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଆୟତଚିତ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ଆୟତଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିପାରିବ କି? ତୁମେ ଆଙ୍କିଥିବା ଆୟତଚିତ୍ରକୁ ତୁମ ସହପାଠୀ ଆଙ୍କିଥିବା ଆୟତଚିତ୍ର ସହ ତୁଳନା କର। ସେମାନେ ଆଙ୍କିଥିବା ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୁମ ଚିତ୍ର ସହ ସମାନ କି? ଯଦି ସେମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ତୁମଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଏହିପରି କାହିଁକି ହେଉଛି କହିପାରିବ କି? ସେମାନେ ଆଙ୍କିଥ‌ିବା ଚିତ୍ର ଭୁଲ୍ କି?

Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Question 6.
ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଚିତ୍ରରେ ଏକ ଲମ୍ବା ଇଟା-କାନ୍ଥର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶକୁ ଦର୍ଶାଯାଉଛି, ଯେଉଁଥରେ ରଙ୍ଗୀନ୍ ଇଟାଗୁଡ଼ିକର ସଂରଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଂରଚନା ପ୍ରତ୍ୟେକ କାନ୍ଥରେ କରାଯାଇଛି। ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧୂସର ଇଟା ଓ ରଙ୍ଗୀନ ଇଟାର ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ କେତେ? ଏହି ଅନୁପାତକୁ ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶ କର।

Solution:
(a) ଧୂସର ଇଟା ସଂଖ୍ୟା = 33, ରଙ୍ଗୀନ ଇଟା ସଂଖ୍ୟା = 18
∴ ଧୂସର ଇଟା ଓ ରଙ୍ଗୀନ ଇଟାର ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ = 33 : 18
= \(\frac{33 \div 3}{18 \div 3}\) [∵ 33, 18 ର ଗ.ସା.ଗୁ = 3]
= 11 : 6

(b) ଧୂସର ଇଟା ସଂଖ୍ୟା = 71, ରଙ୍ଗୀନ ଇଟା ସଂଖ୍ୟା = 48
∴ ଧୂସର ଇଟା ଓ ରଙ୍ଗୀନ ଇଟାର ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ = 71 : 48

Question 7.
ଆସ, କିଛି ମଣିଷଙ୍କ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବା। ତୁମ ସାଙ୍ଗର ଶରୀରକୁ ମାପ, ଅର୍ଥାତ୍ ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗ, ବାହୁ ଏବଂ ଗୋଡ଼ର ଲମ୍ବାକୁ ମାପ। ନିମ୍ନରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ଅନୁପାତରେ ଲେଖ।
ମୁଣ୍ଡ: ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗ ______________ : ______________
ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗ : ବାହୁ ______________ : ______________
ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗ : ଗୋଡ଼ ______________ : ______________
ବର୍ତ୍ତମାନ ଉପରୋକ୍ତ ଅନୁପାତ ସହିତ ସମାନ କରି ମୁଣ୍ଡ, ଶରୀରର ମଧ୍ୟଭାଗ, ବାହୁ, ଗୋଡ଼ ଥାଇ ଏକ ଶରୀରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।

Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 167

Question 1.
ଯଦି ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ଥାଏ, ତେବେ ଚିତ୍ରଟି ଅଧିକ ବାସ୍ତବ ଦେଖାଯିବ କି? କାହିଁକି? କାହିଁକି ନୁହେଁ?
Solution:
ହଁ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ଅନୁପାତ ସମାନୁପାତୀ ହୁଏ, ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସେମାନେ ବାସ୍ତବରେ ଯେପରି ଆପେକ୍ଷିକ ଆକାର ଓ ସମ୍ପର୍କ ଥାଏ ସେହିପରି ଆପେକ୍ଷିକ ଆକାର ଓ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖେ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ-8: ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ପାଇଁ 120 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ପାଚିକା ପ୍ରତ୍ୟେହ 15 କି.ଗ୍ରା. ଚାଉଳ ନିଅନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ଦିନ ବର୍ଷା ଯୋଗୁ କେବଳ 80 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଆସିଥିଲେ। ଖାଦ୍ୟ ନଷ୍ଟ ନ ହେବା ପାଇଁ ପାଚିକା କେତେ କି.ଗ୍ରା. ଚାଉଳ ରୋଷେଇ କରିବା ଉଚିତ? ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଚାଉଳର ପରିମାଣ ଦୁଇଟି ସମାନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବା ସମାନୁପାତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ 120 : 15 : : 80 : ______________?
Solution:
80 ଓ 120 ପଦଦ୍ଵୟକୁ ଭାଗ କରି ଆମେ ପାଇବା
\(\frac{80}{120}=\frac{2}{3}\)
ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଗୁଣନୀୟକ \(\frac {2}{3}\) ଦ୍ଵାରା ହ୍ରାସ ପାଇଛି।
ଚାଉଳର ଓଜନକୁ ସମାନ ଗୁଣନୀୟକଦ୍ଵାରା ଗୁଣିବାଦ୍ଵାରା ଆମେ 15 × \(\frac {2}{3}\) = 10 ପାଇବା।
ତେଣୁ, ସେହିଦିନ ପାଚିକା 10 କି.ଗ୍ରା. ଚାଉଳ ନେବା ଉଚିତ୍‌।

Page No. 169

Question 1.
ଉଦାହରଣ-9: ଗୋଟିଏ କାର୍ 150 ମିନିଟ୍‌ରେ 90 କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଯଦି ଏହା ସମାନ ବେଗରେ ଗତି କରେ, ତେବେ 4 ଘଣ୍ଟାରେ କେତେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ?
Solution:
ଯଦି ଏହା ସମାନ ବେଗରେ ଗତିକରେ ତେବେ ସମୟର ଅନୁପାତ, ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦୂରତାର ଅନୁପାତ ସହିତ ସମାନୁପାତୀ ହେବ।
4 ଘଣ୍ଟା = 240 ମିନିଟ୍।
ତେଣୁ ସଠିକ୍ ଉପସ୍ଥାପନଟି ହେଉଛି 150 : 90 : : 240 : ?
ଏହି ସମାନୁପାତକୁ ଏହିପରି ଲେଖୁପାରିବା: 150 : 90 : : 240 : x
ବଜ୍ରଗୁଣନଦ୍ଵାରା ଆମେ ପାଇବା, 150 × x = 240 × 90
ତେଣୁ x = 144 କି.ମି.।
∴ 4 ଘଣ୍ଟାରେ କାର୍‌ଟି 144 କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ।

Question 2.
ଉଦାହରଣ-10: ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଜଣେ କ୍ଷୁଦ୍ରଚାଷୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ 200 ଗ୍ରାମ୍ ଚା’ ପ୍ୟାକେଟ୍‌କୁ ₹ 200 ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି। ମେଘାଳୟର ଏକ ବୃହତ୍ ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତ୍ୟେକ 1 କି.ଗ୍ରା. ଚା’ ପ୍ୟାକେଟ୍‌କୁ ₹ 800 ଟଙ୍କାରେ ବିକ୍ରି କରନ୍ତି। ଉଭୟ ସ୍ଥାନରେ ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତ ସମାନ ଅଛି କି? କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଚା’ ଅଧିକ ମହଙ୍ଗା?
Solution:
ହିମାଚଳ ଚା’ର ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତ = 200 : 200
ମେଘାଳୟର ଚା’ ପ୍ୟାକେଟ୍ = 1 କି.ଗ୍ରା. = 1000 ଗ୍ରାମ୍।
ମେଘାଳୟ ଚା’ର ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତ = 1000 : 800
ହିମାଚଳ ଚା’ର ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ = 1 : 1
ମେଘାଳୟ ଚା’ର ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ = 5 : 4
∴ ତେଣୁ ଉଭୟ ସ୍ଥାନର ଓଜନ ଓ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକ ସମାନୁପାଢୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ମେଘାଳୟର 1 କି.ଗ୍ରା. ଚା’ର ଦାମ୍ = 800 ଟଙ୍କା।
ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଯଦି 200 ଗ୍ରାମ୍ ଚା’ର ମୂଲ୍ୟ = 200 ଟଙ୍କା।
ମନେକର 1 ଗ୍ରାମ୍ ଚା’ର ଦାମ୍ = x ଟଙ୍କା।
200 ଗ୍ରାମ୍ ହେଉଛି 1 କି.ଗ୍ରା.ର \(\frac {1}{5}\)।
ତେଣୁ \(\frac {1}{5}\) × x = 200
ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ 5 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣିଲେ, ଆମେ ପାଇବା
\(\frac {1}{5}\) × x × 5 = 200 × 5
⇒ x = 1000
ତେଣୁ 1 କି.ଗ୍ରା. ଚା’ର ଦାମ୍ ମେଘାଳୟରେ 800 ଟଙ୍କା ଏବଂ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ 1000 ଟଙ୍କା ଅଟେ।
ତେଣୁ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ଚା’ ମେଘାଳୟ ତୁଳନାରେ ମହଙ୍ଗା।

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 170-171)

Question 1.
ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ବର୍ଷରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ପ୍ରାୟ 940 ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରେ। ଏହା ଏକ ସପ୍ତାହରେ କେତେ କିଲୋମିଟର ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ?
Solution:
1 ବର୍ଷ = 365 ଦିନ।
ମନେକର ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବା ଦୂରତା = 940 ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର
= 940 × 1000000 କି.ମି.
= 940000000 କି.ମି.।
ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସପ୍ତାହରେ ଅତିକ୍ରମ କରିବ = x କି.ମି.।
ଏହି ସମାନୁପାତକୁ ଏହିପରି ଲେଖୁପାରିବା
940000000 : 365 : : x : 7
⇒ x = 1,80,27,397.26 କି.ମି.
∴ ପୃଥ‌ିବୀ ଏକ ସପ୍ତାହରେ 18027397.26 କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବ।

Question 2.
ଜଣେ ମିସ୍ତ୍ରୀ ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନକ୍ସା ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ଘର ତିଆରି କରୁଛନ୍ତି। ଦୁଇଟି କୋଠରିକୁ ପୃଥକ କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଉଭୟ ବାହାର ଓ ଭିତର କାନ୍ଥ ତିଆରି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। 10 ଫୁଟର କାନ୍ଥ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ମିସ୍ତ୍ରୀ ଜଣକୁ ପ୍ରାୟ 1450 ଖଣ୍ଡ ଇଟା ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼େ। ଘର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ କେତେ ଖଣ୍ଡ ଇଟାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ? (ସମସ୍ତ କାନ୍ଥର ଉଚ୍ଚତା ଓ ମୋଟେଇ ସମାନ ବୋଲି ଧରି ନିଆଯିବ।)

Solution:
ସମୁଦାୟ କାନ୍ଥର ଦୂରତା = 12 + 9 + 15 + 12 + 9 + 6 + 9 + 9 + 6 + 9 + 12 = 108 ଫୁଟ।
ମନେକର ସମୁଦାୟ ଇଟା ସଂଖ୍ୟା = x
10 ଫୁଟର କାନ୍ଥ ତିଆରି ପାଇଁ ଇଟା ଦରକାର = 1450 ଖଣ୍ଡ
108 ଫୁଟର କାନ୍ଥ ତିଆରି ପାଇଁ ଇଟା ଦରକାର ହେବାର ଅନୁପାତ = 10 : 1450 : : 108 : x
⇒ \(\frac{10}{1450}=\frac{108}{x}\)
⇒ x = \(\frac{108 \times 1450}{10}\)
⇒ x = 108 × 145 = 15660 ଖଣ୍ଡ ଇଟା।
∴ ଘର ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ 15660 ଖଣ୍ଡ ଇଟାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ।

Question 3.
ପୁନୀତଙ୍କ ବାପା ତାଙ୍କ ମୋଟର ପାଇକେଲ୍‌ରେ 50 କି.ମି./ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଗତି କରି ଲକ୍ଷ୍ନୌରୁ କାନପୁରକୁ ଯିବାପାଇଁ 2 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ନେଲେ। ଯଦି ସେ 75 କି.ମି./ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ମୋଟର ସାଇକେଲରେ ଯାଆନ୍ତି ତେବେ କାନପୁରରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ତାଙ୍କୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ?
Solution:
ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି 50 କି.ମି. ବେଗରେ ଗତିକଲେ ସମୟ ଲାଗେ = 2 ଘଣ୍ଟା।
ମୋଟ୍ ଦୂରତା = ବେଗ × ସମୟ
= 50 × 2
= 100 କି.ମି.
75 କି.ମି./ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଗଲେ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ନେଉଥୁବା ସମୟ = \(\frac{100}{75}=\frac{4}{3}\) ଘଣ୍ଟା
ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଗ ଓ ସମୟର ଅନୁପାତ ହେଉଛି 50 : 2 ଏବଂ 75 : \(\frac {4}{3}\)
⇒ \(\frac {50}{2}\) = 25 ଏବଂ \(\frac{75}{4 / 3}=\frac{75 \times 3}{4}=\frac{225}{4}\) ≠ 25
∴ 50 : 2 ଏବଂ 75 : \(\frac {4}{3}\) ଅନୁପାତଗୁଡ଼ିକ ସମାନୁପାତୀ ନୁହଁନ୍ତି।
ତେଣୁ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ 50 : 2 : : 75 : \(\frac {4}{3}\) ସମାନୁପାତରେ ପ୍ରକାଶ କରିପାରିବା ନାହିଁ।
ପୁନୀତ୍‌ଙ୍କ ବାପା 75 କି.ମି./ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଗତିକଲେ କାନପୁରରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ \(\frac {4}{3}\) ଯାହା 2 ଘଣ୍ଟା ସମୟରୁ କମ୍ ହେବ।

7.5 ଅସମାନ ଭାବରେ ବାଣ୍ଟିବା (Sharing, but not Equally)

Page No. 174

Question 1.
ଉଦାହରଣ-11: ପ୍ରଶାନ୍ତ ଏବଂ ଭୁବନ ସେମାନଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ନିକଟରେ ଏକ ଠେଲାଗାଡ଼ିରେ ଖାଦ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ପ୍ରଶାନ୍ତ ₹ 75,000 ଓ ଭୁବନ ₹ 25,000 ବିନିଯୋଗ କଲେ। ପ୍ରଥମ ମାସ ଶେଷରେ ସେମାନେ ₹ 4,000 ଲାଭ କଲେ। ସେମାନେ ନିଷ୍ପରି ନେଲେ ଯେ, ଉଭୟ ସେମାନଙ୍କ ବିନିଯୋଗ ଅର୍ଥ ଅନୁପାତରେ ଲାଭ ଅର୍ଥ ବାଣ୍ଟିନେବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଲାଭର ପରିମାଣ କେତେ ହେବ?
Solution:
ସେମାନଙ୍କ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗର ଅନୁପାତ = 75,000: 25,000
ଏହି ଅନୁପାତର ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପ ହେଉଛି 3 : 1
3 + 1 ହେଉଛି 4 ଏବଂ 4000 ଲାଭକୁ 4 ସମାନ ଭାଗ କଲେ ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ₹ 1000 ପାଇବା।
ତେଣୁ ପ୍ରଶାନ୍ତଙ୍କ ଲାଭର ପରିମାଣ = 3 × ₹ 1000 = ₹ 3000 ଏବଂ
ଭୁବନଙ୍କ ଭାଗର ପରିମାଣ 1 × ₹ 1000 = ₹ 1000 ଲାଭ ଅର୍ଥ ପାଇବେ।

Page No. 175

Question 1.
ଉଦାହରଣ-12: ଏକ 40 କି.ଗ୍ରା. ମିଶ୍ରଣରେ 3 : 1 ଅନୁପାତରେ ବାଲି ଏବଂ ସିମେଣ୍ଟ ଅଛି। ବାଲି ଏବଂ ସିମେଣ୍ଟର ଅନୁପାତକୁ 5 : 2 କରିବା ପାଇଁ ସେହି ମିଶ୍ରଣରେ ଆଉ କେତେ ସିମେଣ୍ଟ ମିଶାଇବା ଉଚିତ?
Solution:
ମିଶ୍ରଣର ମୋଟ ଓଜନ = 40 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଅନୁପାତଟି = 3 : 1
ତେଣୁ ବାଲିର ଓଜନ = \(\frac{3}{(3+1)} \times 40\) = 30 କି.ଗ୍ରା.
ସିମେଣ୍ଟର ଓଜନ = \(\frac{1}{(3+1)} \times 40\) = 10 କି.ଗ୍ରା.
ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ବାଲିର ଓଜନ 30 କି.ଗ୍ରା. ରହିଛି।
କିନ୍ତୁ ବାଲି ଓ ସିମେଣ୍ଟର ନୂତନ ଅନୁପାତ 5 : 2 ହେବ।
ତେଣୁ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି 5 : 2 : : 30 : ?
ଯଦି ଅନୁପାତ 5 : 2 ତେବେ ଏହାର ପର ପଦ, ପୂର୍ବ ପଦର \(\frac {2}{5}\) ଗୁଣ।
ଯେହେତୁ ନୂତନ ଅନୁପାତ 5 : 2 ସହିତ ସମାନ, ତେଣୁ ନୂତନ ଅନୁପଳ୍ପରେ ପରପଦ ମଧ୍ୟ 30ର \(\frac {2}{5}\) ଗୁଣ ହେବ।
\(\frac {2}{5}\) × 30 = 12
ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ବାଲି ଓ ସିମେଣ୍ଟର ଅନୁପାତ 5 : 2 ହେବାପାଇଁ 12 କି.ଗ୍ରା. ସିମେଣ୍ଟ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ପୂର୍ବରୁ 10 କି.ଗ୍ରା. ସିମେଣ୍ଟ ଅଛି।
ତେଣୁ ଆମକୁ ମୂଳ ମିଶ୍ରଣରେ ଅଧୂକ 2 କି.ଗ୍ରା. ସିମେଣ୍ଟ ମିଶାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 175)

Question 1.
4500 ଟଙ୍କାକୁ 2 : 3 ଅନୁପାତରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କର।
Solution:
ଟଙ୍କା = 4500, ଅନୁପାତ = 2 : 3
ପ୍ରଥମ ଭାଗ = 4500 × \(\frac{2}{2+3}\)
= 4500 × \(\frac {2}{5}\)
= 900 × 2
= 1800 ଟଙ୍କା।
ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଗ = 4500 × \(\frac{3}{2+3}\)
= 4500 × \(\frac {3}{5}\)
= 900 × 3
= 2700 ଟଙ୍କା।

Question 2.
ଗୋଟିଏ ବିଜ୍ଞାନାଗାରରେ ଏକ ଦ୍ରବଣ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଅମ୍ଳ ଓ ଜଳକୁ 1 : 5 ଅନୁପାତରେ ମିଶାଗଲା। ଏକ ବୋଡ଼ଲରେ 240 ମିଲିଲିଟର ଦ୍ରବଣ ରହେ, ତେବେ ସେଥ‌ିରେ ଅମ୍ଳ ଓ ଜଳର ପରିମାଣ କେତେ?
Solution:
ବୋତଲରେ ଦ୍ରବଣ = 240 ମିଲିଲିଟର।
ଅମ୍ଳ ଓ ଜଳର ଅନୁପାତ = 1 : 5
ଅମ୍ଳର ପରିମାଣ = 240 × \(\frac{1}{1+5}\)
= 240 × \(\frac {1}{6}\)
= 40 ମିଲିଲିଟର।
ଜଳର ପରିମାଣ = 240 × \(\frac{5}{1+5}\)
= 240 × \(\frac {5}{6}\)
= 200 ମିଲିଲିଟର।
∴ ଅମ୍ଳର ପରିମାଣ 40 ମିଲିଲିଟର ଓ ଜଳର ପରିମାଣ 200 ମିଲିଲିଟର।

Question 3.
ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ନୀଳ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗକୁ 3 : 5 ଅନୁପାତରେ ମିଶାଗଲା। 40 ମିଲିଲିଟର ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇଟି ରଙ୍ଗର କେତେ ପରିମାଣ ଆବଶ୍ୟକ? ସବୁଜ ରଙ୍ଗକୁ ଫିକା କରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ମିଶ୍ରଣରେ 20 ମିଲିଲିଟର ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ମିଶାଇଲି। ନୂଆ ରଙ୍ଗରେ ନୀଳରଙ୍ଗ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ କେତେ ହେବ?
Solution:
ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ପରିମାଣ = 40 ମିଲିଲିଟର। ନୀଳ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ = 3 : 5
ନୀଳ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = 40 × \(\frac{3}{3+5}\)
= 40 × \(\frac {3}{8}\)
= 5 × 3
= 15 ମିଲିଲିଟର।
ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = 40 × \(\frac{5}{3+5}\)
= 40 × \(\frac {5}{8}\)
= 5 × 5
= 25 ମିଲିଲିଟର।
ବର୍ତ୍ତମାନ ସବୁଜ ରଙ୍ଗରେ 20 ମିଲିଲିଟର ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ମିଶାଗଲା, ତେବେ ନୂତନ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = 25 + 20 = 45 ମିଲିଲିଟର।
ନୂଆ ରଙ୍ଗରେ ନୀଳରଙ୍ଗ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ = 15 : 45
= \(\frac{15 \div 15}{45 \div 15}\) [∵ 15, 45ର ଗ.ସା.ଗୁ. = 15]
= 1 : 3
∴ ନୂଆ ରଙ୍ଗରେ ନୀଳରଙ୍ଗ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ 1 : 3 ହେବ।

Question 4.
ନରମ ଇଡ଼ଲି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ, ତୁମକୁ ଚାଉଳ ଏବଂ ବିରି ଡ଼ାଲିକୁ 2 : 1 ଅନୁପାତରେ ମିଶାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଯଦି ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳେ ଇଡ଼୍‌ଲି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ 6 କପ୍ ମିଶ୍ରଣରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତେବେ ତୁମେ ଚାଉଳ ଏବଂ ଡାଲିରୁ କେତେ ଲେଖାଏଁ କପ୍ ନେବ?
Solution:
ଚାଉଳ ଓ ବିରିଡ଼ାଲିର ଅନୁପାତ = 2 : 1
ଇଡ୍‌ଲିର ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ମିଶ୍ରଣ = 6 କପ୍।
ଚାଉଳର ପରିମାଣ = 6 × \(\frac{2}{2+1}\)
= 6 × \(\frac {2}{3}\)
= 4 କପ୍।
ବିରିଡ଼ାଲିର ପରିମାଣ = 6 × \(\frac{1}{2+1}\)
= 6 × \(\frac {1}{3}\)
= 2 କପ୍।
∴ ଇଡ୍‌ଲି ତିଆରି ପାଇଁ ଚାଉଳ 4 କପ୍ ଓ ଡାଲି 2 କପ୍ ନିଆଯିବ।

Question 5.
ମୋ ପାଖରେ ବାଲ୍‌ଟିଏ କମଳା ରଙ୍ଗ ଅଛି ଯାହାକୁ ମୁଁ ଲାଲ୍ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗକୁ 3 : 5 ଅନୁପାତରେ ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି। ମୁଁ ମିଶ୍ରଣରେ ଆଉ ଏକ ବାଲ୍‌ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ମିଶାଇଲି। ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ କେତେ?
Solution:
ମନେକର ବାଲ୍‌ଟିଏ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = x
ଲାଲ୍ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ = 3 : 5
ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = \(\frac{3}{3+5} \times x=\frac{3 x}{8}\)
ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = \(\frac{5}{3+5} \times x=\frac{5 x}{8}\)
ମିଶ୍ରଣରେ ଆଉ ଏକ ବାଲ୍‌ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ମିଶାଗଲା।
ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = \(\frac {3x}{8}\)
ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ପରିମାଣ = \(\frac{5 x}{8}+x=\frac{5 x+8 x}{8}=\frac{13 x}{8}\)
ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଓ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ = \(\frac{3 x}{8}: \frac{13 x}{8}\)
= \(\frac{3 x}{8} \times \frac{8}{x}: \frac{13 x}{8} \times \frac{8}{x}\)
= 3 : 13
∴ ନୂତନ ମିଶ୍ରଣରେ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗ ଏବଂ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ଅନୁପାତ 3 : 13

7.6 ଏକକ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Unit Conversions)

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 176-177)

Question 1.
ହରି 600 ମିଲିଲିଟର କମଳାରସ ସହିତ 900 ମିଲିଲିଟର ସେଓ ରସ ମିଶାଇ ଫଳରସର ପାନୀୟ ତିଆରି କଲା। କମଳା ରସ ଓ ସେଓ ରସର ଅନୁପାତକୁ ଲଘିଷ୍ଠ ରୂପରେ ଲେଖ।
Solution:
କମଳା ରସର ପରିମାଣ = 600 ମିଲିଲିଟର।
ସେଓ ରସର ପରିମାଣ = 900 ମିଲିଲିଟର।
କମଳା ରସ ଓ ସେଓ ରସର ଅନୁପାତ = 600 : 900
କମଳା’ ରସ ଓ ସେଓ ରସର ଅନୁପାତକୁ ଲଘିଷ୍ଠ ଆକାରରେ ଲେଖୁଲେ = \(\frac{600}{900}=\frac{6}{9}=\frac{2}{3}\) = 2 : 3
∴ କମଳା ରସ ଓ ସେଓ ରସର ଅନୁପାତ 2 : 3

Question 2.
ଗତବର୍ଷ ଆମେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ତରଫରୁ ପରିଭ୍ରମଣ ପାଇଁ 3ଟି ବସ୍ ଭଡ଼ାରେ ଆଣିଥିଲୁ। ତିନୋଟିଯାକ ବସ୍‌ରେ ମୋଟ 162 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇପାରିଲା। ଏହି ବର୍ଷ ଆମର 204 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଅଛନ୍ତି । ଆମ ପାଇଁ କେତୋଟି ବସ୍‌ର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ?
Solution:
162 ଜଣ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକ ଯିବାପାଇଁ ବସ୍ ସଂଖ୍ୟା = 3
3 ବସ୍‌ରେ ବସିଲେ = 162 ଜଣ।
1 ଟି ବସ୍‌ରେ ବସିଲେ = 162 ÷ 3 = 54 ଜଣ।
∴ ବସ୍‌ର ସିସଂଖ୍ୟା ସହିତ ବସ୍ ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ 54 : 1
54 : 1 = 2(54) : 2(1) = 108 : 2
54 : 1 = 3(54) : 3(1) = 162 : 3
54 : 1 = 4(54) : 4(1) = 216 : 4
∴ 4 ଟି ବସ୍‌ର ସିଟ୍ ସଂଖ୍ୟା = 216
204 ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ 4 ଟି ବସ୍ ଦରକାର ହେବ।
ଯେହେତୁ 216 – 204 = 12ଟି ସିଟ୍ ବସ୍‌ରେ ଫାଙ୍କା ରହିବ।
∴ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ 4 ଟି ବସ୍ ଦରକାର ହେବ।

Question 3.
ଦିଲ୍ଲୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 1484 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 550 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର। ଦିଲ୍ଲୀର ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ 30 ନିୟୁତ ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇର ଜନସଂଖ୍ୟା 20 ନିୟୁତ। କେଉଁ ସହର ଅଧ୍ବକ ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ? ଏହା କିପରି ଜାଣିବ?
Solution:
ଦିଲ୍ଲୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = 1484 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର।
ଦିଲ୍ଲୀର ଜନସଂଖ୍ୟା = 30 ନିୟୁତ।
ମୁମ୍ବାଇର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = 550 ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର।
ମୁମ୍ବାଇର ଜନସଂଖ୍ୟା = 20 ନିୟୁତ।
ଦିଲ୍ଲୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ସହିତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ = 1484 : 30
ମୁମ୍ବାଇର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ସହିତ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ = 550 : 20
କ୍ଷେତ୍ରଫଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ = \(\frac {550}{1484}\) = 0.371
ଲୋକସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ = \(\frac {20}{30}\) = 0.667
ଯେହେତୁ 0.667 > 0.371
∴ ମୁମ୍ବାଇ ଦିଲ୍ଲୀଠାରୁ ଅଧ‌ିକ ଜନଗହଳିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Question 4.
155 ସେ.ମି. ଉଚ୍ଚତାର ଏକ ସାରସ (ଏକପ୍ରକାର ବର୍ଗ)ର ବେକ ଏବଂ ତା’ର ଶରୀରର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶର ଅନୁପାତ 4 : 6 ଅଟେ। ଯଦି ତୁମ ବେକ ଓ ଶରୀରର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅନୁପାତରେ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ତୁମ ବେକର ଲମ୍ବା କେତେ ହେବ?

Solution:
155 ସେ.ମି. ଉଚ୍ଚତାର ଏକ ସାରସ (ଏକପ୍ରକାର ବଗ)ର ବେକ ଏବଂ ତା’ର ଶରୀରର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶର ଅନୁପାତ 4 : 6 ଅଟେ।
ମନେକର ମୋର ଉଚ୍ଚତା = 65 ଇଞ୍ଚ = 165 ସେ.ମି.।
ମୋର 165 ସେ.ମି. ଉଚ୍ଚତାର ବେକ ଏବଂ ଶରୀରର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶର ଅନୁପାତ 4 : 6 ଅଟେ।
ବେକର ଉଚ୍ଚତା (\(\frac{4}{4+6}\) × 165) ସେ.ମି.
= \(\frac {660}{10}\) ସେ.ମି.
= 66 ସେ.ମି.।
∴ ମୋ ବେକର ଲମ୍ବା 66 ସେ.ମି. ହେବ।

Question 5.
ଆସ, ଲୀଳାବତୀରୁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା। ସେହି ସମୟରେ ଓଜନକୁ “ପଳା’’ ନାମକ ଏକ ଏକକରେ ମପାଯାଉଥିଲା ଏବଂ “ନିସ୍କାସ୍’’ ଟଙ୍କାର ଏକକ ଥିଲା । ଯଦି 2\(\frac {1}{2}\) ପଳା କେସ୍‌ରର (Saffron)ର ମୂଲ୍ୟ \(\frac {3}{7}\) ନିସ୍କାସ୍ ହୁଏ, ତେବେ 9 ନିସ୍କାସ୍‌ରେ କେତେ ଓଜନର କେସର କିଣାଯାଇପାରିବ?
Solution:
ଏଠାରେ ଓଜନକୁ ‘‘ପଳା’’ ଏକକରେ ମପାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ‘‘ନିସ୍କାସ୍’’ ଟଙ୍କାର ଏକକ ଥିଲା।
2\(\frac {1}{2}\) ପଳା କେସରର ମୂଲ୍ୟ = \(\frac {3}{7}\) ନିସ୍କାସ୍‌।
ଓଜନ ସହିତ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତ = \(2 \frac{1}{2}: \frac{3}{7}=\frac{5}{2}: \frac{3}{7}=\frac{5}{2} \times 14: \frac{3}{7} \times 14=35: 6\)
ମନେକର 9 ନିସ୍କାସ୍‌ରେ କେସର ଓଜନ = x
ଓଜନ ସହିତ ମୂଲ୍ୟର ଅନୁପାତ = x : 9
ଏଗୁଡ଼ିକ ସମାନୁପାତରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ. = 35 : 6 : : x : 9
⇒ \(\frac{35}{6}=\frac{x}{9}\)
⇒ 6x = 35 × 9
⇒ x = \(\frac {315}{6}\)
⇒ x = 52.5
9 ନିସ୍କାସ୍‌ରେ 52.5 ପଳା କେସର କିଣାଯାଇପାରିବ।

Question 6.
ଲିମାର ବୟସ ଏକ ବର୍ଷ। ତା’ ବଡ଼ଭାଇର ବୟସ 5 ବର୍ଷ। ଲିମାର ବୟସ କେତେ ହେଲେ, ତା’ର ବୟସ ଓ ତା’ ଭାଇର ବୟସର ଅନୁପାତ 1 : 2 ହେବ?
Solution:
ଲିମାର ବୟସ = 1 ବର୍ଷ।
ତା’ ବଡ଼ଭାଇର ବୟସ = 5 ବର୍ଷ।
ମନେକର ଲିମାର ବୟସ x ହେଲେ, ତା’ର ବୟସ ଓ ତା’ ଭାଇର ବୟସର ଅନୁପାତ 1 : 2 ହେବ।
ତା’ ବଡ଼ଭାଇର ବୟସ = x + 4
ପ୍ରଶାନୁସାରେ \(\frac{x}{x+4}=\frac{1}{2}\)
⇒ 2x = x + 4
⇒ 2x – x = 4
⇒ x = 4 ବର୍ଷ।
∴ ଲିମାର ବୟସ = 4 ବର୍ଷ।

Question 7.
ସମାନ ଆୟତନର ସୁନା ଏବଂ ପାଣିର ବସ୍ତୁତ୍ଵର ଅନୁପାତ 37 : 2 ଅଟେ। ଯଦି 1 ଲିଟର ପାଣିର ବସ୍ତୁତ୍ଵ 5 କି.ଗ୍ରା. ହୁଏ, ତେବେ 1 ଲିଟର ସୁନାର ବସ୍ତୁତ୍ଵ କେତେ ହେବ?
Solution:
ସମାନ ଆୟତନର ସୁନା ଏବଂ ପାଣିର ବସ୍ତୁତ୍ଵର ଅନୁପାତ = 37 : 2
1 ଲିଟର ପାଣିର ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 1 କି.ଗ୍ରା.।
1 ଲିଟର ସୁନା = x କି.ଗ୍ରା.।
ମନେକର ସୁନା ଓ ପାଣିର ବସ୍ତୁତ୍ଵର ଅନୁପାତ = x : 5
ଏହି ଅନୁପାତଟି ସମାନୁପାତ ହେଲେ, 37 : 2 : : x : 5
⇒ \(\frac{37}{2}=\frac{x}{5}\)
⇒ x = \(\frac {185}{2}\)
⇒ x = 92.5 କି.ଗ୍ରା.।
∴ 1 ଲିଟର ସୁନାର ବସ୍ତୁତ୍ଵ 92.5 କି.ଗ୍ରା.।

Question 8.
1 ଏକର ଜମି ପାଇଁ 10 ଟନ୍ ଖତ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଗୋଟିଏ ଆଦର୍ଶ କୃଷି ଅଭ୍ୟାସ ଅଟେ। ଜଣେ ଚାଷୀ 500 ଫୁଟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ 200 ଫୁଟ ପ୍ରସ୍ଥ ବିଶିଷ୍ଟ କମିରେ ଟମାଟୋ ଚାଷ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ। ସେ କେତେ ପରିମାଣର ଖତ କିଣିବେ? (ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ପୂର୍ବରୁ ଦିଆଯାଇଥବା ଏକକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଭାଗକୁ ଦେଖ।)
Solution:
ଦର ଅଛି ଜମିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 500 ଫୁଟ।
ଜମିର ପ୍ରସ୍ଥ = 200 ଫୁଟ।
ଜମିର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ଦୈର୍ଘ୍ୟ × ପ୍ରସ୍ଥ
= (500 × 200) ବର୍ଗଫୁଟ
= 1,00,000 ବର୍ଗଫୁଟ।
= \(\left(\frac{1,00,000}{43,560}\right)\) ଏକର [∵ 1 ଏକର = 43,560 ବର୍ଗଫୁଟ]
= 2.295 ଏକର।
1 ଏକର ଜମିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଖତର ପରିମାଣ = 10 ଟନ୍।
2.295 ଏକର ପାଇଁ ଖତର ପରିମାଣ = 2.295 × 10 = 22.950 ଟନ୍।
∴ ସେ 22.950 ଟନ୍ ଖତ କିଣିବେ।

Question 9.
ଗୋଟିଏ ନଳରୁ ଏକ ମର୍ ପାଣି ଭର୍ତ୍ତି ହେବାକୁ 15 ସେକେଣ୍ଡ ସମୟ ଲାଗେ। ମୟୂର ଆୟତନ 500 ମିଲିଲିଟର ଅଟେ। ସେହି ନଳରୁ ଗୋଟିଏ 10 ଲିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ଟି ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାପାଇଁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ?
Solution:
ମଗର ଆୟତନ = 500 ମିଲିଲିଟର।
1 ଲିଟର = 1000 ମିଲିଲିଟର।
10 ଲିଟର = 1000 × 10 = 10000 ମିଲିଲିଟର।
ମନେକର ବାଲ୍ଟି ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାପାଇଁ ସମୟ ଲାଗିବ = x ସେକେଣ୍ଡ।
ମଗର ଆୟତନ ସମୟର ଅନୁପାତ ସମାନୁପାତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
∴ 15 : 500 : : x : 10000
⇒ \(\frac{15}{500}=\frac{x}{10000}\)
⇒ x = \(\frac{15 \times 10000}{500}\)
⇒ x = 15 × 20
⇒ x = 300 ସେକେଣ୍ଡ।
∴ ଗୋଟିଏ 10 ଲିଟର ଆୟତନ ବିଶିଷ୍ଟ ବାଲ୍ଟି ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାପାଇଁ 300 ସେକେଣ୍ଡ ଲାଗିବ।

Question 10.
ଏକ ଏକର ଜମିର ମୂଲ୍ୟ 15,00,000 ଟଙ୍କା, ସେହି ଜମିର 2,400 ବର୍ଗଫୁଟର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହେବ?
Solution:
1 ଏକର = 43,560 ବର୍ଗଫୁଟ।
ମନେକର ଜମିର ମୂଲ୍ୟ = x ଟଙ୍କା।
ଜମିର ପରିମାଣ ସହିତ ଜମିର ମୂଲ୍ୟ ସମାନୁପାତରେ ପ୍ରକାଶ କଲେ,
43650 : 1500000 : : 2400 : x
⇒ \(\frac{43560}{1500000}=\frac{2400}{x}\)
⇒ x = \(\frac{2400 \times 1500000}{43560}\)
⇒ x = \(\frac{3600000000}{43560}\)
⇒ x = 82644.62 ଟଙ୍କା।
∴ ଜମିର 2,400 ବର୍ଗଫୁଟର ମୂଲ୍ୟ 82644.62 ଟଙ୍କା ହେବ।

Question 11.
ସମାନ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଚାଷ ଜମିକୁ ଏକ ହଳ ବଳଦ ତୁଳନାରେ ଗୋଟିଏ ଟ୍ରାକ୍ଟର 4 ଗୁଣ ଶୀଘ୍ର ହଳ କରିପାରେ। ଜଣେ ଚାଷୀ ତା’ର 20 ଏକର ଜମିକୁ ଚାଷ କରିବେ। ଏକ ହଳବଳଦଦ୍ଵାରା ଏକ ଏକର ଜମିକୁ ହଳ କରିବା ପାଇଁ 6 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗୁଥିଲେ, ଏହି ଜମିକୁ ହଳ କରିବା ପାଇଁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ? ବଳଦ ପରିବର୍ଭେ ଟ୍ରାକ୍ଟରଦ୍ଵାରା ହଳକଲେ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ?
Solution:
ଏକ ହଳବଳଦଦ୍ଵାରା ଏକ ଏକର ଜମିକୁ ହଳ କରିବା ପାଇଁ ସମୟ ଲାଗେ = 6 ଘଣ୍ଟା।
ମନେକର ଜଣେ ଚାଷୀ ତା’ର 20 ଏକର ଜମିକୁ ଚାଷ କରିବା ପାଇଁ ସମୟ ନେବ = x ଘଣ୍ଟା।
ଚାଷ ଜମିର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ସହିତ ସମୟ ହଳବଳଦଦ୍ୱାରା ଚାଷ କରିବା ସମାନୁପାତ ହେଲେ,
1 : 6 : : 20 : x
⇒ \(\frac{1}{6}=\frac{20}{x}\)
⇒ x = 120 ଘଣ୍ଟା।
20 ଏକର ଜମିକୁ ହଳବଳଦଦ୍ଵାରା ଚାଷ କଲେ 120 ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗିବ।
ଏକ ହଳବଳଦ ତୁଳନାରେ ଗୋଟିଏ ଟ୍ରାକ୍ଟର 4 ଗୁଣ ଶୀଘ୍ର ହଳ କରିପାରିବେ।
ବଳଦ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଟ୍ରାକ୍ଟରଦ୍ଵାରା ହଳକଲେ ସମୟ ଲାଗିବ = \(\frac {120}{4}\) = 30 ଘଣ୍ଟା।
∴ ବଳଦ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଟ୍ରାକ୍ଟରଦ୍ଵାରା ହଳକଲେ 30 ଘଣ୍ଟା ଲାଗିବ।

Question 12.
10 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରା ହେଉଛି, ତମ୍ବା ଏବଂ ନିକେଲର ଏକ ମିଶ୍ରଧାତୁ। ଏହାକୁ ‘‘କୁପ୍ରୋ-ନିକେଲ୍‌’’ କୁହାଯାଏ। ଏହି ମିଶ୍ରଧାତୁ ପାଇବାପାଇଁ ତମ୍ବା ଏବଂ ନିକେଲକୁ 3 : 1 ଅନୁପାତରେ ମିଶାଯାଏ। ମୁଦ୍ରାର ବସ୍ତୁତ୍ୱ 7.74 ଗ୍ରାମ୍ ଅଟେ। ଯଦି ତମ୍ବାର ମୂଲ୍ୟ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି 906 ଟଙ୍କା ଓ ନିକେଲ୍ସର ମୂଲ୍ୟ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ପ୍ରତି 1341 ଟଙ୍କା ହୁଏ । ତେବେ ଏକ 10 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରାରେ ଥିବା ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହେବ?
Solution:
ଭଲ ମୁଦ୍ରାର ଓଜନ = 7.74 ଗ୍ରାମ୍।
10 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରାରେ ତମ୍ବା ଓ ନିକେଲର ଅନୁପାତ = 3 : 1
ତମ୍ବାର ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 7.74 × \(\frac{3}{3+1}\)
= 7.74 × \(\frac {3}{4}\)
= 1.935 × 3 ଗ୍ରାମ୍
= 5.805 ଗ୍ରାମ୍
= \(\left(\frac{5.805}{1000}\right)\) କି.ଗ୍ରା. (∵ 1 ଗ୍ରାମ୍ = \(\frac {1}{1000}\) କି.ଗ୍ରା.)
= 0.005805 କି.ଗ୍ରା.
ନିକେଲର ବସ୍ତୁତ୍ଵ = 7.74 × \(\frac{1}{3+1}\)
= 7.74 × \(\frac {1}{4}\)
= 1.935 ଗ୍ରାମ୍
= \(\left(\frac{1.935}{1000}\right)\) କି.ଗ୍ରା. (∵ 1 ଗ୍ରାମ୍ = \(\frac {1}{1000}\) କି.ଗ୍ରା.)
= 0.001935 କି.ଗ୍ରା.
1 କି.ଗ୍ରା. ତମ୍ବାର ମୂଲ୍ୟ = 906 ଟଙ୍କା।
0.005805 କି.ଗ୍ରା. ତମ୍ବାର ମୂଲ୍ୟ = 906 × 0.005805 = 5.25933 ଟଙ୍କା।
1 କି.ଗ୍ରା. ନିକେଲର ମୂଲ୍ୟ = 1341 ଟଙ୍କା।
0.001935 କି.ଗ୍ରା. ନିକେଲର ମୂଲ୍ୟ = 1341 × 0.001935 = 2.594835 ଟଙ୍କା।
∴ ସମୁଦାୟ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ = ତମ୍ବାର ମୂଲ୍ୟ + ନିକେଲ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ
= 5.25933 ଟଙ୍କା + 2.594835 ଟଙ୍କା
= 7.854165 ଟଙ୍କା।
∴ ଏକ 10 ଟଙ୍କିଆ ମୁଦ୍ରାରେ ଥ‌ିବା ଏହି ଧାତୁଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ 7.854165 ଟଙ୍କା ହେବ।

Class 8 Maths Chapter 7 MCQ Odia Medium

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚାରୋଟି ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ।

Question 1.
65 ମିନିଟ୍ ଓ 104 ମିନିଟ୍‌ର ଅନୁପାତ କେତେ?
(a) 8 : 5
(b) 3 : 2
(c) 5 : 8
(d) 2 : 3
Answer:
(c) 5 : 8

Question 2.
ଯଦି \(\frac{x}{y}=\frac{5}{6}\) ତେବେ \(\frac{6 x+4 y}{6 x-4 y}\) ର ମାନ କେତେ?
(a) 6
(b) 9
(c) 8
(d) 7
Answer:
(b) 9

Question 3.
ଯଦି ଏକ ସମବାହୁ ତ୍ରି ଭୁଜର ବାହୁ ଏକ ବର୍ଗ କ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁ ସହ ସମାନ ହେଲେ, ସେମାନଙ୍କର ପରିସୀମାର ଅନୁପାତ କେତେ?
(a) 3 : 4
(b) 4 : 3
(c) 1 : 1
(d) 3 : 2
Answer:
(a) 3 : 4

Question 4.
ଯଦି 26x = 65y, ତେବେ \(\frac {x}{y}\) କେତେ?
(a) 2 : 13
(b) 2 : 5
(c) 13 : 5
(d) 5 : 2
Answer:
(d) 5 : 2

Question 5.
ଯଦି \(\frac{3 a+2 b}{5 a+3 b}=\frac{18}{29}\) ତେବେ \(\frac {a}{b}\) ବିସ୍ତାରିତ ରୂପଟି କିଏ?
(a) 3 : 4
(b) 4 : 3
(c) 2 : 3
(d) 3 : 2
Answer:
(b) 4 : 3

Question 6.
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଅନୁପାତ 5 : 3, ଯଦି ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ସମଷ୍ଟି 128, ତେବେ ସାନ ସଂଖ୍ୟାଟି କେତେ?
(a) 80
(b) 48
(c) 45
(d) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
Answer:
(b) 48

Question 7.
8 ଲି ଓ 1 ଲି 600 ମିଲି ଲି. ର ଅନୁପାତ କେତେ?
(a) 1 : 5
(b) 5 : 2
(c) 5 : 1
(d) 2 : 5
Answer:
(c) 5 : 1

Question 8.
କେଉଁ ଅନୁପାତର ସମାନୁପାତ 17 : 21?
(a) 153 : 189
(b) 289 : 441
(c) 136 : 147
(d) 119 : 126
Answer:
(a) 153 : 189

Question 9.
ଯଦି 7 : 28 = 5 : a, ତେବେ ‘a’ ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 10
(b) 20
(c) 15
(d) 30
Answer:
(b) 20

Question 10.
ଯଦି a, b, c, d ସମାନୁପାତି ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ \(\frac{a+b}{a-b}\) ର ମାନ କେତେ?
(a) \(\frac {c}{d}\)
(b) \(\frac{c-d}{c+d}\)
(c) \(\frac {d}{c}\)
(d) \(\frac{c+d}{c-d}\)
Answer:
(d) \(\frac{c+d}{c-d}\)

Question 11.
5, 13, 6 ଓ 15 ରେ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଗକଲେ ସେମାନେ ସମାନୁପାତି ହେବେ?
(a) 2
(b) 3
(c) 1
(d) 4
Answer:
(b) 3

Question 12.
9 ଟି ଖେଳନାର ଦାମ 333 ଟଙ୍କା ହେଲେ ସେହିପରି 16 ଟି ଖେଳନାର ଦାମ କେତେ?
(a) ₹ 508
(b) ₹ 602
(c) ₹ 596
(d) ₹ 592
Answer:
(d) ₹ 592

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 11 Light: Shadows and Reflections Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 11 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 11 Question Answer

Light: Shadows and Reflections Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Which of the following are luminous objects?
Mars, Moon, Pole Star, Sun, Venus, Mirror
Answer:
The Sun and the Pole Star are luminous objects because they emit their own light.

Question 2.
Match the items in Column I with those in Column II.

Answer:

Column I	Column II
(i) Pinhole camera	C. Forms an inverted image
(ii) Opaque object	A. Blocks light completely
(iii) Transparent object	D. Light passes almost completely through it
(iv) Shadow	B. The dark region formed behind the object

Question 3.
Sahil, Rekha, Patrick, and Qasima are trying to observe the candle flame through the pipe as shown in the figure alongside. Who can see the flame?

Answer:
Rekha can see the candle flame. Light travels in a straight line. Only Rekha’s line of sight through the straight pipe is directly aligned with the candle flame, allowing light to reach her eyes. Sahil, Patrick, and Qasima cannot see the flame because the light cannot bend around corners.

Question 4.
Look at the images shown in the following figure, and select the correct image showing the shadow formation of the boy.

Answer:
(d) The boy’s shadow forms on the side opposite to the Sun, as light travels in a straight line and cannot pass through opaque objects. Hence, figure (d) correctly shows the shadow formation.

Question 5.
The shadow of a ball is formed on a wall by placing the ball in front of a fixed torch as shown in the figure given. In scenario (i) the ball is closer to the torch, while in scenario (ii) the ball is closer to the wall. Choose the most accurate representation of the shadows formed in both scenarios from the options provided (A and B).

Answer:
(i)-(B). The ball is placed closer to the torch and farther from the wall, so the shadow formed on the wall appears larger and blurrier.
(ii)-(A). The ball is closer to the wall and farther from the torch, so the shadow appears smaller and sharper.

Question 6.
Based on above figures in question, match the position of the torch in Column I with the characteristics of the ball’s shadow in Column II.
Answer:

Column A	Column B
(i) If the torch is close to the ball	B. The shadow would be larger
(ii) If the torch is far away	A. The shadow would be smaller
(iii) If the ball is removed from the set-up	D. A bright spot would appear on the screen
(iv) If two torches are present in the set-up on the left side of the ball	C. Two shadows would appear on the screen

Question 7.
Suppose you view the tree shown in the alongside figure, through a pinhole camera. Sketch the outline of the image of the tree formed in the pinhole camera.

Answer:
The image of the tree formed in the pinhole camera will be inverted (upside down).

Question 8.
What difference do you notice? Explain the reason for the difference.
Answer:

When the paper with the name written on it is held in front of a plane mirror, the image of the name, along with the letters, appears reversed from left to right. This happens because a plane mirror produces a laterally inverted image. In lateral inversion, the left side of the object appears on the right side of the image, and the right side of the object appears on the left side of the image.

Question 9.
Measure the length of your shadow at 9 AM, 12 PM, and 4 PM with the help of your friend. Write down your observations:
(i) At which of the given times is your shadow the shortest?
(ii) Why do you think this happens?
Answer:
(i) The shadow is the shortest at 12 PM (noon).
(ii)At noon, the Sun is almost directly overhead. When the Sun is high in the sky, the light rays fall almost vertically on us, so the shadow formed is short and close to our feet.

Question 10.
On the basis of following statements, choose the correct option.
Statement A: Image formed by a plane mirror is laterally inverted.
Statement B: Images of alphabets T and O appear identical to themselves in a plane mirror.
(a) Both statements are true
(b) Both statements are false
(c) Statement A is true, but statement B is false
(d) Statement A is false, but statement B is true
Answer:
(a) A plane mirror produces an image that is laterally inverted, which means the left side of the object appears on the right side in the image and vice versa. However, certain letters, such as T and O, appear identical to themselves even after lateral inversion, because their shapes are symmetrical about the vertical axis.

Question 11.
Suppose you are given a tube of the shape shown in the figure alongside, and two plane mirrors smaller than the diameter of the tube. Can this tube be used to make a periscope? If yes, mark where you will fix the plane mirrors.

Answer:
Yes, the given tube can be used to make a periscope. To do so, two plane mirrors should be fixed inside the tube at 45° angles to its length, facing each other, one at the top bend and the other at the bottom bend of the tube, as shown in the figure alongside.

Question 12.
We do not see the shadow on the ground of a bird flying high in the sky. However, the shadow is seen on the ground when the bird swoops near the ground. Think and explain why it is so.
Answer:
When a bird flies high in the sky, it is very far from the ground, and the light rays from the Sun falling on it are almost parallel. The shadow formed at such a large distance becomes extremely faint and spreads over a very large area, making it invisible to our eyes. However, when the bird flies close to the ground, the distance between the bird and the ground is small. The bird blocks the same amount of light, but now in a concentrated area, so a clear and distinct shadow is formed on the ground.

Class 7 Curiosity Chapter 11 Question Answer

InText Questions

Question 1.
When a shiny steel plate is used in a shadow experiment, why does it form a shadow on the screen and a bright spot on the opposite wall? [Page 159]
Answer:
The steel plate is opaque, so it forms a shadow. However, its smooth, shiny surface also reflects the incident light, creating a bright spot on the opposite wall.

Question 2.
When a person looks into a mirror, they can see their face. Name and explain the responsible phenomenon. [Page 160]
Answer:
A person can see the image of their face in a mirror due to reflection of light. When light from a source falls on the face, it is reflected and scattered in many directions. Light rays from the face strike the smooth, reflective surface of the mirror and bounce back to the eyes, allowing one to see an image of the face.

Question 3.
Can we see an image of an object only in a mirror? [Page 162]
Answer:
No. Images can be seen in any reflecting surface like polished metal or water, and also in a pinhole camera.

Question 4.
Why is “ЯОИАЛШЯМА” written on an ambulance? [Page 162]
Answer:
It appears as “AMBULANCE” when viewed in the rear-view mirrors of the vehicles ahead of the ambulance. This helps the drivers see it properly and give way to the ambulance.

BSE Odisha Guru Class 7 Science Notes

BSE Odisha Class 7 Science Notes

BSE Odisha 7th Class Science Notes

• Class 7 Science Chapter 1 Notes Odia Medium – ଚିର ବିକାଶଶୀଳ ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତ
• Class 7 Science Chapter 2 Notes Odia Medium – ଅମ୍ଳୀୟ, କ୍ଷାରୀୟ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ପଦାର୍ଥର ଅନୁସନ୍ଧାନ
• Class 7 Science Chapter 3 Notes Odia Medium – ବିଦ୍ୟୁତ୍ : ଏହାର ପରିପଥ ଓ ଉପାଦାନ
• Class 7 Science Chapter 4 Notes Odia Medium – ଧାତୁ ଓ ଅଧାତୁର ଦୁନିଆ
• Class 7 Science Chapter 5 Notes Odia Medium – ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ବରେ ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ
• Class 7 Science Chapter 6 Notes Odia Medium – କିଶୋରାବସୁ : ବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ

Class 7 Science Odia Medium Notes

• Class 7 Science Chapter 7 Notes Odia Medium – ପ୍ରକୃତିରେ ତାପ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ
• Class 7 Science Chapter 8 Notes Odia Medium – ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ
• Class 7 Science Chapter 9 Notes Odia Medium – ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା
• Class 7 Science Chapter 10 Notes Odia Medium – ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା
• Class 7 Science Chapter 11 Notes Odia Medium – ଆଲୋକ : ଛାୟା ଓ ପ୍ରତିଫଳନ
• Class 7 Science Chapter 12 Notes Odia Medium – ପୃଥ‌ିବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ

Class 7 Science Curiosity Notes

Class 7 Curiosity Notes

• Chapter 1 The Ever-Evolving World of Science Class 7 Notes
• Chapter 2 Exploring Substances: Acidic, Basic, and Neutral Class 7 Notes
• Chapter 3 Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Notes
• Chapter 4 The World of Metals and Non-metals Class 7 Notes
• Chapter 5 Changes Around Us: Physical and Chemical Class 7 Notes
• Chapter 6 Adolescence: A Stage of Growth and Change Class 7 Notes

Curiosity Class 7 Science Notes

• Chapter 7 Heat Transfer in Nature Class 7 Notes
• Chapter 8 Measurement of Time and Motion Class 7 Notes
• Chapter 9 Life Processes in Animals Class 7 Notes
• Chapter 10 Life Processes in Plants Class 7 Notes
• Chapter 11 Light: Shadows and Reflections Class 7 Notes
• Chapter 12 Earth, Moon, and the Sun Class 7 Notes

Also Read BSE Odisha Class 7 Science Solutions

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଓ ତା’ର ବ୍ୟବହାର to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 1 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 1 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଆମେ ଆଜି ଯାହାକୁ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ବୋଲି ଭାବୁଛେ, ତାହା ଆସନ୍ତାକାଲିକୁ କିପରି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଯିବ ? ଏହି ଘଟଣାକୁ ରୋକିବାପାଇଁ କେଉଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ସାଧାରଣତଃ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳ ପାଇଥାଉ, ଯଥା- ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ।

(ii) ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଧାରଣା ଯେ ଆମେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ‘ସମ୍ବଳକୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ କମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ।

(iii) କିନ୍ତୁ ଆଜିକାଲି ଦେଖାଗଲାଣି ଯେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ଯଥା- ଭୂତଳ ଜଳ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ଅଧ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ଉତ୍ତୋଳନ ହେବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃ ଭରଣ ତୁଳନାରେ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି ।

(iv) ସମୟାନୁକ୍ରମେ ଭୂତଳ ଜଳର ଅଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଆମ ଦେଶର ପଞ୍ଜାବ ଏହାର ଜ୍ଵଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ । ଭୂତଳ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ଏବେ ବ୍ୟୟବହୁଳ ହେଉଛି ।

(v) ସୁତରାଂ ଭୂଳତ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରତିକାରମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି । ଯଥା- ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ, ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି କିଛି ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି ।

Question 2.
ମନୁଷ୍ୟ ସେବାରେ ଆସୁଥିବା ପାଞ୍ଚଟି ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର (Ecosystem function) ନାମ କୁହ ।
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଯେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ’ ।

(ii) ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଯଥା (କ) ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, (ଖ) ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, (ଗ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବା, (ଘ) ଚାଷଜମିକୁ ଉର୍ବର କରିବା, (ଙ) ପରିଶେଷରେ ବହୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଅମ୍ଳଜାନ ଯୋଗାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

Question 3.
ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ? ବର୍ତ୍ତମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ନିମନ୍ତେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ଉପଲବ୍ଧ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାପାଇଁ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ ଏହାର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼କ ପ୍ରକୃତିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହେବା ସହିତ ମୁକ୍ତ ଭାବରେ ମିଳିଥାଏ, ଏବଂ ଯେତେ ପରିମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ଶେଷ ହୋଇନଥାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ସୌରଶକ୍ତିକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(ii) କିନ୍ତୁ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ । ଏହାକୁ ଥରେ ବ୍ୟବହାର କଲାପରେ ଏହାର ପୁନଃ ଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଭରଣା ହେବାପାଇଁ ଅନେକ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଇଥାଏ । ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ଏହାର ଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କୋଇଲାକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(iii) ବର୍ଭମାନ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ନିମନ୍ତେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଯୋଗଦ୍ଵାରା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିବା କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଭୂତଳ ଜଳକୁ ବିଚାରକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କରାଯାଇପାରେ । ଭୂତଳ ଜଳର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଛି । ସେଥ‌ିପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତର ବଂଶଧରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆମେ ଜଳ ଅମଳର ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଇତ୍ୟାଦି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇପାରିବା ।

(v) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବାପାଇଁ ଆମେ କମ୍ ପରିମାଣର ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ବ୍ୟବହାର କରିବା, ତା’ସହିତ ପାରମ୍ପରିକ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ, ବହୁ ଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ଆପଣେଇ ନେବା ଉଚିତ ହେବ ।

Question 4.
ତୁମ ଘର ଏବଂ ଆଖପାଖରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କିତ ସଚେତନତାକୁ ସୂଚାଉଥବା ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରକୃତିର ଉପହାରରୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭୌତିକ ବସ୍ତତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଆମେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମର ଉପଯୋଗିତା ପାଇଁ କିମ୍ବା ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।

(ii) ଏଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଜୀବନ ତଥା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।

(iii) ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଗୋଟିଏ କାଠଖଣ୍ଡକୁ ମନୁଷ୍ୟ ତା’ର କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବଳରେ ଏକ ଚଉକିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଖୋଦିତ କରାଯାଇ ସୌନ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ ।

(iv) ଭାରତର ଭୌଗୋଳିକ ବିବିଧତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଆମ ଦେଶରେ କାଠଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମାର୍ବଲ ଓ କୋଇଲାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସୁନା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଭରପୂର ହୋଇ ରହିଛି ।

(v) ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନେକ ଅଦରକାରୀ ପ୍ରାକୃତିକ ବସ୍ତୁରୁ ମଧ୍ଯ ସୁନ୍ଦର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯଥା- ନଡ଼ିଆର କତା କାମ, ସିଙ୍ଗକାମ, କାଇଁଚ କାମ, ମାଟି ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ସୋଲ କାମ ଇତ୍ୟାଦି ।

Question 5.
ଆମର ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟରେ କେଉଁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
(i) ପ୍ରକୃତିର ମିଳିଥିବା ସାମଗ୍ରି ଓ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଟେ ଓ ଏଗୁଡ଼ିକ ମାନବ ଜାତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ୍ ।

(ii) ସେହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ଭୌତିକ ବସ୍ତୁ ତିଆରି କରିଥାଉ । କିନ୍ତୁ କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଏହାର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ କିମ୍ବା ଶେଷ କରିଦେଇପାରେ ।

(iii) ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ସମୟରେ ଆମକୁ ଯବାନ୍ ହେବାକୁ ହେବ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଆମେ କାଠରୁ ସୌଖୀନ ସାମଗ୍ରୀ ତିଆରି କରୁଥିବାରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଗଛ କଟା ହେଉଛି । ତେଣୁ ଏହାର ଭରଣା ପାଇଁ ଆମକୁ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବାକୁ ହେବ ଓ ନୂତନ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ
ହେବ ।

(iv) ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏକ ବହୁ କଳକାରଖାନା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଛି । ଏଗୁଡ଼ିକ ଯୋଗୁଁ ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି । ତେଣୁ ବର୍ଜ୍ୟ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ । କାରଣ ପ୍ରାକୃତିକ ସନ୍ତୁଳନ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଜୀବଜଗତ ଉପରେ ପଡ଼ିବ ।

(v) ପୁନଶ୍ଚ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ଯେପରି ପୁନଃଭରଣ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର ନ ହୁଏ ସେଥ‌ିପାଇଁ ଯବାନ ହେବାକୁ ହେବ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସମ୍ବଳର ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ହେବ ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧) :

Question 1.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ଆମେ କିପରି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବା ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବିଭିନ୍ନ ଆଧାରରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ ଯଥା- ବଞ୍ଚିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକତା, ପଦାର୍ଥର ଉତ୍ସ ଓ ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ ଆଦି ଆଧାରକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।

(ii) ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଆଧାର କରି ସମ୍ବଳକୁ ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀରେ ଭାଗ କରାଯାଇପାରେ, ଯଥା ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ଓ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ।

(iii) ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ହିସାବରେ ସୌରଶକ୍ତିକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାଏ । ଠିକ୍ ସେହିପରି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଭାବରେ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କୋଇଲାକୁ ଗଣନା କଲ୍ଗାଯାଇପାଏ ।

(iv) ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ଭାବରେ ମଧ୍ଯ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

(v) ପୃଥ‌ିବୀ ସମ୍ବଳର ଏକ ଭଣ୍ଡାର । ମାତ୍ର କିଛି ସମ୍ବଳ ସହଜରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୋଇଥାଏ, ଯଥା- ଜଳ, ବାୟୁ ଓ ମୃତ୍ତିକା ଓ ସହଜରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହେଉନଥିବା ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ, ମୂଲ୍ୟବାନ ପଥର, ଧାତବ ଖଣିଜ ଓ କାଠ ଇତ୍ୟାଦି । ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବଣ୍ଟନ ଓ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ଦିଗ ମଧ୍ଯରେ କି ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।
(ii) ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାପାଇଁ ଅତୀତରେ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଯୁଦ୍ଧ ଜାରି ରହିଛି ।

(iv) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଅନେକ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ, ଯାହାକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

(v) ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗଦ୍ଵାରା ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ । ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁ ଅତି ଉଚ୍ଚମାନର ଉତ୍ପାଦନ ସୃଷ୍ଟି ସମ୍ଭବପର ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଅପବ୍ୟବହାର, ମାତ୍ରାତ୍ଵିକ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରଭାବଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ମନୁଷ୍ୟ ତାହାର ସ୍ଵାର୍ଥର ଚରିତାର୍ଥ ପାଇଁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ଯଥେଚ୍ଛାରିତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଚାଲିଛି ।
(ii) ଏହାର ମାତ୍ରାଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ପରିବେଶରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି ହେବାରେ ଲାଗିଛି ।

(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଅପବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ପରିବେଶରେ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ । ଏହାର ଦୁଇଗୋଟି କାରଣ ହେଲା– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ କୃଷି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(iv) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ପୁନଃଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ରହୁଛି । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡୁଛି ।

(v) ଭୂତଳ ଜଳର ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାରେ ଲାଗିଛି । ଅଧୂକ କଳକାରଖାନା ସ୍ଥାପନ ଫଳରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇ ଅନେକ ଶ୍ଵାସଜନିତ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଅଛି ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ତୁମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ପରିବେଶରେ ପ୍ରକୃତି ନିଜସ୍ଵ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃସୃଷ୍ଟି କ୍ଷମତା ହରାଇବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ମାନବୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିବେଶ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବସ୍ତୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଢଙ୍ଗରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ସେଥୁରୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ପାଇଁ ଉପକାର ପାଇପାରିବା ।

(ii) କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର କ୍ଷମତା ପ୍ରକୃତିର ଅଛି । କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟ ବିକଶିତ ହେବାପାଇଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧ‌ିକ ବ୍ୟବହାର କରି ପରିବେଶକୁ ନଷ୍ଟ କରି ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ସମସ୍ୟାକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ । ଆମ ଦେଶର ଅନେକ ଚାଷୀ ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ଅଧ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା କାରଣରୁ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପୁନଃଭରଣ ତୁଳନାରେ ଅଧ‌ିକ ନିମ୍ନଗାମୀ ହେଉଅଛି ।

(iv) ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଆମର ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଠ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୂତଳ ଜଳ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହୋଇଯିବ ।
(v) ସେହିପରି, ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କୀଟନାଶକର ଅନୁପଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଅଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତି ଚକ୍ରକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବାପାଇଁ କି? କି’ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ, ଜୈବବିବିଧତା କ୍ଷତି ଏବଂ ଜଳବାୟୁରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନବରତ ଘଟିଚାଲିଛି ।

(ii) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟ ଆସିଛି ଆମେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର କିପରି ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରାଯାଇପାରିବ ସେଥ‌ିପାଇଁ ସୁଚିନ୍ତିତ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।

(iii) ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପ୍ରତିକାରମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ । ଯଥା- ଜଳ ଅମଳର ବିଭିନ୍ନ ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି, ପୋଖରୀ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଜଳାଶୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ପାଣିର ଅପଚୟ ହ୍ରାସ, ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଏବଂ ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ଭଳି ଅନେକ କିଛି ଉପାୟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ।

(iv) ମୃତ୍ତିକା ଅବକ୍ଷୟ ରୋକିବାପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଆପଣେଇବାକୁ ପଡ଼ିବ । କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୋବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର, ମୃତ୍ତିକା ଆଚ୍ଛାଦନ, ବହୁ ଫସଲଭିଭିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଇଲେ ଆମେ ପ୍ରକୃତି ଚକ୍ରକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିପାରିବା ।

(v) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଆମକୁ ପୁନଶ୍ଚ ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ଶିଖୁବାକୁ ହେବ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ହେବ, ଯାହା ଫଳରେ ମୃତ୍ତିକାର ପୁନଃଭରଣ ଓ ପୁନଃର୍ଜୀବିତ କରି ଅବକ୍ଷୟ ରୋକାଯାଇପାରିବ ।

ସ୍ଵରୂପ, ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଏହିଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷ କଲ୍ୟାଣ କରେ, ମେ ଡାକ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ । ଆମେ ଏହାକୁ ଏପରି ଭାବରେ ଭାବିପାରିବା ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାକୁ– ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବାକୁ ଆମେ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ ବୋଲି କହିଥାଉ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଜଳ, ଉର୍ବର ଚାଷଜମି ଏବଂ ପରାଗୀକୃତ ଫସଲରୁ ଉପକୃତ ହେଉ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ପ୍ରକୃତିରୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ ପାଇଥାଉ ।

ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୨୭୫ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ (ଏହି ଉତ୍ପାଦନ ବୃକ୍ଷର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ) । ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୩୫୦ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ (ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ମନୁଷ୍ୟର ପରିଶ୍ରମ, ଉଚ୍ଚତା ଓ ଓଜନ ଭିତ୍ତିରେ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ) ।

Question 3.
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳର ମୂଲ୍ୟାୟନ କରିବାପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଗବେଷଣାତ୍ମକ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର : ତୁମ ଅଧ୍ୟୟନର ଭୌଗୋଳିକ କ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ତୁମକୁ ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନାର ଉତ୍ସ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବ । ସମୟ ସହିତ ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଛି ? ପରିବର୍ତ୍ତନର କାରଣ ସବୁକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ଓ ଏକ ନିରାକରଣ କ’ଣ କରିହେବ, ଏହାର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ଛୋଟ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
ମୋ ଅଞ୍ଚଳ ବାଲେଶ୍ଵରରେ । ପ୍ରାଥମିକ ନବୀକଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସୌରଶକ୍ତି, ପବନଶକ୍ତି ଏବଂ ଜୈବ ଇନ୍ଧନ । ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନଦ୍ଵାରା ସୌରଶକ୍ତି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେଉଛି ମାତ୍ର ଏହା ଖୁବ୍ କମ୍ ଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି କାରଣ ଏହା ବ୍ୟୟବହୁଳ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ସ୍ଥାନ ଦରକାର । ପବନ ଶକ୍ତି ଏଠାରେ ଅଣବିକଶିତ କାରଣ ସହରଟିର ଭୂମିରୂପ ଚେପ୍‌ଟା ଅଟେ ଏବଂ ଦକ୍ଷତାହୀନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପରିଚାଳନା ଯୋଗୁଁ ଜୈବ ଇନ୍ଧନ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ ହୋଇପାରୁନାହିଁ ।

ମୋ ଅଞ୍ଚଳ ବାଲେଶ୍ଵର ବର୍ତ୍ତମାନ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି । ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଯଥା— ଛାତ୍ର ଉପରେ ସୌର ପ୍ୟାନେଲ୍, ୧୦୦୦ ମେଗାୱାଟ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ସୌର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଏବଂ ୧୧୧ ମେଗାଓ୍ବାଟ ପବନ ଶକ୍ତି ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ।

ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ସହରୀକରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତିର କ୍ରବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଠ ଚାହିଦା ଯୋଗୁଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଯାଇଛି । ପବନଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଗେଇପାରି ନାହିଁ । ଏ ଜୈବ ଇନ୍ଧନର ବିଭବ ଅବ୍ୟବହୃତ ରହିଅଛି । ଏଥ‌ିରେ ଉନ୍ନତ ଆଣିବା ପାଇଁ ବାଲେଶ୍ଵର ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୀତି ନିୟମ ଆବଶ୍ୟକ ।

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥାଏ ବା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ, ସେହି ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କହିଥାଉ । ଉଦାହରଣ– ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତବ ପଦାର୍ଥ ।

ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ଥ‌ିବା କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଉଛି ।

Question 4.
ତୁମେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପଦ୍ଵାରା ଏଗୁଡ଼ିକୁ ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇପାରିବ ?
Answer:
(i) ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା ପେଟ୍ରୋଲିୟମ), ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଖଣିଜ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(ii) ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ । ଆମ୍ଭେମାନେ ଯେଉଁ ହାରରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଛୁ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସେହି ହାରରେ ପୁନଃଭରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

(iii) କ୍ରମାଗତ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ତ୍ୱରାନ୍ବିତ କରିବାପାଇଁ ଦିନକୁ ଦିନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ଚାହିଦା ଅଧ‌ିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । କୋଇଲା ଭଣ୍ଡାର ଆଉ ମାତ୍ର ୫୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ ବୋଲି ଗବେଷକମାନେ ମତପୋଷଣ କଲେଣି ।

(iv) ତେଣୁ ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି, ଆମେ କୋଇଲାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ସୌରଶକ୍ତି, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି, ଭୂ-. ତାପଜ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ ଆଜିଠାରୁ ଯୋଜନାମାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଉନ୍ନତ କାରିଗରି ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ସୁଚିନ୍ତିତ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ଏହି ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା ।

(v) ଅଧ୍ୟରୁ ଅଧୂକ ସୌରଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରମାନ ସ୍ଥାପନ କରିବା, ସ୍ଥାନୀୟ ନଦୀମାନଙ୍କରେ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ କରି ସେଥୁରୁ ଆମେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବା, ଯାହାଦ୍ଵାରା କି ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଚାହିଦାକୁ ପୁରଣ କରିପାରିବା ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଓ ଏହାର ପ୍ରଭାବ :
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନ ବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାର ଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ପାଇଁ ବିବାଦ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏପରିକି ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଶିଳ୍ପାୟନ ତଥା ମାନବ ଜ୍ଞାନ ଦକ୍ଷତାର ସମନ୍ୱୟ ଯୋଗୁଁ ଅତି ଉଚ୍ଚ ମାନର ଇସ୍ପାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯଥା ଉଷ୍ଟିଲ୍‌ (Wootz Steel) ।

ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ, ଭାରତରେ ବୃହତ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ବିକାଶକୁ ଅତୀତରେ ବାଣିଜ୍ୟ ହିଁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା ।
ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପୁଦୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ୱାରା କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳକୁ ସୁଷମ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇପାରିଛି ।

Question 5.
ଚିତ୍ରରେ (ମୁଖ୍ୟ ଖଣିଜ ଦ୍ରବ୍ୟର ବଣ୍ଟନ) ଥିବା ମାନଚିତ୍ରକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ଅସମାନ ବଣ୍ଟନକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍ଧ ? ସେଗୁଡ଼ିକ ବଣ୍ଟନ କିପରି ଭାବରେ ହୋଇଅଛି ?
Answer:
ମାନଚିତ୍ରରେ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଭାରତରେ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଛି । ଦେଶର ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରାଞ୍ଚଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କୋଇଲା ଖଣି, ଯଥା- ଝରିଆ, ରାଣୀଗଞ୍ଜ, କୋର୍ବା, ନେଭେଲି ଏବଂ ସିଙ୍ଗରେଣିଠାରେ ରହିଛି । ଦେଶର କେନ୍ଦ୍ର, ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗରେ ଲୌହପିଣ୍ଡ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି । କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତର କଟନୀ ଓ କୋରାପୁଟଠାରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି । ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ମୁମ୍ବାଇ ହାଇ, ଅଙ୍କଲେଶ୍ଵର ଏବଂ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ (ଆସାମ)ର ଦିଗ୍‌ବୋଇଠାରେ ରହିଛି । ଏପରି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ଭାରତରେ ଭୂତାତ୍ତ୍ଵିକ ବିଭିନ୍ନତାକୁ ସୂଚାଏ ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ଦେଖାଯାଏ । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ କୋଇଲା, ଲୌହପିଣ୍ଡ ଓ ବକ୍ସାଇଟ୍ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଗଚ୍ଛିତ ଅଛି । ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁଝର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜରେ ଲୌହପିଣ୍ଡ ଥିବାବେଳେ ତାଳଚେରଠାରେ କୋଇଲା ଏବଂ କୋରାପୁଟରେ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣି ରହିଛି ।

Question 6.
ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଚୟନ କର । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପଲବ୍ଧତା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରି, ଗୋଟିଏ ମାନଚିତ୍ରରେ ଚିହ୍ନିତ କର । ସେଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ବିଷୟରେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ ? ଏଗୁଡ଼ିକ ସହିତ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜଡ଼ିତ ?
Answer:

ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ହେଉଛି କୋଇଲା ଓ ଲୌହପିଣ୍ଡ । କୋଇଲା ମୁଖ୍ୟତଃ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଦେଖାଯାଏ । ଲୌହପିଣ୍ଡ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଶା, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଛତିଶଗଡ଼, କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଏବଂ ଗୋଆରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକର ବଣ୍ଟନ ଅସମାନ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ବ ହୁଳ ପରିମାଣରେ ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି । ଏହାଫଳରେ ସେହି ସବୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖଣି ଓ ତତ୍ ସମ୍ପର୍କିତ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଗଢ଼ି ଉଠିଛି ।

Question 7.
ସେସବୁ ସ୍ଥାନରୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଉତ୍ତୋଳନ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଉପରେ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ଆଲୋଚନା କର । ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଉପହାରକୁ ଆମେ କିପରି ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା, ସେ ବିଷୟରେ ନିଜର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅ ।
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତୋଳନଦ୍ଵାରା ଆର୍ଥିକ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥଳେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ ଏବଂ ପରିବେଶର କ୍ଷତି କରିଥାଏ । ସମୟକ୍ରମେ ଏହାଦ୍ଵାରା ସମ୍ବଳ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ, ପରିସଂସ୍ଥାକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚେ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରଙ୍କ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଉପହାରକୁ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଧାରଣୀୟ ଉତ୍ତୋଳନ ପ୍ରଣାଳୀ, ନବୀକରଣଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସମ୍ବଳ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ଆରୋପ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସଂରକ୍ଷଣ ନୀତିକୁ ସମର୍ଥନ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କର ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ । ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ପରିମାଣକୁ କମ୍ କରି ସମ୍ବଳର ପୁନର୍ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ଚକ୍ରୀକରଣ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଧାରଣୀୟତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଭବିଷ୍ୟତରେ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ନିରାପଦ ରଖିବାପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଗୁରୁତ୍ଵ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 8.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ନଦୀଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ବିବାଦ ଖୋଜି ବାହାର କର, ଏହାର ନିଷ୍କର୍ଷ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ଅଂଶୀଦାରୀ ପାଇଁ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଯାଉଛି ।

(ii) ଅଧୁନା ଆମ ଦେଶର କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଓ ପଡୁଚେରୀ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଛି ।

(iii) ଏହି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା ଓ ଦକ୍ଷତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିଚାଳନାଦ୍ଵାରା ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖୁବା ସହ ନ୍ୟାୟସଂଗତ ଜଳ ବଣ୍ଟନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

(iv) ଏହି ନଦୀଜଳ ବଣ୍ଟନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଭାରତ ଓ ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗାନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରାଯାଇ ପାରିଛି ।

(v) ଆମ ରାଜ୍ୟର ମହାନଦୀ ଜଳକୁ ନେଇ ଛତିଶଗଡ଼ ଓ ଓଡ଼ିଶା ମଧ୍ୟରେ ଜଳବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି । ଏହି ବିବାଦକୁ ସମାଧାନ କରିବା ପାଇଁ ଦୁଇ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଆପୋଷ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଜାରି ରହିଛି । ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର ଏକ ସୁସମାଧାନର ବାଟ ଫିଟି ପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।

ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ :
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ । ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (Natural Resource Curse) କିମ୍ବା ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ (Paradox of Plenty) ବୋଲି କହିଥା’ନ୍ତି ।

ସମ୍ବଳର ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ତଥାପି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ଜାଣିବା ଦରକାର ।

Question 9.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟ ଏହିଭଳି ଏକ ବିବାଦକୁ ଖୋଜି ବାହାର କର । ଏହାର ନିଷ୍କର୍ସ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଉ- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସୃଷ୍ଟ ଏହିଭଳି ଏକ ବିବାଦ ହେଉଛି ନୀଳନଦୀକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଇଥ୍‌ଓପିଆ, ସୁଦାନ ଓ ମିଶର ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ । ଇଥୁଓପିଆ ନୀଳନଦୀର ଉପର ମୁଣ୍ଡରେ ଗ୍ରାଣ୍ଡ୍ ଇଥ୍‌ଓପିଆନ୍ ରିନାସାଁ ଡ୍ୟାମ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କଲା । କିନ୍ତୁ ମିଶର ଓ ସୁଦାନ ନୀଳନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରିମାଣଠାରୁ କମ୍ ଜଳ ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଦେଲା । ମିଶର ନୀଳନଦୀର ଶତକଡ଼ା ନଭେଭାଗ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ । ଅନେକ ଥର କଥାବାର୍ତ୍ତା ପରେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନର ଉପାୟ ମିଳିଲା ନାହିଁ । ଏଥୁରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ନଦୀ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ଵନ୍ଦ ଦେଖାଦେଇପାରେ ।

Question 10.
ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପଲବ୍ଧ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ କରିବାପାଇଁ କେଉଁସବୁ ନିବେଶ (Input) ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ବିଚାର କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୋଇଥାଏ । ସମସ୍ତ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ପାରୁନାହିଁ । ଯେଉଁ କେତେକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ କରାଯାଇପାରୁଛି ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ ।

(ii) ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳକୁ ବ୍ୟବହାରକ୍ଷମ କରିବାପାଇଁ ବୈଦେଶିକ ପୁଞ୍ଜି ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।

(iii) ଆମ ରାଜ୍ୟର ରାଉରକେଲାଠାରେ ଥ‌ିବା ଲୌହଇସ୍ପାତ କାରଖାନ ଜର୍ମାନୀ ଦେଶର ପୁଞ୍ଜି ଓ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ନିର୍ମିତ ହୋଇଅଛି । ଠିକ୍ ସେହିପରି ଆମ ଦେଶରେ ଭିଲାଇ, ବୋକାରୋଠାରେ ମଧ୍ୟ ଲୌହଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ରୁଷିଆ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଅଛି ।

(iv) ତଥାପି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବଳ ସଂଗ୍ରହଣ ଓ ଏହାର ଧାରଣୀୟତା (Substainability) ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି । ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଯଥାର୍ଥ ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାର ସୁପରିଚାଳନା ବିଷୟରେ ସମସ୍ତେ ଅବଗତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(v) ତେବେ ମଣିଷର ବୋଧଶକ୍ତି, ସୁଶାସନ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଯୋଜନା ଉପରେ ଏହାର ସ୍ଥାୟୀ ଲାଭ ବା ତତ୍‌କାଳ ଲାଭ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଆମ ଦେଶରେ ଦୁସାଗର ଜଳପ୍ରପାତ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଗୋଆ

Question 2.
ପ୍ରକୃତିରୁ ମିଳୁଥିବା ଓ ମନୁଷ୍ୟ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ ସମସ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ସାମଗ୍ରୀ ବା ପଦାର୍ଥକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ

Question 3.
ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ଶକ୍ତି

Question 4.
କୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଦି ନଷ୍ଟ କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାଏ, ଏହାକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପ୍ରକ୍ରିୟା

Question 5.
କୃତଜ୍ଞତା ସ୍ଵରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ କ’ଣ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ ?
Answer:
ଅର୍ଘ୍ୟ

Question 6.
ଆମର ମୁଖ୍ୟ ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ କ’ଣ ?
Answer:
କୋଇଲା

Question 7.
ଗୋଟିଏ ପରିପକ୍ଵ ବୃକ୍ଷ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ କେତେ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ ?
Answer:
୨୭୫ ଲିଟର

Question 8.
ଜଣେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ କେତେ ଲିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥାଏ ?
Answer:
୩୫୦ ଲିଟର

Question 9.
ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟ କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ତାଳଚେର

Answer:10.
କାବେରୀ ନଦୀର ଜଳବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଦେଖାଯାଇଛି ?
Answer:
କର୍ଣ୍ଣାଟକ ଓ କେରଳ

Question 11.
ଆମ ଦେଶର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି ?
Answer:
ପଞ୍ଜାବ

Question 12.
ପଞ୍ଜାବର କେତେ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ

Question 13.
ଭାରତର କେଉଁ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର କମିବାରେ ଲାଗିଛି ?
Answer:
ଚଣ୍ଡିଗଡ଼

Question 14.
ସମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମ ଶରୀରରେ କେଉଁ ଅଙ୍ଗରେ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ?
Answer:
ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍

Question 15.
ଆରୋଭିଲ୍ ଆର୍ଥ ଇନ୍‌ଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଭାରତର କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ପୁଦୁଚେରୀ

Question 16
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ଭାଷାରୁ ଆସିଅଛି ?
Answer:
ସଂସ୍କୃତ

Question 17.
ଆମ ଦେଶର କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଜୈବିକ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପାରଦର୍ଶିତା ଲାଭ କରିଛି ?
Answer:
ସିକିମ୍

Question 18.
ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ସୌର ପାର୍କ କେଉଁଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ?
Answer:
ରାଜସ୍ଥାନ

Question 19.
ଭାଡ଼ଲା ସୌରପ୍ରକଳ୍ପ କେଉଁ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
Answer:
ଭାରତ

Question 20.
ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଇଚ୍ଛାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ସମସ୍ତଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି, ଏକଥା କେଉଁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ?
Answer:
ଭଗବଦ୍‌ଗୀତା

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରି ଆମକୁ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ କେଉଁମାନେ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
(i) ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ
(ii) ପରିବେଶବିତ୍
(iii) ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ
(iv) ରସାୟନବିତ୍
Answer:
(i) ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀ

Question 2.
ସମୁଦ୍ର ଶଯ୍ୟାର ବହୁତଳେ କେଉଁ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହିଛି ?
(i) କୋଇଲା
(ii) ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍
(iii) ସୁନା
(iv) ଚୂନପଥର
Answer:
(ii) ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍

Question 3.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନଥାଏ ?
(i) ମୁଭିକା
(ii) ବାୟୁ
(iii) ପେଟ୍ରୋଲ
(iv) କାଠ
Answer:
(iii) ପେଟ୍ରୋଲ

Question 4.
ମନୁଷ୍ୟ ତା’ର ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ କେଉଁ ଗଛକୁ ପୂଜା କରିଥାଏ ?
(i) କର ଞ୍ଜ
(ii) ନିମ୍ବ
(iii) ଆମ୍ବ
(iv) ତୁଳସୀ
Answer:
(iv) ତୁଳସୀ

Question 5.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ନୁହେଁ ?
(i) ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ବଳ
(ii) ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ
(iii) ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ
(iv) କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ
Answer:
(iv) କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ

Question 6.
ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି କାହାର ଅଛି ?
(i) ମନୁଷ୍ଯ
(ii) ଜୀବଜନ୍ତୁ
(iii) ବୃକ୍ଷ
(iv) ଜଳସ୍ରୋତ
Answer:
(iii) ବୃକ୍ଷ

Question 7.
ନେୟଭେଲି କୋଇଲା ଖଣି କେଉଁ ରାଜ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(i) କେରଳ
(ii) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
(iii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(iv) ତାମିଲନାଡୁ
Answer:
(iv) ତାମିଲନାଡୁ

Question 8.
ଦିଗ୍‌ବୋଇ ଖଣିଜ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ କେନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠାରେ ଦେଖାଯାଏ ?
(i) ନାଗାଲାଣ୍ଡ
(ii) ଗୁଜୁରାଟ
(iii) ବମ୍ବେ ହାଇ
(iv) ଆସାମ
Answer:
(iv) ଆସାମ

Question 9.
ଆମର କେଉଁ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଜଳ ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ?
(i) ପାକିସ୍ତାନ
(ii) ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ
(iii) ଭୁଟାନ
(iv) ନେପାଳ
Answer:
(ii) ବାଙ୍ଗଲାଦେଶ

Question 10.
ମେଟୁର ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା କେଉଁ ନଦୀ ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ?
(i) ଗୋଦାବରୀ
(ii) ମହାନଦୀ
(iii) କାବେରୀ
(iv) ଡୁଙ୍ଗଭଦ୍ରା
Answer:
(iii) କାବେରୀ

Question 11.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ କହିଲେ, ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେଉଁ ଉକ୍ତିଟି ଠିକ୍ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧୁକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
(ii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ଆଦୌ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ
(iv) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧୁକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ସ୍ଥିର ହୋଇଯାଇଥାଏ ।
Answer:
(ii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ଅଧିକ ଥିଲେ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।

Question 12.
ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଏନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
(ii) ପଞ୍ଜାବ
(iii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(iv) ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
Answer:
(ii) ପଞ୍ଜାବ

Question 13.
_______ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ, ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ।
(i) ୧୯୬୦
(ii) ୧୯୭୦
(iii) ୧୯୮୦
(iv) ୧୯୯୦
Answer:
(i) ୧୯୬୦

Question 14.
ପଞ୍ଜାବର ପ୍ରାୟ _________ ପ୍ରତିଶତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ‘ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଶୋଷିତ’ ଅଞ୍ଚଳର ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।.
(i) ୮୦
(ii) 90
(iii) ୬୦
(iv) ୫୦
Answer:
(i) ୮୦

Question 15.
ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟସାଲମେର ଦୁର୍ଗ __________ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ଏକାଦଶ
(ii) ଦ୍ଵାଦଶ
(iii) ତ୍ରୟୋଦଶ
(iv) ଦଶମ
Answer:
(ii) ଦ୍ଵାଦଶ

Question 16.
________ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥାଏ ।
(i) ରଙ୍ଗ
(ii) ସାବୁନ୍
(iii) ସିମେଣ୍ଟ
(iv) କାଗଜ
Answer:
(iii) ସିମେଣ୍ଟ

Question 17.
ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପର ମୁଖ୍ୟ କଞ୍ଚାମାଲ୍ ________ ଅଟେ ।
(i) କୋଇଲା
(ii) ଚୂନପଥର
(iii) କଳାମାଟି
(iv) ଅଙ୍ଗାର
Answer:
(ii) ଚୂନପଥର

Question 18.
ମାଟି ନିର୍ମିତ ଆଧୁନିକ କୋଠା ___________ ଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
(i) କର୍ଣ୍ଣାଟକ
(ii) ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
(iii) ପୁଦୁଚେରୀ
(iv) ଚଣ୍ଡିଗଡ଼
Answer:
(iii) ପୁଦୁଚେରୀ

Question 19.
_________ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ।
(i) ଋକ୍‌ ବେଦ
(ii) ଆୟୁର୍ବେଦ
(iii) ଯଜୁର୍ବେଦ
(iv) ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(iv) ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ

Question 20.
ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ ଶବ୍ଦଟି __________ ଭାଷାରୁ ଆସିଅଛି ।
(i) ପାର୍ଶି
(ii) ବଙ୍ଗଳା
(iii) ସଂସ୍କୃତ
(iv) ମରାଠୀ
Answer:
(iii) ସଂସ୍କୃତ

Question 21.
ପେମାଙ୍କ ପରିବାର __________ ରାଜ୍ୟରେ ଜୈବିକ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
(i) ଆସାମ
(ii) ମେଘାଳୟ
(iii) ମଣିପୁର
(iv) ସିକିମ୍
Answer:
(iv) ସିକିମ୍

Question 22.
________ ମସିହାରେ ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
(i) ୨୦୧୪
(ii) ୨୦୧୬
(iii) ୨୦୧୭
(iv) ୨୦୧୮
Answer:
(ii) ୨୦୧୬

Question 23.
ଏକ ଆଦର୍ଶ କୃଷି ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇବାରେ ବିଶ୍ଵରେ _______ ରାଜ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ ।
(i) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
(ii) ଓଡ଼ିଶା
(iii) କେରଳ
(iv) ସିକିମ୍
Answer:
(iv) ସିକିମ୍

Question 24.
ରାଜସ୍ଥାନର ସୌର ପାର୍କ ରାଜ୍ୟର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ _________ ଭାଗ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଛି ।
(i) ୧୦ ଭାଗ
(ii) ୧୫ ଭାଗ
(iii) ୨୦ ଭାଗ
(iv) ୨୧ ଭାଗ
Answer:
(ii) ୧୫ ଭାଗ

Question 25.
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ________ ନିକଟରେ ଏକ ସୌର ଫାର୍ମ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।
(i) ରାଇଚୁର
(ii) ରଣପୁର
(iii) ଗୁଣୁପୁର
(iv) ବେଲାରୀ
Answer:
(i) ରାଇଚୁର

Question 26.
________ ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ୱକାଂକ୍ଷର ଏକ ଜ୍ଵଳନ୍ତ ପ୍ରତୀକ ।
(i) ଉଲ୍ଲାର
(ii) ଭାରିକଳ୍ପ
(iii) ଭାଡ଼ଲା
(iv) ଭାଲିଡ଼ା
Answer:
(iii) ଭାଡ଼ଲା

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମେଟୁର ଯୋଜନା	ସିକିମ୍
ଅରୋଭିଲ୍	ରାଜସ୍ଥାନ
ସୌର ପାର୍କ	ପଞ୍ଜାବ
ଭୂତଳ ଜଳ ସଙ୍କଟ	ପୁଦ୍ଧଚେରୀ
ଆଦର୍ଶ କୃଷିରାଜ୍ୟ	ତାମିଲନାଡୁ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମେଟୁର ଯୋଜନା	ତାମିଲନାଡୁ
ଅରୋଭିଲ୍	ପୁଦୁଚେରୀ
ସୌରପାର୍କ	ରାଜସ୍ଥାନ
ଭୂତଳଜଳ ସଙ୍କଟ	ପଞ୍ଜାବ
ଆଦର୍ଶ କୃଷିରାଜ୍ୟ	ସିକିମ୍

 

Question 2.

‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କୁଡ୍ରମୁଖ	କୋଇଲା
ରାଣୀଗଞ୍ଜ	ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର
କେନ୍ଦୁଝର	ତୈଳଖଣି
ଦିଗ୍ ବୋଇ	ବକ୍ସାଇଟ୍
ଆଙ୍କଲେ ଶ୍ୱ ର	ଲୁହାପଥର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କୁଡ୍ରମୁଖ	ଲୁହାପଥର
ରାଣୀଗଞ୍ଜ	କୋଇଲା
କେନ୍ଦୁଝର	ବକ୍ସାଇଟ୍
ଦିଗ୍‌ ବୋଇ	ତୈଳଖଣି
ଆଙ୍କ ଲେଶ୍ୱର	ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମୃଦୁ କର୍ଷଣ	କାଷ୍ଠ ସଂଗ୍ରହ
ତୁଳସୀ ପୂଜା	ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା
ପୁନଃ ବନୀକରଣ	ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି
ଜୟସଲମେର ଦୁର୍ଗ	ମାଟିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ
ଅରୋଭିଲ୍	ବାଲି ପଥର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ମୃଦୁ କର୍ଷଣ	ମାଟିର ଆର୍ଦ୍ରତା
ତୁଳସୀ ପୂଜା	ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି
ପୁନଃ ବନୀକରଣ	କାଷ୍ଠ ସଂଗ୍ରହ
ଜୟସଲମେର ଦୁର୍ଗ – ବାଲିପଥର	ବାଲିପଥର
ଅରୋଭିଲ୍	ମାଟିର ସ୍ଥାପତ୍ୟ

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୪୫
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୨୦୧୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୧୯୩୯
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷିରାଜ୍ୟ	୧୯୬୦ ଦଶକ
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୨୦୧୬

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୩୯
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୧୯୪୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୨୦୧୫
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟ	୨୦୧୬
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୧୯୬୦ ଦଶକ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି, ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(ii) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ହାର ବର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପୁନଃ ଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ହେଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଜଳଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମତଳ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ କେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟାଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ । ତେଣୁ ଏହା ନଦୀ ତଥା ଜଳାଶୟକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ । ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(i) ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥିରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଅଛି ।

(ii) ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଥ‌ିରେ ମୁଭିକା ଭିଭିରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ, ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣର ଯନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି ।

Question 4.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୪୫
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୨୦୧୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୧୯୩୯
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷିରାଜ୍ୟ	୧୯୬୦ ଦଶକ
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୨୦୧୬

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ	୧୯୩୯
ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ	୧୯୪୫
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରଶକ୍ତି ମେଣ୍ଟ	୨୦୧୫
ସିକିମ୍ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଜୈବିକ କୃଷି ରାଜ୍ୟ	୨୦୧୬
ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ	୧୯୬୦ ଦଶକ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥ‌ିବା ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଦୁଇଟି କାରଣ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
(i) ଅତ୍ୟଧିକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ଅନେକ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହେଉଛି, ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ ଭିଭିକ ଶିଳ୍ପାୟନ ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ।

(ii) ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ହିମାଳୟର କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହିମବାହର ଗଳନ ହାର ବର୍ଷଣ ଦ୍ଵାରା ପୁନଃ ଭରଣାଠାରୁ ଅଧିକ ହେଇଥାଏ । ଏହାର ପ୍ରଭାବ ହିମାଳୟ ଜଳଉତ୍ସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ସମତଳ ବାସିନ୍ଦାଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରକୃତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟି ଚକ୍ରରେ ବ୍ୟାଘାତ କେଉଁମାନେ ସୃଷ୍ଟି କରିଥା’ଛି ?
Answer:
(i) ଶିଳ୍ପାୟନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ନଦୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଳାଶୟକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ ।

(ii) ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଅପଘଟିତ ହୋଇ ନ ପାରିବାରୁ କୌଣସି ଜୀବର ଖାଦ୍ୟାଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇନଥାଏ । ତେଣୁ ଏହା ନଦୀ ତଥା ଜଳାଶୟକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ଓ ଜୀବନ ପାଇଁ ହାନିକାରକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 3.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ : ବୃକ୍ଷାୟୁର୍ବେଦ
Answer:
(i) ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ । ଏଥୁରେ ବୃକ୍ଷ ଓ ଉଭିଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଯନ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଶବ୍ଦଟି ସଂସ୍କୃତରୁ ଆସିଅଛି ।

(ii) ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି ପ୍ରାୟ ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସୁରପାଳଙ୍କଦ୍ଵାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଥ‌ିରେ ମୁଭିକା ଭିଭିରେ ଗଛ ଲଗାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ, ବିହନ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ ଚାରାରୋପଣର ଯନ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଅଛି ।

Question 4.
ସଂକ୍ଷପ୍ତ ଟିପ୍‌ପଣୀ ଲେଖ : ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌରମେଣ୍ଟ :
Answer:
(i) ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଳିତ ଭାବେ ସୌରଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ IASE – International Alliance for Solar Energy ମଧ୍ଯ କୁହାଁଯାଇଥାଏ ।

(ii) ସୌର ରଶ୍ମିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଏହି ମେଣ୍ଟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।

Question 5.
ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।.
Answer:

ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ :	ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା :
(i) ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ’ କହିଥାଉ ।	(i) ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ମଣିଷର କଲ୍ୟାଣ ସାଧନ କରି ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ଆମେ ତାହାକୁ ‘ପରିସଂସ୍ଥା ସେବା’ କହିଥାଉ ।
(ii) ଉଦାହରଣ – ଜଙ୍ଗଲ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା, ମୃର୍ତ୍ତିକା କ୍ଷୟକୁ ରୋକିବା ।, ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବାସସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇବା ଇତ୍ୟାଦି ।	ଉଦାହରଣ : ବୃକ୍ଷମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ।

Question 6.
ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଓ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ଯ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ଯରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:

ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ	ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ :
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସୃଷ୍ଟି ହେବାପାଇଁ ବହୁବର୍ଷ ଲାଗିଥାଏ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକ ସହଜରେ ଭରଣ ହୋଇ ପାରି ନଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଅଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଇଥାଏ ।	(ii) ଉଦାହରଣ – କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍, ଲୁହା, ତମ୍ବା ଓ ସୁନା ଭଳି ଧାତବ ଖଣିଜ ଏବଂ ଧାତୁ ।
(i) ଯେଉଁ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯେତେ ପରିମାଣରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସହଜରେ ପୁନଃ ଭ ର ଣ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ କୁହାଯାଏ ।	(ii) ଉଦାହରଣ :- ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି କାହିଁକି ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ?
Answer:

1. ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ଵୟ ରକ୍ଷା କରି ଆମକୁ ଏକ ପୁନଃ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଅର୍ଥନୀତି (Regenerative Economy) ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେବାପାଇଁ ସମାଜବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି ।
2. ଏ ପ୍ରକାର ଅର୍ଥନୀତି ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଉପଯୋଗ, ଅପଚୟ ହ୍ରାସ ଏବଂ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଭରଣାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।
3. ଏହିସବୁ କାରଣ ପାଇଁ ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି ।

Question 2.
ତୁମ ଜାଣିବାରେ ପ୍ରକୃତି କେତେବେଳେ ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟଦ୍ଵାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇନଥୁବା ପରିବେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତ ସଜୀବ ଓ ନିର୍ଜୀବ ପ୍ରରୂପଗୁଡ଼ିକର ସମାହାର ହିଁ ପ୍ରକୃତିର ଅନ୍ୟତମ ଅର୍ଥ ।
2. ପ୍ରକୃତି ସେତେବେଳେ ‘ସମ୍ବଳ’ର ରୂପ ନିଏ, ଯେତେବେଳେ ମନୁଷ୍ୟ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃଭିରୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଓ ତାହାର ଉପଯୋଗ କରେ ।
3. ଏହାର ଉଦାହରଣ ହେଉଛି “ଆମେ ଗଛକୁ କାଟି ତା’ର କାଠକୁ ବିଭିନ୍ନ ଗୃହ ଉପକରଣରେ ପରିଣତ କଲେ ହିଁ ଏହା ସମ୍ବଳରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

Question 3.
କେଉଁସବୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ଆମେ ବଞ୍ଚିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରୁଛି ?
Answer:

1. ଆମେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିଶ୍ଵାସ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ପାଇଁ ବାୟୁ, ପିଇବା ପାଇଁ ପାଣି ଓ ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ନିହାତି ଜରୁରୀ, ନଚେତ ଆମେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ବଞ୍ଚିରହିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ ।
2. ଆମେ ଏସବୁକୁ ବୟୁମଣ୍ଡଳ, ନଦୀ ଓ ପୋଖରୀ ଏବଂ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କଠାରୁ ପାଇଥାଉ ।
3. ଆମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନେଉଥ‌ିବା ବାୟୁ, ପିଉଥିବା ପାଣି ଓ ଆମକୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଉଥ‌ିବା ମୃରିକାକୁ ଆମେ ତିଆରି କରିପାରିବା ନାହିଁ ।

Question 4.
ଶକ୍ତିକୁ ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀର ଆଧାରଶିଳା କୁହାଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜ ଯେତେ ବିକଶିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି, ଶକ୍ତି ସମ୍ବଳର ଉପଯୋଗ ସେତେ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି ।
2. ଆମ ଗୃହ, ପରିବହନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ ।
3. ମୁଖ୍ୟତଃ ଶକ୍ତି ଆମେ କୋଇଲା, ଜଳ, ପେଟ୍ରୋଲିୟମ, ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ପବନ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ଉତ୍ସରୁ ପାଇଥାଉ ।

Question 5.
ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ରାକାର ଗତି କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଆମ ପ୍ରକୃତି ଏପରି ଏକ ଚକ୍ରାକାର ଆକାରରେ ଗତି କରେ ଯେ ସେ କୌଣସି ଅପଚୟ ଘଟିବାକୁ ଦେଇନଥାଏ ।
2. ଧରାଯାଉ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏକ ଗଛ ମରିପଡ଼ିଛି । ଏହା କିଛିଦିନ ପରେ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ, କବକ, ଓ କୀଟପତଙ୍ଗମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ବିଘଟିତ ହୋଇ ମାଟିର ଏକ ଅଂଶ ହୋଇଯାଇଥାଏ ଓ ଏହା ମୃତ୍ତିକାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ ।
3. ପୁଣି ମଞ୍ଜିରୁ ନୂତନ ଗଛ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଓ ବଡ଼ ହୁଏ, ଶେଷରେ କିଛି ଗଛ ପଡ଼ିଯାଏ ଓ ଚକ୍ରଗତି ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁସବୁ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ, ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ କିମ୍ବା କୌଣସି ଦେଶ ଭିତରେ ସମାନ ଭାବରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇନଥାଏ ।

(ii) ଏହି ଅସମାନ ବଣ୍ଟନ ମାନବବସତି, ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ ଓ ସଂଘର୍ଷକୁ ରୂପ ଦେଇଥାଏ ।

(iii) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ମିଳୁଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ସ୍ଥାପିତ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ସହର ଗଢ଼ି ଉଠିଥାଏ, ଯାହାକି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ ।

(iv) ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗଦ୍ଵାରା ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ, ପୃଥ‌ିବୀର ସମ୍ବଳ ସମୃଦ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥାଏ ।

Question 2.
ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ (The Natural Resource Curse) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:
(i) ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିନଥାଏ ।
(ii) କେତେକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳରେ ସମୃଦ୍ଧ ଥ‌ିବା ସତ୍ତ୍ବେ ସେଠାରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶର ଧାରା ମନ୍ଥର ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ଫଳତଃ ଦେଶରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟାମାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞମାନେ ‘ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବିଲକ୍ଷଣ’ କିମ୍ବା ‘ପ୍ରଚୁରତାର ବିରୋଧାଭାସ’ (Paradox of Plenty) ବୋଲି ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ସରଳ ଭାବେ କହିଲେ, ପ୍ରଚୁର ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ ରହିଥ‌ିବା ଦେଶକୁ ଧନୀ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।

(v) ବହୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ବଳକୁ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାଏ ।

Question 3.
ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ଭାବରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର କିପରି ସୁବିନିଯୋଗ ହୋଇପାରିବ, ସେଥିପାଇଁ ତୁମେ ତୁମର ସୁଚିନ୍ତିତ ମତାମତ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରଥମତଃ ମୋ ମତରେ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଜୀବନ ତିଷ୍ଠି ରହିବାପାଇଁ ହେଲେ, ଆମକୁ ପ୍ରକୃତିକୁ ଯଥୋଚିତ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ସୁବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଉପଗଦ୍ଵାର ନବୀକରଣ ଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ବଳ ଯଥା- ସୌରଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଓ ଜୁଆର ଶକ୍ତିର ଭରପୂର ଉପଯୋଗ ହେବା ଉଚିତ ।

(iii) ତୃତୀୟତଃ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ବ୍ୟବହାରଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦୂଷଣ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ବଢ଼ିଚାଲିଛି । ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ନିୟମ ଓ କଟକଣା କଡ଼ାକଡ଼ି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(iv) ଚତୁର୍ଥତଃ ଯେପରି ଜୈବ ବିବିଧତାର କ୍ଷତି ନ ହୁଏ ସେଥୁପ୍ରତି ସମସ୍ତେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।

(v) ଶେଷରେ ଜଳବାୟୁକୁ କିପରି ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ରଖାଯାଇ ପାରିବ ତା’ ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବରେ ସରକାରୀ ଓ ବେସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଯୋଜନାମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 4.
୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ସମ୍ପର୍କରେ ତୁମର ବିଚାରଶକ୍ତିରେ ଏହାର ମୂଳ କାରଣ କ’ଣସବୁ ହୋଇଥାଇପାରେ ବୋଲି ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଆମ ଦେଶରେ ପଞ୍ଜାବ ଏକ ଉର୍ବର ସମତଳ ଭୂମି । ଭାରତକୁ ଖାଦ୍ୟ ସ୍ଵାବଲମ୍ବୀ କରିବାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ପଞ୍ଜାବ ହେଉଛି ସବୁଜ ବିପ୍ଳବର ଅନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳ ।

(ii) ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ପଞ୍ଜାବର ଚାଷୀମାନେ ଧାନ ଓ ଗହମର ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ବିହନ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ବିହନ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ୁଥିଲା ।

(iii) ଏହା ସହିତ ମାଗଣା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ଓ ମଟର ପମ୍ପର ବ୍ୟବହାର ଭୂତଳ ଜଳର ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତୋଳନକୁ ତ୍ଵରାନ୍ଵିତ କରିଥିଲା ।

(iv) ଆଧୁନିକ କୃଷିକୌଶଳ ପାଇଁ ଅଧୂକରୁ ଅଧିକ କୀଟନାଶକ ଓ ରାସାୟନିକ ସାରର ବ୍ୟବହାର ଫଳରେ ଜଳପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।

(v) ୧୯୬୦ ଦଶକରୁ ପଞ୍ଜାବରେ ଭୂତଳ ଜଳର ସଙ୍କଟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ସୂଚନା ଅନୁସାରେ ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ପ୍ରାୟ ୩୦ ମିଟର ତଳକୁ ଚାଲିଗଲାଣି ।

Question 5.
ସିମେଣ୍ଟ ଶିଳ୍ପକୁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ ବୋଲି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯିବାର କାରଣ ସବୁ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଏହାର ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ କାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ ?
Answer:
(i) ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ସିମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବହୁଳ ଭାବରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଉଛି ସିମେଣ୍ଟ ବିନା ଜୀବନ ଅକଳ୍ପନୀୟ ମନେ ହେଉଛି ।

(ii) ସିମେଣ୍ଟ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧୂଳି ଆମର ତଥା ପଶୁମାନଙ୍କ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କରି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ ।

(iii) ଏହା ମଧ୍ୟ ଗଛର ପତ୍ର ଉପରେ ଜମା ହୋଇ ସେମାନଙ୍କର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରେ, ମୃରିକା ଓ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ କରିଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ଼ ସିମେଣ୍ଟ କାରଖାନା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି ।

(iv) ସିମେଣ୍ଟର ବିକଳ୍ପ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ କରିବାପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ମାନ ନିଆଯାଉଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସେତେ ଆଖୁ ଦୃଶିଆ ନୁହେଁ ।

(v) ଏଥର ସିମେଣ୍ଟ ବଦଳରେ ପଥର ଓ ମାଟି ବା କର୍ଦ୍ଦମ ପରି ପାରମ୍ପରିକ ସାମଗ୍ରୀ, ଉଭିଦ ଆଧାରିତ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରୁ ସୃଷ୍ଟ ନୂତନ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଉଛି ।

Question 6.
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୌର ମେଣ୍ଟ ଭାରତର ପରିବେଶଗତ ଓ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗକୁ କିପରି ପ୍ରତିନିଧୁତ୍ଵ କରୁଛି, ତାହାର ଏକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ମିଶି ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସୌର ଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟ ଯଥା- (IASE – International Alliance for Solar Energy) ଗଠନ କରିଥିଲେ ।

(ii) ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଯେ ସୌର ରଶ୍ମିରେ ସମୃଦ୍ଧ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସୌରଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।

(iii) ବିକାଶଶୀଳ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ଭାରତ କୋଟି କୋଟି ଡଲାର ନିବେଶ ସହିତ ବୈଷୟିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଆସୁଛି ଏହାଦ୍ଵାରା ସୁଲଭ ଆର୍ଥିକ ବିକଳ୍ପ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇପାରୁଛି ।

(iv) ଭାଡ଼ଲା ସୌର ପ୍ରକଳ୍ପ (Bhadla Solar Park) ଭାରତର ସୌର ମହତ୍ତ୍ୱାକାଂକ୍ଷାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ପ୍ରତୀକ ।

(v) ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମେଣ୍ଟ ଉଭୟ ପରିବେଶଗତ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ୱ କରୁଅଛି ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 10 Life Processes in Plants Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 10 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 10 Question Answer

Life Processes in Plants Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Complete the following table.

Answer:

Question 2.
Imagine a situation where all the organisms that carry out photosynthesis on the Earth have disappeared. What would be the impact of this on living organisms?
Answer:
If all photosynthesising organisms disappear, no food will be produced, because they are the only living beings that can make food using sunlight, carbon dioxide, and water. Without photosynthesis, oxygen will not be released into the air. As a result, there would be neither any source of food nor oxygen for other organisms, and life on Earth would not be able to continue.

Question 3.
A potato slice shows the presence of starch with iodine solution. Where does the starch in potatoes come from? Where is the food synthesised in the plant, and how does it reach the potato?
Answer:
The starch in a potato comes from the food made by the leaves of the potato plant through photosynthesis. This food is then transported from the leaves to other parts of the plant through the phloem. The potato, which is an underground storage part (a tuber), receives this transported food and stores it in the form of starch.

Question 4.
Does the broad and flat structure of leaves make plants more efficient for photosynthesis? Justify your answer.
Answer:
Yes, broad leaves make photosynthesis more efficient. In general, leaves are broad and flat, which allows them to capture more sunlight. Since sunlight is essential for photosynthesis, having a larger surface area helps maximise food production.

Question 5.
X is broken down using Y to release carbon dioxide, Z, and energy.
X+Y → Carbon dioxide +Z+ Energy
X, Y, and Z are three different components of the process. What do X, Y, and Z stand for?
Ans.
In the respiration equation,

• X = Glucose
• Z = Water
• Y = Oxygen

During respiration, plants use oxygen to break down glucose and release carbon dioxide, water, and energy.

Question 6.
Krishna set-up an experiment with two potted plants of same size and placed one of them in sunlight and the other in a dark room, as shown in the figure. Answer the following questions:
(i) What idea might she be testing through this experiment?
(ii) What are the visible differences in plants in both the conditions?
(iii) According to you, leaves of which plants confirm the iodine test for the presence of starch?
Answer:
(i) Krishna is testing whether sunlight is necessary for photosynthesis and production of food in plants.
(ii)

• The plant kept in sunlight looks healthy, green, and fresh with lot of green leaves.
• The plant kept in the dark room appears pale, yellowish, weak with wilted leaves because it could not prepare food without sunlight.

(iii) Only the leaves of the plant kept in sunlight will confirm the presence of starch by turning blue-black with iodine solution. This is because photosynthesis takes place only when sunlight is available.

Question 7.
Vani believes that ‘carbon dioxide is essential for photosynthesis’. She puts an experimental setup, as shown in the figure, to collect evidence to support or reject her idea. Answer the following questions:

(i) In which plant(s) in the set-up(s) will starch be formed?
(ii) In which plant(s) in the set-up(s) will starch not be formed?
(iii) In which plant(s) in the set-up(s) will oxygen be generated?
(iv) In which plant(s) in the set-up(s) will oxygen not be generated?
Answer:
(i) Starch will be formed in the plant kept in sunlight with carbon dioxide, i.e., only setup (A) will form starch.
(ii) Plants cannot make starch if either sunlight or carbon dioxide is missing. So, starch will not be formed in:

• Set-up (B): Sunlight is present but no carbon dioxide
• Set-up (C): Carbon dioxide is present but no sunlight
• Set-up (D): Neither sunlight nor carbon dioxide is present

(iii) Oxygen is released only during photosynthesis, and for that, both sunlight and carbon dioxide must be present. Thus, oxygen will be generated only in set-up (A).
(iv) Oxygen will not be generated in the following set-ups as they will fail to perform photosynthesis:

• Set-up (B): No carbon dioxide is present
• Set-up (C): No sunlight is present
• Set-up (D): Neither sunlight nor carbon dioxide are present

Question 8.
Ananya took four test tubes and filled three-fourth of each test tube with water. She labelled them A, B, C, and D. In test tube A, she kept a snail; in test tube B, she kept a water plant; in test tube C, she kept both a snail and a plant. In test tube D, she kept only water. Ananya added a carbon dioxide indicator to all the test tubes. She recorded the initial colour of water and observed if there are any colour changes in the test tubes after 2-3 hours. What do you think she wants to find out? How will she know if she is correct?

Answer:
Ananya wants to find out how living organisms affect the carbon dioxide level in water. She is checking whether plants or animals release or use carbon dioxide.
She will look for colour changes in the carbon dioxide indicator:

• If the indicator changes colour showing more carbon dioxide, it means the organism is releasing carbon dioxide (like the snail in test tube A).
• If the indicator shows less carbon dioxide, it means the organism is using carbon dioxide for photosynthesis (like the plant in test tube B).
• Test tube C (snail + plant) will show a balanced result depending on how much carbon dioxide is used or released.
• Test tube D (only water) will show no change in absence of any living organisms.

Thus, by comparing colour changes, she can confirm if her idea about carbon dioxide usage or release by plants and animals is correct.

Question 9.
Design an experiment to observe if water transportation in plants is quicker in warm or cold conditions.
Answer:
Objective: To demonstrate that temperature affects the speed of water movement (transpiration pull) in plants.
Materials required: Two similar fresh leafy stems, two beakers, water, red or blue ink (food colour can also be used), heat source (to boil water).

Procedure:

• Take two similar leafy stems of the same size and type.
• Fill two beakers with equal amounts of water mixed with coloured ink.
• Boil the water for one beaker and allow it to remain warm. Keep the water in the other beaker at room temperature.
• Place one leafy stem in each beaker.
• Leave the set-up undisturbed for some time.
• Observe the movement of coloured water upward through the stems.

Result: The stem placed in warm (boiled) water shows faster upward movement of coloured water compared to the stem in room-temperature water. This indicates that higher temperature increases the rate of transpiration pull and speeds up water transport in plants.

Question 10.
Photosynthesis and respiration are essential to maintain balance in nature. Discuss.
Answer:
Photosynthesis helps plants absorb carbon dioxide from the air and release oxygen. This oxygen is needed by all living beings for respiration. Respiration in plants and animals uses oxygen and releases carbon dioxide back into the air.
Because of these two processes, the amounts of oxygen and carbon dioxide in the atmosphere remain balanced. Thus, photosynthesis and respiration work together to maintain the natural balance of gases needed to support life on Earth.

Class 7 Curiosity Chapter 10 Question Answer

InText Questions

Question 1.
Observe a plant during its life span. Describe the changes that occur at different stages and explain the factors responsible for these changes. [Page 138]
Answer:
A plant grows from a seed into a seedling, then into a mature plant that produces flowers and fruits. These changes occur due to sunlight, water, air, nutrients, and suitable temperature.

Question 2.
How do plants obtain the food they need to grow? [Page 140]
Answer:
Plants prepare their own food by the process of photosynthesis using sunlight, carbon dioxide, water, and chlorophyll.

Question 3.
Why did we decolourise the leaf at the beginning of the activity to estimate the presence of starch? [Page 141]
Answer:
The leaf was decolourised to remove chlorophyll so that the colour change during the starch test could be clearly observed.

Question 4.
How does sunlight contribute in the production of starch in plants? [Page 141]
Answer:
Sunlight provides the energy required for photosynthesis, during which glucose is formed and later stored as starch in plants.

Question 5.
Apart from sunlight, what other factors are required by plants to prepare their food? [Page 143]
Answer:
Apart from sunlight, plants require water, carbon dioxide, and chlorophyll to prepare their food.

Question 6.
Which gas from the air is essential in the process of food preparation in plants? [Page 143]
Answer:
Carbon dioxide is the essential gas required for the preparation of food in plants.

Question 7.
Which part of the plant is involved in the synthesis of starch? [Page 144]
Answer:
The leaves are mainly involved in the synthesis of starch as they contain chlorophyll.

Question 8.
During the process of photosynthesis, do plants only take in substances from their surroundings, or do they also release any substances? [Page 145]
Answer:
Plants take in carbon dioxide and water from their surroundings, and release oxygen during photosynthesis.

Question 9.
Which part of the plant helps in the exchange of carbon dioxide and oxygen? [Page 146]
Answer:
Stomata present on the leaves help in the exchange of carbon dioxide and oxygen.

Question 10.
How do water and minerals taken up by the roots move to all parts of the plant? [Page 147]
Answer:
Water and minerals are transported to all parts of the plant through xylem.

Question 11.
How does food get transported from leaves to other parts of a plant? [Page 148]
Answer:
Food prepared in the leaves is transported to other parts of the plant through phloem.

Question 12.
Do plants respire as we do? [Page 149]
Answer:
Yes, plants also respire continuously to release energy, but the process is comparatively slower than in animals.

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 9 Life Processes in Animals Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 9 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 9 Question Answer

Life Processes in Animals Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Complete the journey of food through the alimentary canal by filling up the boxes with appropriate parts:

Answer:
Food → Mouth → Oesophagus → Stomach → Small intestine → Large intestine → Anus

Question 2.
Sahil placed some pieces of chapati in test tube A. Neha placed chewed chapati in test tube B, and Santushti took boiled and mashed potato in test tube C. All of them added a few drops of iodine solution to their test tubes A, B, and C, respectively. What would be their observations? Give reasons.
Answer:

• Sahil will observe that the solution in test tube A turns blue-black because chapati contains starch, which reacts with iodine to give a blue-black colour.
• Neha will observe that the solution in test tube B does not turn blue-black because the saliva in the chewed chapati has broken down the starch into sugar, which does not react with iodine.
• Santushti will observe that the solution in test tube C turns blue-black because boiled and mashed potato contains starch, which reacts with iodine to give a blue-black colour.

Question 3.
What is the role of the diaphragm in breathing?
(a) To filter the air
(b) To produce sound
(c) To help in inhalation and exhalation
(d) To absorb oxygen
Answer:
(c) Diaphragm helps in inhalation and exhalation.

Question 4.
Match the following.

Answer:

Name of the part	Functions
(i) Nostrils	A. Fresh air from outside enters
(ii) Nasal passages	D. Tiny hairs and mucus help to trap dust and dirt from the air we breathe
(iii) Windpipe	E. Air reaches our lungs through this part
(iv) Alveoli	B. exchange of gases occurs
(v) Rib cage	C. protects lungs

Question 5.
Anil claims to his friend Sanvi that respiration and breathing are the same process. What question(s) can Sanvi ask him to make him understand that he is not correct?
Answer:
Sanvi can ask the following questions to Anil to help him understand the difference between breathing and respiration:

• “If we stop breathing for a few minutes, can the body still utilise energy?”
• “Can we say that moving air in and out of the lungs is the same as breaking down food in the presence of oxygen to produce energy?”
• “Is it possible to produce energy without using oxygen?”

Question 6.
Which of the following statements is correct and why?
Anu: We inhale air.
Shanu: We inhale oxygen.
Tanu: We inhale air rich in oxygen.
Answer:

• The correct statement is of Tanu.
• This is because, when we inhale, we take in air that contains 21% oxygen, along with other gases (air is a mixture of gases).

Question 7.
We often sneeze when we inhale a lot of dust-laden air. What can be possible explanations for this?
Answer:
When we inhale air containing dust particles, they get trapped in the tiny hair and mucus lining our nasal passages. This irritates the sensitive inner lining of the nose, and triggers sneezing. Sneezing helps expel the dust particles from our nasal passages, allowing clean, fresh air to enter the body.

Question 8.
Paridhi and Anusha of Grade 7 started running for their morning workout. After they completed their running, they counted their breaths per minute. Anusha was breathing faster than Paridhi. Provide at least two possible explanations for why Anusha was breathing faster than Paridhi.
Answer:

• Anusha might be less physically fit than Paridhi, so her body needs more oxygen to meet the energy demands, resulting in faster breathing.
• Anusha might have run faster or for a longer duration than Paridhi, increasing her breathing rate to supply more oxygen to keep up with the energy required.

Question 9.
Yadu conducted an experiment to test his idea. He took two test tubes, A and B, and added a pinch of rice flour to the test tubes, half-filled with water and stirred them properly. To test tube B, he added a few drops of saliva. He left the two test tubes for 35-45 min. After that, he added iodine solution into both the test tubes. Experimental results are as shown in the figure given below. What do you think he wants to test?

Answer:
Yadu wants to test whether saliva can break down starch into sugar. Test tube A contains rice flour and water only, while test tube B contains rice flour, water, and saliva. By adding iodine to both test tubes, he can check if starch is still present. In the result of experiment, since iodine did not give a blue-black colour in test tube B, it confirms that saliva has broken down starch into sugar.

Question 10.
Rakshita designed an experiment taking two clean test tubes, A and B and filled them with lime water as shown in the figure. In test tube A, the surrounding air that we inhale was passed on by sucking air from the pipe, and in test tube B, the exhaled air was blown through the pipe. What do you think she is trying to investigate? How can she confirm her findings?
Answer:

• Rakshita is trying to investigate whether exhaled air contains carbon dioxide.
• Lime water turns milky in the presence of carbon dioxide.
• The lime water in test tube A will remain clear for a longer time because inhaled air has very little amount of carbon dioxide, whereas in test tube B, it will turn milky immediately because exhaled air contains carbon dioxide in higher amount.

Hence, she can confirm her findings by comparing the appearance of lime water in both the test tubes.

Class 7 Curiosity Chapter 9 Question Answer

InText Questions

Question 1.
How do different animals break down complex food molecules into simpler substances to be utilised by their bodies? Does this process work the same way in all animals? [Page 122]
Answer:
Complex food components like carbohydrates, proteins, and fats are broken down into simpler substances through digestion so the body can absorb and use them for growth and development. While all animals perform digestion, the process varies depending on their body structure and eating habits, for e.g., cows have a rumen, and birds have a gizzard to help in the digestion process.

Question 2.
Think about your favourite food. Does your mouth feel watery? [Page 122]
Answer:
Yes, the mouth feels watery when we think of our favourite food. This happens because more saliva is released when we recall or imagine our favourite food.

Question 3.
What role does the saliva play in the mouth? [Page 123]
Answer:
Saliva moistens the food, helps in chewing and swallowing, and begins the digestion of starch (complex carbohydrate) in the mouth.

Question 4.
Have you ever wondered why the taste of chapati becomes slightly sweet as you chew? [Page 123]
Answer:
Chapati tastes slightly sweet while chewing because saliva in the mouth breaks down the starch in chapati into simple sugars, which tastes sweet.

Question 5.
How does the food move down the food pipe? [Page 124]
Answer:
The walls of the food pipe contract and relax in a wave-like motion to push food down into the stomach. This movement continues throughout the alimentary canal, pushing the food forward.

Question 6.
How does the small intestine absorb nutrients from food? [Page 126]
Answer:
The small intestine absorbs nutrients through tiny finger-like projections which increase the surface area for absorption and transfer the digested nutrients into the blood, which carries them to different body parts.

Question 7.
After most of the nutrients are digested and absorbed in the small intestine, what happens to the undigested food? [Page 126]
Answer:
Undigested food passes into the large intestine, where water and minerals are absorbed and the remaining waste (in the form of stool) is stored in the rectum, and later expelled through anus by a process called egestion.

Question 8.
Why is the large intestine called ‘large’ even though it is shorter than the small intestine? [Page 126]
Answer:
It is called the large intestine because its diameter (width) is larger than that of the small intestine, even though it is shorter in length.

Question 9.
We have seen cows keep chewing the food even when they are not actively grazing or eating anything. Why? [Page 127]
Answer:
Cows are ruminants that chew partially digested food returned to the mouth through a process called rumination. This process helps in the proper digestion of food.

Question 10.
Is the process of respiration the same in all animals? [Page 128]
Answer:
No, respiration is different in different animals. Some use lungs (goat, lizard, etc.), some gills (tadpole and fish), and others breathe through skin (earthworm and adult frog underwater).

Go through BSE Odisha Class 7 Science Solutions and Class 7 Science Chapter 8 Measurement of Time and Motion Question Answer to understand textbook questions more clearly.

Class 7 Science Curiosity Chapter 8 Question Answer

Science Curiosity Class 7 Chapter 8 Question Answer

Measurement of Time and Motion Class 7 Questions and Answers

Let Us Enhance Our Learning

Question 1.
Calculate the speed of a car that travels 150 metres in 10 seconds. Express your answer in km/h.
Answer:
The speed of a car that travels 150 m in 10 s is
Speed = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Time }}\) = \(\frac{150}{10}\) = 15 m/s
Convert metre per second to kilometre per hour, as follows:
= \(\frac{15 \mathrm{~m} \times \frac{\mathrm{km}}{1000 \mathrm{~m}}}{1 \mathrm{~s} \times \frac{\mathrm{h}}{3600 \mathrm{~s}}}\) = 54 km/h
[Trick: To convert m/s to km/h, multiply by \(\frac{18}{5}\)]

Question 2.
A runner completes 400 metres in 50 seconds. Another runner completes the same distance in 45 seconds. Who has a greater speed and by how much?
Answer:
Distance covered by each runner =400 m
Time taken by first runner = 50s
Time taken by second runner = 45s
Speed of first runner = \(\frac{400}{50}\) = 8m/s
Speed of second runner = \(\frac{400}{45}\) = 8.89m/s
Difference in speed = 8.89-8=0.89 m/s
Therefore, the second runner is faster, having a greater speed by 0.89 m/s

Question 3.
A train travels at a speed of 25 m/s and covers a distance of 360 km. How much time does it take?
Answer:
To convert m/s to km/h, multiply by \(\frac{18}{5}\):
So, speed = 25 × \(\frac{18}{5}\) = 90 km/h
Time taken = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Speed }}\)=\(\frac{360}{90}\) = 4 hours
Hence, the train takes 4 hours to cover a distance of 360 km.

Question 4.
A train travels 180 km in 3 h. Find its speed in:
(i) km/h
(ii) m/s
(iii) What distance will it travel in 4 h if it maintains the same speed throughout the journey?
Answer:
(i) Speed in km/h:
Speed = \(\frac{\text { Distance }}{\text { Time }}\)= \(\frac{180}{3}\)=60km/h

(ii) Speed in m/s:
To convert km/h to m/s, we multiply by \(\frac{5}{18}\). Thus, 60 × \(\frac{5}{18}\)=16.67 m/s

(iii) Distance travelled in 4 h:
Distance = Speed × Time = 60 × 4 = 240km
Hence, the train’s speed is 60 km/h or 16.7 m/s, and it will travel 240 km in 4 hours.

Question 5.
The fastest galloping horse can reach the speed of approximately 18 m/s. How does this compare to the speed of a train moving at 72 km/h ?
Answer:
To convert km/h into m/s, multiply by \(\frac{5}{18}\)
Speed of train in m/s=72 km /h × \(\frac{5}{18}\) =20m/ s
Thus, the train moves faster than the horse.
Difference in their speeds =20-18=2m/s.
Hence, the horse’s speed is 2 m/s less than the train’s speed.

Question 6.
Distinguish between uniform and non-uniform motion using the example of a car moving on a straight highway with no traffic and a car moving in city traffic.
Answer:
A car moving on a straight highway with no traffic covers equal distances in equal intervals of time. Its speed remains constant throughout the journey. Such motion, where the object moves at a constant speed along a straight line, is called uniform linear motion. On the other hand, a car moving in city traffic slows down and speeds up frequently because of traffic signals and other vehicles on the road. So it covers unequal distances in equal intervals of time. Such motion, where the speed keeps changing, is called non-uniform motion.

Question 7.
Data for an object covering distances in different intervals of time are given in the following table. If the object is in uniform motion, fill in the gaps in the table.

Answer:
The motion is uniform, which means the object covers equal distances in equal intervals of time. From the table, in every 10 -second interval, the object covers 8 metres. Hence, the distances increase by 8 m for each 10s.

Time (S)	0	10	20	30	40	50	70
Distance(m)	0	8	16	24	32	40	56

Question 8.
A car covers 60 km in the first hour, 70 km in the second hour, and 50 km in the third hour. Is the motion uniform? Justify your answer. Find the average speed of the car.
Answer:
Given: Total time = 3h
The car covers unequal distances (60km, 70km, and 50 km ) in equal time intervals of one hour each. Hence, the motion is non-uniform because equal intervals of time do not correspond to equal distances.
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }}\)
= \(\frac{60+70+50}{3}\) = 60km/h

Question 9.
Which type of motion is more common in daily life-uniform or non-uniform? Provide three examples from your experience to support your answer.
Answer:
In daily life, non-uniform motion is more common because most objects do not move at a constant speed for long durations. Their speeds keep changing due to various factors such as road conditions, obstacles, or the need to stop and start. Examples:

• A car moving through traffic, which slows down and speeds up repeatedly.
• A bicycle on a road slows down at turns and speeds up on straight paths.
• A vehicle moving on an uneven or bumpy road experiences irregular changes in speed.

Question 10.
Data for the motion of an object are given in the following table. State whether the speed of the object is uniform or non-uniform. Find the average speed.

Answer:
From the table, the distances covered in equal intervals of 10 seconds are not the same. For example, between 0-10 s, the object covers 6 m , and between 10-20s, it covers 4 m. Thus, the object’s motion is non-uniform.
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }}\)
= \(\frac{60}{100}\) =0.6 m/s

Question 11.
A vehicle moves along a straight line and covers a distance of 2 km. In the first 500 m, it moves with a speed of 10m/s and in the next 500 m, it moves with a speed of 5 m/s. With what speed should it move the remaining distance so that the journey is complete in 200 s? What is the average speed of the vehicle for the entire journey?
Answer:
Given: Total distance = 2km=2000m
Total time for completing the journey =200 s
Time taken to cover the first part:
t₁= \(\frac{\text { Distance of first part }}{\text { Speed in first part }}\)=\(\frac{500}{10}\)=50s

Time taken to cover the second part:
t₁= \(\frac{\text { Distance of first part }}{\text { Speed in first part }}\)=\(\frac{500}{5}\)=100s
Total time taken so far =50+100=150s
Time left =200-150=50s
Remaining distance =2000-(500+500)=1000m

Speed required for the remaining part:
Speed = \(\frac{\text { Remaining distance }}{\text { Time left }}\)=\(\frac{1000}{50}\) = 20m/s
Now, the average speed of the vehicle for the entire journey is given by:
Average speed = \(\frac{\text { Total distance travelled }}{\text { Total time taken }} \)
= \(\frac{2000}{200}\) = 10m/s
Thus, the vehicle must move at 20 m/s for the remaining 1000 m; its average speed for the entire journey is 10 m/s.

Class 7 Curiosity Chapter 8 Question Answer

InText Questions

Question 1.
How was time measured when there were no clocks and watches? [Page 106]
Answer:
People used repeating natural events such as sunrise, sunset, moon phases and seasons. Later, simple devices like sundials, water clocks, hourglasses and candle clocks were used to measure shorter intervals of time.

Question 2.
Why does the Samrat Yantra sundial require correction to match Indian Standard Time? [Page 107]
Answer:
The Samrat Yantra at Jantar Mantar, Jaipur, is a huge stone sundial whose shadow moves at a steady rate and can measure very small time intervals as short as 2 seconds, though it shows local solar time rather than standard clock time. Local solar time depends on the Sun’s actual position in the sky at a specific place, whereas IST is a uniform time standard adopted for the entire country.

Question 3.
Why were early water clocks not very accurate? [Page 108]
Answer:
Early water clocks were not very accurate because their time measurement depended on the rate of water flow, which was difficult to keep constant. The flow changed as the water level in the container fell. Since there was no method to keep the flow of water constant, the clocks could not measure equal intervals of time accurately.

Question 4.
Does the mass of the bob affect the time period of a pendulum? [Page 110]
Answer:
No, the time period is independent of the bob’s mass. For small oscillations, it depends only on the length of the pendulum.

Question 5.
How can we compare the speeds of the runners in different races? [Page 112]
Answer:
The speeds of runners in different races can be compared by calculating their average speeds in the respective races.

Question 6.
How do we decide who is running faster in an ongoing race? [Page 113]
Answer:
The runner who has covered more distance in the same time is running faster.

Question 7.
When speed varies during a journey, what type of speed is calculated using total distance and total time? [Page 115]
Answer:
The speed calculated using the total distance covered and the total time taken is called the average speed.

Students can use Class 8 Math Solution Odia Medium and Class 8 Maths Chapter 6 Question Answer Odia Medium ବାଣ୍ଟିଲେ ବଢ଼େ to check their answers after solving exercises.

8th Class Maths Chapter 6 Question Answer Odia Medium

Class 8 Maths Chapter 6 Odia Medium

6.1 ଗୁଣନର କେତେକ ଧର୍ମ (Some Properties of Multiplication)

Page No. 138

Question 1.
ଯଦି a = 23 ଏବଂ b = 27 ହୁଏ, ତେବେ (23 + 1) (27 + 1) = ?
Solution:

ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ a ଏବଂ b ପ୍ରତ୍ୟେକ। ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତି, ଗୁଣଫଳ ab, ସେତେବେଳେ a + b + 1 ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ।

Question 2.
ଯଦି ଆମେ (b + 1)କୁ ଗୋଟିଏ ପଦ ଭାବରେ ନେଇ (a + 1) (b + 1)କୁ ବିସ୍ତାର କରିବା, ତେବେ ଆମେ କ’ଣ ପାଇବା?
Solution:
(a + 1) (b + 1)
(b + 1)କୁ ଗୋଟିଏ ପଦ ନେଲେ,
ଆମେ ପାଇବା (b + 1) (a + 1) = (b + 1)a + (b + 1 )1 (ବଣ୍ଟନର ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= ba + a + b + 1
= ab + a + b + 1 [∵ ab = ba]

Question 3.
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଗୁଣନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 1 ବୃଦ୍ଧିପାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 1 ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ହୁଏ ? ଗୁଣଫଳରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ କି?
Solution:
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା a ଓ bର ଗୁଣଫଳ ab ନେବା।
ଯଦି a କୁ 1 ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ b କୁ 1 ହ୍ରାସ କରାଯାଏ,
ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ (a + 1) (b – 1) ହେବ।
ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କଲେ ଆମେ ପାଇବା
(a + 1) (b – 1) = (a + 1)b – (a + 1)1 = ab + b – (a + 1 ) = ab + [b – a – 1] (ବୃଦ୍ଧି)
ଉଦାହରଣ : ଯଦି a = 23 ଏବଂ b = 27 ହୁଏ, ତେବେ
(23 + 1)(27 – 1) = (23 + 1)27 – (23 + 1)1
= 23 × 27 + 27 – (23 + 1)
= 23 × 27 + [27 – 23 – 1] (ବୃଦ୍ଧି)

Question 4.
ଗୁଣଫଳ ସବୁବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ କି ? ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା 3ଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
Solution:
ଗୁଣଫଳ ସବୁବେଳେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ନାହିଁ। ଉଦାହରଣ–
(i) ମନେକର a = 5, b = 3, ଗୁଣଫଳ = 5 × 3 = 15
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (5 + 1) × (3 – 1) = 6 × 2 = 12
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

(ii) ମନେକର a = 10, b = 8, ଗୁଣଫଳ = 10 × 8 = 80
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ 1 ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ। ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (10 + 1) × (8 – 1) = 11 × 7 = 77
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

(iii) ମନେକର a = 2, b = 0, ଗୁଣଫଳ = 2 × 0 = 2
ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ l ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାକୁ । ହ୍ରାସ କରାଯିବ,
ଗୁଣଫଳ = (2 + 1) × (0 – 1) = 3 × -1 = -3
∴ ଗୁଣଫଳ ହ୍ରାସ ପାଇବ।

Question 5.
ଯେତେବେଳେ a ଓ b ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ହେବ, ସେତେବେଳେ କ’ଣ ହେବ ? ଉପରୋକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ a ଏବଂ b ପାଇଁ ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟ ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କର।
Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

Page No. 139

Question 1.
ଯଦି ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘m’ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିକୁ ‘n’ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ, ତେବେ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ କେତେ ପରିମାଣରେ ବଦଳିବ?
Solution:
ଯଦି a ଏବଂ b ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଂଖ୍ୟା ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟିକୁ ଗୁଣ୍ଡନ କରାଯାଏ, ତେବେ a + m ଏବଂ b + nର ଗୁଣଫଳ ମିଳିବ।
ଅର୍ଥାତ୍ (a + m)(b + n) = (a + m)b + (a + m)n = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ ବୃଦ୍ଧି ପରିମାଣ an + bm + mn
ଗୁଣଫଳ ହେଉଛି (a + m)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ସହିତ (b + n)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦର ଗୁଣଫଳର ଯୋଗଫଳ।

Page No. 140

Question 1.
ଅଭେଦ 1 ବ୍ୟବହାର କରି ଗୁଣଫଳ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର, ଯେତେବେଳେ
(i) ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 2 ହ୍ରାସ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 3 ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
(ii) ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା 3 ହ୍ରାସ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 4 ହ୍ରାସ ହୁଏ।
Solution:
(i) ଆମେ ଜାଣିଛେ, (a + m)(b + n) = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ m = -2 ଓ n = 3
∴ (a – 2)(b + 3) = ab – 2b + 3a – 6 = ab + (3a – 2b – 6) (ସୂତ୍ର (i) ଅନୁସାରେ)
∴ ଗୁଣଫଳ (3a – 2b – 6) ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା।

(ii) ଆମେ ଜାଣିଛେ, (a + m)(b + n) = ab + mb + an + mn
ଏଠାରେ m = -3 ଓ n = -4
∴ (a – 3)(b – 4) = ab – 3b – 4a + 12 = ab + (-3b – 4a + 12) (ସୂତ୍ର ଅନୁସାରେ)
∴ ଗୁଣଫଳ (-3b – 4a + 12) ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା।

Question 2.
ବିୟୋଗକୁ ଯୋଗରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କର।
Solution:
ଏହାକୁ ସାଧାରଣୀକରଣ କରି, ଆମେ (a + u)(b – v) ଗୁଣଫଳକୁ ନିମ୍ନଲିଖ୍ ଭାବରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରିବା।
(a + u)(b – v) = (a + u)b – (a + u)v
= ab + ub – (av + uv)
= ab + ub – av – uv
ଆମେ ପାଇବା ଯେ ଅଭେଦ 1 ରେ m = u ଏବଂ n = -v ନେବା ସହିତ ସମାନ ଅଟେ।
ଅଭେଦ 1 ପରି (a + u)(b – v)ର ଗୁଣଫଳ ହେଉଛି a + u (a ଏବଂ u)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ b – v (b) ଏବଂ (-v)ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ସହିତ ଗୁଣଫଳର ଯୋଗଫଳ।
ଲକ୍ଷ୍ୟକର ଯେ ଗୁଣଫଳରେ ଥ‌ିବା ପଦଗୁଡ଼ିକର ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣସଂଖ୍ୟା ଗୁଣନର ସାଧାରଣ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ।

Question 3.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a – u)(b + v)
(ii) (a – u)(b – v)
Solution:
(i) (a – u)(b + v) = ab – ub + av – uv
(ii) (a – u)(b – v) = ab – ub – av + uv
∴ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଗୋଟିଏ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରେ ଥିବା ଦୁଇଟି ପଦ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ।

Question 4.
ଉଦାହରଣ 1: ବିସ୍ତାର କର: \(\frac{3 a}{2}\left(a-b+\frac{1}{5}\right)\)
Solution:
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2}\left(\mathrm{a}-\mathrm{b}+\frac{1}{5}\right)=\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{a}\right)-\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{b}\right)+\left(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \frac{1}{5}\right)\)
ସରଳୀକୃତ କଲେ ଆମେ ପାଇବା:
\(\frac{3 a}{2} \times a=\frac{3}{2} \times(a \times a)=\frac{3}{2} a^2\)
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \mathrm{b}=\frac{3}{2} \times(\mathrm{a} \times \mathrm{b})=\frac{3}{2} \mathrm{ab}\)
\(\frac{3 \mathrm{a}}{2} \times \frac{1}{5}=\left(\frac{3}{2} \times \frac{1}{5}\right) \mathrm{a}=\frac{3}{10} \mathrm{a}\)
∴ \(\frac{3 a}{2}\left(a-b+\frac{1}{5}\right)=\frac{3}{2} a^2-\frac{3}{2} a b+\frac{3}{10} a\)

Page No. 141

Question 1.
ଉଦାହରଣ: \(\frac{3}{2} a^2\) ଏବଂ \(\frac {3}{10}\)a କୁ ଯୋଗକରି ଗୋଟିଏ ପଦ କରାଯାଇପାରିବ କି?
Solution:
ଏହି ପରିପ୍ରକାଶରେ ଏକାଧିକ ସଦୃଶ ପଦ ନଥିବାରୁ ଏହାର ଅଧିକ ସରଳୀକରଣ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

Question 2.
ସମାନ ଅକ୍ଷର—ସଂକେତ (ଚଳରାଶି) ଥୁବା ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ସଦୃଶପଦ କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ 2: (a + b)(a + b)କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
(a + b)(a + b) = (a + b)a + (a + b)b
= a × a + b × a + a × b + b × b
= a² + ba + ab + b²
ଯେହେତୁ ba = ab ଏବଂ ଆମ ପାଖରେ ଦୁଇଟି ସଦୃଶ ପଦ ab ଓ ba ଅଛି, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ,
ba + ab = ab + ab = 2ab
ତେଣୁ ଆମେ ପାଇବା (a + b)(a + b) = a² + 2ab + b²

Question 3.
ଉଦାହରଣ 3: (a + b)(a² + 2ab + b²)କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
(a + b)(a² + 2ab + b²) = (a + b)a² + (a + b)2ab + (a + b)b²
= (a × a²) + ba² + (a × 2ab) + (b × 2ab) + ab² + (b × b²)
= a3 + a2b + 2a2b + 2ab2 + ab2 + b3
= a³ + 3a²b + 3ab² + b³
∴ (a + b)(a² + 2ab + b²) = a³ + a²b + 2a²b + 2ab² + ab² + b³
[∵ a × 2ab = 2 × a × a × b = 2a²b, b × 2ab = 2 × a × b × b = 2ab², b × b² = b³]

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 142)

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଥ‌ିବା ଗୁଣନ ଗ୍ରୀଡ଼କୁ ଦେଖ। ଗ୍ରୀଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟା, ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଅଟେ। ଯଦି ଏକ 3 × 3 ବର୍ଗାକାର କୋଠରି ମଧ୍ୟଭାଗ ସଂଖ୍ୟାକୁ ‘pq’ ପରିପ୍ରକାଶଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଏ, ତେବେ ଗ୍ରୀଡ଼ର ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ।

Solution:

3 × 3 ବର୍ଗାକାର କୋଠରୀର ମଧ୍ୟଭାଗ ସଂଖ୍ୟା = pq
∴ ଏହାର ସ୍ତମ୍ଭ ସଂଖ୍ୟା = q ଓ ଧାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା = p
∴ ଧାଡ଼ିସଂଖ୍ୟା ଉପର p = p – 1
ସ୍ତମ୍ଭର ବାମ ସଂଖ୍ୟା = q = q – 1
∴ 3 × 3 ଗ୍ରୀଡ଼ର ପରିପ୍ରକାଶ।
ଉପର ମଝି = (p – 1)q
ମଝିର ବାମ = p(q – 1)
ତଳର ବାମ = (p + 1) (q – 1)
ତଳର ଡାହାଣ = (p + 1) (q + 1)
ଧାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟା ତଳ p = p + 1
ସ୍ତମ୍ଭର ଡାହାଣ ସଂଖ୍ୟା = q = q + 1
ବାମ ଉପର = (p – 1) (q – 1)
ଉପର ଡାହାଣ = (p – 1) (q + 1)
ମଝିର ଡାହାଣ = p(q + 1)
ତଳର ମଝି = (p + 1)q

Question 2.
ନିମ୍ନ ଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କର:
(i) (3 + u)(v – 3)
(ii) \(\frac {2}{3}\)(15 + 6a)
(iii) (10a + b)(10c + d)
(iv) (3 – x)(x – 6)
(v) (-5a + b)(c + d)
(vi) (5 + z)(y + 9)
Solution:
(i) (3 + u)(v – 3) = 3(v – 3) + u(v – 3)
= 3v – 9 + uv – 3u
= 3v – 3u + uv – 9

(ii) \(\frac {2}{3}\)(15+ 6a) = \(\frac {2}{3}\) × 15 + \(\frac {2}{3}\) × 6a = 10 + 4a

(iii) (10a + b)(10c + d) = 10a × 10c + 10a × d + b × 10c + b × d = 100ac + 10ad + 10bc + bd

(iv) (3 – x)(x – 6) = 3(x – 6) – x(x – 6)
= 3x – 18 – x² + 6x
= -x² + 9x – 18

(v) (-5a + b)(c + d) = -5a(c + d) + b(c + d) = -5ac – 5ad + bc + bd

(vi) (5 + z)(y + 9) = 5(y + 9) + z(y + 9) = 5y + 45 + yz + 9z

Question 3.
ଏପରି 3ଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଗୋଟିଏକୁ ‘2’ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟିକୁ ‘4’ ହ୍ରାସ କରାଯାଏ ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ।
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି a ଓ b
ପ୍ରଶ୍ନ ଅନୁସାରେ ab = (a + 2)(b – 4)
⇒ ab = ab – 4a + 2b – 8
⇒ ab – ab + 4a + 8 = 2b
⇒ 4a + 8 = 2b (2 ଦ୍ଵାରା ଭାଗ କଲେ)
∴ 2a + 4 = b
⇒ b = 2a + 4
ଯଦି a = 1, b = 2 × 1 + 4 = 6
⇒ ab = 1 × 6 = 6
ଏବଂ (a + 2)(b – 4) = (1 + 2)(6 – 4) = 3 × 2 = 6
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
ଯଦି a = 2, b = 2 × 2 + 4 = 8
⇒ ab = 2 × 8 = 16
(a + 2)(b – 4) = (2 + 2)(8 – 4) = 4 × 4 = 16
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
ଯଦି a = 3, b = 2 × 3 + 4 = 10
⇒ ab = 3 × 10 = 30
(a + 2)(b – 4) = (2 + 3)(10 – 4) = 5 × 6 = 30
∴ ab = (a + 2)(b – 4)
∴ ତିନୋଟି ଉଦାହରଣ = (ab) = (1, 6), (2, 8), (3, 10)

Question 4.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a + ab – 3b²)(4 + b)
(ii) (4y + 7)(y + 11z – 3)
Solution:
(i) (a + ab – 3b²)(4 + b) = (4 + b)(a + ab – 3b²)
= 4(a + ab – 3b²) + b(a + ab – 3b²)
= 4a + 4ab – 12b² + ab + ab² – 3b³
= 4a + 5ab – 12b² + ab² – 3b³

(ii) (4y + 7)(y + 11z – 3) = 4y(y + 11z – 3) + 7(y + 11z – 3)
= 4y² + 44yz – 12y + 7y + 77z – 21
= 4y² + 44yz – 5y + 77z – 21

Question 5.
ବିସ୍ତାର କର:
(i) (a – b)(a + b)
(ii) (a – b)(a² + ab + b²)
(iii) (a – b)(a³ + a²b + ab²b³)
ତୁମେ କୌଣସି ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ କି? ତୁମେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ସଂରଚନାରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭେଦଟି କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ ଏହାକୁ ବିସ୍ତାର କରି ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବ କି?
Solution:
(i) (a – b)(a + b) = a(a + b) – b(a + b)
= a² + ab – ab – b²
= a² – b²

(ii) (a – b)(a² + ab + b²) = a(a² + ab + b²) – b(a² + ab + b²)
= a³ + a²b + ab² – a²b – ab² – b³
= a³ – b³

(iii) (a – b)(a³ + a²b + ab²b³ = a(a³ + a²b + ab² + b³) – b(a³ + a²b + ab² + b³)
= a⁴ + a³b + a²b² + ab³ – a³b – a²b² – ab³ – b⁴
= a⁴ – b⁴
ଆମେ ସଂରଚନାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲୁ ଯେ, (a – b)(aⁿ + a^n-1b + ……… + bⁿ) = aⁿ⁺¹ – bⁿ⁺¹
ସଂରଚନାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅଭେଦ ହେବ = (a – b)(a⁴ + a³b + a²b² + ab³ + b⁴) = a⁵ – b⁵

Page No. 143

Question 1.
11 ସହିତ ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟାର ଗୁଣଫଳ ଗୋଟିଏ ସୋପାନରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖତ ଗୁଣନଗୁଡ଼ିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କର।
(a) 3874 × 11
(b) 5678 × 11
Solution:
(a) 3874 × 11 = 3874(10 + 1)
= 38740 + 3874
= 42614

(b) 5678 × 11 = 5678(10 + 1)
= 56780 + 5678
= 62458

Page No. 144

Question 1.
ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା (ଯେକୌଣସି ଅଙ୍କବିଶିଷ୍ଟ)କୁ 11ରେ ଗୁଣିବା ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଲେଖ।
ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର:
(i) 94 × 11
(ii) 495 × 11
(iii) 3279 × 11
(iv) 4791256 × 11
Solution:
ମନେକର ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା = a, ତେଣୁ a × 11 = a × 10 + a
(i) 94 × 11 = 94 × (10 + 1)
= 94 × 10 + 94
= 940 + 94
= 1034

(ii) 495 × 11 = 495 × (10 + 1)
= 495 × 10 + 495
= 4950 + 495
= 5445

(iii) 3279 × 11 = 3279 × (10 + 1)
= 3279 × 10 + 3279
= 32790 + 3279
= 36069

(iv) 4791256 × 11 = 4791256 × (10 + 1)
= 47912560 + 42791256
= 52703816

Question 2.
‘3874’ କୁ 101 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କର।
Solution:
ଆସ ଏକ ଚାରିଅଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ‘dcda’ ନେବା।
ଆମେ ଜାଣୁ dcba × 101 = dcba × (100 + 1) = dcba × 100 + dcba

3874 × 101 = dcba × 101 = dcba × 100 + dcba

∴ 3874 × 101 = 391274

Question 3.
101 ଦ୍ଵାରା ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗୁଣନ କରିବା ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ିରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ନିୟମ କ’ଣ ହୋଇପାରେ? ଏହି ନିୟମ 1001, 10001, …… ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା ଗୁଣନ ପାଇଁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ 101 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରିବାର ସାଧାରଣ ନିୟମ-
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 101 = a × 10¹⁺¹ + a
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 1001 = a × 10²⁺¹ + a
ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା, ତେବେ a × 10001 = a × 10³⁺¹ + a
ସାଧାରଣ ନିୟମ: ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ତେବେ ଗୁଣଫଳ = a × 10^k+1 + a, ଯେଉଁଠାରେ k = ଦୁଇଟି 1 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 0 ସଂଖ୍ୟା

Question 4.
ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) 89 × 101
(ii) 949 × 101
(iii) 265931 × 1001
(iv) 1111 × 1001
(v) 9734 × 99
(vi) 23478 × 999
Solution:
ସାଧାରଣ ନିୟମ: ଯଦି a ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା ତେବେ ଗୁଣଫଳ = a × 10^k+1 + a,
ଯେଉଁଠାରେ k = ଦୁଇଟି 1 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 0 ସଂଖ୍ୟା।
(i) 89 × 101 = 89 × 10¹⁺¹ + 89
= 89 × 10² + 89
= 89 × 100 + 89
= 8900 + 89
= 8989

(ii) 949 × 101 = 949 × 10¹⁺¹ + 949
= 949 × 10² + 949
= 949 × 100 + 949
= 94900 + 949
= 95849

(iii) 265931 × 1001 = 265931 × 10²⁺¹ + 265931
= 265931 × 10³ + 265931
= 265931 × 1000 + 265931
= 265931000 + 265931
= 266196931

(iv) 1111 × 1001 = 1111 × 10²⁺¹ + 1111
= 1111 × 10³ + 1111
= 1111 × 1000 + 1111
= 1111000 + 1111
= 1112111

(v) 9734 × 99 = 9734 × (101 – 2)
= 9734 × 101 – 9734 × 2
= 9734 × 10² + 9734 – 19468
= 9734 × 100 + 9734 – 19468
= 973400 + 9734 – 19468
= 983134 – 19468
= 963666

(vi) 23478 × 999 = 23478 × (1001 – 2)
= 23748 × 1001 – 23748 × 2
= 23748 × 10³ + 23748 – 47496
= 23748 × 1000 + 23748 – 47496
= 23748000 + 23748 – 47496
= 23771748 – 19468
= 23752280

6.2 ବଣ୍ଟନ ନିୟମର ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତି (Special Cases of the Distributive Property)

Page No. 145

Question 1.
ଯଦି ଆମେ 652କୁ (30 + 35)² କିମ୍ବା (52 + 13)² ଭାବରେ ଲେଖୁବା, ତେବେ କ’ଣ ହେବ? ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଙ୍କନ କର ଏବଂ ପାଉଥ‌ିବା କ୍ଷେତ୍ରଫଳଟିକୁ ପରୀକ୍ଷା କର।
Solution:
‍(30 + 35)² = (30 + 35)(30 + 35)
= 30 × 30 + 30 × 35 + 35 × 30 + 35 × 35
= 30² + 2 × 30 × 35 + 35²
= 900 + 2100 + 1225
= 4225 ବର୍ଗ ଏକକ।

(52 + 13)² = (52 + 15)(52 + 13)
= 52 × 52 + 52 × 13 + 15 × 52 + 15 × 13
= 52² + 2 × 52 × 13 + 13²
= 2704 + 1352 + 169
= 4225 ବର୍ଗ ଏକକ।

Question 2.
ଯଦି a ଓ b ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ହୁଏ, ତେବେ (a + b)² ସର୍ବଦା a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ହେବ କି? ଯଦି ନୁହେଁ, ତେବେ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହା ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ?
Solution:
ନା, (a + b)² ସବୁବେଳେ a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ନୁହେଁ।
ମନେକର a = 3, b = -5
(a + b)² = (3 + (-5))² = (3 – 5)² = (-2)² = 4
a² + b² = (3)² + (5)² = 9 + 25 = 34
ଏଠାରେ (a + b)² = 4 < 34 = a² + b² ମନେକର (a + b)² > a² + b²
⇒ a² + 2ab + b² > a² + b²
⇒ 2ab > 0
⇒ ab > 0
a ଓ b ନିଶ୍ଚିତ ରୂପେ ଉଭୟ ଧନାତ୍ମକ କିମ୍ବା ରଣାତ୍ମକ ହେବ।
∴ (a + b)² ସର୍ବଦା a² + b² ଠାରୁ ବଡ଼ ହେବ ଯେତେବେଳେ a ଓ b ଉଭୟ ଧନାତ୍ମକ କିମ୍ବା ଋଣାତ୍ମକ ହେବେ।

Question 3.
[(a + b)² = a² + 2ab + b²] ବ୍ୟବହାର କରି 104² ଓ 37²ର ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ସୂଚନା : 104 ଓ 37କୁ ସେହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗଫଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ତରଫଳରେ ପ୍ରକାଶ କର ଯାହାର ବର୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ସହଜ ଅଟେ।)
Solution:
(a + b)² = a² + 2ab + b²
104² = (100 + 4)²
= 100² + 2 × 100 × 4 + 4²
= 1000 + 800 + 16
= 10816
37² = (30 + 7)²
= 30² + 2 × 30 × 7 + 7²
= 900 + 420 + 49
= 1369

Page No. 146

Question 1.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ଲେଖୁବା ପାଇଁ ଅଭେଦ 1Aକୁ ବ୍ୟବହାର କର।
(i) (m + 3)²
(ii) (6 + p)²
Solution:
ଅଭେଦ 1A = (a + b)² = a² + 2ab + b²
(i) (m + 3)² = m² + 2 × m × 3 + 3² = m² + 6m + 9
(ii) 6 + p)² = 6² + 2 × 6 × p + p² = 36 + 12p + p²

Question 2.
ବିସ୍ତାର କର: (6x + 5)²
Solution:
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି:
(6x + 5)² = (6x + 5) × (6x + 5)
= (6x × 6x) + (5 × 6x) + (6x × 5) + 5 × 5
= (6x)² + 2 × (6x × 5) + 5²
= 36x² + 60x + 25
ଅଭେଦ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି:
(6x + 5)² = (6x)² + 5² + 2 × (6x × 5) = 36x² + 60x + 25

Question 3.
ଅଭେଦ ଓ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଉଭୟ ପ୍ରୟୋଗ କରି (3j + 2k)² କୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ଅଭେଦ ନିୟମ ଅନୁସାରେ:
(3j + 2k)² = (3j)² + 2 × 3j × 2k + (2k)² = 9j² + 12jk + 4k²
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ:
(3j + 2k)² = (3j + 2k) (3j + 2k)
= 3j(3j + 2k) + 2k(3j + 2k)
= (3j × 3j) + (3j × 2k) + (2k × 3j) + (2k × 2k)
= (3j)² + 2(2k × 3j) + (2k)²
= 9j² + 12jk + 4k²

Question 4.
ଜ୍ୟାମିତି ମାଧ୍ୟମରେ 60 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ବୁଝିବା।
Solution:
55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = (60 – 5)² = 55²
60 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳରୁ 60 ଏକକ ଏବଂ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଅପସାରଣ କରି ଆମେ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପାଇବା।
ଅର୍ଥାତ୍ 60² – (60 × 5) – (5 × 60)

ଏହା କରିବାଦ୍ୱାରା ଆମେ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ଦୁଇଥର ଅପସାରଣ କରୁଛୁ।
ଆମେ ପୂର୍ବ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ 5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳକୁ ପୁନର୍ବାର ଯୋଗ କରିବାଦ୍ଵାରା
5 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଥରେ ମାତ୍ର ବିୟୋଗ ହୁଏ।
ତେଣୁ, (60 – 5)² = 60² – (60 × 5) – (5 × 60) + 5²
3600 – 300 – 300 + 25
= 3025
∴ 55 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 3025 ବର୍ଗଏକକ ଅଟେ।

Page No. 147

Question 1.
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କରି (a – b)² କୁ ବିସ୍ତାର କଲେ କ’ଣ ହେବ?
Solution:
(a – b)² = (a – b) × (a – b)
= (a)² – ba – ab + (b)²
= a² – 2ab + b²

Question 2.
ଆମେ (a + b)²ର ବିସ୍ତାରକୁ ମଧ୍ୟ (a – b)²ର ବିସ୍ତାର ପାଇଁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା?
Solution:
(a – b)² = (a + (-b))²
= a² + (-b)² + 2 × a(-b)
= a² + b² – 2ab

Question 3.
ଅଭେଦ 1B: (a – b)² = a² + b² – 2ab
ଜ୍ୟାମିତି ପ୍ରୟୋଗ କରି (55)²କୁ ଆମେ ଯେପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥଲୁ, ସେହିପରି (a – b)²ର ସାଧାରଣ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:

ମନେକର ABCDକୁ ଏକ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରଭାବେ ନେବା, ଯାହାର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ a ଏବଂ ଏହି ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ଏକ କୋଣରେ ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା, ଯାହାର ବାହୁ b ହେବ।
ବର୍ତ୍ତମାନ (a – b) ବାହୁଥୁବା କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ABCD କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – ROQC ଓ APOS କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – PBQO କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
= a² – 2b(a – b) – b²
= a² – 2ab + 2b² – b²
∴ (a – b)² = a² – 2ab + b²

Question 4.
ଅଭେଦ 1B ବ୍ୟବହାର କରି (i) 99² (ii) 58²ର ମୂଲ୍ୟ ନିରୂପଣ କର।
Solution:
ଅଭେଦ 1B: (a – b)² = a² – 2ab + b²
(i) 99² = (100 – 1)²
= 100² – 2 × 100 × 1 + 1²
= 10000 – 200 + 1
= 10001 – 200
= 9801

(ii) 58² = (60 – 2)²
= 60² – 2 × 60 × 2 + 2²
= 3600 – 240 + 4
= 3604 – 240
= 3364

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ଅଭେଦ 1B ଏବଂ ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିସ୍ତାର କର।
(i) (b – 6)²
(ii) (-2a + 3)²
(iii) \(\left(7 y-\frac{3}{4 z}\right)^2\)
Solution:
(i) (b – 6)²
ଅଭେଦ ନିୟମ; (b – 6)² = b² – 2 × b × 6 + 6² = b² – 12b + 36
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ :(b – 6)² = (b – 6)(b – 6)
= (b – 6)b + (b – 6)(-6)
= b² – 6b – 6b + 36
= b² – 12b + 36

(ii) (-2a + 3)² = (3 – 2a)²
ଅଭେଦ ନିୟମ: (3 – 2a)² = 3² – 2 × 3 × 2a + (2a)² = 9 – 12a + 4a²
ବଣ୍ଟନ ନିୟମ: (3 – 2a)² = (3 – 2a)(3 – 2a)
= (3 – 2a)³ + (3 – 2a)(-2a)
= 9 – 6a – 6a + 4a²
= 9 – 12a + 4a²

Page No. 148

Question 1.
ଏକ ଯୋଡ଼ା ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ନିଅ। ସେମାନଙ୍କର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ଏହି ଯୋଗଫଳର ଦୁଇଗୁଣକୁ ଦୁଇଟି ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ ଭାବରେ ଲେଖିପାରିବା କି?
Solution:
ମନେକର ଦୁଇଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା 6 ଓ 7
∴ 6² + 7² = 36 + 49 = 85
ହଁ, ଏହି ଯୋଗଫଳର ଦୁଇଗୁଣକୁ ଦୁଇଟି ପୂର୍ଷବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ ଭାବେ ଲେଖୁପାରିବା।
ଆମେ ଜାଣିଛେ, 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
2(7² + 6²) = (7 + 6)² + (7 – 6)² = 13² + 1²

Page No. 148

Question 1.
ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 98 × 102 ଏବଂ 45 × 55 ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
ଅଭେଦ 1C: (a + b)(a – b) = a² – b²
98 × 102 = (100 – 2) × (100 + 2)
= 100² – 2²
= 10000 – 4
= 9996
45 × 55 = (50 – 5) × (50 + 5)
= 50² – 5²
= 2500 – 25
= 2475

Question 2.
ଜ୍ୟାମିତି ପ୍ରୟୋଗ କରି ପ୍ରମାଣ କର ଯେ: (a + b) × (a – b) = a² – b²
Solution:

ABCD ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = a ଏବଂ
ତା’ଭିତରେ ଥିବା ଛୋଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର ବାହୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = b
ABCD ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = a²
PQRB ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = b²
ବଳକା କ୍ଷେତ୍ର (APQRCD) = a² – b²
⇒ APSD ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ + QRCS ଆୟତକ୍ଷେତ୍ରର
କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = a² – b²
⇒ AP × AD + QR × RC = a² – b²
⇒ (a – b)a + b × (a – b) = a² – b²
⇒ (a – b)(a + b) = a² – b²

Page No. 149

Question 1.
ମନେକର a = 31 ଏବଂ b = 1 ନେଇ 31² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ଶ୍ରୀଧରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରି)
Solution:
31² = (31 + 1)(31 – 1) + 1²
= 32 × 30 + 1
= 961

Question 2.
ମନେକର a = 197 ଏବଂ b = 3 ନେଇ 197² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। (ଶ୍ରୀଧରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କରି)
Solution:
197² = (197 + 3)(197 – 3) + 3²
= 200 × 194 + 9
= 38809

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 149)

Question 1.
କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର? (a – b)² କିମ୍ବା (b – a)²? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
Solution:
ଏଠାରେ (a – b)² = a² + b² – 2ab …………(1)
ଓ (b – a)² = b² + a² – 2ba
b² + a² = a² + b² ଓ ba = ab
(b – a)² = a² + b² – 2ab ………….(2)
ସମୀକରଣ (1) ଓ (2) ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ଆମେ ପାଇବା
(a – b)² = (b – a)²

Question 2.
100 କୁ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାର ଅନ୍ତରଫଳ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କର।
Solution:
a² – b² = 100
(a + b)(a – b) = 100
[100 = 1 × 100, 2 × 50, 4 × 25, 5 × 20, 10 × 10]
ମନେକର ଆମେ ନେବା 50 × 2 = 100
ତେଣୁ (a + b)(a – b) = 50 × 2
a + b = 50 ………..(1)
a – b = 2 ………(2)
ସମୀକରଣ (1) ଓ (2) କୁ ଯୋଗକଲେ ଆମେ ପାଇବା
2a = 52
⇒ a = 26
ସମୀକରଣ (1) ରେ a = 26 ବସାଇଲେ,
26 + b = 50
⇒ b = 50 – 26 = 24
ପରୀକ୍ଷା କଲେ ଆମେ ଜାଣିବା
26² – 24² = 676 – 576 = 100
∴ 26² – 24² = 100 (ପ୍ରମାଣିତ)

Question 3.
ତୁମେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଖୁବା ଅଭେଦଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରି 406², 72², 145², 1097² ଏବଂ 124² ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:
406² = (400 + 6)²
= 400² + 2 × 400 × 6 + 6²
= 160000 + 4800 + 36
= 164836

72² = (50 + 22)²
= 50² + 2 × 50 × 22 + 22²
= 2500 + 2200 + 484
= 5184

145² = (150 – 5)²
= 150² – 2 × 150 × 5 + 5²
= 22500 + 1500 + 25
= 21025

1097² = (1100 – 3)²
= 1100² – 2 × 1100 × 3 + 3²
= 1210000 – 6600 + 9
= 1203409

124² = (100 + 24)²
= 100² + 2 × 100 × 24 + 24²
= 10000 + 4800 + 576
= 15376

Question 4.
ସଂରଚନା 1 ଓ 2 କେବଳ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି? ସେଗୁଡ଼ିକ ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି? ଭଗ୍ନାଂଶ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇପାରେ? ତୁମ ଉତ୍ତରର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।
Solution:
ସଂରଚନା-1: 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
ନମୁନା -୧: ମନେକର a = 4, b = 2
2(a² + b²) = 2(4² + 2²)
= 2 × (16 + 4)
= 2 × 20
= 40
(a + b)² + (a – b)² = (4 + 2)² + (4 – 2)²
= 6² + 2²
= 36 + 4
= 40
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୨: ମନେକର a = -4, b = -2
2(a² + b²) = 2((-4)² + (-2)²)
= 2 × (16 + 4)
= 2 × 20
= 40
(a + b)² + (a – b)² = ((-4) + (-2))² + ((-4 – (-2))²
= (-4 – 2)² + (-4 + 2)²
= (-6)² + (-2)²
= 36 + 4
= 40
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଋଣାତ୍ମକ ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୩: ମନେକର a = \(\frac {1}{2}\), b = \(\frac {1}{3}\)
2(a² + b²) = \(2\left[\left(\frac{1}{2}\right)^2+\left(\frac{1}{3}\right)^2\right]=2\left[\frac{1}{4}+\frac{1}{9}\right]=2 \times \frac{13}{36}=\frac{13}{18}\)
(a + b)² + (a – b)² = \(\left(\frac{1}{2}+\frac{1}{3}\right)^2+\left(\frac{1}{2}-\frac{1}{3}\right)^2=\left(\frac{5}{6}\right)^2+\left(\frac{1}{6}\right)^2=\frac{25}{36}+\frac{1}{36}=\frac{26}{36}=\frac{13}{18}\)
∴ 2(a² + b²) = (a + b)² + (a – b)²
∴ ସଂରଚନା 1 ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ସଂରଚନା-2: a² – b² = (a + b)(a – b)
ନମୁନା–୧: ମନେକର a = 5, b = 3
a² – b² = 5² – 3²
= 25 – 9
= 16
(a + b)(a – b) = (5 + 3)(5 – 3)
= 8 × 2
= 16
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୨: ମନେକର a = -5, b = -3
a² – b² = (-5)² – (-3)²
= 25 – 9
= 16
(a + b)(a – b) = [(-5) + (-3)][(-5) – (-3)]
= (-5 – 3)(-5 + 3)
=(-8) × (-2)
= 16
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଋଣାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

ନମୁନା-୩: ମନେକର a = \(\frac {1}{2}\), b = \(\frac {1}{3}\)
a² – b² = \(\left(\frac{1}{2}\right)^2-\left(\frac{1}{3}\right)^2=\frac{1}{4}-\frac{1}{9}=\frac{9-4}{36}=\frac{5}{36}\)
(a + b)(a – b) = \(\left(\frac{1}{2}+\frac{1}{3}\right)\left(\frac{1}{2}-\frac{1}{3}\right)=\left(\frac{3+2}{6}\right)\left(\frac{3-2}{6}\right)=\frac{5}{6} \times \frac{1}{6}=\frac{5}{36}\)
∴ a² – b² = (a + b)(a – b)
∴ ସଂରଚନା 2 ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।

6.3 ଭୁଲ୍ ଚିହ୍ନଟ କର, ସଂଶୋଧନ କର (Mind the Mistake, Mend the Mistake)

Page No. 150

Question 1.
ଆମେ ନିମ୍ନରେ କେତେକ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶର ସରଳତମ ରୂପକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛୁ।
(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ସରଳୀକରଣକୁ ଯାଞ୍ଚ କର ଏବଂ ଭୁଲ ଥିଲେ ଚିହ୍ନଟ କର।
(ii) ଯଦି କୌରସି ଭୁଲ ଥାଏ, ତେବେ କ’ଣ ଭୁଲ ହୋଇଛି ବୁଝାଅ।
(iii) ତା’ପରେ ଠିକ୍ ପରିପ୍ରକାଶଟି ଲେଖ।

Solution:
1. ଗୁଣନ ଭଲ ଭାବରେ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଯୋଡ଼ାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: -3p(-5p + 2q) = -3p × (-5p) – 1
= -3p × 2q
= 15p² – 6pq

2. ପଦଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗ ଏବଂ ଗୁଣନ ଭୁଲ ଅଛି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: 2(x – 1) + 3(x + 4) = 2x – 2 + 3x + 12 = 5x + 10

3. y + 2(y + 2) ରେ ବନ୍ଧନୀଟି ଲେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (y + 2)(y + 2) = (y + 2)² = y² + 4y + 4

4. 5m + 6n ର ବର୍ଗଟି ଭୁଲ୍ ଅଛି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (5m + 6m)² = (5m)² + 2 × 5m × 6n + (6n)² = 25m² + 60mn + 36n²

5. କିଛି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

6. ଗୁଣନଟି ଠିକ୍ ରୂପେ ହୋଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର : 3a(2b × 3c) = 3a × 6bc = 18abc

7. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

8. ଏଗୁଡ଼ିକ ସଦୃଶ ପଦ ନୁହଁନ୍ତି। ତେଣୁ ଯୋଗଫଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।
ତେଣୁ 5w² + 6w ଯୋଗଫଳର ଫଳାଫଳ ହେବ।

9. 6a²b ଓ 6ab² ଯୋଗ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। କାରଣ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସଦୃଶ ପଦ ନୁହନ୍ତି।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: 2a³ + 3a³ + 6a²b + 6ab² = 5a³ + 6a²b + 6ab²

10. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ।

11. (a + 2) (b + 4) ଠିକ୍ ରୂପେ ଲେଖାଯାଇନାହିଁ।
ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (a + 2) (b + 4) = (a + 2)b + (a + 2)4 = ab + 2b + 4a + 8

12. କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ ।

6.4 ପଥ ଅନେକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏକ (This way or that way, All ways lead to the bay)

Page No. 152-153

Question 1.
ସୋପାନ 15ରେ ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖ।
Solution:
ସୋପାନ kରେ ଥିବା ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା = k² + 2k
∴ ସୋପାନ 15ରେ ଥ‌ିବା ବୃତ୍ତର ସଂଖ୍ୟା = 15² + 2 × 15
= 225 + 30
= 255

Question 2.
ନିମ୍ନ ଚିତ୍ରରେ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍‌ରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ସଂରଚନାକୁ ବିଚାର କର।

(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ରରେ କେତୋଟି ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ଅଛି?
(ii) ଏହି କ୍ରମରେ ଚତୁର୍ଥ ସୋପାନରେ କେତୋଟି ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଅଛି? ଦଶମ ସୋପାନ ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇପାରେ?
(iii) n ତମ ସୋପାନରେ ଥିବା ଟାଇଲ ସଂଖ୍ୟା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ। ତୁମେ ଅନୁସରଣ କରିଥିବା ପଦ୍ଧତିକୁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆଲୋଚନା କର। ଉତ୍ତର ପାଇବା ପାଇଁ ତୁମେ ଏକାଧ୍ଵକ ପଦ୍ଧତି ଖୋଜିପାରିଲ କି?
Solution:
(i) ଚିତ୍ର–1: ଏଥୁରେ 3 × 3 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 1 × 1 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 3² – 1² = 9 – 1 = 8
ଚିତ୍ର–2: ଏଥୁରେ 4 × 4 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 2 × 2 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 4² – 2² = 16 – 4 = 12
ଚିତ୍ର-3: ଏଥୁରେ 5 × 5 ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ଓ ମଝିରେ 3 × 3 ଆକୃତିର ଫାଙ୍କା ଅଛି।
ସମୁଦାୟ ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 5² – 3² = 25 – 9 = 16

(ii) ଚତୁର୍ଥ ସୋପାନରେ ଥିବା ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 6² – 4² = 36 – 16 = 20
ଦଶମ ସୋପାନରେ ଥ‌ିବା ବର୍ଗାକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = 12² – 10² = 144 – 100 = 44

(iii) ପ୍ରଣାଳୀ 1: n ତମ ସୋପାନରେ, ବର୍ଗୀକୃତି ଟାଇଲ୍ ସଂଖ୍ୟା = (n + 2)² – n²
= n² + 4n + 4 – n² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 4n + 4
∴ n ତମ ସୋପାପନର ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶ 4n + 4

Page No. 153

Question 1.
ଉଭୟ ପରିପ୍ରକାଶକୁ ବିସ୍ତାର କରି ପରୀକ୍ଷା କର ଯେ, (m + n)² – 4mn = (n – m)²
Solution:
ବାମପାର୍ଶ୍ଵ: (m + n)² – 4mn
= m² + 2mn + n² – 4mn [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= m² – 2mn + n²
ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ: (n – m)² = n² – 2nm + m²
[∵ (a – b)² = a² – 2ab + b²]
∴ ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ = ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ।
∴ (m + n)² – 4mn = (n – m)²

Page No. 154

Question 1.
ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ବିସ୍ତାର କରି ସମସ୍ତ ତିନୋଟି ପରିପ୍ରକାଶ ସମାନ କି ନାହିଁ ପରୀକ୍ଷା କର। ଯଦି x = 8 ଏବଂ y = 3 ହୁଏ, ତେବେ ଛାୟାଙ୍କିତ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
Solution:

ଦତ୍ତ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ = x² – xy, x(x + 2y) – 3xy ଓ x(x – y)
ବର୍ତ୍ତମାନ x(x + 2y) – 3xy = x × x + x × 2y – 3xy [ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ପ୍ରୟୋଗ]
= x² + 2xy – 3xy
= x² – xy
x(x – y) = x × x – x × y = x² – xy
ତିନୋଟି ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକ ସମାନ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଛାୟାଙ୍କିତ ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = x² – xy
= (8)² – 8 × 3 [∵ x = 8, y = 3]
= 64 – 24
= 40 ବର୍ଗ ଏକକ

Question 2.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ତୀର୍ଯ୍ୟକ ଚିହ୍ନ ଥୁବା ଅଂଶର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ। ଉତ୍ତର ପାଇବା ପାଇଁ ଏକାଧ୍ଵକ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କର ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର। ବର୍ତ୍ତମାନ p = 6, r = 3.5 ଏବଂ s = 9 ନେଇ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।

Solution:
ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କର।

ନିଜେ କରି ଦେଖ: (Page No. 154-156)

Question 1.
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଭେଦ ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନଗୁଣଫଳଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) (a + b)² ପାଇଁ ଅଭେଦ 1A ବ୍ୟବହାର କରି (46)²
(ii) (a + b)(a – b) ପାଇଁ ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 397 × 403
(iii) (a – b)² ପାଇଁ ଅଭେଦ 1B ବ୍ୟବହାର କରି (91)²
(iv) (a + b)(a – b) ପାଇଁ ଅଭେଦ 1C ବ୍ୟବହାର କରି 43 × 45
Solution:
(i) (46)² = (40 + 6)²
= (40)² + 2 × 40 × 6 + (6)² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 1600 + 480 + 36
= 2116

(ii) 397 × 403 = (400 – 3)(400 + 3)
= (400)² – (3)² [∵ (a – b)(a + b) = a² – b²]
= 160000 – 9
= 159991

(iii) 91² = (100 – 9)²
= (100)² – 2 × 100 × 9 + (9)² [∵ (a – b)² = a² – 2ab + b²]
= 10000 – 1800 + 81
= 10081 – 1800
= 8281

(iv) 43 × 45 = (44 – 1)(44 + 1)
= (44)² – (1)² [∵ (a – b)(a + b) = a² – b²]
= (40 + 4)² – 1
= (40)² + 2 × 40 × 4 + (4)² – 1
= 1600 + 320 + 16 – 1
= 1936 – 1
= 1935

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖୁତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ଅଭେଦ କିମ୍ବା ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ବ୍ୟବହାର କର।
(i) (p – 1)(p + 11)
(ii) (3a – 9b)(3a + 9b)
(iii) -(2y + 5)(3y + 4)
(iv) (6x + 5y)²
(v) \(\left(2 x-\frac{1}{2}\right)^2\)
(vi) (7p) × (3r) × (p + 2)
Solution:
(i) (p – 1)(p + 11)
= p(p + 11) – 1(p + 11) (ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= p² + 11p – p – 11
= p² + 10p – 11

(ii) (3a – 9b)(3a + 9b)
= (3a)² – (9b)² [∵ (a + b)(a – b) = a² – b²]
= 9a² – 81b²

(iii) -(2y + 5)(3y + 4)
= (-2y – 5)(3y + 4)
= -2y(3y + 4) – 5(3y + 4) (ବଣ୍ଟନ ନିୟମ ଅନୁସାରେ)
= -6y² – 8y – 15y – 20
= -6y² – 23y – 20

(iv) (6x + 5y)²
= (6x)² + 2 × 6x × 5y + (5y)² [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 36x² + 60xy + 25y²

(v) \(\left(2 x-\frac{1}{2}\right)^2\)
= (2x)² – 2 × 2x × \(\frac {1}{2}\) + \(\left(\frac{1}{2}\right)^2\) [∵ (a + b)² = a² + 2ab + b²]
= 4x² – 2x + \(\frac {1}{4}\)

(vi) (7p) × (3r) × (p + 2)
= 21pr × (p + 2)
= 21pr × p + 21pr × 2
= 21p²r + 42pr

Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉକ୍ତି ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର।
(i) ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ‘2’ ଅଧିକ
2 + s, (s + 2)², s² + 2, s² + 4, 2s², 2²s
(ii) ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ
(m² + n²), (m + n)², m² + 1, m² + (m + 1)², m² + (m – 1)², m + (m + 1)², (2m²) + (2m + 1)²
Solution:
(i) ମନେକର ଗୋଟିଏ ସଂଖ୍ୟା = s
ସଂଖ୍ୟାଟିର ବର୍ଗ = s2
ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ‘2’ ଅଧିକ
⇒ s² ଠାରୁ 2 ଅଧୂକ = s² + 2
∴ ଉପଯୁକ୍ତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି s² + 2

(ii) ମନେକର ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା = m ଓ m + 1
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ = m²
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ (m + 1)²
ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗର ଯୋଗଫଳ = m² + (m + 1)²
∴ ଉପଯୁକ୍ତ ଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି m² + (m + 1)²

Question 4.
ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥୁବା ପରି ଏକ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡରରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ କୌଣସି ଏକ 2 × 2 ବର୍ଗଚିତ୍ରକୁ ବିଚାର କର।

ପ୍ରତ୍ୟେକ କର୍ଷରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର: 4 × 12 = 48, 5 × 11 = 55
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନ୍ୟ ଏକ 2 × ବର୍ଗଚିତ୍ର ପାଇଁ ଅବଲମ୍ବନ କର। କର୍ଣ୍ଣରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର। ଗୁଣଫଳ ବିଷୟରେ ତୁମେ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ? ଏହା କାହିଁକି ହୁଏ ବୁଝାଏ।
ସୂଚନା: ପ୍ରତ୍ୟେକ 2 × 2 ବର୍ଗଚିତ୍ରରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ନିମ୍ନପରି ଲେଖ।

Solution:

ପ୍ରଣାଳୀ-1: ଏଠାରେ 6 × 14 = 84, 13 × 7 = 91
ପାର୍ଥକ୍ୟ = 91 – 84 = 7
ପ୍ରଣାଳୀ-୨ : ଏଠାରେ 9 × 17 = 153, 16 × 10 = 160
ପାର୍ଥକ୍ୟ = 160 – 153 = 7
ଆମେ ଜାଣିଲେ ଯେ, କଣ୍ଠ ଦୁଇଟିର ଗୁଣଫଳର ବିୟୋଗଫଳ ସର୍ବଦା ସମାନ।

Question 5.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟ ତାହା ପରୀକ୍ଷା କର।
(i) (k + 1)(k + 2) – (k +3) ସର୍ବଦା ‘2’ ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
(ii) (2q + 1)(2q – 3) ହେଉଛି ‘4’ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
(iii) ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘4’ର ଗୁଣିତକ ଏକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘8’ ଗୁଣିତକଠାରୁ ‘1’ ଅଧ୍ବକ।
(iv) (6n + 2)² – (4n + 3)² ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ 5 କମ୍।
Solution:
(i) (k + 1 )(k + 2) – (k + 3) ସର୍ବଦା ‘2’ ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
ମନେକର k = 5, ତେଣୁ (5 + 1)(5 + 2) – (5 + 3)
= 6 × 7 – 8
= 42 – 8
= 34
∴ 34, 2ର ଗୁଣିତକ ଅଟେ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।

(ii) (2q + 1)(2q – 3) ହେଉଛି ‘4’ର ଏକ ଗୁଣିତକ।
ମନେକର q = 3, ତେଣୁ (6 + 1)(6 – 3) = 7 × 3 = 21
∴ 21, 4ର ଗୁଣିତକ ନୁହେଁ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ମିଥ୍ୟା।

(iii) ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘4’ର ଗୁଣିତକ।
2² = 4 = 4 × 1
4² = 16 = 4 × 4
6² = 36 = 4 × 9
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।
ଏକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ବର୍ଗ ‘8’ ଗୁଣିତକଠାରୁ ‘1’ ଅଧିକ।
3² = 9 = 8 × 1 + 1
5² = 25 = 8 × 3 + 1
7² = 49 = 8 × 6 + 1
∴ ଉକ୍ତିଟି ସତ୍ୟ।

(iv) (6n + 2)² – (4n + 3)² ଏକ ପୂର୍ବବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ 5 କମ୍।
ମନେକର n = 2
(6n + 2)² – (4n + 3)² = (6 × 2 + 2)² – (4 × 2 + 3)²
= 14² – 11²
= 196 – 121
= 75
= 80 – 5
କିନ୍ତୁ 80 ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା ନୁହେଁ।
∴ ଉକ୍ତିଟି ମିଥ୍ୟା।

Question 6.
ଏକ ସଂଖ୍ୟା ‘7’ ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ ‘3’ ରହେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟାକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ ‘5’ ରହେ। ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗଫଳ, ଅନ୍ତରଫଳ ଏବଂ ଗୁଣଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଭାଗଶେଷ କେତେ ରହିବ?
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି x ଓ y
ପ୍ରଶାନୁସାରେ x = 7a + 3, y = 7b + 5
ଯୋଗଫଳ = x + y
= 7a + 3 + 7b + 5
= 7(a + b) + 8
= 7(a + b) + 7 + 1
= 7(a + b + 1) + 7
∴ ଯୋଗଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 5 ରହିବ।
ବିୟୋଗଫଳ = x – y
= (7a + 3) – (7b + 5)
= 7a + 3 – 7b – 5
= 7(a – b) – 2
= 7(a – b) – 7 + 5
= 7(a – b – 1) + 5
∴ ବିୟୋଗଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 5 ରହିବ।
ଗୁଣଫଳ = xy
= (7a + 3)(7b + 5)
= 49ab + 35a + 21b + 15
= (49ab + 35a + 21b + 14) + 1
= 7(7ab + 5a + 3b + 2) + 1
∴ ଗୁଣଫଳକୁ 7 ଦ୍ଵାରା ଭାଗକଲେ ଭାଗଶେଷ 1 ରହିବ।

Question 7.
ତିନୋଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ବାଛ। ମଝି ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗରୁ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ଗୁଣଫଳକୁ ବିୟୋଗ କର। ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ସମୂହରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପୁନରାବୃତ୍ତି କର। ତୁମେ କେଉଁ ସଂରଚନା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛ? ଆମେ ଏହାକୁ କିପରି ଏକ ବୀଜଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ ଭାବରେ ଲେଖୁବା? ଏହି ଅଭେଦର ସତ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସମୀକରଣର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ବିସ୍ତାର କର।
Solution:
ମନେକର କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି = 7, 8 ଓ 9
ବର୍ତ୍ତମାନ 8² – 7 × 9 = 64 – 63 = 1
ପୁନଶ୍ଚ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି ନିଆଯାଉ = 10, 11, 12
ବର୍ତ୍ତମାନ 11² – 10 × 12 = 121 – 120 = 1
ବୀଜଗାଣିତିକ ସମୀକରଣ:
କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ତିନୋଟି a – 1, a, a + 1
ବର୍ତ୍ତମାନ a² – (a + 1)(a – 1) = 1
LHS = a² – (a + 1)(a – 1)
= a² – (a² – 1)
= a² – a² + 1
= 1
= RHS
∴ ସଂରଚନାଟି ସତ୍ୟ।

Question 8.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସୋପାନଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଥିବା ବୀଜଗାଣିତିକ ପରିପ୍ରକାଶଟି କ’ଣ ଅଟେ। ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଯୋଗକର। ଏହାକୁ ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ଯୋଗଫଳର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସହିତ ଗୁଣନ କର। ପ୍ରମାଣ କର ଯେ, ଏହି ଫଳାଫଳ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳର ବର୍ଗର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ହେବ?
Solution:
ମନେକର ସଂଖ୍ୟା ଦୁଇଟି a ଓ b
ସୋପାନ-1: a + b
ସୋପାନ-2: (a + b) × \(\frac {1}{2}\)(a + b)
(a + b) × \(\frac {1}{2}\)(a + b) = \(\frac {1}{2}\)(a + b)² (ପ୍ରମାଣିତ)
ଯାହା ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳର ବର୍ଗର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ହେବ।

Question 9.
ସଂଖ୍ୟାଦ୍ଵୟର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ନକରି କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
(i) 14 × 26 କିମ୍ବା 16 × 24
(ii) 25 × 75 କିମ୍ବା 26 × 74
Solution:
(i) ମନେକର p = 14 × 26
q = 16 × 24
= (14 + 2)(26 – 2)
= 14 × 26 + 2 × 26 – 14 × 2 – 2 × 2
= 14 × 26 + 2(26 – 14 – 2)
= 14 × 26 + 2 × 10
q = p + 2 × 10
∴ q > p କିମ୍ବା, 16 × 24 > 14 × 26

(ii) 25 × 75 କିମ୍ବା 26 × 74
ମନେକର p = 25 × 75
q = 26 × 74
= (25 + 1)(75 – 1)
= 25 × 75 + 75 × 1 – 25 × 1 – 1 × 1
= p + (75 – 25 – 1)
= p + 49
q = p + 49
∴ q > p କିମ୍ବା, 26 × 74 > 25 × 75

Question 10.
ଧଉଳିରେ ଏକ ଛୋଟ ପାର୍କ ନିର୍ମାଣ ହେଉଛି । ଏହାର ନକ୍‌ଟି ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ପାର୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଜ ଆବରଣ ଥିବା g² ବର୍ଗଫୁଟ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବିଶିଷ୍ଟ ଦୁଇଟି ବର୍ଗାକାର ପ୍ଲଟ୍ ଅଛି। ଏହାର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା w ଫୁଟ ଚଉଡ଼ା ଚଲାପଥକୁ ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହେବାକୁ ଥ‌ିବା କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ।

Solution:
ପାର୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = w + g + 2w + g + w = 4w + 2g
ଏବଂ ପାର୍କର ପ୍ରସ୍ଥ = w + g + w = 2w + g
ପାର୍କର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = (4w + 2g)(2w + g) = 8w² + 4wg + 4wg + 2g² = 8w² + 8wg + 2g²
ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ପାର୍କର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ – ସବୁଜ ଆବରଣର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ
= 8w² + 8wg + 2g² – 2g²
= 8w² + 8wg ବର୍ଗଫୁଟ।
∴ ଟାଇଲଦ୍ଵାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ 8w² + 8wg ବର୍ଗଫୁଟ।

Question 11.
ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂରଚନା ପାଇଁ
(i) ସେହି କ୍ରମରେ ଥ‌ିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚିତ୍ରଟିକୁ ଅଙ୍କନ କର।
(ii) ସୋପାନ- 10ରେ କେତୋଟି ମୌଳିକ ଏକକ ଅଛି।
(iii) ସୋପାନ-yରେ ଥିବା ମୌଳିକ ଏକକ ସଂଖ୍ୟା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପରିପ୍ରକାଶ ଲେଖ।

Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ।

Class 8 Maths Chapter 6 MCQ Odia Medium

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚାରୋଟି ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ।

Question 1.
ନିମ୍ନ ମଧ୍ଯରୁ (-25) × (6 + 4) ପରିପ୍ରକାଶଟି କାହା ସହ ସମାନ ନୁହେଁ?
(a) -25 × 10
(b) -25 × 6 + (-25) × 4
(c) (-25) × 6 × 4
(d) -250
Answer:
(c) (-25) × 6 × 4

Question 2.
(-9) × (-3) + (-9) × 4 ର ମାନ କାହାସହ ସମାନ?
(a) 63
(b) -9
(c) -63
(d) 54
Answer:
(c) -63

Question 3.
18 × (12 – 3) କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ?
(a) 18 × 12 + 18 × 3
(b) 18 × 12 × (-3)
(c) 18 × 12 – 18 × 3
(d) 18 × 8
Answer:
(c) 18 × 12 – 18 × 3

Question 4.
(5 + a) (5 – b) ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 5a + 5b + ab + 25
(b) 5a – 5b – ab – 25
(c) 5b – 5a + ab – 25
(d) 5a – 5b – ab + 25
Answer:
(d) 5a – 5b – ab + 25

Question 5.
\(\frac {3}{4}\)a(a + 4b – 12) ର ବିସ୍ତାରିତ ରୂପଟି କିଏ?
(a) \(\frac{3}{4} a^2+a b-9 a\)
(b) \(\frac{3}{4} a^2+3a b-9 a\)
(c) \(\frac{3}{2} a^2+3a b-6 a\)
(d) \(\frac{3}{2} a^2+a b-6 a\)
Answer:
(b) \(\frac{3}{4} a^2+3a b-9 a\)

Question 6.
ଯେତେବେଳେ b ରେ 1 ବଢ଼ିବ, ତେବେ ab ରେ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) b
(b) ab
(c) a
(d) କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
Answer:
(c) a

Question 7.
ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟା 36 ଓ 42 ଉଭୟରେ 1 ଲେଖାଏଁ ବଢ଼ିଲେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) 78
(b) 79
(c) 81
(d) 80
Answer:
(b) 79

Question 8.
ଯଦି a = 42 ଓ b = 56 ରେ 42 ରେ 6 ବଢ଼ିବ ଓ 56 ରେ 8 ବଢ଼ିବ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁଣଫଳରେ କେତେ ବଢ଼ିବ?
(a) 720
(b) 672
(c) 704
(d) 684
Answer:
(a) 720

Question 9.
a + 4 ଏକକ ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ବର୍ଗକ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କେତେ?
(a) a² + 8a + 8
(b) a² + 8a + 16
(c) a² – 8a + 16
(d) a² – 8a – 8
Answer:
(b) a² + 8a + 16

Question 10.
104² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 11236
(b) 11086
(c) 10186
(d) 10816
Answer:
(d) 10816

Question 11.
(x – 16)² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) x² + 32x – 256
(b) x² – 32x + 196
(c) x² – 32x + 256
(d) x² + 32x – 196
Answer:
(c) x² – 32x + 256

Question 12.
ଯଦି (a + b)² = 729 ଓ (a – b)² = 81 ତେବେ a² + b² ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 385
(b) 405
(c) 416
(d) 396
Answer:
(b) 405

Question 13.
ଯଦି u + v = 13 ଓ u – v = 1 ତେବେ uvର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 39
(b) 52
(c) 48
(d) 42
Answer:
(d) 42

Question 14.
47 × 53 ର ଗୁଣଫଳ କାହାଦ୍ଵାରା ଗଣନା କରାଯିବ?
(a) (50 + 3)(50 + 3)
(b) (50 + 7)(50 – 3)
(c) (50 – 3)(50 + 3)
(d) (40 + 7)(40 + 3)
Answer:
(c) (50 – 3)(50 + 3)

Question 15.
537 × 11 ର ମୂଲ୍ୟ କେତେ?
(a) 5907
(b) 6066
(c) 5832
(d) 5708
Answer:
(a) 5907

Question 16.
326 ଓ 101 ର ଗୁଣଫଳ କେତେ?
(a) 31862
(b) 32926
(c) 32296
(d) 31682
Answer:
(b) 32926

ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଲେଖ।

Question 1.
ଆବଶ୍ୟକ ଅଭେଦ ପ୍ରୟୋଗ କରି ମୂଲ୍ୟ ନିରୂପଣ କର।
(i) 99²
(ii) 998²
(iii) 297 × 303
(iv) 78 × 82
Solution:
(a – b)² = a² – 2ab + b²
(i) (99)² = (100 – 1)²
= (100)² – 2 × 100 × 1 + (1)²
= 10000 – 200 + 1
= 9801

(ii) (998)² = (1000 – 2)²
= (1000)² – 2 × 1000 × 2 + (2)²
= 1000000 – 4000 + 4
= 996004
(a – b)(a + b) = a² – b²

(iii) 297 × 303
= (300 – 3)(300 + 3)
= (300)² – (3)²
= 90000 – 9
= 89991

(iv) 78 × 82 = (80 – 2)(80 + 2)
= (80)² – (2)²
= 6400 – 4
= 6396

Question 2.
(x + a)(x + b) = x² + (a + b)x + ab ଅଭେଦ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଗୁଣଫଳ ନିଶ୍ଚୟ କର।
(i) 103 × 104
(ii) 103 × 98
Solution:
(i) 103 × 104 = (100 + 3)(100 + 4)
= (100)² + (3 + 4)100 + 3 × 4
= 10000 + 700 + 12
= 10712

(ii) 103 × 98 = (100 + 3)(100 – 2)
= (100)² + (3 – 2)100 – 3 × 2
= 10000 + 100 – 6
= 10094

Go through 6th Class Science Book Odia Medium Question Answer and Class 6 Science Chapter 12 Question Answer Odia Medium ଆମ ବିଶ୍ବ to understand textbook questions more clearly.

6th Class Science Chapter 12 Question Answer Odia Medium

Class 6 Science Chapter 12 Odia Medium

ଆସ ଆମ ଶିକ୍ଷଣର ଅଭିବୃଦ୍ଧି କରିବା

Question 1.
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥିବା ତଥ୍ୟ ସହ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଥ‌ିବା ଉପଯୁକ୍ତ ସୌରଜଗତର ବସ୍ତୁକୁ ମିଳାଅ ।

Answer:

ସ୍ତମ୍ଭ ‘କ’	ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’
(i) ପୃଥ‌ିବୀର ଉପଗ୍ରହ	(ଘ) ଚନ୍ଦ୍ର
(ii) ଲାଲ ଗ୍ରହ	(ଗ) ମଙ୍ଗଳ
(iii) ନକ୍ଷତ୍ର ପୁଞ୍ଜ	(କ) ଓରିୟନ୍
(iv) ଗ୍ରହ ଯାହାକୁ ସାଧାରଣତଃ ସନ୍ଧ୍ୟାତାରା କୁହାଯାଏ ।	(ଖ) ଶୁକ୍ର

Question 2.
(କ) ମୁଁ କିଏ, ଚିହ୍ନ ।
ତିନୋଟି ଅକ୍ଷରେ ନାମ ମୋହର
ମହାକାଶ ଅଟେ ଘର ମୋହର
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ମୁଁ ବୁଲୁଥାଏ
ପୃଥ‌ିବୀ ବୃହସ୍ପତି ମଝିରେ ରହେ
ଦେହଟି ମୋ ନାଲି ରଙ୍ଗର
କହିପାରିବ ନି ନାମ ମୋହର ।
Answer:
ମଙ୍ଗଳ

(ଖ) ନିଜେ ଦୁଇଟି ସମାନ ପ୍ରହେଳିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:
(୧)ଦୁଇଟି ଅକ୍ଷରେ ନାମ ମୋହର
ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପଟେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ମୋର ।
ସକାଳେ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତମ
ବାର ମଧ୍ୟରୁ ମୁଁ ଅଟେ ଅନ୍ୟତମ !
ତାରା ନହେଲେ ବି ମୁଁ ଗୋଟିଏ ତାରା
ଲୋକେ କୁହନ୍ତି ମୋତେ ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା । (ଶୁକ୍ର)

(୨) ତିନୋଟି ଅକ୍ଷରେ ନାମ ମୋହର
ମହାକାଶ ବକ୍ଷେ ମୋହର ଘର ।
ମୋ ଚାରିପଟେ ଅଛି ବାୟୁର ସ୍ତର
ସାଗର ନଦୀରେ ଉଛୁଳା ଜଳ ।
ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କର ଅଟେ ମୁଁ ବାସସ୍ଥାନ
କହିପାରିବ କି ମୋହରି ନାମ । (ପୃଥ‌ିବୀ)

Question 3.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଆମ ସୌର ଜଗତର ସଦସ୍ୟ ନୁହେଁ ?
(କ) ସିରିୟସ୍
(ଖ) ଧୂମକେତୁ
(ଗ) ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ
(ଘ) ପ୍ଲୁଟୋ
Answer:
(କ) ସିରିୟସ୍

Question 4.
ନିମ୍ନଲିଖୂତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗ୍ରହ ନୁହେଁ ?
(କ) ବୃହସ୍ପତି
(ଖ) ପ୍ଲୁଟୋ
(ଗ) ନେପଚୁନ୍
(ଘ) ଶନି
Answer:
(ଖ) ପ୍ଲୁଟୋ

Question 5.
ଧ୍ରୁବ ତାରା ଓ ସିରିୟସ୍ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ଉଜ୍ଜଳ ନକ୍ଷତ୍ର ?
Answer:
ସିରିୟସ୍ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଟେ !

Question 6.
ଚିତ୍ରରେ ଜଣେ ଚିତ୍ରକରଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ସୌରଜଗତର ଉପସ୍ଥାପନା ଦିଆଯାଇଛି । ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକର କ୍ରମ ଠିକ୍ ଅଛି କି ? ଯଦି ନାହିଁ ତେବେ ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ବାକ୍ସଗୁଡ଼ିକରେ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)

Answer:
1. ବୁଧ, 2, ଶୁକ୍ର, 3. ପୃଥିବୀ, 4. ମଙ୍ଗଳ, 5. ବୃହସ୍ପତି, 6. ଶନି, 7. ୟୁରାନସ୍ ଏବଂ ୫. ନେପଚୁନ୍

Question 7.
ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବା ରାତି ଆକାଶର ଏକ ଅଂଶ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ସତର୍କତକାର ସହ ବଡ଼ ଡୀପର ଓ ଛୋଟ ଡୀପରର ସଂରଚନା ଗଠନ କରୁଥିବା ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ସମୂହକୁ ଚିହ୍ନଟ କର –

ଏହି ସଂରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ରେଖା ଅଙ୍କନ କର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନାମକରଣ କର । ଏହାବ୍ୟତୀତ ଧ୍ରୁବ ତାରାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ନାମକରଣ କର । ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ଚିତ୍ର ୧୨.୪କୁ ଦେଖ୍ କରିପାରିବ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
Answer:

Question 8.
ରାତି ଆକାଶରେ ଏକ ଅଂଶ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ଓରିଅନ୍ ପାଇଁ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ରେଖା ଅଙ୍କନ କର ଏବଂ ସିରିୟସ୍ ତାରକାର ନାମକରଣ କର । ତୁମେ ଚିତ୍ର ୧୨.୩ କୁ ଦେଖପାରିବ ।

Answer:

Question 9.
ତୁମେ ଦେଖପାରିବ ଯେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଭୋର ସମୟରେ ଲୁଚିଯାଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଦିନରେ ଆମେ ତାରକାମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁନାହିଁ । ଏହାର କାରଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
Answer:

• ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମ ନିକଟତମ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଟେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ କରେ ଏବଂ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାଏ ।
• ଦିନବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଯୋଗୁଁ, ଅନ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ‌ିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
• ଏହି କାରଣରୁ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ଭୋର ସମୟରେ ଲୁଚିଯାଇ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।

Question 10.
ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ରାତିରେ, 2 ରୁ 3 ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବଧାନରେ 3 4 ଥର ବିଗ୍ ଡୀପର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । ଏଥୁ ସହିତ ପ୍ରତିଥର ଧ୍ରୁବ ତାରାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । ବଡ଼ ଡିପର ଗତି କରୁଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛି କି ? ପ୍ରତ୍ୟେକର ସମୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଏହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍କେଚ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
Answer:

• ବଡ଼ ଡୀପର ଏବଂ ଛୋଟ ଡୀପର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଅଟନ୍ତି ।
• ବଡ଼ ଡୀପର ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଭାବେ ପରିଚିତ ଓ ଏହା ଉର୍ସା ମେଜର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଛୋଟ ଡୀପର ଉର୍ସା ମାଇନର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଟେ ।
• ଛୋଟ ଡୀପରର ତଳ ଅଂଶରେ ଧ୍ରୁବତାରା ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥାଏ ।
• ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୋଗୁଁ ବଡ଼ ଡୀପର ଧ୍ରୁବତାରାର ଚାରିପଟେ ବୁଲିବା ପରେ ଜଣାପଡ଼େ ।
• କିଛି ସମୟ ଅନ୍ତରାଳରେ ବଡ଼ ଡୀପର ତାହାର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ, ଆମକୁ ଲାଗିଥାଏ ସତେ ଯେପରି ଏହା ଧ୍ରୁବତାରା ଚାରିପଟେ ବୁଲୁଅଛି ।
• ରାତ୍ରି ଆକାଶରେ ଏହାକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଏହାର ସ୍କେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 11.
ରାତିର ଆକାଶ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ଏକ କବିତା କିମ୍ବା କାହାଣୀ ଲେଖ ।
Answer:
‘ ଆକାଶ ପଡ଼ୁଛି ବୋଲି ଠେକୁଆର ଚିତ୍କାର’’
ଗୋଟିଏ ନଡ଼ିଆ ଗଛ ମୂଳେ ଶୋଇଥୁବା ଅବସ୍ଥାରେ ଠେକୁଆ ପାଖରେ ଏକ ନଡ଼ିଆ ପଡ଼ିଗଲା । ଠେକୁଆ ଚମକି ପଡ଼ିଲା ଓ ଆକାଶ ତଳକୁ ଖସି ପଡ଼ିଛି ଭାବି ଜଙ୍ଗଲର ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ କହି କହି ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ପଶୁମାନଙ୍କର ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଠେକୁଆ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜଙ୍ଗଲର ରାଜାଙ୍କୁ ଏହା ଜଣାଇଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହାତୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲା ଯେ, ଆକାଶ ଏବେବି ତା’ ସ୍ଥାନରେ ରହିଅଛି । ଠେକୁଆ ନଡ଼ିଆ ଗଛ ପାଖକୁ ପଡ଼ିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦ କରିଥିଲା ଉଠିଲେ ଏବଂ ଅଧ୍ଯକ ନଡ଼ିଆ ପାଇବା ପରେ, ସେମାନେ ପଡ଼ିଥ‌ିବା ନଡ଼ିଆକୁ ଆବିଷ୍କାର କଲେ ଏବଂ ଏହା ତାହାହିଁ ଠେକୁଆକୁ ଭୟଭୀତ କରିଥିଲା । ସମସ୍ତ ପଶୁ ଏହା ଦେଖୁ ହସି ପାଇଁ ଗଛକୁ ହଲାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । ନଡ଼ିଆମାନ ଖସି ପୂର୍ବପରି ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ସେମାନେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲେ ଯେ, ଆକାଶ ତା’ ସ୍ଥାନରେ ରହିଅଛି ।

ଅଧ୍ବକ ଶିଖବା

୧। ତୁମ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ନାମ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର । ଏଥସହିତ ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ତାରା ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ଖୋଜ । ଏହି କାହାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଚିତ୍ର ରୂପରେ ଉପସ୍ଥାପନ କର ।

୨ । ଯଦି ନିକଟରେ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ କିମ୍ବା ବିଜ୍ଞାନ ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଅଛି, ତେବେ ତୁମେ ଏହାକୁ ପରିଦର୍ଶନ କରିପାରିବ, ବିଶେଷକରି ଯଦି ସେମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ରାତି ଆକାଶ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଅଧ୍ଵବେଶନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ । ଟେଲିସ୍କୋପ ଜରିଆରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ । ଯଦି ତୁମେ ଦିନରେ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ ପରିଦର୍ଶନ କର, ତେବେ ତୁମେ ସେମାନଙ୍କର ମଡ଼େଲ, ଫଟୋ ଏବଂ ଆକାଶ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିବ ।

୩ । ବଢୁଥିବା ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ମଣିଷ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଓ ପରିବେଶ ପାଇଁ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି କି ? ଅନୁମାନ କର । ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଲେଖ ।

୪। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (IIA) ଲଦାଖର ହାନଲେକୁ ଏକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣାଗାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ କାରଣ ଖୋଜ ।

୫ । ଯଦି ତୁମେ ଏସ୍ଟ୍ରୋଇଡ଼ରି କରିବାକୁ ଭଲ ପାଅ, ତେବେ ତୁମେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗର କପଡ଼ାରେ ଏସ୍ଟ୍ରୋଇଡ଼ରି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର (ଚିତ୍ର) । ନଚେତ୍, ତୁମେ ନିଜର ସୃଜନଶୀଳତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କଳା ଏବଂ କାରିଗରୀ ବ୍ୟବହାର କରି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଏକାଧିକ ଉପାୟରେ ଚିତ୍ରଣ କର ।

ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଆଷ୍ଟ୍ରୋନୋମିକାଲ ଅବଜର୍ଭେଟରୀ, ହାନଲେର ଦିଗ୍‌ରସ୍ତା-ରି ପର୍ବତମାଳାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିଖର ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଶିଖରର ନାମ ସରସ୍ଵତୀ ପର୍ବତ ରଖାଯାଇଛି । ଏଥ‌ିରେ ଅନେକ ଟେଲିସ୍କୋପ ରହିଛି । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏକୁ ହିମାଳୟ ଚନ୍ଦ୍ର ଟେଲିସ୍କୋପ କୁହାଯାଏ, ଯାହାକୁ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ସୁବ୍ରମଣ୍ୟମ୍ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ଅନ୍ୟତମ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଏକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଡିସେମ୍ବର 2022 ରେ ହାନଲେ ଡାର୍କ ସ୍କାଏ ରିଜର୍ଭ (HDSR) ଭାବରେ ବିଜ୍ଞାପିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ରିଜର୍ଭ ବର୍ଷ ସାରା ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ରହିଥାଏ । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ଟେଲିସ୍କୋପ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଦ୍ଵାରା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଉଛି । ଏହା ଦ୍ଵାରା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଷ୍ଟ୍ରୋ ଟୁରିଜିମ୍‌କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।

ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଏକ ଅସରନ୍ତି ଦୁଃସାହସିକ କାର୍ଯ୍ୟ, ଯେଉଁଥରେ ସବୁବେଳେ ନୂଆ ନୂଆ ଆବିଷ୍କାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସୁଛି ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷାର ମଧ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଗ୍ରଗତି କରୁଛ, ତୁମେ ଯେଉଁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖିବ ତାହା ତୁମକୁ ତୁମ ଆଖପାଖ ଦୁନିଆ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ବକ ଜାଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ । ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତୁମେ ଯେଉଁ ଉତ୍ସୁକତା ପୋଷଣ କରିଛ ସେଥ‌ିରେ ହିଁ ଜାଣିବାର ଚାବିକାଠି ରହିଛି । ନିଜ ଆଖପାଖରେ ଥବା ଦୁନିଆକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କର, ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବା ଜାରି ରଖ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଭୟ କର ନାହିଁ । ମନେରଖ, ଏପରିକି ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଆବିଷ୍କାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ଛୋଟ ‘କାହିଁକି’ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଅଗଣିତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତରର ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି ଏବଂ ଅଗଣିତ ଉତ୍ତର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିବା ଅପେକ୍ଷାରେ ରହିଛି । ମୋର ଯୁବ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ଖୋଜି ପାଇପାରିବ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[ରୋହିଣୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ, ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ, ଧ୍ରୁବତାରା ]

(a) ସଂରଚନା ଗଠନ କରୁଥିବା ନକ୍ଷତ୍ର ମାନଙ୍କ ସମାହାରକୁ _______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ

(b) ବୃଷ ରାଶିର ଏକ ତାରା ଆଲଡ଼େବାରକୁ ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ରୋହିଣୀ

(c) ଛୋଟ ଡୀପରର ଏକ ଅଂଶ ______ ଅଟେ ।
Answer:
ଧ୍ରୁବତାରା

(d) ରାତିରେ ଅତ୍ୟଧିକ କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକ ର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ______ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ

(e) ପୃଥ‌ିବୀର ______ ଠାରୁ ଧ୍ରୁବତାରା ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ନାହିଁ ।
Answer:
ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[ସ୍କାଏ ମ୍ୟାପ୍, ନକ୍ଷତ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ, ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ, ସିରିୟସ୍ ]

(a) ରାତିରେ ଖୋଲା ଆକାଶକୁ ଦେଖୁଲେ ଅନେକ ______ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
Answer:
ନକ୍ଷତ୍ର

(b) କାନିସ୍ ମେଜରରେ ______ ନାମକ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି ।
Answer:
ସିରିୟସ୍

(c) ଭାରତରେ ବଡ଼ ଡୀପର ______ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ।
Answer:
ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ

(d) ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵରେ କିଛି ଅନ୍ଧାର ଅଂଶକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି _____ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଛି ।
Answer:
ଉଦ୍ୟାନ

(e) ମୋବାଇଲ ଫୋନକୁ ଗ୍ରହ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ______ ଏକ ଅତି ସହଜ ଆପ୍ ।
Answer:
ସ୍କାଏ ମ୍ୟାପ୍

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

[ଧ୍ରୁବତାରା, ନକ୍ଷତ୍ର, ଉର୍ସା ମେଜର, ଉର୍ସା ମାଇନର, ସିରିୟସ୍ ]

(a) ମହା କ। ଶ ରେ ______ ମାନେ ନି ଜ ଆଲୋକରେ ଚମକିଥାନ୍ତି ।
Answer:
ନକ୍ଷତ୍ର

(b) ରାତି ଆକାଶରେ ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି _____ ।
Answer:
ସିରିୟସ୍

(c) ବଡ଼ ଡୀପର _______ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
ଉର୍ସା ମେଜର

(d) ଛୋଟ ଡୀପର _______ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
ଉର୍ସା ମାଇନର

(e) ମେଘମୁକ୍ତ ଅମାବାସ୍ୟା ରାତ୍ରି ରେ ______ ଦେଖ‌ିବା ସହଜ ଅଟେ ।
Answer:
ଧ୍ରୁବତାରା

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

(a) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର ।
Answer:
(✓)

(b) ବୁଧ ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ମଧ୍ଯରେ ମଙ୍ଗଳ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
(✗)

(c) ଗୋଟିଏ au ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପୃଥ‌ିବୀ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଦୂରତା ସହ ସମାନ ।
Answer:
(✓)

(d) ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରେ ଆମର ଦୂରତମ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ପ୍ରୋକ୍ସିମା ସେଣ୍ଟୋରୀ ।
Answer:
(✗)

(e) ବୁଧ, ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ପୃଷ୍ଠ କଠିନ ଓ ପଥର ପୂର୍ଣ୍ଣ ।
Answer:
(✓)

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

(a) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆମ ନିକଟତମ ନକ୍ଷତ୍ର ।
Answer:
(✓)

(b) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ କୌଣସି ବସ୍ତୁର ଗତିକୁ ଆବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
(✗)

(c) ପୃଥ‌ିବୀଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୂରତା ପ୍ରାୟ ୧୫୦୦ ନିୟୁତ କିଲୋମିଟର ।
Answer:
(✗)

(d) ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶନି ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
(✗)

(e) ଲଞ୍ଜାତାରା ଗୋଟିଏ ତାରକା ଅଟେ ।
Answer:
(✗)

ଉକ୍ତିଟି ଭୁଲ ଥିଲେ (✗) ଓ ଠିକ୍ ଥିଲେ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

(a) ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଶକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଅଟେ ।
Answer:
(✓)

(b) ଆମ ପୃଥିବୀ ଏକ ଗ୍ରହ ।
Answer:
(✓)

(c) ସୂର୍ଯ୍ୟର ବ୍ୟାସ ପୃଥ‌ିବୀର ବ୍ୟାସଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ଗୁଣ ବଡ଼ ।
Answer:
(✗)

(d) ସୂର୍ଯ୍ୟର ଅତ୍ୟଧ୍ବକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଦେଖିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।
Answer:
(✓)

(e) ବୃହସ୍ପତି ଓ ୟୁରାନସ୍ ମଧ୍ଯରେ ଶନି ଅବସ୍ଥିତ ।
Answer:
(✓)

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ, ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ ଓ ‘ଗ’ ସ୍ତମ୍ଭ ମଧ୍ଯରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

କ	ଖ	ଗ
(a) ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହ	ନୀଳ ଗ୍ରହ	ବହିଃଗ୍ରହ
(b) ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ	ବଳୟ	ଅନ୍ତଃଗ୍ରହ
(c) ପୃଥ‌ିବୀ	ବାମନ ଗ୍ରହ	ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଛୋଟ
(d) ଶନି ଗ୍ରହ	ଲାଲ ଗ୍ରହ	ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା
(e) ପ୍ଲୁଟୋ	ପାହାନ୍ତି ତାରା	ପୃଷ୍ଠ କଠିନ

Answer:

କ	ଖ	ଗ
(a) ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହ	ପାହାନ୍ତି ତାରା	ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା
(b) ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହ	ଲାଲ ଗ୍ରହ	ପୃଷ୍ଠ କଠିନ
(c) ପୃଥ‌ିବୀ	ନୀଳ ଗ୍ରହ	ଅନ୍ତଃଗ୍ରହ
(d) ଶନି ଗ୍ରହ	ବଳୟ	ବହିଃଗ୍ରହ
(e) ପ୍ଲୁଟୋ	ବାମନ ଗ୍ରହ	ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଛୋଟ

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

(a) ଲାଲ ଗ୍ରହ : ମଙ୍ଗଳ :: ନୀଳ ଗ୍ରହ : _______
Answer:
ପୃଥ‌ିବୀ

(b) ବଳୟ ଗ୍ରହ : ଶନି :: ବାମନ ଗ୍ରହ : _______
Answer:
ପ୍ଲୁଟୋ

(c) ବୃହସ୍ପତି : ବାହ୍ୟଗ୍ରହ :: ପୃଥ‌ିବୀ _______
Answer:
ଅନ୍ତଃଗ୍ରହ

(d) ଗ୍ରହ : ସ୍ଥିର ଆଲୋକ :: ନକ୍ଷତ୍ର : ______
Answer:
ଦପ୍ ଆଲୋକ

(e) ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ଅବସ୍ଥାନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପୂର୍ବରୁ : ପୂର୍ବ ଦିଗ ନିକଟରେ :: ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହର ଅବସ୍ଥାନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ : ________
Answer:
ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ନିକଟରେ

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

୧ । କାହାକୁ କୁହନ୍ତି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହ ଉତ୍ତର)
(a) ଗ୍ରହ (Planet) : ଏକ ଗ୍ରହ ହେଉଛି ଏକ ବଡ଼, ଗୋଲାକାର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ବସ୍ତ ଯାହା ନିଜର କକ୍ଷ ପଥରେ ବୁଲି ଥାଏ । ଆମ ସୌର ମଣ୍ଡଳରେ ୫ ଟି ଗ୍ରହ ରହି ଅଛି । ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ମଙ୍ଗଳକୁ ଅନ୍ତଃଗ୍ରହ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁ ରେନସ୍ ଓ ନେପ୍‌ଚୁନ୍ କୁ ବହିଃ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ ।

(b) ନକ୍ଷତ୍ର (Stars) : ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଆଲୋକ ରହିଥାଏ । କେତେକ ନକ୍ଷତ୍ରର ସମାହାରରେ ଗଠିତ ସଂରଚନା ପରିଚିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଆକୃତି ପରି ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂରଚନାକୁ ଚିହ୍ନି ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଏକ ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳ ଅଟେ ।

(c) ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜ (Constellation) : ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ସଂରଚନା ଗଠନ କରୁଥ୍ ବ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ସମାହାରକୁ ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ବା ନକ୍ଷତ୍ର ପୁଞ୍ଜ କୁହାଯାଉଥିଲା । ସହଜରେ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା ଦ୍ଵାରା ଯୋଡ଼ାଯାଏ । ଓରି ୟନ୍ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଶିକାରୀ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଏ ।

(d) ଧ୍ରୁବତାରା (Pole Star) : ବଡ଼ ଡୀପର ଏବଂ ଛୋଟ ଡୀପର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ଅଟନ୍ତି । ଧ୍ରୁବତାରା ଛୋଟ ଡୀପରର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ । ଧ୍ରୁବତାରା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସ୍ଥିର ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(e) ବଡ଼ ଡୀପର (Big Dipper / Great Bear) : ବଡ଼ ଡୀପର ଉର୍ସା ମେଜର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଭାରତରେ ଏହା ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଅଟେ । ଏହାକୁ ଗ୍ରେଟ ବିଅର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

(f) ଛୋଟ ଡୀପର (Little Dipper / Little Bear) : ଛୋଟ ଡୀପର ଉର୍ସା ମାଇନର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୋଲଷ୍ଟାର ଏହାର ଏକ ଅଂଶ । ଭାରତରେ ପୋଲ ଷ୍ଟା ର ଧ୍ରୁବତାରା ଭାବରେ ପରିଚିତ ଅଟେ । ଏହାକୁ ଲିଟିଲ୍ ବିଅର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।

(g) ସୂର୍ଯ୍ୟ (Sun) : ଏହା ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର । ଏହା ଆମ ନିକଟତମ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଟେ । ଏହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗୋଲାକାର ଗ୍ୟାସ ପିଣ୍ଡ ଅଟେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ କରେ, ସେଥ୍ ପାଇଁ ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଶକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଅଟେ । ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସକଳ ଶକ୍ତିର ଆଧାର କୁହାଯାଏ ।

(h) ସୌରଜଗତ (Solar System) : ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଏହା ସହିତ ଆଠଟି ଗ୍ରହ, ବାମନ ଗ୍ରହ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଗ୍ରହାଣୁ ଏବଂ ଧୂମକେତୁ ନେଇ ଆମ ସୌରଜଗତ ଗଠିତ ହୋଇଅଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ କ୍ରମରେ ଥିବା ଆଠଟି ଗ୍ରହ ହେଉଛି ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀ, ମଙ୍ଗଳ, ବୃହସ୍ପତି, ଶନି ୟୁରାନସ୍ ଏବଂ ନେପଚ୍ୟୁନ ।

(i) ପାହାନ୍ତି ତାରା (Morning Star) | ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା (Evening Star) : ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହ ସା ଧର ଣ ତଃ ପାହାନ୍ତି ଆ ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଭାବରେ ଝଲସୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ, ଯଦିଓ ଏହା ଏକ ତାରା ନୁହେଁ ତଥାପି ଏହାକୁ ପାହାନ୍ତି ତାରା କିମ୍ବା ସନ୍ଧ୍ୟା ତାରା କୁହାଯାଏ । ଶୁକ୍ର ଗ୍ରହ ମାତ୍ର ୮୮ ଦିନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଥରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଏ ।

(j) ଲାଲ ଗ୍ରହ (Red Planet) : ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହକୁ ଲାଲ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହି ଗ୍ରହର ମାଟି ଲାଲ ରଙ୍ଗର ଅଟେ । ଏହି ମାଟିରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଲୌହ କଣିକାର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ରଙ୍ଗ ଲାଲ ହୋଇଥାଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ, ଏହାର ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳ ଥାଇପାରେ ।

(k) ନୀଳ ଗ୍ରହ (Blue Planet) : ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଜଳରେ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଥୁବାରୁ ମହାକାଶରୁ ଏହା ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ନୀଳ ଗ୍ରହ କୁହାଯାଏ ପୃଥ‌ିବୀ ହେଉଛି ସୌରଜଗତର ଏକମାତ୍ର ଗ୍ରହ ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନର ସତ୍ତା ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି ।

(I) ବାମନ ଗ୍ରହ (Dwarf Planet) : ଆମ ସୌରଜଗତରେ ପ୍ଲୁଟୋ ନାମକ ଏକ ବସ୍ତୁ ଅଛି, ଯାହା ନେପଚୁନ୍‌ଠାରୁ ଅଧ‌ିକ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ଘୂରି ବୁଲୁଛି । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ଉପଗ୍ରହ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଛୋଟ ଅଟେ । ଆନ୍ତର୍ଜାଢୀୟ ମହାକାଶୀୟ ସଂଘ (IAU) ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ଲୁଟୋ ଏକ ବାମନ ଗ୍ରହ ଅଟେ ।

(m) ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ (Natural Satellite) : ଗ୍ରହ ଚାରିପଟେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସାଧାରଣତଃ ଉପଗ୍ରହ କୁହଯାଏ । ଗ୍ରହ – ମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାରରେ ଏମାନେ ଛୋଟ ଅଟନ୍ତି । ପୃଥ‌ିବୀର ଗୋଟିଏ ଚନ୍ଦ୍ର ଥିବାବେଳେ ମଙ୍ଗଳର ଦୁଇଟି ଚନ୍ଦ୍ର ରହିଛି । ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନସ୍ ଓ ନେପ୍‌ଚୁନ୍‌ରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଛନ୍ତି ।

(n) କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହ (Artificial Satellite) : କୃତ୍ରିମ ଉପଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଯୋଗଯୋଗ, ନାଭିଗେସନ୍, ପାଣିପାଗ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗବେଷଣା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ପାଇଁ ରକେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ପୃଥ‌ିବୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହାକାଶୀୟ ପିଣ୍ଡ ଚାରିପାଖରେ କକ୍ଷପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବା ମାହାକାଶ ଯାନ ପରି ଉପକରଣ ।

(o) ଚନ୍ଦ୍ର (Moon) : ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ । ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପଟେ ଏହା ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୭ ଦିନ ସମୟ ନେଇଥାଏ । ମହାକାଶରେ ଏହା ଆମର ନିକଟତମ ପଡ଼ୋଶୀ ଅଟେ । ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନାହିଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ବ୍ୟାସ ପୃଥ‌ିବୀର ବ୍ୟାସର ପ୍ରାୟ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଟେ ।

(p) ଚନ୍ଦ୍ର ଯାନ (Chandrayaan) : ଚନ୍ଦ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧୂକ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ୨୦୦୮ ରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨, ୨୦୨୩ ରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯାନ – ୩ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ ରେ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ରୋଭରକୁ ନେଇ ବିକ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ସଫଳତାର ସହ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା । ଏହି ସଫଳତା ପାଇଁ ଅଗଷ୍ଟ ୨୩ କୁ ଭାରତରେ ‘ଜାତୀୟ ମହାକାଶ ଦିବସ’ ଭାବେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି ।

(q) ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ (Asteroids) : ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହ ମାନେ ପ୍ରାୟ ଗୋଲାକୃତି ଅଟନ୍ତି । ସୌରମଣ୍ଡଳରେ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବସ୍ତୁ ଅଛି ଯାହା ପଥର ଏବଂ ଆକୃତିରେ ଅନିୟମିତ ଅଟେ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହାଣୁ କୁହାଯାଏ । ଅନେକ ଗ୍ରହାଣୁ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ କକ୍ଷପଥ ମଧ୍ୟରେ ରହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି । ଏମା ନ ଙ୍କୁ ଏକ ତ୍ର ଭା। ବେ ଗୁହାଣୁପୁଞ୍ଜ କୁହାଯାଏ ।

(r) ଧୂମକେତୁ (Comets) : ବେଳେବେଳେ ସୌରମଣ୍ଡଳର ବାହ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବସ୍ତ ଆସି ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଇଥାନ୍ତି । ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜଥ‌ିବା ଏହି ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଲଞ୍ଜାତାରା ବା ଧୂମକେତୁ କୁହାଯାଏ । ଏହା ଧୂଳିକଣା, ଗ୍ୟାସ ଓ ଛୋଟଛୋଟ ବରଫ ଖଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ଧୂମକେତୁଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟ ବ ଧାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନି କ ଟତର ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

(s) ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା (Millyway Galaxy) : ସହରର ଆଲୋକଠାରୁ ଦୂରରେ ଅନ୍ଧାରୁଆ ସ୍ଥାନରୁ ଅମାବାସ୍ୟା ରାତି ର ଆକାଶରେ ଉତ୍ତରରୁ ଦକ୍ଷିଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲୋକର ଏକ ବିସ୍ତାରିତ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ, ଏହାକୁ ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା କୁହାଯାଏ । ଏକ ଛାୟାପଥରେ କୋଟି କୋଟି ନକ୍ଷତ୍ର ରହି ଥାନ୍ତି । ଆମ ସୌରଜଗତ ହେଉଛି ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା ଛାୟାପଥର ଏକ ଅଂଶ ।

(t) ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ |ବିଶ୍ଵ (The Universe) : ବାହ୍ୟ ମହାକାଶରେ ଆକାଶ ଗଙ୍ଗା ବାହାରେ ଅନେକ ଛାୟାପଥ ରହିଛି । ନକ୍ଷତ୍ର, ଛାୟାପଥ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବୁଝିବାକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅଧ୍ୟୟନ ଜାରି ରଖୁଛନ୍ତି । ଜୀବସତ୍ତାର ସନ୍ଧାନ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାହ୍ୟଗ୍ରହ ଆଡ଼କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଆମ ଛାୟାପଥରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ବୁଲୁଥିବା ଗ୍ରହ ଅଟନ୍ତି ।

Question 2.
ମହାକାଶ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଲଦାଖର ନୁଦ୍ରା ଅଞ୍ଚଳ କାହିଁକି ଅନନ୍ୟ ?
‍Answer:
(i) ଏଠାରେ ବାୟୁ କିମ୍ବା ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ ନାହିଁ ।
(ii) ରାତିର ଆକାଶ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ ।
(iii) ଏଠାରେ ପାଗ ପ୍ରାୟ ଶୁଖୁଲା ରହେ ।

Question 3.
ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂର ଚ ନାର ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷକରି ନାବିକ ଏବଂ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ର କିମ୍ବା! ସ୍ଥଳଭାଗରେ ଦିଗ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା ।
(ii) ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରି ସ୍ଥିତିରେ ଏହାକୁ ଉପଯୋଗୀ ପଦ୍ଧତି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
(iii) କେତେକ ନକ୍ଷତ୍ର ମାନଙ୍କର ସମାହାରରେ ଗଠିତ ସଂରଚନା ପରିଚିତି ଦ୍ରବ୍ୟର ଆକାର ପରି ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ସହଜରେ ଚିହ୍ନବା ପାଇଁ ଓରିୟନ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ କିପରି ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଏ ?
Answer:
(i) ଓରିୟନ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଶିକାରୀ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଏ ।
(ii) ମଝିରେ ଥିବା ୩ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଶିକାରୀଙ୍କ ବେଲ୍ଟ ପରି ଦେଖାଯାଏ ।
(iii) ଏହା କଳ୍ପନା କରାଯାଏ କି, ଶିକାରୀ ଓରିଅନ, ତାଙ୍କ କୁକୁର (କାନିଜ୍ ମେଜର ନକ୍ଷତ୍ର) ଏକ ଷଣ୍ଢ (ବୃଷ ନକ୍ଷତ୍ର) ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଅଛି ।

Question 5.
ବଡ଼ ଡୀପର ଓ ଛୋଟ ଦ୍ବୀପର ନକ୍ଷତ୍ର ମଣ୍ଡଳ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
‍Answer:
(i) ବଡ଼ ଡୀପର ଉର୍ସା ମେଜର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଛୋଟ ଡୀପର ଉର୍ସା ମାଇନ ର ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଅଟେ ।
(ii) ଭାରତରେ ବଡ଼ ଡୀପର ସପ୍ତର୍ଷି ମଣ୍ଡଳ ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଧ୍ରୁବତାରା, ଛୋଟ ଡୀପରର ଏକ ଅଂଶ ଅଟେ ।
(iii) ଧ୍ରୁବତାରା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସ୍ଥିରଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 6.
ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଏହାର ନିରାକରଣ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
(i) ରାତ୍ରି ରେ ଅତ୍ୟଧ‌ିକ କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵରେ ଏହା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଅଛି ।
(iii) ସମଗ୍ର ବିଶ୍ଵରେ କିଛି ଅନ୍ଧାର ଆକାଶକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ଉଦ୍ୟାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଉଛି ।

Question 7.
ରାତି ଆକାଶରେ ଆମେ ବଡ଼ ଡୀପର ଓ ଧ୍ରୁବତାରାକୁ କିପରି ଖୋଜି ପାରିବା ?
Answer:
(i) ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ରାତିର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଆକାଶର ଉତ୍ତରଭାଗ ଆଡ଼କୁ ଦିଗ୍‌ବଳୟ ଉପରକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ବଡ଼ ଡୀପର ମିଳିପାରିବ ।
(ii) ବଡ଼ ଡୀପର ଶେଷରେ ଥ‌ିବା ୨ଟି ତାରାକୁ ଦେଖୁ କଳ୍ପନା କରିବାକୁ ହେବ ଯେ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଛି ।
(iii) ଏହି ୨ଟି ତାରା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତାର ପ୍ରାୟ ୫ ଗୁଣ ଦୂରତାରେ ଧ୍ରୁବତାର ଅବସ୍ଥାନ କରି ଥାଏ ।

Question 8.
ଓରିଅନ୍ ଏବଂ ସିରିୟସ୍ ତାରାକୁ କିପରି ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ ?
Answer:
(i) ଭାରତରେ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଏପ୍ରିଲ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ଓ ରି ଅନକୁ ସବୁଠାରୁ ଭଲଭାବରେ ଦେଖୁପାରିବା ।
(ii) ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ସରଳରେଖାରେ ତିନୋଟି ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ତାର। ଓ ରି ଅନ୍ର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ଯାହାକୁ ଶିକାରୀ ବେଲ୍ଟ ବୋଲି କଳ୍ପନା କରାଯାଏ ।
(iii) ଓରିଅନ୍‌ର ୩ ଟି ମଧ୍ଯମ ତାରାଦେଇ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ଦେଖୁଲେ ସି ରିୟସ୍ ତାର। ଦେଖିବାକୁ ପାଇବା ।

Question 9.
କେଉଁ କାରଣରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସକଳ ଶକ୍ତିର ଆଧାର କୁହାଯାଏ ?
Answer:

• ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକ ନକ୍ଷତ୍ର । ଏହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗୋଲାକାର ଗ୍ୟାସ ପିଣ୍ଡ ଅଟେ । ଏହା ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣର ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ କରେ, ସେଥ‌ିପାଇଁ ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଯାଏ ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାପ ଏବଂ ଆଲୋକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀର ଶକ୍ତିର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସ ଅଟେ ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜଳବାୟୁ, ଋତୁ, ପାଗ, ଜଳଚକ୍ର ଓ ପବନ ବହିବା ଇତ୍ୟାଦି ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦାୟୀ ଅଟେ । ଏହା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଜୀବନ ବଜାୟ ରଖୁବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

Question 10.
ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଗ୍ରହମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରାୟ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରାୟ ଗୋଲାକାର ବସ୍ତୁ ଯାହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ବୁଲୁଥା’ନ୍ତି ।
(ii) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଦୂରତା କ୍ରମରେ ଆଠଟି ଗ୍ରହ ରହିଅଛି ।
(iii) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରି ପଟେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଗତି କୁ ପରିକ୍ରମଣ କୁହାଯାଏ । ଏହା ସହ ଗ୍ରହମାନେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟେ ମଧ୍ୟ ପୁରିଥାନ୍ତି ।

Question 11.
ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
(i) ଗ୍ର ହ ଚାରିପଟେ ଗତି କରୁଥ‌ିବା ବସ୍ତୁକୁ ସାଧା ର ଣ ତଃ ଉପଗ୍ର ହ କୁ ହାଯାଏ । ଗ୍ରହମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାରରେ ଏମାନେ ଛୋଟ ଅଟନ୍ତି ।
(ii) ପୃଥ‌ିବୀର ଗୋଟିଏ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ଚନ୍ଦ୍ର ଥ‌ିବାବେଳେ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହର ଦୁଇଟି ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ରହିଅଛି ।
(iii) ବୃହସ୍ପତି, ଶନି, ୟୁରେନ୍ସ ଓ ନେପ୍‌ଚୁନ୍‌ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ ରହିଛନ୍ତି ।

Question 12.
ଚନ୍ଦ୍ରର ପୃଷ୍ଠଭାଗ କିପରି ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
(i) ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ କ୍ରେଟର ନାମକ ଗୋଲାକାର ପାତ୍ରପରି ଗର୍ଭମାନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ ।
(ii) ମହାକାଶରୁ ଆସିଥିବା ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ ବା ପଥରର ପ୍ରଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅଧିକାଂଶ କ୍ରେଟର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ ।
(iii) ଯେହେତୁ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ, ପାଣି କିମ୍ବା ଜୀବନ ନାହିଁ, ତେଣୁ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଗର୍ଭଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମେହିପରି ଅବସ୍ଥାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 13.
ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରହାଣୁଠାରୁ କିପରି ପୃଥକ ?
Answer:

• ସୌର ମଣ୍ଡଳରେ ଅନେକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବସ୍ତ ଅଛି ଯାହା ପଥର ଏବଂ ଆକୃତିରେ ଅନିୟମିତ ଅଟନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହାଣୁ କୁହାଯାଏ ।
• ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ କକ୍ଷପଥ ମଧ୍ୟରେ ରହି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରିଥା’ନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରଭାବେ ଗ୍ରହାଣୁପୁଞ୍ଜ କୁହାଯାଏ ।
• ବେଳେବେଳେ କେତେକ ଗ୍ରହାଣୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଅତି ନିକଟଦେଇ ଗତି କରିଥାନ୍ତି ।

Question 14.
ଧୂମକେତୁ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ? ଏହାର ଗଠନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ବେଳେବେଳେ ସୌର ମ ଣ୍ଡଳର ବାହ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ବସ୍ତୁ ଆସି ଆକାଶରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜଥ‌ିବା ଏହି ବସ୍ତୁ ଗୁ ଡ଼ି କୁ ଲଞ୍ଜା ତାରା ବା ଧୂମକେତୁ କୁହାଯାଏ ।
(ii) ଏଗୁଡ଼ିକ ଧୂଳି, ଗ୍ୟାସ୍, ପଥର ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ବରଫ ଖଣ୍ଡକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଅଟେ ।
(iii) ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନିକଟତର ହେବା ମାତ୍ରେ ସେଥୁରେ ଜମାହୋଇଥ‌ିବା ପଦାର୍ଥ ବାଷ୍ପୀଭୂତ ହେବାକୁ ଲାଗିଥାଏ ।

Question 15.
ଧୂମକେତୁ ମାନଙ୍କର ପରିକ୍ରମଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଅଧିକାଂଶ ଧୂମକେତୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଚାରିପଟେ ଘୂରି ବୁଲନ୍ତି । ଏମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟ ବ ଧାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ନି କ ଟତ ର ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
(ii) କେତେକ ଧୂମକେତୁ ସୌରମଣ୍ଡଳରୁ ପଳାଇ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ଅନ୍ୟକେତେକ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ସହ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
(iii) ହ୍ୟାଲିଙ୍କ ଧମକେତୁ ପ୍ରତି ୭୬ ବର୍ଷରେ ଥରେ ଦେଖାଯାଏ ।

Question 16.
ଭାରତର ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ୨୦୦୮ ମସି ହାରେ ଭାର ତ ର ପ୍ରଥ ମ ଅଭିଯାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଯାନ – ୧ ଉତ୍ କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(ii) ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଭାରତର ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଭି ଯାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଯାନ – ୨ ଉତ୍ କ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(iii) ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଭାରତର ତୃତୀୟ ଅଭିଯାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଯାନ – ୩ ଉତ୍ କ୍ଷେପ ଣ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରଜ୍ଞାନ ରୋଭରକୁ ନେଇ ଏହାର ବି କ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଚନ୍ଦ୍ର ର ଦକ୍ଷିଣମେରୁ ନିକଟରେ ଅବତରଣ କରିବାର ସୌଭାଗ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି ।

Question 17.
ଗ୍ରହ ଓ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।
Answer:
ଗ୍ରହ :
(i) ଏମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନଥାଏ ।
(ii) ଏମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ତୁଳନାରେ ଥଣ୍ଡା ଅଟନ୍ତି ।
(iii) ଏମାନେ ଦପ୍ଦପ୍ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।
(iv) ଏମାନେ ସମୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି ।
(v) ଏମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ତୁଳନାରେ ଛୋଟ ଅଟନ୍ତି ।
(vi) ବୁଧ, ଶୁକ୍ର, ପୃଥ‌ିବୀ ଏହାର ଉଦାହରଣ ।
ନକ୍ଷତ୍ର :
(i) ଏମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ଥାଏ ।
(ii) ଏମାନେ ସମେକନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି ।
(iii) ଏମାନେ ଦପ୍ଦପ୍ କରିଥାନ୍ତି ।
(iv) ଏମାନେ ଆକାଶରେ ସ୍ଥିର ଥ୍ବ। ପରି ଦେଖାଯା’ନ୍ତି ।
(v) ଏମାନେ ଗ୍ରହ ତୁଳନାରେ ବଡ଼ ଅଟନ୍ତି ।
(vi) ସୂର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରକ୍ଷିକା ସେଣ୍ଟାଉରୀ ଏହାର ଉଦାହରଣ ଅଟନ୍ତି ।