Prasanna

Students can use Class 7 Math Solution Odia Medium and Class 7 Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium ସଂଖ୍ୟାର ମଝିରେ ବିନ୍ଦୁର କମାଲ to check their answers after solving exercises.

7th Class Maths Chapter 3 Question Answer Odia Medium

Class 7 Maths Chapter 3 Odia Medium

3.1 କ୍ଷୁଦ୍ର ଏକକର ଆବଶ୍ୟକତା :

Page No. (47 to 48)

Question 1.
ସ୍କେଲ୍‌ର କେଉଁ ଏକକଟି ସ୍ପର ଠିକ୍ ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ତୁମକୁ ସହାୟକ ହେବ ? କାହିଁକି ?
Solution:
ତୃତୀୟ ସ୍କେଲ୍‌ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସେ.ମି.କୁ 10 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି ଏକକଟି ସ୍ଫୁର ପ୍ରକୃତ ମାପର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ।

Question 2.
2\(\frac{7}{10}\) ସେ.ମି.ର ଅର୍ଥ କ’ଣ ? (ପ୍ରଥମ ସ୍ଫୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ)
Solution:
ସ୍କେଲ୍‌ରେ, ଦୁଇଟି କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ 10 ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । 2\(\frac{7}{10}\)
ସେ.ମି. ଲମ୍ବକୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ସ୍କେଲ୍‌ରେ ‘0’ ରୁ ‘2’ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ ଏବଂ ତା’ରେ 10 ଭାଗରୁ 7 ଭାଗ ନେଲେ, ସ୍କୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ -2 ସେ.ମି. ଏବଂ \(\frac{7}{10}\) ସେ.ମି. 2\(\frac{7}{10}\) ବା ସେ.ମି. ହେବ ।

Question 3.
ସେହିପରି 3\(\frac{2}{10}\) ସେ.ମି. କୁ କିପରି ବୁଝିବା ?
Solution:
ଆମେ 2\(\frac{7}{10}\) ସେ.ମି.କୁ 2 ପୂର୍ଣ୍ଣ 7 ବିଭକ୍ତ 10 ସେ.ମି. 3\(\frac{2}{10}\) ସେ.ମି.କୁ 3 ପୂର୍ବ 2 ବିଭକ୍ତ 10 ସେ.ମି. ରୂପେ ପଢୁ ବା 2\(\frac{7}{10}\) ସେ.ମି.କୁ 2 ସେ.ମି. ଓ 7 ଦଶାଂଶ ସେ.ମି. ଏବଂ 3\(\frac{2}{10}\) ସେ.ମି.କୁ 3 ସେ.ମି. ଓ 2 ଦଶାଂଶ ସେ.ମି. ରୂପେ ପଢ଼ିପାରିବା ।

Question 4.
ତୁମେ କହିପାରିବ କି ? ସ୍ଟର ଲମ୍ବ ମାପିବା ପାଇଁ ଏକକ ଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରାଗଲା ?
Solution:
ସ୍ଫୁର ଲମ୍ବ ସଠିକ୍ ପାଇବା ପାଇଁ ଏକକ ଗୁଡ଼ିକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 5.
ଗୋଟିଏ ସ୍କେଲ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନଲିଖତ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପ ଏବଂ ଏହାକୁ ସେଣ୍ଟିମିଟରରେ ଲେଖ (ସ୍ଫୁର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପ ପାଇଁ ଯେପରି ଉପରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି) କଲମ, ପେନସିଲ୍, ରବର ଏବଂ ତୁମ ପସନ୍ଦର ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ବସ୍ତୁ ନେଇପାର ।

Solution:
ରବରର ମାପ = 2\(\frac{4}{10}\) ସେ.ମି. । ପେନ୍‌ସିଲ୍‌ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 4\(\frac{5}{10}\) ସେ.ମି. ।
ସ୍କେଚ୍ ପେନ୍‌ର କ୍ୟାପ୍‌ଟିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 1\(\frac{4}{10}\) ସେ.ମି. ।

ଛୋଟ ଜିନିଷର ଠିକ୍ ମାପ ପାଇବା ପାଇଁ ଆମେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଏକକ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।

3.2 ଦଶାଂଶ :

Page No. (49 to 52)

Question 1.
ନିମ୍ନରେ କେତେକ ସଂଖ୍ୟା ଦିଆଯାଇଛି ଆସ ଏହାକୁ କିପରି ପଢ଼ାଯାଏ ଜାଣିବା । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)
Solution:
4\(\frac{1}{10}\) → (ଚାରି ଓ ଏକ ଦଶାଂଶ) \(\frac{4}{10}\) → (ଚାରି ଏକ ଦଶାଂଶ କିମ୍ବା ଚାରି ଦଶାଂଶ) \(\frac{41}{10}\) → (ଏକଚାଳିଶ ଓ ଏକ ଦଶାଂଶ)
41\(\frac{1}{10}\)→ (ଏକଚାଳିଶ ଏକ ଦଶାଂଶ କିମ୍ବା ଏକଚାଳିଶ ଦଶାଂଶ)

Question 2.
ନିମ୍ନ ଦୈର୍ଘ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଊକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ ।
(a) \(\frac{9}{10}\)
(b) 1\(\frac{7}{10}\)
(c) \(\frac{130}{10}\)
(d) 13\(\frac{1}{10}\)
(e) 10\(\frac{5}{10}\)
(f) 7\(\frac{6}{10}\)
(g) 6\(\frac{7}{10}\)
(h) \(\frac{4}{10}\)
Solution:

ଆମେ ପାଇଲେ ଯେ, \(\frac{131}{10}\) ହେଉଛି ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟା ଓ \(\frac{4}{10}\) ହେଉଛି ସାନ ସଂଖ୍ୟା ।
ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖୁଲେ ଆମେ ପାଇବା

Question 3.
ନିମ୍ନ ଦୈର୍ଘ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଊକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ ।
4\(\frac{1}{10}\), \(\frac{4}{10}\), \(\frac{41}{10}\), 41\(\frac{1}{10}\)
Solution:
\(\frac{1}{10}\) ହେଉଛି କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ସଂଖ୍ୟା ଓ \(\frac{411}{10}\) ହେଉଛି ବୃହତ୍ତମ ସଂଖ୍ୟା । ତେଣୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବକ୍ରମରେ ସଜାଇଲେ

Question 4.
ଦୋକାନରୁ ସରିତା 2\(\frac{7}{10}\) ଏକକ ଲମ୍ବର ଓ 3\(\frac{6}{10}\) ଲଳିତା ଏକକ ଲମ୍ବର ରିବନ କିଣିଲେ, ଉଭୟ ମୋଟ କେତେ ଦୈର୍ଘ୍ୟର ରିବନ କିଣିଲେ ?
Solution:
ମୋଟ ରବିନର ଦୈର୍ଘ୍ୟ, ସରିତା ରିବନର ଦୈର୍ଘ୍ୟ 2 ଏକକ ଓ 7 ଦଶାଂଶ ଏକକ ଏବଂ ଲଳିତା ରିବନର
ଦୈର୍ଘ୍ୟ 3 ଏକକ ଓ 6 ଦଶାଂଶ ଏକକର ସମଷ୍ଟି ସହ ସମାନ ।
ତେଣୁ, 2 ଏକକ ଓ 7 ଦଶାଂଶ ଏକକ + 3 ଏକକ ଓ 6 ଦଶାଂଶ ଏକକ
= (2 + 3) ଏକକ ଓ (7 + 6) ଦଶାଂଶ ଏକକ = 5 ଏକକ 13 ଦଶାଂଶ ଏକକ
= 6 ଏକକ ଓ 3 ଦଶାଂଶ ଏକକ (13 ଦଶାଂଶ ଏକକ = 1 ଏକକ ଓ 3 ଦଶାଂଶ ଏକକ)
ମୋଟ ରବିନର ଦୈର୍ଘ୍ୟ 6 ଏକକ 3 ଦଶାଂଶ ଏକକ = 6
ଏଠାରେ ସମାଧାନ କଲେ,
(a) (2 + 3) + (\(\frac{7}{10}\) + \(\frac{6}{10}\)) = (2 + 3) + (\(\frac{13}{10}\)) = 5 + \(\frac{13}{10}\)
= 5 + \(\frac{10}{10}\) + \(\frac{3}{10}\) = 5 + 1 + \(\frac{3}{10}\) = 6 + \(\frac{3}{10}\) = 6\(\frac{3}{10}\)

(b) 2\(\frac{7}{10}\) + 3\(\frac{6}{10}\) = 5\(\frac{13}{10}\) = 6\(\frac{3}{10}\)

(c) ଉଭୟ ମାପକୁ ଦଶାଂଶରେ ପରିଣତ କରି ଯୋଗ କରି ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ ।
27 ଦଶାଂଶ ଓ 36 ଦଶାଂଶ = 63 ଦଶାଂଶ = \(\frac{27}{10}\) + \(\frac{36}{10}\) = \(\frac{63}{10}\)
\(\frac{63}{10}\) = 60 ଦଶାଂଶ (\(\frac{60}{10}\)) ଓ 3 ଦଶାଂଶ (\(\frac{3}{10}\)) =
= 6 ଓ 3 ଦଶାଂଶ = 6\(\frac{3}{10}\)

Question 5.
ମହୁମାଛି ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯାଇଅଛି । ଏହାର ମୋଟ ଲମ୍ବ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।

ମୁଣ୍ଡ : 2\(\frac{3}{10}\) ଏକକ, ଛାତି : 5\(\frac{4}{10}\)
ଏକକ, ପେଟ : 7\(\frac{5}{10}\) ଏକକ ।
Solution:
ମୁଣ୍ଡର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 2\(\frac{3}{10}\) ଏକକ, ଛାତିର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 5\(\frac{4}{10}\) ଏକକ, ପେଟର ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 7\(\frac{5}{10}\) ଏକକ
ମହୁମାଛିର ମୋଟ ଲମ୍ବ = 2\(\frac{3}{10}\) + 5\(\frac{4}{10}\) + 7\(\frac{5}{10}\)
= (2 + 5 + 7)(+\(\frac{3}{10}\) + \(\frac{4}{10}\) + \(\frac{5}{10}\)) = 14 + \(\frac{12}{10}\) = 14 + \(\frac{10+2}{10}\)
= \(\frac{14}{10}\) + \(\frac{10}{10}\) + \(\frac{2}{10}\) = 14 + 1 + \(\frac{2}{10}\) = 15 + \(\frac{2}{10}\) = 15\(\frac{2}{10}\) ଏକକ ।
∴ ମହୁମାଛିର ମୋଟ ଲମ୍ବ 15 \(\frac{2}{10}\) ଏକକ ।

Question 6.
ଶୈଳକାର ହାତର ଲମ୍ବ 12\(\frac{4}{10}\) ଏକକ ଏବଂ ତା’ର ପାପୁଲିର ଲମ୍ବ 6\(\frac{7}{10}\) ଏକକ ଅଟେ । ତେବେ ତା’ର ମଧ୍ୟମ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଲମ୍ବ କେତେ ?

Solution:
ଶୈଳଜାର ମଧ୍ୟମ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଲମ୍ବ ହେବ = (12 + \(\frac{4}{10}\)) – (6 + \(\frac{7}{10}\))

ଏଠାରେ = 4 ଦଶାଂଶରୁ 7 ଦଶାଂଶ ବିୟୋଗ କରିହେବ ନାହିଁ । ତେଣୁ 12 ଏକକରୁ 1. ଏକକ ଆଣି ଏହାକୁ 10 ଦଶାଂଶ ଏକକରେ ପରିଣତ କରାଗଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂଖ୍ୟାଟି 11 ଏକକ ଓ 14 ଦଶାଂଶ ଏକକ ହେଲା, 14 ଦଶାଂଶ ଏକକକୁ 7 ଦଶାଂଶ ଏକକ ଏବଂ 11 ଏକକରୁ 6 ଏକକ ବିୟୋଗ କରାଗଲା ।

Question 7.
ଉଭୟ ଲମ୍ବକୁ ଦଶାଂଶରେ ପରିଣତ କରି ସମାଧାନ କର ।
Solution:
124 ଦଶାଂଶ – 67 ଦଶାଂଶ = 57 ଦଶାଂଶ = \(\frac{124}{10}\) – \(\frac{67}{10}\) = \(\frac{57}{10}\)
= 50 ଦଶାଂଶ \(\frac{50}{10}\) ଓ 7 ଦଶାଂଶ \(\frac{7}{10}\) = 5 ଓ 7 ଦଶାଂଶ = 5\(\frac{7}{10}\)

Question 8.
ଗୋଟିଏ ରୋହୀ ମାଛର ଲମ୍ବ 36\(\frac{2}{10}\) ସେ.ମି. ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଇଲିଶି ମାଛର ଲମ୍ବ 31\(\frac{9}{10}\) ସେ.ମି.। ତେବେ ରୋହୀ ମାଛଟି, ଇଲିଶିମାଛଠାରୁ କେତେ ଅଧିକ ଲମ୍ବା ?

Solution:
ରୋହୀ ମାଛର ଲମ୍ବ = 36\(\frac{2}{10}\), ଇଲିଶି ମାଛର ଲମ୍ବ = 31\(\frac{9}{10}\)
ରୋହୀ ମାଛଟି ଇଲିଶି ମାଛଠାରୁ ଲମ୍ବ = 36\(\frac{2}{10}\) – 31\(\frac{9}{10}\) = (\(\frac{360}{10}\) + \(\frac{2}{10}\) – (\(\frac{310}{10}\) + \(\frac{9}{10}\))
= \(\frac{362}{10}\) – \(\frac{319}{10}\) = \(\frac{41}{10}\) = \(\frac{40}{10}\) = \(\frac{40}{10}\) + \(\frac{1}{10}\) = 4 + \(\frac{1}{10}\) = 4\(\frac{1}{10}\)
ରୋହୀ ମାଛଟି, ଇଲିଲିମାଛଠାରୁ କେତେ 4\(\frac{1}{10}\) ଲମ୍ବା ।

Question 9.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମକୁ ଦେଖୁ ପରବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଖାଲିସ୍ଥାନରେ ପୂରଣ କର ।

Solution:

3.3 ଶତାଂଶ :

Page No. (53 to 58)

Question 1.
ଏହି ଛୋଟ ଅଂଶର ଲମ୍ବ କେତେ ? ଏହିଭଳି କେତୋଟି ଛୋଟ ଅଂଶ ନେଲେ 1 ଏକକ ହେବ ?
Solution:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଶାଂଶକୁ ସମାନ 10ଟି ଛୋଟ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକକ 10ଟି ଦଶାଂଶ ଏକକ ଅଟେ ତେଣୁ 1 ଏକକ = 100 ଶତାଂଶ ଏକକ ।
ତେଣୁ 1 ଶତାଂଶ ଏକକ ହେଉଛି । ଏକକର \(\frac{1}{100}\) ଅଂଶ ।

Question 2.
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭଙ୍ଗା କାଗଜଟିର ଲମ୍ବ କେତେ ଜାଣିବା ?
Solution:
ଆମେ ଦେଖୁଛୁ ଯେ ଏହା 4 + \(\frac{4}{10}\) + \(\frac{5}{100}\) ଲମ୍ବ, ଏହାକୁ 4 ଏକକ 4 ଦଶାଂଶ ଓ 5 ଶତାଂଶ ଏକକ ବୋଳି ପଢ଼ାଯାଏ ।

Question 3.
ନିମ୍ନ ଚିତ୍ରଟିକୁ ଦେଖ୍ ଖାଲି କୋଠରିରେ ଚିହ୍ନିତ ଅଂଶର ଲମ୍ବ କେତେ ଲେଖ ।

Solution:
ପ୍ରଥମ କୋଠରି = \(\frac{5}{10}\) + \(\frac{5}{10}\) = \(\frac{50}{100}\) + \(\frac{5}{100}\) = \(\frac{55}{100}\)
ଦ୍ଵିତୀୟ କୋଠରି = 1 + \(\frac{5}{10}\) + \(\frac{5}{100}\) = \(\frac{100}{100}\) + \(\frac{50}{100}\) + \(\frac{5}{100}\) = \(\frac{155}{100}\)
ତୃତୀୟ କୋଠରି = 1 + \(\frac{7}{10}\) + \(\frac{4}{100}\) = \(\frac{100}{100}\) + \(\frac{70}{100}\) + \(\frac{4}{100}\) = \(\frac{174}{100}\)
ଚତୁର୍ଥ କୋଠରି = 2 + \(\frac{2}{100}\) = \(\frac{200}{100}\)
+ \(\frac{2}{100}\) = \(\frac{202}{100}\) =
ପଞ୍ଚମ କୋଠରି = 2 + \(\frac{4}{10}\) + \(\frac{240}{100}\)

• ନିମ୍ନ ଛବିରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ତାରର ଦୈର୍ଘ୍ୟକୁ ତିନି ପ୍ରକାର ଉପାୟରେ ଦିଆଯାଇଅଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ଲମ୍ବକୁ ସୂଚାଉଛି ।

• 1\(\frac{1}{10}\)\(\frac{4}{10}\) = ଏକ ଏକକ, ଏକ ଦଶାଂଶ ଏକକ ଓ ଚାରି ଶତାଂଶ ଏକକ ।
1\(\frac{14}{100}\) = ଏକ ଏକକ ଓ ଚଉଦ ଶତାଂଶ ଏକକ ।
\(\frac{114}{100}\) = ଏକ ଶହ ଚଉଦ ଶତାଂଶ ଏକକ ।

Question 4.
ନିମ୍ନ ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖ୍ ତାରର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଲେଖ ଓ ପଢ଼ ।


Solution:
(a) ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 5\(\frac{3}{10}\)\(\frac{7}{100}\) = 5 ଏକକ, 3 ଦଶାଂଶ ଓ 7 ଶତାଂଶ ।
5 + \(\frac{37}{100}\) = 5 ଏକକ ଓ 37 ଶତାଂଶ ।
\(\frac{537}{100}\) = 537 ଶତାଂଶ ।

(b) ଦୈର୍ଘ୍ୟ = 15 + \(\frac{3}{100}\) = 15 ଏକକ ଓ 3 ଶତାଂଶ ।
\(\frac{1500}{100}\) + \(\frac{3}{100}\) = \(\frac{1503}{100}\) = 1503 ଶତାଂଶ ।

(c) ଦୈର୍ଘ୍ୟ 7\(\frac{5}{10}\)\(\frac{2}{100}\) = 7 ଏକକ, 5 ଦଶାଂଶ ଓ 2 ଶତାଂଶ ।
= 7 + \(\frac{5}{10}\) + \(\frac{2}{100}\) = 7\(\frac{52}{100}\) = 7 ଏକକ ଓ 52 ଶତାଂଶ ।
\(\frac{700}{100}\) + \(\frac{52}{100}\) = \(\frac{752}{100}\) = 752 ଶତାଂଶ ।

(d) 9\(\frac{8}{10}\) ଏକକ ଓ 9 ଦଶାଂଶ । 9\(\frac{80}{10}\) = 9 ଏକକ ଓ 80 ଏକକ ।
\(\frac{980}{10}\) = 980 ଶତାଂଶ ।

Question 5.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଲମ୍ବରୁ କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର ଓ କେଉଁଟି କ୍ଷୁଦ୍ରତରୁ ଏହି ଦୈର୍ଘ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଦତ୍ତ ସ୍କୁଲରେ ଚିହ୍ନିତ କର ।
(a) \(\frac{3}{10}\), \(\frac{3}{100}\), \(\frac{33}{100}\)

(b) 3\(\frac{1}{10}\), \(\frac{30}{10}\), 1\(\frac{3}{10}\)

(c) \(\frac{45}{100}\), \(\frac{54}{100}\), \(\frac{5}{10}\), \(\frac{4}{10}\)

(d) 3\(\frac{6}{10}\), 3\(\frac{3}{100}\), 3\(\frac{6}{10}\)\(\frac{6}{100}\)

(e) \(\frac{8}{10}\)\(\frac{2}{100}\), \(\frac{9}{100}\), 1\(\frac{8}{100}\)

(f) 7\(\frac{3}{10}\)\(\frac{5}{100}\), 7\(\frac{5}{10}\), 7\(\frac{41}{100}\)

(g) \(\frac{65}{10}\)\(\frac{15}{100}\), 5\(\frac{87}{100}\), 5\(\frac{7}{100}\)

Solution:

Question 6.
15\(\frac{3}{10}\)\(\frac{4}{100}\) ଓ 2\(\frac{6}{10}\)\(\frac{8}{100}\) ର ଯୋଗଫଳ କେତେ ?
Solution:

Question 7.
ଏହି ପଦ୍ଧତିଦ୍ଵୟ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି କି ?
Solution:
ହଁ, ପଦ୍ଧତିଦ୍ଵୟ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି । ପଦ୍ଧତି-1ରେ ଧାଡ଼ି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯୋଗ ଏବଂ ପଦ୍ଧତି-2ରେ ସ୍ତମ୍ଭ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଛି । ଉଭୟ ପଦ୍ଧତିରେ ଏକକ ସହ ଏକକ, ଦଶାଂଶ ଏକକ ସହ ଦଶାଂଶ ଏବଂ ଶତାଂଶ ଏକକ ସହ ଶତାଂଶ ଏକକରେ ଯୋଗ ହୋଇ ଶତାଂଶରେ ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଛି ।

Question 8.
483 + 268 ର ଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦେଖ । ପୂର୍ବ ପଦ୍ଧତି ସହ ଏହି ପଦ୍ଧତିର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି କି ?
Solution:
ହଁ, 483 + 268 = (400 + 80 + 3) + (200 + 60 + 8)
= (400 + 200) + (80 + 60) + (3 + 8) = 600 + 140 + 11
= 600 + 150 + 1 = 600 + 100+ 50 + 1 = 700 + 50 + 1 = 751

Question 9.
15\(\frac{3}{10}\)\(\frac{4}{100}\) ଓ 2\(\frac{6}{10}\)\(\frac{8}{100}\) କୁ ଶତାଂଶରେ ପରିଣତ କରି ନିମ୍ନମତେ ଯୋଗ କରାଯାଈପାରେ ।
Solution:

Question 10.
ବିୟୋଗ କର : 25\(\frac{9}{10}\) – 6\(\frac{4}{10}\)\(\frac{7}{100}\) ?
Solution:
ପଦ୍ଧତି – 1

Question 11.
ଶତାଂଶରେ ପରିଣତ କରି ସମାଧାନ କର :
ବିୟୋଗ କର : 15\(\frac{3}{10}\)\(\frac{4}{100}\) – 2\(\frac{6}{10}\)\(\frac{8}{100}\)
Solution:

Question 12.
653 ଓ 268 ର ବିୟୋଗକୁ ଦେଖ । ପୂର୍ବ ପଦ୍ଧତି ସହ ଏହି ପଦ୍ଧତିର କିଛି ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଅଛି କି ?
Solution:
653 – 268 = (600 + 50 + 3) – (200 + 60 + 8)
= (600- 200) + (50 – 60) + (3 – 8)
= (600 – 200) + (40 – 60) + (13 – 8)
= (600 – 200) + (40 – 60) + 5
= (500 – 200) + (140 – 60) + 5
= 300 + 80 + 5 = 385

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ଯୋଗଫଳ ଓ ବିୟୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(a) \(\frac{3}{10}\) + 3\(\frac{4}{100}\)
(b) 9\(\frac{5}{10}\)\(\frac{7}{100}\) + 2\(\frac{1}{10}\)\(\frac{3}{100}\)
(c) 15\(\frac{6}{10}\) + 3\(\frac{4}{100}\) + 14\(\frac{3}{10}\) + 3\(\frac{6}{100}\)
(d) 7\(\frac{7}{100}\) – 4\(\frac{4}{100}\)
(e) 8\(\frac{6}{100}\) -5 \(\frac{3}{100}\)
(f) 12\(\frac{6}{10}\) + 3\(\frac{2}{100}\) – \(\frac{9}{10}\) + 3\(\frac{9}{100}\)
Solution:

3.4 ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ସ୍ଥାନୀୟମାନ :

Page No. (59 to 64)

Question 1.
1 ଏକକକୁ ସମାନ 4 ଭାଗ, ସମାନ 5 ଭାଗ, ସମାନ 8 ଭାଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସମାନ ଭାଗରେ ଆମେ ବିଭକ୍ତ କରିପାରିବା ନାହିଁ କି ?
Solution:


ହଁ, କରିପାରିବା ।
• 1 ଏକକକୁ 10 ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ \(\frac{1}{10}\), \(\frac{2}{10}\), \(\frac{3}{10}\), …………….. \(\frac{9}{10}\), \(\frac{10}{10}\), ହେବ ।
• 1 ଏକକକୁ 4 ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ \(\frac{1}{4}\), \(\frac{2}{4}\), \(\frac{3}{4}\), \(\frac{4}{4}\) ହେବ ।
• ଯଦି ଆହୁରି ଠିକ୍ ମାପ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶକୁ ପୁନର୍ବାର 4 ସମାନ ଭାଗରେ
ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ 1 ଏକକର \(\frac{1}{16}\) ଅଂଶ. ଏହି 16 ଅଂଶ ମିଶି 1 ଏକକ ହେବ ।

Question 2.
1 ଏକକୁ ପ୍ରତିଥର 10 ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିବା କାହିଁକି ?
Solution:
କାରଣ, ଭାରତୀୟ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଲିଖନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଲିଖ୍ ଏକ ସଂପ୍ରସାରିତ ସ୍ଵାଭାବିକ ସଂଖ୍ୟା ପାଇଁ
10 ର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ 284 ରେ 2 ହେଉଛି ଶତକ (100) ସ୍ଥାନୀୟ, 8 ହେଉଛି ଦଶକ (10) ସ୍ଥାନୀୟ ଓ 4 ହେଉଛି ଏକକ (1) ସ୍ଥାନୀୟ ଅଙ୍କ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଏହାର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ସ୍ଥାନୀୟମାନର 10 ଗୁଣ । ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଏହାର ଠିକ୍ ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥ‌ିବା ସ୍ଥାନୀୟମାନର 10 ଭାଗ ।
10ଟି 1, 10 ହୁଏ ।
100 ଟି 10, 1000 ହୁଏ ।
10ଟି 100, 1000 ହୁଏ, ଇତ୍ୟାଦି ।

ସଂଖ୍ୟା ଲେଖୁବାର ପ୍ରଣାଳୀକୁ 1 ଠାରୁ ଛୋଟ ଅଂଶରେ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ଆମେ 1 କୁ 10 ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରୁ । ଏହା 1 ଦଶାଂଶ ଅଟେ । ଏହାକୁ ଆହୁରି 10 ଭାଗ କଲେ 1 ଶତାଂଶ ମିଳେ, ଇତ୍ୟାଦି ।

Question 3.
ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର ବିସ୍ତାରିତ କରିପାରିବା କି ?
Solution:
ହଁ, କରିପାରିବା ।

Question 4.
\(\frac{1}{100}\) କୁ 10 ସମାନ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କଲେ କେତେ ହେବ ?
Solution:

ଏହା \(\frac{1}{1000}\) ହେବ । ଏହାକୁ ଏକ ସହସ୍ରାଶ ଭାବେ ପଢ଼ାଯାଏ, ଏକ ହଜାର ସହସ୍ରାଶ = 1 ଏକକ ।
• ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋପାନରେ 10,000ର ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ ସ୍ଥାନକୁ ବିସ୍ତାରିତ କଲେ ବଡ଼ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଏବଂ \(\frac{1}{1000}\) ର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ସ୍ଥାନକୁ ବିସ୍ତାରିତ କଲେ କ୍ଷୁଦ୍ର ସ୍ଥାନୀୟମାନ, ଆମେ ପାଇପାରିବା ।

• ସଂଖ୍ୟା ଲେଖୁବାର ଏହି ପଦ୍ଧତିକୁ “ଦଶମିକ ପଦ୍ଧତି” (Decimal System) କୁହାଯାଏ । କାରଣ ଏହା ସଂଖ୍ୟା 10) ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଲାଟିନ୍ ଭାଷାରେ ‘decem’ ଅର୍ଥ ଦଶ, ଯାହା ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଦଶଃ ସହିତ ସମାନ । ଓଡ଼ିଆ, କୋଙ୍କଣୀ, ମରାଠୀ, ଗୁଜୁରାଟୀ, ହିନ୍ଦୀ, କାଶ୍ମୀରୀ, ବୋଡ଼ୋ ଏବଂ ଆସାମୀ ଭଳି ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଦଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

Question 5.
ଆମେ ଭଗ୍ନାଂଶ ବିଷୟରେ ସମାନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିପରିବା ।
(a) କେତୋଟି ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ 1 ହେବ ?
Solution:
1000 ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ । ହେବ ।

(b) କେତୋଟି ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ 1 ଦଶାଂଶ ହେବ ?
Solution:
100 ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ 1 ଦଶାଂଶ ହେବ ।

(c) କେତୋଟି ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ 1 ଶତାଂଶ ହେବ ?
Solution:
10 ସହସ୍ରାଶ ହେଲେ 1 ଶତାଂଶ ହେବ ।

(d) କେତୋଟି ଦଶାଂଶ ହେଲେ 10 ହେବ ?
Solution:
100 ଦଶାଂଶ ହେଲେ 10 ହେବ ।

(e) କେତୋଟି ଶତାଂଶ ହେଲେ 10 ହେବ ?
Solution:
1000 ଶତାଂଶ ହେଲେ 10 ହେବ ?

Question 6.
4\(\frac{2}{10}\) କୁ 42 ଭାବରେ (2 × \(\frac{1}{10}\) ରେ \(\frac{1}{10}\) କୁ ବାଦଦେଇ) ଲେଖିପାରିବା କି ?
Solution:
ନା, ଆମେ ଏହାକୁ 42 ଭାବରେ ଲେଖିପାରିବା ନାହିଁ ।
42 ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି 4 ଦଶ 2 ଏକ ଏବଂ 4\(\frac{2}{10}\) ଅର୍ଥ ହେଉଛି 4 ଏକ 2 ଦଶାଂଶ । 705 ର ଅର୍ଥ –
(a) 7 ଶହ, 0 ଦଶ 5 ଏକକ = (700 + 0 + 5)
(b) 7 ଶହ, 0 ଏକ 5 ଦଶାଂଶ =
(70 + 0 + \(\frac{5}{10}\))
(c) 7 ଶହ, 0 ଦଶାଂଶ 5 ଶତାଂଶ = (7 + 0 + \(\frac{5}{100}\))

• ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଚିହ୍ନଟ / ଜାଣିବା ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଖ୍ୟାର ଶେଷରେ ଏବଂ ଭଲସଂଖ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଉଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ଏକ ବିନ୍ଦୁ (.) ଚିହ୍ନକୁ ବିଭାଜକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁ, ଯାହାକୁ ଦଶମିକ ବିନ୍ଦୁ (decimal point) କୁହାଯାଏ ।

• ଉପରୋକ୍ତ ପରିମାଣକୁ ଦଶମିକ ପଦ୍ଧତିରେ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା ।

ପରିମାଣ	ଦଶମିକ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସଂକେତ
7 ଶହ, 0 ଦଶ 5 ଏକକ (700 + 0 + 5)	705
7 ଦଶ, 0 ଏକ 5 ଦଶାଂଶ (70 + 0 + \(\frac{5}{10}\) )	70.5
7 ଏକ, 0 ଦଶାଂଶ 5 ଶତାଂଶ (7 + 0 + \(\frac{5}{100}\)	7.05

ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଅନୁସାରେ ଲେଖିଲେ-

• 70.5 କୁ ସତୁରୀ ଦଶମିକ ପାଞ୍ଚ ବା ସାତ ଦଶ 5 ଦଶାଂଶ ।
• 7.05 କୁ ସାତ ଦଶମିକ ଶୂନ୍ୟ ପାଞ୍ଚ ବା ସାତ ଏକ 5 ଶତାଂଶ ।
• 0.274 କୁ ଶୂନ୍ୟ ଦଶମିକ ଦୁଇ ସାତ ଚାରି । ଏହାକୁ ଶୂନ୍ୟ ଦଶମିକ ଦୁଇଶହ ଚଉସ୍ତରୀ ବୋଲି ପଢ଼ିବା ନାହିଁ କାରଣ 0.274 ଅର୍ଥ = 2, 7, 4 ର ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଯଥାକ୍ରମେ 2 ଦଶାଂଶ, 7 ଶତାଂଶ ଏବଂ 4 ସହସ୍ରାଶ ଅଟେ ।

Question 7.
ଏକ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ସାରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର, ପ୍ରତ୍ୟେକକୁ ଦଶମିକ ରୂପରେ ଓ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଅନୁଯାୟୀ ଲେଖ ଏବଂ ପଢ଼ ।
(a) 2 ଏକ 3 ଦଶାଂଶ 5 ସହସ୍ରାଶ
(b) 1 ଦଶ 5 ଦଶାଂଶ
(c) 4 ଏକ 6 ଶତାଂଶ
(d) 1 ଶହ 1 ଏକ 1 ଶତାଂଶ
(e) \(\frac{8}{100}\) ଓ \(\frac{9}{10}\)
(f) \(\frac{5}{100}\)
(g) \(\frac{1}{10}\)
(h) 2\(\frac{1}{100}\), 4\(\frac{1}{10}\) ଏବଂ 7\(\frac{7}{1000}\)
Solution:


ଆସ ବଡ଼ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଲେଖୁବା ।
23 ଶହ = 23 × 100 = 2000 + 300 = 2300

ସହସ୍ର	ଶତକ	ଦଶକ	ଏକକ
	23
2	3	0	0

23 ଦଶ = 23 x 10 = 200 + 30 = 230

ସହସ୍ର	ଶତକ	ଦଶକ	ଏକକ
		23
	2	3	0

Question 8.
234 ଦଶାଂଶକୁ ଦଶମିକ ରୂପରେ କିପରି ଲେଖୁବା ?
Solution:
234 ଦଶାଂଶ = \(\frac{234}{10}\)
= \(\frac{200}{10}\) + \(\frac{30}{10}\) + \(\frac{4}{10}\)
= 20 + 3 + \(\frac{4}{10}\)
= 23.4

ଶତକ	ଦଶକ	ଏକକ	ଦଶାଂଶ	ଶତାଂଶ
			234
	2	3	4

Question 9.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଦଶମିକ ରୂପରେ ଲେଖ । (a) 234 ଶତାଂଶ (b) 105 ଦଶାଂଶ
Solution:
(a) 234 ଦଶାଂଶ = \(\frac{234}{100}\) + \(\frac{200+30+4}{100}\) = \(\frac{200}{100}\) + \(\frac{30}{100}\) + \(\frac{4}{100}\) = 2 + \(\frac{3}{10}\) + \(\frac{4}{100}\)
2 ଏକକ + 3 ଦଶାଂଶ + 4 ଶତାଂଶ = 2.34

(b) 105 ଦଶାଂଶ = \(\frac{105}{10}\) = \(\frac{100+0+5}{10}\) = \(\frac{100}{10}\) + \(\frac{0}{10}\) + \(\frac{5}{10}\) = 10 + \(\frac{5}{10}\) = 10.5

3.5 ମାପର ଏକକ :

Page No. (64 to 69)

Question 1.
1 ମି.ମି. ଯେ କେତେ ସେଣ୍ଟିମିଟର ? (ମିଲିମି.କୁ ସେ.ମି. କଲେ \(\frac{1}{10}\) ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ ହେବ ।)
Solution:
1 ମି.ମି. = \(\frac{1}{10}\) ସେ.ମି. = 0.1 ସେ.ମି. (1 ସେ.ମି.ର 1 ଦଶାଂଶ)

Question 2.
(a) 5 ମି.ମି. (b) 12 ମି.ମି. ଯେ କେତେ ସେ.ମି. ?
Solution:
(a) 5 ମି.ମି. = \(\frac{5}{10}\) ସେ.ମି. = 0.5 ସେ.ମି. ।
(b) 12 ମି.ମି. = 10 ମି.ମି. + 2 ମି.ମି. = 1 ସେ.ମି. + \(\frac{2}{10}\) ସେ.ମି. = 1.2 ସେ.ମି. ।

Question 3.
56 ସେ.ମି. ଯେ କେତେ ମି.ମି. ?
Solution:
1 ସେ.ମି. = 10 ମି.ମି.।
5.6 ସେ.ମି. = 5 ସେ.ମି. + 0.6 ସେ.ମି. = 50 ମି.ମି. + 6 ମି.ମି. = 56 ମି.ମି.

Question 4.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

12 ମି.ମି. = 1.2 ମି.ମି.	56 ମି.ମି. = 5.6 ସେ.ମି.	70 ମି.ମି. = 0.7 ସେ.ମି.
_________ = 0.9 ମି.ମି.	134 ମି.ମି. = _______ ସେ.ମି.	______ ମି.ମି. = 203.6 ସେ.ମି.

Solution:

12 ମି.ମି. = 1.2 ମି.ମି.	56 ମି.ମି. = 5.6 ସେ.ମି.	70 ମି.ମି. = 0.7 ସେ.ମି.
9 ମି.ମି. = 0.9 ମି.ମି.	134 ମି.ମି. = 13.4 ସେ.ମି.	2036 ମି.ମି. = 203.6 ସେ.ମି.

Question 5.
କିଛି ଜିନିଷ କେତେ ଛୋଟ ନିମ୍ନ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଅଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକର ଏକ ଆନୁମାନିକ ମାପନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।

Solution:

• ମଣିଷର କେଶ ପ୍ରାୟ 0.1 ମି.ମି. ମୋଟା ।
• ଖବର କାଗଜର ମୋଟେଇ = 0.05 ମି.ମି. ରୁ 0.08 ମି.ମି. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
• ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିର ମୋଟେଇ 1 ମି.ମି. ରୁ 2 ମି.ମି. ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ।
• ଫାରୋହ ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଭାରତର ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରଜାତିର ପିମ୍ପୁଡ଼ି, ଯାହାର ଲମ୍ବ = 1.5 ମି.ମି. ରୁ 2 ମି.ମି. ଅଟେ । ଏହା ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
• ଆଞ୍ଜେଲା ନାନା, ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ରତମ ଗେଣ୍ଡା (ସ୍ଥଳ ଭାଗରେ) ପ୍ରଜାତିର ଯାହାର ଖୋଳପାର ବ୍ୟାସ (.7 ମି.ମି. । ଏଗୁଡ଼ିକ ମାଲେସିଆରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି ।
  1 ମିଟର = 100 ସେ.ମି. । 1 ସେ.ମି. = \(\frac{1}{100}\) = 0.01

Question 6.
(a) 10 ସେ.ମି.
(b) 15 ସେ.ମି.କୁ ମିଟରରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
Solution:
(a) 10 ସେ.ମି. = \(\frac{1}{10}\) = 0.1

(b) 15 ସେ.ମି. = \(\frac{15}{100}\) ମି.
= \(\frac{10}{100}\) ମି. + \(\frac{5}{100}\) ମି.
= \(\frac{1}{10}\) ମି. + \(\frac{5}{100}\) ମି.
= 0.15 ମି. ।

Question 7.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

36 ସେ.ମି. = ………… ମି.	50 ସେ.ମି. = ………… ମି.	………… ସେ.ମି. = 0.89 ମି.
4 ସେ.ମି. = ………… ମି.	325 ସେ.ମି. = ………… ମି.	……….. ସେ.ମି. = 2.07 ମି.

Solution:

36 ସେ.ମି. = 0.36 ମି.	50 ସେ.ମି. = 0.5 ମି.	89 ସେ.ମି. = 0.89 ମି.
4 ସେ.ମି. = 0.04 ମି.	325 ସେ.ମି. = 3.25 ମି.	207 ସେ.ମି. = 2.07 ମି.

ବିସ୍ତାରିତ ଉତ୍ତର :
(a) 36 ସେ.ମି. = \(\frac{36}{100}\) ମି. = (\(\frac{30}{100}\) + \(\frac{6}{100}\)) ମି. = (0.30 + 0.06) ମି. = 0.36 ମି. ।

(b) 50 ସେ.ମି. = \(\frac{50}{100}\) ମି. = \(\frac{5}{10}\) ମି. = 0.5 ମି. ।

(c) 0.89 ମି. = \(\frac{89}{100}\) ମି. = \(\frac{89}{100}\) × 100 ସେ.ମି. = 89 ସେ.ମି. ।

(d) 4 ସେ.ମି. = \(\frac{4}{100}\) ମି. = 0.04 ମି. ।

(e) 325 ସେ.ମି. = \(\frac{300+20 +5}{2}\) ମି. = \(\frac{300}{100}\) + \(\frac{20}{100}\) + \(\frac{5}{100}\) ମି. = 3 + \(\frac{2}{10}\) + \(\frac{5}{100}\) ମି. = 3 + 0.20 + 0.05 ମି. = 3.25 ମି. ।

(f) 2.07 ମି. = \(\frac{207}{100}\) = \(\frac{207}{100}\) × 100 = 207 ସେ.ମି ।

Question 8.
1 ମିଟରରେ କେତୋଟି ମିଲିମିଟର ଅଛି ?
Solution:
1 ମିଟରରେ 1000 ମିଲିମିଟର ଅଛି ଓ 1 ମିଲିମିଟର = \(\frac{1}{1000}\) ମିଟର

Question 9.
1 ମିଲିମିଟର = \(\frac{1}{1000}\) ମିଟର ଲେଖୁପାରିବା କି ?
Solution:
ହଁ, ଲେଖୁପାରିବା ।

ଓଜନ ମାପର ଏକକରେ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା :
Question 1.
5 ଗ୍ରାମ୍ ଯେ, କେତେ କି.ଗ୍ରା. ?
Solution:
5 ଗ୍ରାମ୍ = \(\frac{5}{1000}\) କି.ଗ୍ରା. = 0.005 କି.ଗ୍ରା. ।

Question 2.
10 ଗ୍ରାମ୍ = କେତେ କି.ଗ୍ରା. ?
Solution:
10 ଗ୍ରାମ୍ = \(\frac{10}{1000}\) କି.ଗ୍ରା. = \(\frac{1}{100}\) କି.ଗ୍ରା. = 0.010 କି.ଗ୍ରା. = 0.01 କି.ଗ୍ରା.

Question 3.
254 ଗ୍ରାମ୍ ଯେ କେତେ କି.ଗ୍ରା. ?
Solution:
ଯେହେତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ 1 ଗ୍ରାମ୍ ଯେ 1 କିଲୋଗ୍ରାମ୍‌ର 1 ସହସ୍ରାଶ,
ତେଣୁ 254 ଗ୍ରାମ୍‌କୁ ଆମେ ଲେଖୁବା = \(\frac{254}{1000}\) କିଲୋଗ୍ରାମ୍
= (\(\frac{200}{1000}\) + \(\frac{50}{1000}\) + \(\frac{4}{1000}\)) କି.ଗ୍ରା. = (\(\frac{2}{10}\) + \(\frac{5}{100}\) + \(\frac{4}{1000}\)) କି.ଗ୍ରା. = 0.254 କି.ଗ୍ରା.

Question 4.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

465 ଗ୍ରା. = ………………….	68 ଗ୍ରା = ………………….	1560 ଗ୍ରା. = ………………….
704 ଗ୍ରା = ………………….	………………….= 0.56 କି.ଗ୍ରା.	………………….= 2.5 କି.ଗ୍ରା.

Solution:

465 ଗ୍ରାମ୍ = 0.465 କି.ଗ୍ରା.	68 ଗ୍ରାମ୍ = 0.068 କି.ଗ୍ରା.	1560 ଗ୍ରା. = 1,56 କି.ଗ୍ରା.
704 ଗ୍ରାମ୍ = 0.704 କି.ଗ୍ରା.	560 ଗ୍ରାମ୍ = 0.56 କି.ଗ୍ରା.	2500 ଗ୍ରାମ୍ = 2.5 କି.ଗ୍ରା.

ବିସ୍ତାରିତ ଉତ୍ତର :
(a) 465 ଗ୍ରା. = \(\frac{465}{1000}\) କି.ଗ୍ରା. = [\(\frac{400}{1000}\) + \(\frac{60}{1000}\) + \(\frac{5}{1000}\)] କି.ଗ୍ରା.
= (0.400 + 0.060 + 0.005) କି.ଗ୍ରା.= 0.465 କି.ଗ୍ରା.

(b) 68 ଗ୍ରା. = \(\frac{68}{1000}\) = [\(\frac{60}{1000}\) + \(\frac{8}{1000}\)] = (0.06 + 0.008) କି.ଗ୍ରା. = 0.068 କି.ଗ୍ରା.

(c) 1560 ଗ୍ରା. = \(\frac{1560}{1000}\) କି.ଗ୍ରା. \(\frac{1000}{1000}\) + [\(\frac{500}{1000}\) + \(\frac{60}{1000}\)] କି.ଗ୍ରା.
= [1 + \(\frac{5}{10}\) + \(\frac{6}{100}\)] କି.ଗ୍ରା. = (1 + 0.5 + 0.06) କି.ଗ୍ରା. = 1.56 କି.ଗ୍ରା.

(d) 704 ଗ୍ରା. = \(\frac{704}{1000}\)
କି.ଗ୍ରା. = [\(\frac{700}{1000}\) + \(\frac{4}{1000}\)] କି.ଗ୍ରା.
= (0.700 + 0.004) କି.ଗ୍ରା. = 0.704 କି.ଗ୍ରା. = କି.ଗ୍ରା.

(e) 0.56 କି.ଗ୍ରା. = 0.56 × 1000 ଗ୍ରା. = 560 ଗ୍ରା.

(f) 2.5 କି.ଗ୍ରା. = 2.5 × 1000 ଗ୍ରା. = \(\frac{25}{10}\) × 1000 ଗ୍ରା. = 2500 ଗ୍ରା.
1 ଗ୍ରାମ୍ = 1000 ମିଲିଗ୍ରାମ୍ = \(\frac{1}{1000}\) ଗ୍ରାମ୍ = 0.001 ଗ୍ରାମ୍ ।

ଟଙ୍କା – ପଇସା ହିସାବରେ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା :
Question 1.
ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

10 ପଇସା = ……………………..	= ……………………..ପଇସା = 0.05 ଟଙ୍କା	= …………………….. ପଇସା = 0.36 ଟଙ୍କା
= …………………….. = 0.50 ଟଙ୍କା	99 ପଇସା = = ……………………..	250 ପଇସା = = ……………………..

Solution:

10 ପଇସା = 0.10 ଟଙ୍କା	5 ପଇସା = 0.05 ଟଙ୍କା	36 ପଇସା = 0.36 ଟଙ୍କା
50 ପଇସା = 0.50 ଟଙ୍କା	99 ପଇସା = 0.9୨ ଟଙ୍କା	250 ପଇସା = 2.50 ଟଙ୍କା

ବିସ୍ତାରିତ ଉତ୍ତର :
1 ଟଙ୍କା = 100 ପଇସା । 1 ପଇସା = \(\frac{1}{100}\) ଟଙ୍କା
(a) 10 ପଇସା = \(\frac{10}{100}\) ଟଙ୍କା = \(\frac{1}{10}\) = ଟଙ୍କା = 0.10 ଟଙ୍କା ।
(b) 0.05 ଟଙ୍କା = 0.05 × 100 ପଇସା = \(\frac{5}{100}\) x 100 ପଇସା = 5 ପଇସା ।
(c) 0.36 ଟଙ୍କା = \(\frac{36}{100}\) × 100 ପଇସା = 36 ପଇସା ।
(d) 0.50 ଟଙ୍କା = 0.50 x 100 ପଇସା = \(\frac{50}{100}\) ×100 ପଇସା = 50 ପଇସା ।
(e) 99 ପଇସା = \(\frac{99}{100}\) ଟଙ୍କା = 0.99 ଟଙ୍କା ।
(f) 250 ପଇସା = \(\frac{250}{100}\) ଟଙ୍କା = (\(\frac{200+50}{100}\)) ଟଙ୍କା = (\(\frac{200}{100}\) + \(\frac{50}{100}\) ଟଙ୍କା = 2.50 ଟଙ୍କା ।

3.4 ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ଚିହ୍ନଟ ଓ ତୁଳନ :

Page No. (70 to 73)

Question 1.
ସଂଖ୍ୟାରେଖା ଉପରେ 1 ଓ 1.1 ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ସମସ୍ତ ଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Solution:

Question 2.
ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ ଥିବା ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକର ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା ଚିହ୍ନଟ କର ଏବଂ ଲେଖ ।
Solution:

ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଶୂନ୍ଯ (0)ର ପହଳି :
0.2, 0.20, 0.200 ସମସ୍ତ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ଯାଗୁଡ଼ିକ ସମାନ, ଯେହେତୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ 2 ଦଶାଂଶକୁ ସୂଚାଏ । କିନ୍ତୁ 0.2, 0.02 ଏବଂ 0.002 ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା ଅଟେ ।
Question 1.
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଟି କ୍ଷୁଦ୍ରତର ଏବଂ କେଉଁଟି ବୃହତ୍ତର ?
Solution:
0.2, 0.02 ଏବଂ 0.002 ମଧ୍ଯରୁ 0.002 ସଂଖ୍ୟାଟି କ୍ଷୁଦ୍ରତର ଏବଂ 0.2 ସଂଖ୍ୟାଟି ବୃହତ୍ତର ।

Question 2.
ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ଅଟନ୍ତି ? 4.5, 4.05, 0.405, 4.050, 4.50, 4.005, 04.50
Solution:
ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା 4.5, 4.50, 04.50 ସମାନ ଅଟନ୍ତି କାରଣ ସଂଖ୍ୟା ଶେଷରେ ଥିବା ଶୂନ୍ୟର କୌଣସି ମୂଲ୍ୟ ନଥାଏ । 4.05, 4.005 ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ।
ନିମ୍ନ ଚିତ୍ର (a)ରେ ସଂଖ୍ୟାରେଖାକୁ ଦେଖ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାଗକୁ ବିସ୍ତାରିତ କରାଯାଇ ସଂଖ୍ୟା 4.185 ଚିହ୍ନିତ କରାଯାଇଛି ।

Question 3.
ଚିତ୍ର (b) ର ଶେଷ ସଂଖ୍ୟା ରେଖାରେ (?) ସୂଚିତ ଅଂଶଟି କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ ?
Solution:
ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ (?) ସୂଚିତ ଅଂଶଟି 3.59 ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚାଉଛି ।

Question 4.
(a) 9.876 (b) 0.407 କୁ ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Solution:

Question 5.
ନିମ୍ନ ସଂଖ୍ୟାରେଖାରେ a, b, c କୋଠରିଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା ସୂଚିତ କରେ ଲେଖ ।

Solution:
‘b’ କୋଠରିଟି ସଂଖ୍ୟା 7 ଓ 8 ମଧ୍ୟରେ ଥିବାରୁ 7.5 । ସେହିପରି ‘a’ କୋଠରି ‘6’ ଉପରେ ଏବଂ ‘c’ କୋଠରି ୨ ଓ 10 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା 9.5 କୁ ସୂଚାଉଛି ।

‘b’ କୋଠରିଟି ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା 7.5 କୁ ସୂଚିତ କରେ କିପରି ? ଏଠାରେ 5 ଏକକକୁ, 5 ଓ 10 ମଧ୍ୟରେ ସମାନ 10 ଭାଗ କରାଯାଇଅଛି, ତେଣୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ 2 ଭାଗ 1 ଏକକ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ 1 ଭାଗ \(\frac{1}{2}\) ଏକକ ଅଟେ । ‘a’ ଓ ‘b’ କୋଠରି କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ ?

Question 6.
ସେହିଭଳି ନିମ୍ନ କୋଠରିଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚାଏ ଲେଖ ।

Solution:
8.1 – 8.0 = 0.1
0.1 କୁ 10 ଭାଗ କଲେ ପ୍ରତି ଭାଗ = 0.1 × \(\frac{1}{10}\) = 0.01
∴ d = 8 + (0,01 × 2) = 8.02
∴ c = 8 + (0.01 × 5) = 8.05
f = 4.3 + (0.05 × 2) = 4.4
g = 4.3 + (0,05 × 5) = 4.55
h = 4.8 + (0.05 × 2) = 4.9

Question 7.
6.456 ଓ 6.465 ମଧ୍ଯରେ କେଉଁଟି ବଡ଼ ?
Solution:
6.465 ସଂଖ୍ୟାଟି ବଡ଼ ।
ଦୁଇଟି ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ତୁଳନା (ସଂଖ୍ୟାର ଅଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବାଧ‌ିକ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଅନୁଯାୟୀ), ଯଦି ଦୁଇଟି ସମାନ ଓ ବାମ ପାଖ ଅଙ୍କ ସମାନ, ତେବେ ତା’ ପରବର୍ତୀ ଅଙ୍କର ତୁଳନା କରି ବଡ଼ ଅଙ୍କଥ‌ିବା ସଂଖ୍ୟାଟି ସଂଖ୍ୟାଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ସଂଖ୍ୟା ହେବ ବୋଲି ସ୍ଥିର କରାଯାଏ ।

Question 8.
କେଉଁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଟି ବଡ଼ ?
(a) 1.23 କିମ୍ବା 1,32
(b) 3.81 କିମ୍ବା 13.800
(c) 1.009 କିମ୍ବା 1,090
Solution:
(a) 1.32 ବଡ଼
(b) 13.800 ବଡ଼
(c) 1,090 ବଡ଼

ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା
Question 1.
0.9, 1.1, 1.01 ଏବଂ 1.11 ଲକ୍ଷ୍ୟ କର । ଏହି ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି 1 ର ନିକଟବର୍ତୀ ।
Solution:
ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ତୁଳନା କରିବାକୁ ହେଲେ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଊକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖୁବାକୁ ହେବ 0.9 < 1 < 1.01 < 1.1 < 1.11, ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ । ର ପରବର୍ତ୍ତୀ 1.01, 1 ଠାରୁ \(\frac{10}{100}\) ଅଧିକ, ମାତ୍ର 0.9, 1 ଠାରୁ \(\frac{1}{100}\) ସାନ । ତେଣୁ, 1 ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେଉଛି 1.01 ।

Question 2.
ଉପରୋକ୍ତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି 1.09ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ?
Solution:
1.1 ସଂଖ୍ୟାଟି 1,09ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ

Question 3.
ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି 4 ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ? 3.56, 3.65, 3.099
Solution:
3.65 ସଂଖ୍ୟାଟି 4ଟି ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ

Question 4.
0.8, 0.69, 1.08 ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି 1ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ?
Solution:
1.08 ସଂଖ୍ୟାଟି 1 ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ

Question 5.
4, 1, 8, 2 ଓ 5 ଅଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଥରେ ମାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ ଯେପରିକି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 25ରେ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବ ?
Solution:
24.851 ସଂଖ୍ୟାଟି 25ର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ

3.7 ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗ ଓ ବିୟୋଗ :

Page No. (74 to 76)

Question 1.
ପ୍ରିୟା ତା’ର ସ୍କର୍ଟ ତିଆରି ପାଇଁ 2.7 ମି. ଓ ଶୈଳଜା ତା’ର କୁର୍ଭି ତିଆରି ପାଇଁ 3.5 ମି. କପଡ଼ା ଦରକାର କରନ୍ତି । ତେବେ ସ୍କର୍ଟ ଓ କୁମ୍ଭୀ ତିଆରି ପାଇଁ ମୋଟରେ କେତେ କପଡ଼ା ଆବଶ୍ୟକ ?
Solution:
ଏଠାରେ ଆମକୁ 2.7 ମିଟର ଓ 3.5 ମିଟରର ଯୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ହେବ । ଯୋଗର ସୋପାନଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗ କରାଯିବ ।
∴ 2,7 ମିଟର + 3.5 ମି. = 6.2 ମି.
∴ ସମୁଦାୟ 6.2 ମି, କପଡ଼ା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ।

Question 2.
ପ୍ରିୟାଠାରୁ ଶୈଳଜା କପଡ଼ାର ପରିମାଣ କେତେ ଅଧିକ ?
Solution:
ଏଠାରେ 3.5 ଓ 2.7 ମି.ର ବିୟୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାକୁ ହେବ ।

∴ ପ୍ରିୟାଠାରୁ ଶୈଳଜାର ୦.୫ ମିଟର କପଡ଼ା ଅଧିକ ।
ଆମେ ଜାଣିଲୁ ଯେ ସଂପ୍ରସାରିତ ସ୍ଵଭାବିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗ ଏବଂ ବିୟୋଗ ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅବଲମ୍ବନରେ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗ ଏବଂ ବିୟୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 3.
75.345 ଓ 86.691 ର ଯୋଗଫଳ ନିମ୍ନରେ ସ୍ଥାନୀୟମାନ ଅନୁସାରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ଦିଆଗଲା ।
Solution:

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ଯୋଗଫଳ ନିଶ୍ଚୟ କର ।
(a) 5.3 + 2.6
(b) 18 + 8.8
(c) 2.15 + 5.26
(d) 9.01 + 9.10
(e) 29.19 + 9.91
(f) 0.934 + 0.6
(g) 0.75 + 0.03
(h) 6.236 + 0.487
Solution:

Question 2.
ବିୟୋଗଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(a) 5.6 – 2.3
(b) 18 – 8.8
(c) 10.4 – 4.5
(d) 17 – 16.198
(e) 17 – 0.05
(f) 34.505 – 18.1
(g) 9.9 – 9.09
(h) 6.236 – 0.487
Solution:

ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ରମ :
Question 1.
ଏହି କ୍ରମରେ ପରବର୍ତୀ 3 ଟି ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ ।
Solution:
4.4, 4.8, 5.2, 5.6, 6.0, 6.4, 6.8, 7.2

Question 2.
ନିମ୍ନଲିଖତ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର ପଦଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁ କ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି ସେହି କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ 3ଟି ସଂଖ୍ୟା ଲେଖ ।
(a) 4.4, 4.45, 4.5, …., …., …
(b) 25.75, 26.25, 26.75, …., …., …
(c) 10.56, 10.67, 10.78, …., …., …
(d) 13.5, 16, 18.5, …., …., …
(e) 8.5, 9.4, 10.3, …., …., …
(f) 5, 4.95, 4.90. …., …., …
(g) 12.45, 11.95, 11.45, …., …., …
(h) 36.5, 33, 29.5, …., …., …
Solution:
(a) 4.4, 4.45, 4.5, 4.55, 4.6, 4.65
(b) 25.75, 26.25, 26.75, 27.25, 27.75, 28.25
(c) 10.56, 10.67, 10.78, 10.89, 11, 11.11
(d) 13.5, 16, 18.5, 21, 23.5, 26
(e) 8.5, 9.4, 10.3, 11.2, 12.1, 13
(f) 5, 4.95, 4.90, 4.85, 4.80, 4.75
(g) 12.45, 11.95, 11.45, 10.95, 10.45, 9.95
(h) 36.5, 33, 29.5, 26, 22.5, 19

3.8 ଦଶମିକ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ବକ ତଥ୍ୟ :

Page No. (78 to 80)

Question 1.
ବସ୍ ମଧ୍ୟାହ୍ନର 4.5 ଘଣ୍ଟାପରେ ଷ୍ଟେସନରେ ପହଞ୍ଚିବ । ତେବେ ବସ୍ତୁଟି କେତେବେଳେ ଷ୍ଟେସନରେ ପହଞ୍ଚିବ : ଅପରାହ୍ନ 4,05, ଅପରାହ୍ନ 4.5, ଅପରାହ୍ନ 4.25 । କେଉଁଟି ଠିକ୍ ?
Solution:
ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟ = 12ଘଣ୍ଟା ବସ୍‌ 4.5 ଘଣ୍ଟା ଘଣ୍ଟା = 16.5 ଘଣ୍ଟା = ଅପରାହ୍ନ 16.5 ଘଣ୍ଟା ଏଠାରେ କୌଣସିଟି ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ପରେ ଷ୍ଟେସନରେ ପହଞ୍ଚିବ । ପହଞ୍ଚିବା ସମୟ = 12ଘଣ୍ଟ + 4.5 = ଅପରାହ୍ନ 4ଟା 30 ମିନିଟ୍ ଏଠାରେ କୌଣସିଟି ଠିକ୍ ନୁହେଁ ।

Question 2.
ଜଣେ ଝିଅ ଏକ ଦ୍ଵାର ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଖୋଲା ସ୍ଥାନର ପ୍ରସ୍ଥ 2 ଫୁଟ 5 ଇଞ୍ଚ ମାପିଲା କିନ୍ତୁ ସେ ଏକ ବଢ଼େଇକୁ 2.5 ଫୁଟ ଚଉଡ଼ାର ଏକ ଦ୍ଵାର ତିଆରି କରିବାକୁ କହିଲା । ବଢ଼େଇଟି 2 ଫୁଟ 6 ଇଞ୍ଚ ଚଉଡ଼ାର କବାଟଟିଏ ତିଆରି କଲା । କବାଟଟି ସେଠାରେ ଲାଗିପାରିଲା ନାହିଁ କାହିଁକି ।
Solution:
1 ଫୁଟ = 12 ଇଞ୍ଚ, 0.5 ଫୁଟ = 6 ଇଞ୍ଚ । 2.5 ଫୁଟ 2 ଫୁଟ 6 ଇଞ୍ଚ ହେବ କିନ୍ତୁ 2 ଫୁଟ 5 ଇଞ୍ଚ ନୁହେଁ । ତେଣୁ କବାଟଟି ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଲାଗିପାରିଲା ନାହିଁ ।

ନିଜେ କରି ଦେଖ :

Question 1.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାକୁ ଦଶମିକ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
(a) \(\frac{5}{100}\)
(b) \(\frac{16}{1000}\)
(c) \(\frac{12}{10}\)
(d) \(\frac{254}{1000}\)
Solution:
(a) \(\frac{5}{100}\) = 0.05

(b) \(\frac{16}{1000}\) = \(\frac{10}{1000}\) + \(\frac{6}{1000}\) = 0.01 + 0.006 = 0.016

(c) \(\frac{12}{10}\) = \(\frac{10}{10}\) + \(\frac{2}{10}\) = 1 + 0.2 = 1.2

(d) \(\frac{254}{1000}\) = \(\frac{200}{1000}\) + \(\frac{50}{1000}\) + \(\frac{4}{1000}\) = = 0.2 + 0.05 + 0.004 = 0.254

Question 2.
ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦଶାଂଶ, ଶତାଂଶ ଓ ସହସ୍ରାଶର ଯୋଗଫଳ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ କର ।
(a) 0.34
(b) 1.02
(c) 0.8
(d) 0.362
Solution:
(a) 0.34 = \(\frac{34}{100}\) = \(\frac{30}{100}\) + \(\frac{4}{100}\) = \(\frac{3}{10}\) + \(\frac{4}{100}\)

(b) 1.02 = \(\frac{102}{100}\) = \(\frac{100}{100}\) + \(\frac{2}{100}\)

(c) 0.8 = \(\frac{8}{10}\)

(d) 0.362 = \(\frac{362}{1000}\) = \(\frac{3}{10}\) + \(\frac{6}{100}\) + \(\frac{2}{1000}\)

Question 3.
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରରେ ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ଦଶମିକ ଭଗ୍ନସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚିତ କରୁଅଛି ?
im56
Solution:
6.4 ଓ 6.5 ମଧ୍ଯରେ 4 ଭାଗ ଅଛି ।
∴ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ 0.1 ର \(\frac{1}{4}\) ଅଂଶ କିମ୍ବା \(\frac{1}{10}\) ର \(\frac{1}{4}\) ଅଂଶ = \(\frac{1}{40}\) = 0.025
6.4 ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଗ = a = 6.4 + 2 × 0.025 = 6.4 + 0.05 = 6.45
6.5 ପରେ ପ୍ରଥମ ଭାଗ = c = 6.5 + 0.025 = 6.525
6.5 ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଗ = d = 6.5 + 2 × 0.025 = 6.5 + 0.05 = 6.55

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥବା ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଅଧଃକ୍ରମରେ ସଜାଅ ।
(a) 11.01, 1.011, 1.101, 11.10, 1.01
(b) 2.567, 2.675, 2.768. 2.499. 2.698
(c) 4.678 ଗ୍ରାମ୍, 4.595 ଗ୍ରାମ୍, 4.600 ଗ୍ରାମ୍, 4.656 ଗ୍ରାମ୍, 4.666 ଗ୍ରାମ୍ ।
(d) 33.12 ମି., 33.31 ମି., 33.133 ମି., 33.331 ମି., 33.313 ମି.
Solution:
ଅଧଃକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖୁଲେ –
(a) 11.10, 11.01, 1.101, 1.011, 1.01
(b) 2.768, 2.698, 2.675. 2.567. 2.499
(c) 4.678 ଗ୍ରାମ୍, 4.666 ଗ୍ରାମ୍, 4.656 ଗ୍ରାମ୍, 4.600 ଗ୍ରାମ୍, 4.595 ଗ୍ରାମ୍ ।
(d) 33.331 ମି., 33.313 ମି., 33.31 ମି., 33.133 ମି., 33.13 ମି.

Question 5.
ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟା 1, 4, 0, 6 ଏବଂ 8 କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଲେଖ ।
(a) 30 ର ନିକଟତମ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା
(b) 100 ଏବଂ 1000 ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା
Solution:
(a) ଏଠାରେ 1, 4, 0, 6 ଓ 8 କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏକ ସଂଖ୍ୟା ଗଠନ କରିବା ଯାହା 30 ର ନିକଟତମକ ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ 18 ………40……….16……. ଇତ୍ୟାଦି ।
30 ର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତମ 40.168 ଏବଂ ନିକଟତମ ପାର୍ଥକ୍ୟ 40.168 – 30 = 10.168
30 ତଳେ 18,640 । ପାର୍ଥକ୍ୟ = 30 – 18.640 = 11.360
∴ ଏଥୁରୁ ଜଣାପଡୁଛି ନିକଟତମ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି 40.168 ।

(b) ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସଂଖ୍ୟାଟି ଦଶମିକ ବିନ୍ଦୁ ପୂର୍ବରୁ 3 ଅଙ୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
ଏବେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ହେବାପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଅଙ୍କ ‘1’ ତା’ପରେ ‘0’ ଏବଂ ‘4’ ଏବଂ ଦଶମିକ ପରେ 6 ଓ 8 ରହିବା ଉଚିତ ।
∴ 100 ଏବଂ 1000 ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଟି ହେଉଛି 104.68 ।

Question 6.
ଅଧୁକ ଅଙ୍କ ଥବା ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟା, କମ୍ ଅଙ୍କ ଥ‌ିବା ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାଠାରୁ ବଡ଼ ହେବ କି ?
Solution:
ସବୁବେଳେ ଠିକ୍ ନୁହେଁ । କାରଣ ଏହା ସଂଖ୍ୟାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନୁହେଁ ।
ଉଦାହରଣ – 0.134 ଠାରୁ 0.5 ବଡ଼ ।
ଯଦି ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟା ଅଂଶ ତୁଳନା କରାଯାଏ ତେବେ 13 (ଦୁଇଅଙ୍କ) ଗୋଟିଏ ଅଙ୍କ 9 ଠାରୁ ବଡ଼ ।

Question 7.
ଲିସା 0.25 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ବିନ୍ସ, 0.3 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଗାଜର, 0.5 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଆଳୁ, 0.2 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ କେପ୍‌ସିକମ୍, 0.05 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଅଦା କିଣିଲା । ସେ ସମୁଦାୟ ମୋଟ କେତେ ଓଜନର ଜିନିଷ କିଣିଲା ?
Solution:
ଲିସା 0.25 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ବିନ୍ସ, 0.3 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଗାଜର, 0.5 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଆଳୁ, 0.2 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ କେପ୍‌ସିକମ୍, 0.05 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଅଦା କିଣିଲା ।
ସମୁଦାୟ ସେ କିଣିଲା = (0.25 + 0.3 + 0.5 + 0.2 + 0.05) କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ।
= (0.25 + 0.30 + 0.50 + 0.20 + 0.05) କିଲୋଗ୍ରାମ୍ = 1.30 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ।
∴ ‘ସେ ସମୁଦାୟ 1.30 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଓଜନର ଜିନିଷ କିଣିଲା ।

Question 8.
ଏକ ଦୁଗ୍ଧ ସଂଗ୍ରହ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ରହିମ୍ ପ୍ରଥମ ତିନି ଦିନରେ 3.79 ଲି., 4.2 ଲି., ଓ 4.25 ଲି, କ୍ଷୀର ଯୋଗାଇଦିଏ । ଯଦି 6 ଦିନରେ 25 ଲି. କ୍ଷୀର ଯୋଗାଇଥାଏ, ତେବେ ସେ ଶେଷ ତିନିଦିନରେ କେତେ ଲିଟର କ୍ଷୀର ଯୋଗାଇଥିଲା ?
Solution:
ରହିମ୍ ପ୍ରଥମ ତିନି ଦିନରେ 3.79 ଲି., 4.2 ଲି., ଓ 4.5 ଲି. କ୍ଷୀର ଯୋଗାଇଦିଏ ।
ପ୍ରଥମ ତିନିଦିନରେ ମୋଟ କ୍ଷୀର ଯୋଗାଏ = (3.79 + 4.2 + 4.25) ଲିଟର = 12.24 ଲିଟର ।
6 ଦିନରେ ସେ ଯୋଗାଏ = 25 ଲିଟର ।
ଶେଷ 3 ଦିନରେ ଯୋଗାଏ = (25 – 12.24) ଲିଟର = 12.76 ଲିଟର ।
∴ ସେ ଶେଷ ତିନିଦିନରେ 12.76 ଲିଟର କ୍ଷୀର ଯୋଗାଇଥିଲା ।

Question 9.
ଜାନୁୟାରୀ ମାସରେ ଟିଙ୍ଗୁର ଓଜନ 35.75 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଏବଂ ଫେବୃୟାରୀରେ 34.50 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ଥିଲା । ତା’ର ଓଜନ ବୃଦ୍ଧି ନା ହ୍ରାସ ହୋଇଛି ? କେତେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଅଛି ?
ଜାନୁୟାରୀ ମାସରେ ଟିଙ୍କୁର ଓଜନ = 35.75 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ।
ଫେବୃୟାରୀ ମାସରେ ଟିଙ୍ଗୁର ଓଜନ = 34.50 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ।
ଯେହେତୁ 34.50 < 35.75 ତେଣୁ ତା’ର ଓଜନ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି ।
ଓଜନ ହ୍ରାସର ପରିମାଣ = (35.75 – 34.50) କିଲୋଗ୍ରାମ୍ = 1.25 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ।
∴ ଟିଙ୍ଗୁର ଓଜନର 1.25 କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି ।

Question 10.
ଅନୁକ୍ରମର ପରବର୍ତୀ ଦୁଇଟି ପଦ ଲେଖ ।
5.5, 6.4, 6.39, 7.29, 7.28, 8.18, 8.17, …………., …………….
ଅନୁକ୍ରମଟିକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଜାଣିବା + 0.9, – 0.01, + 0.9, – 0.01
8.17 + 0.9 = 9.07, 9.07 – 0.01 = 9.06
∴ ପରବର୍ତୀ ଦୁଇଟି ପଦ = 5.5, 6.4, 6.39, 7.29, 7.28, 8.18, 8.17, 9.07, 9.06

Question 11.
1 କିଲୋମିଟର କେତେ ମିଲିମିଟର ?
Solution:
ଆମେ ଜାଣିଛୁ 1 କି.ମି. = 1000 ମିଟର । 1 ମିଟର = 1000 ମି.ମି. ।
∴ 1 କି.ମି. = 1000 × 1000 ମି.ମି. = 10,00,000 ମି.ମି. ।

Question 12.
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଇ-ଟିକେଟ ସଂଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ଯାତ୍ରା ବୀମା ପ୍ରଦାନ କରେ । ପ୍ରତି ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବୀମାର ମୂଲ୍ୟ 45 ପଇସା । ଯଦି ଗୋଟିଏ ଦିନରେ 1 ଲକ୍ଷ ଲୋକ ବୀମା କରିବାକୁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି ତେବେ ମୋଟ ବୀମା ଦେୟ କେତେ ହେବ ?
Solution:
1 ଲକ୍ଷ ଯାତ୍ରୀ = 100,000 ଯାତ୍ରୀ ।
ପ୍ରତି ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବୀମାର ମୂଲ୍ୟ 45 ପଇସା ।
100,000 ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବୀମାର ମୂଲ୍ୟ = 100,000 × 45 = 45,00,000 ପଇସା ।
100 ପଇସା = 1 ଟଙ୍କା 1 45,00,000 ପରସା
∴ ମୋଟ ବୀମା ଦେୟ 45,000 ଟଙ୍କା ।

Question 13.
କେଉଁଟି ବଡ଼ ?
(a) \(\frac{10}{1000}\) କିମ୍ବା \(\frac{1}{10}\)
(b) ଏକ ସହସ୍ରାଶ ଓ 90 ଶତାଂଶ
(c) ଏକ ଶତାଂଶ ଓ 90 ସହସ୍ରାଶ
Solution:
(a) \(\frac{1}{10}\) = \(\frac{100}{1000}\)
10 ଠାରୁ 100 ବଡ଼ ତେଣୁ \(\frac{10}{1000}\) ଠାରୁ \(\frac{100}{1000}\) ।
∴ \(\frac{10}{1000}\) ଠାରୁ \(\frac{1}{10}\) ଟଙ୍କା

(b) ଏକ ଶତାଂଶ = \(\frac{1}{10}\) = 0.01, 90 ସହସ୍ରାଶ = \(\frac{90}{1000}\) = 0.090
ଯେହେତୁ 0.090 > 0.010
∴ ଏକ ଶତାଂଶଠାରୁ 90 ସହସ୍ରାଶ ବଡ଼ ।

(c) ଏକ ସହସ୍ରାଶ ଓ 90 ଶତାଂଶ
ଏକ ସହସ୍ରାଶ = \(\frac{1}{1000}\) = 0.001, 90 ଶତାଂଶ = \(\frac{90}{100}\) = 0.90
ଯେହେତୁ 0.90 > 0.001
∴ ଏକ ସହସ୍ରାଶଠାରୁ 90 ଶତାଂଶ ବଡ଼ ।

Question 14.
ନିମ୍ନଲିଖତ ଉତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
(a) 87 ଏକ 5 ଦଶାଂଶ ଓ 60 ଶତାଂଶ = 88.10
(b) 12 ଦଶ 12 ଦଶାଂଶ
(c) 10 ଦଶ, 10 ଏକ, 10 ଦଶାଂଶ ଓ 10 ଶତାଂଶ
(d) 25 ଦଶ, 25 ଏକ, 25 ଦଶାଂଶ ଓ 25 ଶତାଂଶ
Solution:
(a) 87 ଏକ 5 ଦଶାଂଶ ଓ 60 ଶତାଂଶ = 88.10

(b) 12 ଦଶ 12 ଦଶାଂଶ 12 × 10 + 12 × \(\frac{1}{10}\) = 120 + 1.2 = 121.2

(c) 10 ଦଶ, 10 ଏକ, 10 ଦଶାଂଶ ଓ 10 ଶତାଂଶ
= 10 × 10 + 10 × 1 + 10 × \(\frac{1}{10}\) + 10 × \(\frac{1}{100}\) = 100 + 10 + 10.10 = 111.10

(d) 25 ଦଶ, 25 ଏକ, 25 ଦଶାଂଶ ଓ 25 ଶତାଂଶ
= 25 × 10 + 25 × 1 + 25 x \(\frac{1}{10}\) + 25 × \(\frac{1}{100}\) = 250 + 25 + 2.5 + 0.25 = 277.75

Question 15.
0 ରୁ 9 ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍କକୁ ଥରେ ମାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ନିମ୍ନରେ ଥ‌ିବା କୋଠରିଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ କର ଯାହାଦ୍ଵାରା ଯୋଗଫଳ 10.5ରେ ନିକଟତମ ହେବ । (ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ଉତ୍ତର)

Solution:

Question 16.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭଗ୍ନାଂଶକୁ ଦଶମିକ ସଂଖ୍ୟାରେ ପ୍ରକାଶ କର ।
(a) \(\frac{1}{2}\)
(b) \(\frac{3}{2}\)
(c) \(\frac{1}{4}\)
(d) \(\frac{3}{4}\)
(e) \(\frac{1}{5}\)
(f) \(\frac{4}{5}\)
Solution:
(a) \(\frac{1}{2}\) = \(\frac{1 \times 5}{2 \times 5}\) = \(\frac{5}{10}\) = 0.5

(b) \(\frac{3}{2}\) = \(\frac{3 \times 5}{2 \times 5}\) = \(\frac{15}{10}\) = 1.5

(c) \(\frac{1}{4}\) = \(\frac{1 \times 25}{4 \times 25}\) = \(\frac{25}{100}\) = 0.25

(d) \(\frac{3}{4}\) = \(\frac{3 \times 25}{4 \times 25}\) = \(\frac{75}{100}\) = 0.75

(e) \(\frac{1}{5}\) = \(\frac{1 \times 2}{5 \times 2}\) = \(\frac{2}{10}\) = 0.2

(f) \(\frac{4}{5}\) = \(\frac{4 \times 2}{5 \times 2}\) = \(\frac{8}{10}\) = 0.8

Students can include Class 7 Curiosity Extra Questions and Class 7 Science Chapter 3 Electricity: Circuits and Their Components Extra Question Answer in their daily self-study routine.

Class 7 Science Chapter 3 Electricity: Circuits and Their Components Extra Questions

Class 7 Science Chapter 3 Extra Questions on Electricity: Circuits and Their Components

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Very Short Question Answer

Question 1.
In a torch, two cells are connected but the bulb does not glow. A friend suggests reversing the direction of the cells. Explain how reversing one cell can help the bulb to glow?
Answer:
If one cell is placed wrongly, like terminals may touch each other, so the two cells do not form a proper battery and current does not flow. Reversing one cell makes the positive terminal of one touch the negative terminal of the other, forming a battery, so current flows and the bulb glows.

Question 2.
What is the function of a switch in an electric circuit? Can a switch be made entirely of plastic?
Answer:
A switch is used to complete (close) or break (open) an electric circuit, thereby controlling the flow of current. A switch cannot be made entirely of plastic because the part that completes the circuit must be a conductor (usually metal); plastic can be used only as the insulating cover.

Question 3.
List the components required to light a bulb in an electric circuit and to turn it ON and OFF.
Answer:
To light a bulb in a circuit and to turn it ON and OFF, we need an electric cell (or battery), a bulb, connecting wires, and a switch.

Question 4.
Figure given below shows a bulb with its different parts marked as 1, 2, 3, 4 and 5. Which of them label the terminals of the bulb?

Answer:
Labels 3 and 4 mark the terminals of the bulb.

Question 5.
Mehul opens an old torch bulb and observes a very thin wire stretched at the centre of the glass bulb.
(i) What is this thin wire called?
(ii) Is this component present in an LED?
Answer:
(i) The very thin wire inside the torch bulb is called the filament.
(ii) No. This component is not present in an LED.

Question 6.
What is a circuit diagram? Why do we use circuit diagrams instead of real pictures of components?
Answer:
A circuit diagram is a drawing of an electric circuit using standard symbols for its components. We use circuit diagrams because they are simple, clear, and easy to draw and understand, and they show connections more neatly than real pictures.

Question 7.
Paheli wanted to light a torch bulb using a cell. She did not have connecting wires, so she used two strips of aluminium foil instead. Will the bulb glow? Explain how.
Answer:
Yes, the bulb will Aluminium foil is a good conductor of electricity, so the two foil strips can act like connecting wires. One strip should connect one terminal of the cell to one terminal of the bulb, and the other strip should connect the other terminal of the cell to the other terminal of the bulb.

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Short Question Answer

Question 1.
In the science lab, students were given two cells and asked to light a bulb. What can be the possible ways of connecting the two cells, and in which of those cases will the bulb glow?
Answer:
Two cells can be connected end-to-end in two ways. Correct connection: The positive terminal of one cell is connected to the negative terminal of the other cell. The two free terminals are then connected to the bulb. In this case, the cells act together as a battery, current flows in the closed circuit, and the bulb glows.
Wrong connection: If the cells are placed so that positive terminal of one cell is connected to the positive terminal of the other cell or negative to negative, the cells do not add up to form a useful battery for the circuit, and the bulb does not glow.

Question 2.
(i) Explain how the two terminals of a lamp are formed at its base.
(ii) Riya makes the circuit shown in the figure. The bulb does not glow. What two changes must be made in the circuit to make the bulb light up?

Answer:
(i) One thick support wire from the filament is connected to the metal case at the base, and the other support wire is connected to the metal tip at the centre of the base. These two metal parts act as the two terminals of the lamp.
(ii) To make the bulb light up, Riya must do the following two things:

• Arrange the two cells correctly to form a battery, i.e., the positive terminal of one cell should touch the negative terminal of the other.
• Close the switch so that the circuit becomes complete (closed circuit).

Question 3.
Figures A and B, show a bulb connected to a cell in two different ways.

(i) What will be the direction of the current through the bulb in both the cases? (Q to P or P to Q)
(ii) Will the bulb glow in both the cases?
(iii) Does the brightness of the glowing bulb depend on the direction of current through it?
Answer:
(i) The direction of the current through the bulb in Fig. (A) is from Q to P, and in Fig. (B) is from P to Q.
(ii) Yes, because the circuit is complete and current flows in both cases.
(iii) No, the brightness of the glowing bulb does not depend on the direction of current flow.

Question 4.
Examine the given circuit carefully and answer the questions that follow.
(i) Give a reason why the given circuit doesn’t result in the bulb glowing.
(ii) What component is missing from the given circuit?
(iii) Draw a corrected circuit diagram along with the missing component.

Answer:
(i) The bulb is not glowing because the circuit is incomplete, i.e., there is a gap in the wire connection from the negative terminal of the cell to the terminal of the bulb.
(ii) A switch is missing from the circuit.
(iii)

Question 5.
Aanchal is making a working model of a room light. She uses a cardboard sheet, two cells, a bulb, a switch, and connecting wires to make a simple circuit. When the switch is turned ‘ON’, the bulb does not glow.
(i) Explain how she should test whether the cells are responsible for the bulb not glowing.
(ii) If the cells are found to be in proper working condition, what else might be wrong, and how would she fix it?
Answer:
(i) To test the cells, Aanchal can connect them in a simple test circuit using a known working bulb and two wires. If the bulb glows, the cells are working. She should test each cell separately in the same way to find whether any cell is weak or discharged.
(ii) If the cells are in good condition, then the bulb may be fused, a wire connection may be loose or wrongly joined, the wire ends may still have insulation, or the switch may not be making proper contact. She should tighten all connections, remove insulation from the wire ends, ensure the bulb is fitted properly, check the switch contacts, and replace the bulb if its filament is broken. Once the circuit is complete, the bulb will glow when the switch is turned ON.

Question 6.
Answer the following questions:
(i) Draw an electric circuit diagram using symbols that satisfy the following conditions:

• The battery contains two electric cells.
• The switch is in the OFF position.
• Two electric bulbs are connected next to each other in the same path.

(ii) Will the bulbs glow in the circuit you have drawn? Give a reason for your answer.
(iii) Imagine that the switch is turned ON, but one of the bulbs in the series gets fused. Will the other bulb glow? Explain your answer.
Answer:
(i)

(ii) No, the bulbs will not glow. Because the switch is OFF, the circuit is open, so there is no complete path for current from one terminal of the battery to the other.
(iii) No, the other bulb will not glow. In the given circuit, all components are in a single path. When one bulb is fused, its filament breaks and the circuit becomes open. Since no current can flow through the circuit, the remaining bulb also cannot glow.

Question 7.
In the circuit diagram shown alongside, [Problem Solving Skill]
(i) will the lamp ‘L’ glow, if the switch ‘S’ is turned on? Why?
(ii) will the lamp glow if LED is removed from the circuit?
(iii) can switch S be placed between LED and lamp L? Will the lamp glow after changing the place of the switch and turning it ON?

Answer:
(i) No, lamp L will not glow because the LED is wrongly connected.
(ii) Yes, the lamp will glow.
If the LED is removed and the circuit is completed properly, current can flow directly through the lamp when the switch is ON. Therefore, the lamp will light up.
(iii) Yes, the switch can be placed between the LED and the lamp but the lamp will still not glow due to the wrong connection of the LED.

Question 8.
Answer the following questions:
(i) Describe the simple tester circuit you can build to find out whether daily-use objects are conductors or insulators. Draw a neat and labelled circuit diagram to support your answer.
(ii) Using this tester circuit, what observations would you expect when you test the following items: a steel spoon, a rubber band, a pen, a plastic scale, an eraser and a coin?
Answer:
(i) A simple tester can be made by connecting a cell, a small bulb and two wires in series, leaving two free wire ends as test points. When an object is placed between these two free ends, it becomes part of the circuit. If the bulb glows, the object is a conductor; if it does not, the object is an insulator.

(ii) Steel spoon: bulb glows ⇒ conductor
Rubber band: bulb does not glow ⇒ insulator
Pen: bulb does not glow ⇒ insulator
Plastic scale: bulb does not glow ⇒ insulator
Eraser: bulb does not glow ⇒ insulator
Coin: bulb glows ⇒ conductor

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Long Question Answer

Question 1.
Neha’s torch would not glow even with a new cell during her camping trip. She observed that the torch needed more than one cell.
(i) Why do you think a torchlight uses multiple cells instead of one?
(ii) What would be the result if she put multiple cells in an incorrect arrangement?
(iii) Even though the placement of cells is important in a torchlight, the direction of the current does not affect the working of the bulbs. Why?
Answer:
(i) A torchlight uses a battery of multiple cells, because it provides more energy and lasts longer than a single cell. Using multiple cells ensures that the torchlight glows brighter and works for a longer period of time, during activities like camping or emergencies.
(ii) If the cells are placed incorrectly, the current will not flow as intended, and the torch may not work.
(iii) The filament inside the bulb operates regardless of whether the current flows in one direction or the other, the filament simply heats up and glows when current flows through it.

Question 2.
In a simple circuit, an LED does not glow. The teacher says, “Don’t change anything except the way the LED is connected.” When the student reverses its terminals, it glows.
(i) What does this tell us about LEDs?
(ii) How is the above behaviour of LED different from that of an incandescent bulb?
(iii) Draw a simple circuit diagram using a cell, a switch, an LED and a bulb connected in series.
Answer:
(i) This shows that an LED allows current to pass only in one particular direction. If its terminals are connected in the wrong way, current does not flow through it and it does not glow. When the terminals are reversed, current flows through the circuit and the LED glows.
(ii) An incandescent bulb glows whenever current passes through its filament, no matter which way it is connected to the cell. Its working does not depend on the direction of current, unlike an LED, which glows only when connected in the correct direction.
(iii)

Question 3.
In the circuit shown below there are five identical lamps and five switches.

(i) If S₂, S₃, and S₄ are turned ON, but all the other switches are OFF. Which lamp(s) will glow?
(ii) If S₁, S₂, and S₃ are turned ON, but S₄ and S₅ are OFF. Which lamp(s) will glow? Explain your answer.
(iii) Which switches must be in the ON position to make L₁, L₂, and L₃ glow simultaneously?
(iv) Redraw this circuit, replacing the lamps L₁ and L₂ with LEDs so that these LEDs glow when all switches are ON except S₅.
Answer:
(i) If S₃, S₂ and S₄ are turned ON while all others are OFF, lamps L₁ and L₃ will glow.
(ii) When S₁, S₂ and S₃ are ON and S₄, S₅ are OFF, none of the lamps will glow. This is because there is no closed path for current when S₄ and S₅ are OFF.
(iii) To make L₁, L₂ and L₃ glow simultaneously, switches S₁, S₂, S₃, and S₄ must be turned ON.
(iv)

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Case Based Questions

Read the following passages and answer the questions that follow:

Question 1.
Aman wants to light a bulb using a battery of two cells. He tries two different methods to make the battery:
Method 1: He connects the positive terminal of one cell to the negative terminal of the other.
Method 2: He connects both positive terminals together.

(i) What must be kept in mind while connecting cells together in a circuit?
Answer:
The positive terminal of one cell should be connected to the negative terminal of the next cell.

(ii) Draw a circuit diagram for the method in which the bulb glows.
Answer:
The bulb glows in method 1. The circuit diagram is as follows (assuming a switch is also used in the circuit)

(iii) In which method, the bulb does not glow? Why?
Answer:
The bulb does not glow in method 2, when both positive terminals of the cells are connected together. The cells cancel out their electrical energy. Since no energy is supplied to move the current, the bulb does not glow.

OR

(iii) What is the effect on the bulb when two electric cells are connected in a circuit in place of a single cell?
Answer:
When two cells are connected correctly in place of one, the current in the circuit increases and the bulb glows brighter.

Question 2.
During a science workshop, three students, Kabir, Arun and Aryan, were provided with identical electrical components: two cells, one lamp, one LED, one switch, and connecting wires. They were instructed to assemble a working electrical circuit using these materials. However, they arranged the components in different ways.

(i) In which of the setups, when the switch is turned ON, will the bulb continue to glow irrespective of the manner in which the LED is connected?
(a) Kabir’s and Aryan’s setup
(b) Arun’s and Aryan’s setup
(c) Arun’s setup only
(d) Aryan’s setup only
Answer:
(b) In these setups, the bulb is not in series with the LED. Therefore, when the switch is turned ON, the bulb receives current directly from the cells and continues to glow irrespective of the way the LED is connected.

(ii) In which case will the bulb glow irrespective of whether the switch is turned ON or OFF?
(a) Kabir’s and Aryan’s setup
(b) Arun’s and Aryan’s setup
(c) Arun’s setup only
(d) Kabir’s setup only
Answer:
(c) In Arun’s setup, the switch is not connected in the bulb’s circuit. Hence, the bulb remains connected to the cells and glows whether the switch is in the ON or OFF position.

(iii) Will the LED glow in Kabir’s experimental setup? State Yes or No and give a reason if it glows, or suggest a corrective measure if it does not glow.
Answer:
No. In Kabir’s circuit, the LED is connected in reverse. An LED allows current to flow only in one direction. Therefore, the LED does not glow and the flow of current in the circuit stops.
Correction: The LED connection should be reversed so that its longer leg is connected to the positive terminal of the cell.

OR

(iii) Identify and define the component whose position has been changed between Aryan’s setup and Arun’s setup.
Answer:
The the component whose position has been changed between Aryan’s setup and Arun’s setup is switch. A switch is a simple device used to open or close an electric

Question 3.
Neeraj designed an electric circuit as shown below.

He filled the gap in the circuit with four different objects, one at a time. The table shows Neeraj’s findings.

(i) Which question can be answered through Neeraj’s activity? Circle ‘Yes ‘ or ‘No’ for the correct response.

Can this question be answered?	Yes or No
(a) Are metals good conductors of electricity?	Yes/No
(b) Are non-metals bad conductors of electricity?	Yes/No
(c) Do all electric circuits contain an electric bulb?	Yes/No

Answer:
(a) Yes
(b) Yes
(c) No

(ii) Which safety measure must Neeraj follow during the activity?
(a) Wear an apron
(b) Wear a face mask
(c) Wear a pair of goggles
(d) Wear a pair of rubber gloves
Answer:
(d) Wear a pair of rubber gloves

(iii) Neeraj repeated the activity using the same four objects. This time the bulb did not glow for any of the four objects. What could be the most likely reason for this?
Answer:
The bulb may not glow for any of the objects if:

• The battery (cell) is exhausted and cannot supply current.
• The bulb is fused, so it will not glow even if the circuit is complete.

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Picture Based Questions

Observe the given pictures and answer the questions that follow:

Question 1.
Observe the electric circuit given below.

(i) When the switch S is moved to the ON position, which of the components in the circuit will glow?
(a) L₁ and LED 2 Only
(b) L₂ and LED 1 Only
(c) All four components
(d) None of them
Answer:

(ii) When the switch S is turned ON, trace the path of current starting from the positive terminal of the cell.
Answer:
When the switch S is turned ON, the current starts from the positive terminal of the cell, goes to point A, then flows through LED 2, then through lamp L₁ to point B, then passes through the switch S, and returns to the negative terminal of the cell. No current flows through the upper branch because LED 1 blocks it.

(iii) To make lamp L₂ glow without changing the position of the cell or the switch or L₂ itself, what change should be made in the circuit?
Answer:
To make lamp L₂ glow without changing the position of the cell or the switch or L₂ itself, reverse LED 1 so that it is connected in the correct direction. Then current will pass through the upper branch and L₂ will glow.

OR

(iii) Suppose the cell is taken out and inserted again with its positive and negative terminals interchanged, while everything else is kept the same. When switch S is ON in this new situation, which of the four components (LED 1, LED 2, L₁, and L₂) will glow?
Answer:
If the cell is inserted again with its terminals interchanged, the direction of current reverses. In this case, LED 1 becomes correctly connected, so current flows through the upper branch and LED 1 and L₂ glow. LED 2 becomes reverse connected, so LED 2 and L₁ will not glow.

Question 2.
Four circuit arrangements are shown below.

(i) In which of the given arrangements will the lamp glow?
Answer:
The lamp will glow only in arrangement (B).

(ii) In arrangement (C), what should be placed instead of a wooden piece to make the lamp glow?
Answer:
To make the lamp glow, an object which is a conductor of electricity should be placed in place of the wooden piece. For example, a steel spoon or a metal key.

(iii) If in arrangement (B), the lamp is replaced by an LED, will the circuit work and the LED glow? Explain.
Answer:
Yes, the circuit will work provided that the LED is connected in the correct direction, with its longer leg (positive terminal) connected to the positive terminal of the cell. If connected in reverse, it will not glow.

OR

(iii) In arrangement (D), what change should be made in the connections so that the lamp glows?
Answer:
In arrangement (D), connect the two cells correctly to make a proper battery by joining the positive terminal of one cell to the negative terminal of the other. Then connect the bulb to the two free terminals of the battery (one free + and one free –).

Electricity: Circuits and Their Components Class 7 Activity Based Questions

Read the following activity and answer the questions that follow:

Question 1.
Objective: To observe how the arrangement of cells affect the working of a bulb in an electric circuit.
Materials required: One small bulb with a holder, two cells, connecting wires with bare ends, a cardboard base, and a switch (optional).

Procedure:

• Fix the bulb holder on a cardboard base.
• Now arrange two cells by connecting the positive terminal of the first cell to the negative terminal of the second cell.
• Connect the free positive terminal of this battery to one terminal of the bulb holder and the free negative terminal to the other terminal of the bulb holder using connecting wires.

Observe whether the bulb glows.

• Now disconnect the circuit.
• Finally, arrange the two cells by connecting the positive terminal of the first cell to the positive terminal of the second cell.
• Connect the free negative terminals of both cells to the terminals of the bulb holder using connecting wires.

Observe whether the bulb glows.
(i) What conclusion can be drawn from this activity?
Answer:
A bulb glows only when two cells are connected in the correct order to form a battery. If the cells are connected incorrectly, electric current does not flow through the circuit and the bulb does not glow.

(ii) If someone connects the two terminals of a single cell directly by a wire without any bulb or device in between, is it considered harmful for the cell? Explain briefly.
Answer:
Connecting the two terminals of a single cell directly by a wire without any bulb or device in between makes a huge current flow directly through the wire, which heats the wire and quickly discharges or damages the cell, and may even melt the wire’s insulation.

OR

(ii) What will happen if a battery of three cells is used instead of two?
Answer:
If three cells are connected properly in series instead of two, more current flows through the bulb, so the bulb will glow brighter (If too many cells are used, the bulb may get damaged or fuse.)

(iii) Draw the circuit diagram for the case where the bulb is connected to two cells and glows.
Answer:

Electricity: Circuits and Their Components Extra Questions for Practice

Question 1.
Which of the following options correctly describes the direction of conventional electric current in a simple circuit containing a battery and a bulb?
(a) From the negative terminal of the battery, through the bulb, back to the positive terminal of the battery.
(b) From the bulb to the battery and then back to the bulb.
(c) From the positive terminal of the bulb, through the battery, back to the negative terminal of the bulb.
(d) From the positive terminal of the battery, through the bulb, back to the negative terminal of the battery.
Answer:
(d) Conventional electric current flows from the positive terminal of the battery, through the bulb, and back to the negative terminal of the battery.

Question 2.
A technician has to make a safe plug and connecting wire using the materials given: copper, aluminium, plastic, rubber, and ceramic. Which combination is most appropriate?
(a) Pins/connectors: plastic; outer cover: copper
(b) Pins/connectors: copper; outer cover: plastic
(c) Pins/connectors: rubber; outer cover: aluminium
(d) Pins/connectors: ceramic; outer cover: copper
Answer:
(b) Pins/connectors should be made of copper because it is a good conductor of electricity, and the outer cover should be made of plastic because it is an insulator and provides safety.

Question 3.
Which of the following statements are correct?
(i) An electric cell has two terminals, positive and negative.
(ii) A battery is a source of electrical energy, but a single cell is not.
(iii) In a battery, the positive terminal of one cell is connected to the negative terminal of the next cell.
(iv) In an electric circuit with a cell and bulb, current originates from the bulb.
(a) (i), (ii) and (iii) only
(b) (i) and (iii) only
(c) (i) and (ii) only
(d) (i), (ii), (iii) and (iv)
Answer:
(b) A single cell is also a source of electrical energy; a battery is simply a combination of two or more cells. In an electric circuit with a cell and a bulb, the current originates from the source of electrical energy, i.e., the cell.

Question 4.
A student connects a bulb to a battery of two cells using wires, but the bulb does not glow. Which of the following could be the possible reasons?
(i) The connections are loose.
(ii) The filament of the bulb is broken.
(iii) The cells are new.
(iv) The cells are connected incorrectly while forming the battery.
(a) (i) only
(b) (i), (ii) and (iii) only
(c) (i), (ii) and (iv) only
(d) (i) and (iii) only
Answer:
(c) (i), (ii) and (iv) only

Questions 5 and 6 consist of two statements – Assertion (A) and Reason (R). Answer these questions by selecting the correct option:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of A.
(b) Both A and R are true but R is not the correct explanation of A.
(c) A is true but R is false.
(d) A is false but R is true.

Question 5.
Assertion (A): A bulb glows only when the circuit is complete.
Reason (R): The bulb glows because air inside it conducts electricity and produces light.
Answer:
(c) A is true but R is false.

Question 6.
Assertion (A): Copper wire is used to connect different components in an electric circuit.
Reason (R): Copper is a conductor and allows electric current to pass through it easily.
Answer:
(a) Both A and R are true and R is the correct explanation of.

Question 7.
Why does a torch lamp glow only in one position of its switch?
Answer:
A torch lamp glows only in one position of its switch because, in the ON position, the circuit is complete and electric current can flow through the lamp, while in the OFF position, the circuit is open and current cannot flow.

Question 8.
Why should electrical switches not be touched with wet hands?
Answer:
Electrical switches should not be touched with wet hands because if water from wet hands comes in contact with the conductive parts of the appliance or switch, it can allow electric current to pass through the body, as tap water conducts electricity. This may result in an electric shock and can be dangerous. Therefore, electrical switches should always be handled with dry hands.

Question 9.
Observe the picture of the bulb given alongside and answer the following questions.
(i) Mark the filament and terminals of the bulb in the picture.
(ii) How does an incandescent bulb glow when electric current passes through it?
(iii) Does it matter which terminal of an incandescent lamp is connected to the positive or negative terminal of a cell?

Answer:
Observe the picture of the bulb given alongside and answer the following questions.
(i) Mark the filament and terminals of the bulb in the picture.
(ii) How does an incandescent bulb glow when electric current passes through it?
(iii) Does it matter which terminal of an incandescent lamp is connected to the positive or negative terminal of a cell?

Question 10.
(i) What is a circuit diagram?
(ii) Draw the circuit symbol of a battery having 3 cells.
Answer:
(i) What is a circuit diagram?
(ii) Draw the circuit symbol of a battery having 3 cells.

Question 11.
Ravi is preparing a night-lamp model for a school exhibition using a cell, a switch, connecting wires, a torch bulb and an LED. He makes a circuit using the cell, switch and the LED, but the LED does not glow even when the switch is ON. He then replaces the LED with an incandescent bulb and the bulb glows. Ravi reconnects the LED by interchanging its two terminals, and this time the LED glows.
Later, Ravi decides to use two cells to make the night-lamp brighter, but after adding the second cell, the torch bulb does not glow.
(i) What would happen if one of the connecting wires becomes disconnected?
(ii) Why did the incandescent bulb glow even when the LED did not glow in the initial setup?
(iii) After adding the second cell, the bulb did not glow. What possible mistake in connecting the two cells could have caused this?
Answer:
Ravi is preparing a night-lamp model for a school exhibition using a cell, a switch, connecting wires, a torch bulb and an LED. He makes a circuit using the cell, switch and the LED, but the LED does not glow even when the switch is ON. He then replaces the LED with an incandescent bulb and the bulb glows. Ravi reconnects the LED by interchanging its two terminals, and this time the LED glows.
Later, Ravi decides to use two cells to make the night-lamp brighter, but after adding the second cell, the torch bulb does not glow.
(i) What would happen if one of the connecting wires becomes disconnected?
(ii) Why did the incandescent bulb glow even when the LED did not glow in the initial setup?
(iii) After adding the second cell, the bulb did not glow. What possible mistake in connecting the two cells could have caused this?

OR

(iii) What does the LED glowing only after interchanging its terminals indicate about the nature of an LED? Write one difference between an LED and an incandescent bulb.
Answer:
What does the LED glowing only after interchanging its terminals indicate about the nature of an LED? Write one difference between an LED and an incandescent bulb.

Question 12.
(i) Describe how to make a simple electric switch using easily available materials.
(ii) Name any four materials-two conductors and two insulators-commonly found around you.
Answer:
(i) Describe how to make a simple electric switch using easily available materials.
(ii) Name any four materials-two conductors and two insulators-commonly found around you.

Go through BSE Odisha Class 7 Science Notes Odia Medium and Class 7 Science Chapter 12 Notes Odia Medium ପୃଥ‌ିବୀ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ to understand important concepts and topics more clearly.

7th Class Science Chapter 12 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Science Chapter 12 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :

ରଶ୍ମିତା ଦେଖୁଥିଲା ଯେ ନଡ଼ିଆ ଗଛର ଛାଇ ସକାଳ ସମୟରେ ଲମ୍ବ ଭାବରେ, ମାତ୍ର ଅପରାହ୍ନରେ ଛାଇର ଆକାର ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏହାର କାରଣ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ଯୋଗୁଁ ଛାଇର ଆକାର ସାନ ବା ବଡ଼ ହୋଇଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ (Rotation of the Earth) :
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ସକାଳ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଥିଲାପରି ଜଣାଯାଏ । କାରଣ ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରେ କିନ୍ତୁ ଆମେ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଚାହୁଁଥିବାରୁ ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗତି କଲାଭଳି ଜଣାପଡ଼େ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୧ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ପରି ବାହାର ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ମୁହଁ କରି ‘ମେରି–ଗୋ ରାଉଣ୍ଡ’’ରେ ବସ । ଜଣେ ସାଙ୍ଗକୁ କୁହ, ସେ ଧୀରେ ତୁମକୁ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବୁଲାଇବ । ‘‘ମେରି–ଗୋ-ରାଉଣ୍ଡ’’ ବୁଲିଲା ବେଳେ ତୁମେ ଚାରିଆଡ଼କୁ ଚାହଁ । ତୁମେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଘୂରିଲା ପରି ତୁମକୁ ଜଣାପଡୁଛି କି ? ସେମାନେ କେଉଁ ଦିଗରେ ଗତି କଲାଭଳି ତୁମକୁ ଜଣାପଡୁଛି ? ତୁମେ ଏବେ ଯେତେବେଳେ ଚାରିପାଖର ବସ୍ତ୍ର ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ଘୂରିଲା ପରି ଜଣାପଡୁଥିଲା ।

‘ମେରି –ଗୋ – ରାଉଣ୍ଡ’ରେ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ବୁଲିଲାବେଳେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗଛ ବା କୋଠା ଉପରେ ନଜର ସ୍ଥିର ରଖ । ସେ ଗଛଟି କେଉଁ ଦିଗରେ ବୁଲୁଛି, ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରୁଛ କି ?

ଗଛଟି ତୁମ ଚାରିପାଖରେ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଘୂରି ବୁଲିବା ପରି ମନେହୁଏ । ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟା ଦିଗରେ ବୁଲୁଛି । ଗଛଟି ତୁମ ପାର୍ଶ୍ଵରୁ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ତା’ପରେ ଆଉ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ ।

‘ମେରି–ଗୋ-ରାଉଣ୍ଡ’ରେ ଆମ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଆସ ବର୍ତ୍ତମାନ ଚିନ୍ତା କରିବା । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସକାଳେ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିଲା ପରି ଦେଖାଯାଏ । ଦିନ ବଢ଼ିବା ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଗତି କରି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଏଥୁରୁ କ’ଣ ବୁଝିବା ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ଗତି କରୁଛି ? ନା ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜେ ଘୂରୁଛି ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗତି କଲାଭଳି ଜଣାପଡୁଛି । ମାତ୍ର ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରେ କିନ୍ତୁ ଆମେ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଚାହୁଁଥ‌ିବାରୁ ଆମକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୃତି କଲାଭଳି ଜଣାପଡ଼େ ।

ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ମହାଶୂନ୍ୟରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣ ନ କରେ । ପୃଥ୍ବୀର ଅକ୍ଷ ତାହାର ଭୌଗୋଳିକ ଉତ୍ତର ମେରୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁ ମଧ୍ୟଦେଇ ଯାଇଛି । ପୃଥ‌ିବୀ ପ୍ରାୟ 24 ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ । ଉତ୍ତର ମେରୁର ଉପରୁ ଦେଖ‌ିଲେ ପୃଥ‌ିବୀ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଅର୍ଥାତ୍ ଘଣ୍ଟା କଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଘୂରୁଥ‌ିବାର ଦେଖାଯାଏ ।

ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଛି ବସ୍ତର ଏପରି ଏକ ଗତି, ଯେଉଁଥରେ ଏହାର ସବୁ ଅଂଶ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରିଥାଏ । ଏହି ରେଖାକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ (Axis of Rotation) କୁହାଯାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ–୨ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଗ୍ଲୋବ୍ ନିଅ । ତୁମ ଅବସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ତା’ ଉପରେ ଏକ ଷ୍ଟିକର ଲଗାଅ ।
• ଉତ୍ତର ମେରୁ ଉପରୁ ଦେଖିଲାବେଳେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଗ୍ଲୋବ୍‌କୁ ତା’ର ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ଘଣ୍ଟାକଣ୍ଟାର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଘୂରାଅ ।
• ତୁମେ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିବା ସ୍ଥାନ କିପରି ଘୂରୁଛି ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କର ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଥର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପରେ ପୁଣି ତାହା ମୂଳ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରି ଆସୁଛି ବୋଲି ନୀରିକ୍ଷଣ କର ।
• ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍ ବ୍ୟବହାର କର ।
  
• ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଏକ ଅନ୍ଧାର କୋଠରି ଭିତରକୁ ଯାଅ । ଏବେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଲୋକ ଜାଳି (ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଇଥିବା ଭଳି) ଏହାଠାରୁ ପାଖାପାଖୁ ୧.୫ ମିଟର ଦୂରରେ ଗ୍ଲୋବ୍‌କୁ ରଖ । ଏଥର ତୁମେ କ’ଣ ଦେଖୁ ପାରୁଛ ଯେ ଗ୍ଲୋବର ଅଧା ଅଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଧିକ ଅନ୍ଧାରରେ ରହୁଛି ବୋଲି ?
  
• ଯେଉଁ ପାଖରେ ଆଲୋକ ପଡୁଛି ପୃଥ‌ିବୀର ସେହି ଅର୍ଥ ଭାଗରେ ଏହା ଦିନ ସମୟ ଏବଂ ବାକି ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶ ରାତି ସମୟ ହୋଇଥାଏ ।
• ଭାରତରେ ପୂର୍ବଭାଗରେ ପ୍ରଥମେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଏବଂ ତା’ପରେ ଅନ୍ୟ ଅଂଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ହୁଏ । ଟର୍ଚ୍ଚକୁ ଡାହାଣ ପାଖରେ ରଖ୍ ଗ୍ଲୋବରେ ଭାରତରେ ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଦେଖ୍
• ଗ୍ଲୋବକୁ ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ଘୂରାଅ ଏବଂ ପରେ ତା’ର ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଘୂରାଅ । କେଉଁ ଦିଗରେ ଘୂରାଇଲାବେଳେ ଭାରତର ପୂର୍ବପାର୍ଶ୍ଵରେ ପ୍ରଥମେ ଆଲୋକ ପଡୁଛି ?
• ତୁମେ ଯେବେ ଗ୍ଲୋବକୁ ଗୋଟିଏ ଦିଗରେ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ଅକ୍ଷ ସହ ପୂର୍ଶନ କରାଇବ, ତୁମେ ଦେଖିବ ଯେ ଆଲୋକ ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ହିଁ ପଡୁଛି ।
• ଏବେ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଗ୍ଲୋବ୍‌ଟିକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କଲାବେଳେ ଗ୍ଲୋବର ଷ୍ଟିକର ଲଗାଇଥିବା (ତୁମର ଅବସ୍ଥାନ) ଅଂଶକୁ ଭଲକରି ଦେଖ । ଏହା କ’ଣ ଗୋଟିଏ ଦିନ ଓ ରାତିର ଆବର୍ତ୍ତନ ସମୟ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗତିକରେ ?
• ତୁମେ ଚିହ୍ନିତ କରିଥିବା ସ୍ଥାନ ଯେତେବେଳେ ଆଲୋକିତ ଅଂଶରେ ରହେ ସେତେବେଳେ ଦିନ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଅଂଶରେ ରହିଲେ ରାତି ହୁଏ ।
• ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଦିନ ଓ ରାତି ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ପରି ଯେଉଁ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡୁଥାଏ ପୃଥ‌ିବୀର ସେହି ପାଖରେ ଦିନ ଓ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ରାତି ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।
  

ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ (Axis of Rotation) : ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ହେଉଛି ବସ୍ତୁର ଏପରି ଏକ ଗତି, ଯେଉଁଥ‌ିରେ ଏହାର ସବୁ ଅଂଶ ଏକ କାଳ୍ପନିକ ରେଖା ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ବୃତ୍ତାକାର ପଥରେ ଗତି କରେ । ଏହି ରେଖାକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ କୁହାଯାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ବିଷୁବ ରେଖା ଉପରେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁକରି ଠିଆ ହେଲେ ପଛପଟେ ଦକ୍ଷିଣମେରୁ ରୁହେ । ଏହି ଅବସ୍ଥାନରେ ସକାଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଡାହାଣ ପାଖରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଯୋଗୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହେଲାପରି ଦେଖାଯାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆକାଶରେ ପୂର୍ବଦିଗରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗତି କରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏହା ପରେ ରାତି ହୋଇଥାଏ ଓ ଆକାଶରେ ତାରାମାନେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ।

ଘଣ୍ଟାର ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ :
ପୂର୍ବରୁ ‘ସମୟ ଓ ଗତିର ପରିମାପ’ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଗାଲିଲିଓ କିପରି ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ବର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ ତୁମେ ଶିଖୁଛ । ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଆଉ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ହାଇଜିନ୍ସ (Huygens) ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥ‌ିବା ଘଣ୍ଟାରେ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଏହି ବିଶେଷ ଧର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆଉ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଲିଓନ ଫୋକାଲ୍ସ (Leon Foucault) ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନର ସରଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏକ ଦୀର୍ଘ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ଫୋକାଲ୍ଟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ନିମିତ୍ତ ଏହି ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ତାଙ୍କ ନାଁରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ଏକ ଉଚ୍ଚ ଛାତରୁ ଗୋଟିଏ ଲମ୍ବା ସୂତାରେ ଖୁବ୍ ଓଜନିଆ ବଟ୍ ଦେଇ ଝୁଲା ଯାଇଥିଲା । ଭାରତର ରାଜଧାନୀ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଥିବା ନୂତନ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟ ଭବନର ଗୋଟିଏ ସ୍କାଇଲାଇଟରୁ ୨୨ ମିଟର ଲମ୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ଫୋକାଲ୍ଟ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଝୁଲା ଯାଇଅଛି । ଏହି ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ବିଶାଳତା ସହିତ ଭାରତୀୟ ଦାର୍ଶନିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଐକ୍ୟର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ ।

ପୃଥ‌ିବୀ ଯେହେତୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରୁଅଛି, ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ତାରାକାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ଗତି କରିବା ପରି ଆମକୁ ଜଣାପଡ଼ିଥା’ନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷର ଦିଗ ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ରର ଅତି ନିକଟ ଆଡ଼କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଚାହିଁଲେ ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ର ଆକାଶରେ ପ୍ରାୟ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ଥ‌ିବାପରି ଦେଖାଯାଏ ।

ସମସ୍ତ ତାରା ତା’ର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଘୂରିଲାପରି ଦେଖା’ଯାନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଆକାଶରେ ପୂର୍ବଦିଗରେ ଉଦୟ ଓ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ ହେବାର ଦେଖାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ଘୂରୁଥିବାର ଏପରି ଦେଖାଯାଏ ।

ତାରକା ପଦାଙ୍କ (Star Trails) : ମହାକାଶୀୟ ଚିତ୍ର ଉତ୍ତୋଳନକାରୀମାନେ ବହୁ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ୟାମେରାର ମୁହଁ ଖୋଲାରଖୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଫଟୋ ଉଠାନ୍ତି । ଏହି ଫଟୋ ଚିତ୍ରରେ ତାରାକାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ପଷ୍ଟ ଗତି ବୃତ୍ତର ଚାପ ଭଳି ଲିପିବଦ୍ଧ ହୁଏ । ଏହାକୁ ତାରକା ପଦାଙ୍କ କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ମହାଜାଗତିକ ବସ୍ତର ଦୈନିକ ଗତି : ମହାଜାଗତିକ ବସ୍ତୁ ଯେପରିକି ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟମାନ ଦୈନିକ ଗତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଗଣିତଜ୍ଞ ଓ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ‘ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟାୟ’ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟାୟରେ ‘ଗୋଲପାଦ’ର ୯ମ ଶ୍ଳୋକରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଯୋଗୁ ତାରାମାନଙ୍କର ପ୍ରତୀୟମାନ ଗତି ହେଉଛି ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।
” ଅନୁଲୋମଗତର୍ବୋସ୍ଥ ପଶ୍ୟତ୍ୟଚଳମଂ ବିଲୋମରଂ ଯଦ୍ଵତ୍ ।
ଅଚଳାନିଭାନି ତଦ୍ଵତ୍ ସମପଶ୍ଚିମଗାନି ଲଙ୍କାୟାମ୍ ।।’’

ଅର୍ଥାତ୍ ଡଙ୍ଗାରେ ବସି ଆଗକୁ ଯାଉଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେପରି ସ୍ଥିର ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ପଛକୁ ଗତି କରିବାର ଦେଖେ, ସେହିପରି ଲଙ୍କାର ଅଧିବାସୀମାନେ ସ୍ଥିର ତାରାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମକୁ ଗତି କରୁଥିବାର ଦେଖନ୍ତି ।

ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପଟରେ ଗୋଟିଏ ପୂର୍ଣ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପାଇଁ ୨୩ ଘଣ୍ଟା ୫୬ ମିନିଟ୍ ୪.୧ ସେକେଣ୍ଟ୍ (ଆଧୁନିକ ଏକକରେ) ସମୟ ନିଏ ବୋଲି ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଥିବା ମୂଲ୍ୟ ସହ ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବେ ନିକଟତମ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ (Revolution of Earth) :
ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖେ ଘୂରିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ପରିକ୍ରମଣ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ବସ୍ତର ଅନ୍ୟ ଏକ ବସ୍ତ ଚାରିପାଖରେ ଗତି । ଏ ପ୍ରକାର ଗତି ଘୂର୍ଣ୍ଣନଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ଯେଉଁ ପଥରେ ବସ୍ତୁଟି ପରିକ୍ରମଣ କରେ, ତାହାକୁ କକ୍ଷପଥ (Orbit) କୁହାଯାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩୬୫ ଦିନ ୬ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ଲାଗିଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀରୁ ରାତି ଆକାଶର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଦୃଶ୍ୟ :
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ ଓ ରାତି ଆକାଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଯୋଗୁଁ ଏ ହା ହୋଇଥାଏ । ଯେହେତୁ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ନିରନ୍ତର ଘୂରୁଛି, ବର୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରୁ ଚାହିଁଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପରେ ରାତି ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।8

ଭାରତର ପଶ୍ଚିମାଞ୍ଚଳରେ ‘ତାପି’ ଉପତ୍ୟକାରେ ଭିଲ୍ ଓ ପାଓ୍ବାରା ନାମକ ସ୍ଥାନୀୟ ଜନଜାତି ବାସ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଆକାଶରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନକ୍ଷତ୍ରର ଢାଞ୍ଚା ଦେଖୁ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା ଆଗମନର ସୂଚନା ପାଉଥିଲେ ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁଚକ୍ର :
ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଅକ୍ଷ ଏହାର ସିଧା ହୋଇ ନଥାଏ । ଏହା ସାମାନ୍ୟ, ପ୍ରାୟ 23.5 ଢଳିକରି ରହିଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ କକ୍ଷପଥରେ ଢଳିରହି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ପୃଥ‌ିବୀର ଅକ୍ଷସହ ଢଳିରହିବା ଏବଂ ପୃଥ‌ିବୀର ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଆକୃତି ହିଁ ଋତୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ ।

ଜୁନ୍ ମାସରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଆଡ଼କୁ ଢଳିଥାଏ । ସେହି ସମୟରେ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଦୂରରେ ରହେ । ପୃଥ‌ିବୀର ବର୍ତ୍ତୁଳାକାର ଆକୃତି ଯୋଗୁଁ ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ କମ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବିଚ୍ଛୁରିତ କରିଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଷ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଅଧ୍ବକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏହି ଜୁନ୍ ମାସରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ 12 ଘଣ୍ଟାରୁ ଅଧ‌ିକ ସମୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଲୋକ ପାଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ପରିସ୍ଥିତି ବିପରୀତ ହୁଏ ଏବଂ ଏଠାରେ ଶୀତଋତୁ ଅନୁଭୂତ ହେବାସହ କମ୍ ସମୟ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପଡ଼ିଥାଏ, ଏଣୁ ଦିନ ଛୋଟ ହୁଏ ।

ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ତୁଳନାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଋତୁ ଏବଂ ଦିନର ସମୟ ଅବଧୂ ଓଲଟା ହୋଇଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଜୁନ୍ ମାସରେ ଶୀତଋତୁ ଏବଂ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ହୋଇଥାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁ କାହିଁକି ଘଟେ ? : ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁ କାହିଁକି ହୁଏ, ତାହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟତଃ ଦୁଇଟି ଭୁଲ କାରଣ ଦିଆଯାଏ ।
୧. ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଢଳିଥାଏ, ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ନିକଟତର ହୋଇଥାଏ ।
୨. ପୃଥିବୀର କକ୍ଷପଥ ଏକ ଅଣ୍ଡାକାର ପଥ । ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରରୁ ସାମାନ୍ୟ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ । ତେଣୁ ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ଦୂରତାରେ ଥାଏ ।

ତଥାପି, ଏହି ଦୁଇଟି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୂରତାର ପାର୍ଥକ୍ୟ ବହୁତ କମ୍ ଏବଂ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଋତୁ କାହିଁକି ଘଟେ ତାହା ଏହି କାରଣ ନୁହେଁ । ପ୍ରକୃତରେ, ଜାନୁଆରୀରେ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ନିକଟତର ହୁଏ ।

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ ଓ ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ : ଜୁନ୍ ୨୧ ତାରିଖରେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା ଦିନ ହୁଏ । ଏହାକୁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଅୟନାନ୍ତ (Summer Solstice) କୁହାଯାଏ । ଏହା ପରେ କ୍ରମେ ଦିନର ଅବଧୂ ଛୋଟ ଏବଂ ରାତି ବଡ଼ ହୁଏ । ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ଦିନ ଓ ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ରାତି ଡିସେମ୍ବର ୨୨ ପାଖାପାଖୁ ହୁଏ, ଯାହାକୁ ଶୀତ ଅୟନାନ୍ତ (Winter Solstice) କୁହାଯାଏ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୧ ତାରିଖ ଓ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୩ ତାରିଖରେ ଦିବା ସମୟ ଓ ରାତ୍ର ସମୟ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ଲେଖାଏଁ ହୋଇଥାଏ । ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଏହି ଦିନଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବସନ୍ତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Spring equinox) ଓ ଶରତ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ (Autumn equinox) କୁହାଯାଏ ।

ମେରୁରେ ଦିନ ଓ ରାତି : ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୧ ତାରିଖ କ୍ରାନ୍ତିପାଦ ଦିନରେ ଉତ୍ତର ମେରୁରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଉଦୟ ହୁଏ ଏବଂ ଛଅ ମାସ ପାଇଁ ଆକାଶରେ ନିରନ୍ତର ରହିଥାଏ । ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୨ ତାରିଖରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହୁଏ । ଦକ୍ଷଣମେରୁରେ ଏହାର ବିପରୀତ ଘଟଣା ଘଟେ । ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ନିରନ୍ତର ୬ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପାଆନ୍ତି । ବର୍ଷର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ସମୟ ଅନ୍ଧକାର ରହେ । ମେରୁରେ ୬ ମାସ ଆଲୋକ ଆଉ ୬ ମାସ ଅନ୍ଧାର ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।

ବିଷୁବରେଖାରେ ସବୁବେଳେ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ଦିନ ଓ ୧୨ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ରାତି ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ମାସରେ ବିଷୁବରେଖାରେ ପଡୁଥ‌ିବା ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ତୀବ୍ରତାରେ ଅତି କମ୍ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିଷୁବରେଖା ନିକଟରେ ଥ‌ିବାରୁ ସେଠାରେ ଋତୁଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ବେଶୀ ଅନୁଭୂତ ହୁଏନାହିଁ । ଅପରପକ୍ଷରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଯଥା (i) ସ୍ଥାନୀୟ ଭୌଗୋଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ, (ii) ମହାସାଗରର ପ୍ରଭାବ ଏଠାରେ ବେଶୀ ମାତ୍ରାରେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ ।

ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Solar Eclipse and Lunar Eclipse) :
ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥ‌ିବୀର ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପଗ୍ରହ । ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିବା ପରି ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥ‌ିବୀ ଚାରିପାଖରେ ମଧ୍ୟ ପରିକ୍ରମଣ କରିଥାଏ । ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ରହିଥାଏ, ତାହା ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକକୁ ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ଦେଇ ନଥାଏ, ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କୁହାଯାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୪ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ତୁମଠାରୁ ୫ ମିଟର ଦୂରରେ ଠିଆ ହେବାକୁ କୁହାଯାଉ । ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଭାବି ନିଆଯାଉ ।

ଏବେ ଗୋଟିଏ ଆଖ୍ ବନ୍ଦ କର ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ହାତ ବଢ଼େଇ ତୁମ ଆଖ୍ ସହିତ ବୁଢ଼ାଙ୍ଗୁଠି ଉପରକୁ କରି ଦେଖାଅ । (ଚିତ୍ର ପରି) ତୁମେ କ’ଣ ବନ୍ଧୁର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁଣ୍ଡକୁ ତୁମ ବୁଢ଼ାଙ୍ଗୁଠିଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦନ କରିପାରିବ ?

ତୁମର ବୃଦ୍ଧାଙ୍ଗୁଠିର ଆକୃତି ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୁଳନାରେ ଅତି ଛୋଟ ହୋଇଥିଲେ ବି, ତୁମେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ପୁରା ମୁଣ୍ଡକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କରିପାରିବ । ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ ? ଆମ ଆଖୁକୁ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା କୌଣସି ବସ୍ତର ଆକୃତିକୁ ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକୃତି କୁହାଯାଏ । ଏହା ବସ୍ତୁର ଭୌତିକ ଆକାର ଓ ଆମଠାରୁ ଦୂରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ଯେହେତୁ ବୁଢ଼ାଙ୍ଗୁଠିର ଅବସ୍ଥାନ ଆମ ବନ୍ଧୁଙ୍କଠାରୁ ବହୁତ ପାଖରେ, ବୁଢ଼ାଆଙ୍ଗୁଠି ଓ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକୃତି ସମାନ ଭଳି ଜଣାଗଲା ।

ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଆକାଶରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକାର ସମାନ ଦେଖାଯାଏ, କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଆକାରରେ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ପୃଥ‌ିବୀର ବହୁତ ନିକଟରେ ରହିଥାଏ, ତେଣୁ ପୃଥ‌ିବୀରୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଚ୍ଛାଦନ କଲା ଭଳି ଜଣା ପଡ଼ିଥାଏ ।

ମହାଜାଗତିକ ବିରଳ ଘଟଣା : ଯଦିଓ ବୁଧ ଓ ଶୁକ୍ରଗ୍ରହ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ଼, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଅଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତୀୟମାନ ଆକାର ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇଥିବାରୁ ସେମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବରୋଧ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଯେତେବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ ଶୁକ୍ର ଗତି କରେ, ଏହା ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର କଳାବିନ୍ଦୁ ଭଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ମୁହଁ ଉପର ଦେଇ ଅତିକ୍ରମ କରେ । ଏହା ଶୁକ୍ରଗ୍ରହର ଅତିକ୍ରମ ବା ଚଳନ (Transit of Venus) ଭାବେ ପରିଚିତ । ଏହି ମହାଜାଗତିକ ଘଟଣା ଏକ ବିରଳ ଘଟଣା ।

ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥ‌ିବୀର ଅବସ୍ଥିତି ନିମ୍ନ ପ୍ରକାର ହୋଇଥାଏ । ଏଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଛୋଟ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧାରରେ ରହେ ଏବଂ ଏଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କୌଣସି ଅଂଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇ ନଥାଏ । ଏଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ (Total Solar Eclipse) ଦେଖ‌ିବାକୁ ପାଇଥା’ନ୍ତି ।

ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠର ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଆଂଶିକ ଅବରୋଧ କରେ, ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର କେବଳ କିଛି ଅଂଶ ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୁଏ ଓ ସେଠାରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକମାନେ ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥା’ନ୍ତି । ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପୃଥ‌ିବୀରେ କିଛି ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚି ନ ପାରିବାରୁ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଚାରିଆଡ଼ ଅନ୍ଧାର ଦେଖାଯାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଆବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜ କକ୍ଷପଥରେ ଗତି ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଛାଇ ପୃଥ‌ିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଗତିକରେ, ତେଣୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ କେବଳ କିଛି ମିନିଟ୍ ପାଇଁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ମୁଖ ଭାଗରୁ ଦୂରେଇଯିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ଆମେ ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାଉ ।

ଆଂଶିକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ପରେ ଦିନର ଆଲୋକ ପୁଣି ଫେରି ଆସିଥାଏ । ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷବେଳକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ମୁଦ୍ରିକା ପରି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । ଏପରି ଅବସ୍ଥାକୁ ହୀରକ ବଳୟ (Diamond ring) କୁହାଯାଏ ।

ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗର ନିରାପଦ ଦର୍ଶନ (ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍) : ଆମ ଆଖୁକୁ କିଛି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି କେହି କେହି ହୁଏତ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଖାଲିଆସ୍‌ରେ ଦେଖୁବାକୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି, ମାତ୍ର ଏପରି କରିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ । ପରାଗ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହେଉଥ‌ିବା ଆଲୋକର ତୀବ୍ରତା ଏତେ ଅଧିକ ଯେ ଏହା ଆଖୁକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ ଏବଂ ଅନ୍ଧତ୍ଵ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ତେଣୁ ପରାଗ ସମୟରେ ଖାଲିଆସ୍‌ରେ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖ‌ିବା ମନା ।

ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗକୁ ଚଷମା, ବାଇନାକୁଲର କିମ୍ବା ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦେଖ‌ିବା ନିଷେଧ ଅଟେ । ସାଧାରଣତଃ ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍‌ମାନଙ୍କରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ‘ଉପରାଗ ଦର୍ଶନ’ ନାମକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥାଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟପରାଗ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ସବୁଠାରୁ ଭଲ ପ୍ରୟାସ ଅଟେ ।

ପରଦାକାନ୍ଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଛବି : ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଛବି ଗୋଟିଏ ପରଦା ଉପରେ ପକାଇବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କର । ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମୟରେ ଏକ ଦର୍ପଣ ବ୍ୟବହାର କରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଛବି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା କଷ୍ଟକର ବ୍ୟାପାର । ଏହି ଅସୁବିଧା ଦୂର କରିବାକୁ ଦର୍ପଣ ଧରିବା ପାଇଁ ଚଳନଶୀଳ ଷ୍ଟାଣ୍ଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଗୋଟିଏ ଫମ୍ପା ବଲ୍‌ ନେଇ ସେଥ‌ିରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ରନ୍ଧ୍ର କର । ଏହାକୁ ସ୍ଥିର ରଖୁବା ପାଇଁ ଏହାର ଅଧାଅଂଶ ବାଲି ପୂର୍ଣ୍ଣ କର । ଏହା ସହିତ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ଦର୍ପଣ (ଏସ୍ଟ୍ରୋଡ଼ୋରୀ ଦର୍ପଣ) ଲଗାଅ । ବଲ୍ଟିକୁ ଅଠାଳିଆ ବୃତ୍ତ ଆକୃତିର ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ପଥରେ ରଖ । ଯେପରି ଏହା ସହଜରେ ପରିକ୍ରମଣ କରିପାରିବ । ଏହାକୁ ଏପରି ସ୍ଥାନିତ କର, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ପ୍ରତିଛବି ପରଦାର କାନ୍ଥରେ ପଡ଼ିବ । ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ଦର୍ପଣ ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ବଲ୍ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।

ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି । ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟକୁ ନେଇ ସାରା ପୃଥ‌ିବୀରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅନ୍ଧବିଶ୍ଵାସ ଯେପରିକି ଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ରନ୍ଧାବଢ଼ା, ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଘରୁ ପଦାକୁ ନ ବାହାରିବା ପ୍ରଭୃତି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଯେହେତୁ ଆମେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ସଂଗଠିତ ହେବାର ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ ଜାଣିସାରିଲେଣି, ତେଣୁ ଖାଲି ଆସ୍‌ରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦେଖିବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କଥାକୁ ଭୟ କରିବା ଅନୁଚିତ ଅଟେ । ଗ୍ରହଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ଅନୁଧ୍ୟାନ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ ଓ ପରାଗ ସମୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅପୂର୍ବ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣରେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ : ସଂସ୍କୃତ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ମହାଜାଗତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ‘ଗ୍ରହଣ’’ ବା ଉପରାଗ କୁହାଯାଏ । ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ଗ୍ରନ୍ଥ ଗାଣିତିକ ଗଣନାଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣର ପୂର୍ବାନୁମାନ ନିମିତ୍ତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ସବୁଠାରୁ ଜଣାଶୁଣା ଓ ସର୍ବାଧ‌ିକ ଉଲ୍ଲିଖୂତ ଗ୍ରନ୍ଥ ହେଉଛି ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ’’ ଯାହା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତ କବିତା ପରମ୍ପରାରେ ଲିଖ୍ । ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀ ପଠାଣି ସାମନ୍ତଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ୧୮୯୯ ରେ ପ୍ରକାଶିତ ‘ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ’’ର ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗର ସଠିକ୍ ସମୟର ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଚଳିତ ପାଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକଦ୍ୱାରା ବହୁବର୍ଷଧରି କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି ଓ ଜନସାଧାରଣରେ ଗୃହୀତ ହେଉଅଛି ।

ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥବୀ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମଣ କରୁଥିବାରୁ, ବେଳେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡ଼ିବାକୁ ପୃଥ‌ିବୀ ବାଧା ସୃଷ୍ଟିକରେ । ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପୃଥ‌ିବୀର ଛାୟାରେ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ (Total Lunar Eclipse) କୁହାଯାଏ ।

ପୃଥ‌ିବୀର ଛାୟାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାହାରକୁ ଆସିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଅଂଶ ଈଷତ୍ ଲାଲବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରର କିଛି ଅଂଶ ପୃଥ‌ିବୀର ଛାଇରେ ଥାଏ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟାଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ, ସେହି ଘଟଣାକୁ ଆଂଶିକ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ କୁହାଯାଏ । ଆମେ ଖାଲି ଆସ୍‌ରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ଦେଖିପାରିବା ।

1990 ମସିହା ଜାନୀୟାରୀ ୫ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ ଉଦ୍‌ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଭାଗଙ୍କଦ୍ଵାରା ଏହା ପରିଚାଳିତ । ପଠାଣି ସାମନ୍ତଙ୍କଦ୍ଵାରା ରଚିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦର୍ପଣ ଗ୍ରନ୍ଥ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଅଟେ । ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଜ୍ୟୋତିଷ ଗଣନା ପଦ୍ଧତିକୁ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍, ଭୁବନେଶ୍ଵର ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ କରିଥିଲା ।

ଏହି ପ୍ଲାନେଟୋରିୟମ୍ ୧୨ ମିଟର ବ୍ୟାସ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଗୋଲାକାର ବିଜ୍ଞାନକେନ୍ଦ୍ର, ଯେଉଁଥ‌ିରେ ୧୭୮ ଜଣ ଏକ ସମୟରେ ବସି ମହାକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ । ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ରୂପାନ୍ତରଣ କରାଯାଇଛି ।

ଏହି କେନ୍ଦ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ବହୁବିଧ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ବିଶେଷକରି ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ କର୍ମଶାଳା ଓ ମହାକାଶ ଅଧ୍ୟୟନ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ କରାଯାଇ ଆକାଶ ନିରୀକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମମାନ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି । ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଭାଗଙ୍କଦ୍ଵାରା ଏହା ପରିଚାଳିତ ହେଉଅଛି ।

ସୌର ମାନମନ୍ଦିର : ତାମିଲନାଡୁର କୋଦାଇକେନାଲରେ ଅବସ୍ଥିତ ସୌରମାନମନ୍ଦିର ୧୮୯୯ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମାନମନ୍ଦିର । ବିଗତ ଶତାତ୍ତ୍ଵିକ ବର୍ଷ ଧରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଆସୁଅଛି । ଉଜ୍ଜୟିନୀ ସ୍ଥିତ ମାନମନ୍ଦିର ଭାରତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରାଚୀନତମ ମହାକାଶ ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ର ଯାହା ୧୮ ଶହ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମହାରାଜା ସଇ ଜୟସିଂହ ଦ୍ଵିତୀୟଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ସୱାଇ ଜୟସିଂହ ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ନାମରେ ପାଞ୍ଚଟି ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଦିଲ୍ଲୀ, ଜୟପୁର, ବାରଣାସୀ ଏବଂ ମଥୁରାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ଜୟପୁର ସ୍ଥିତ ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ୟୁନେସ୍କୋ (Unesco) ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ।

ଏମ୍. କେ. ଭାଇନୋବାପୁ : ଏମ୍. କେ. ଭାଇନୋବାପୁ (M. K. Vainu Bappu)ଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଭାରତୀୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନର ଜନକ କୁହାଯାଏ । ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ଓ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ବହୁବିଧ ଯନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ନୈନିତାଲରେ ଥ‌ିବା ମାନୋରା ଶୃଙ୍ଗ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁର କାଭାଲୁର୍‌ରେ ସ୍ଥାପିତ ଦୂରବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ କୃତି । କାଭାଲୁର ମାନମନ୍ଦିର ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ । ପୃଥ‌ିବୀର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ଯାତ୍ରାକରି ସେ ସୌରପରାଗ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଅଧ୍ୟୟନ ସହ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଉଲ୍‌କା ଆବିଷ୍କାର କରିଛନ୍ତି ।

ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :

• ପୃଥ‌ିବୀ ନିଜ ଅକ୍ଷ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ ।
• ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବକୁ ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଣ୍ଣନ (ଆବର୍ତ୍ତନ) ଯୋଗୁ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଦିନରାତି ହୁଏ ।
• ଆବର୍ତ୍ତନ ଗତିଯୋଗୁ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଭୃତି ଗତି କଲାଭଳି ଜଣାପଡ଼ନ୍ତି ।
• ପୃଥ‌ିବୀର ପରିକ୍ରମଣ (ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାରିପାଖରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ) ପାଇଁ ଏକ ବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗେ । ପୃଥ‌ିବୀର ଘୂର୍ଶନ ଅକ୍ଷ ଏହାର କକ୍ଷପଥ ସହ ସିଧା ନୁହେଁ, ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଢଳି ରହିଛି ।
• ପୃଥ‌ିବୀର ଗୋଲାକାର ଆକୃତି ଏବଂ ଏହାର କକ୍ଷ ସହ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଅକ୍ଷ ଢଳି ରହିବା ଯୋଗୁଁ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ । ଏହାର କକ୍ଷପଥ ଏକ ଅଣ୍ଡାକୃତି ପଥ ।
• ଚନ୍ଦ୍ର ଏହାର କକ୍ଷପଥରେ ଗତି କଲାବେଳେ ପୃଥ‌ିବୀ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ରହିଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋପରାଗ ହୁଏ । ଉପରାଗ ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ଵାରା ଅବରୋଧ ହୁଏ, ଯାହା ଫଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥ‌ିବୀକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
• ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପୃଥ‌ିବୀ ରହେ, ସେତେବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ହୁଏ । ସେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ ।

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium ଉତ୍ପାଦନର କାରକ to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 7 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 7 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ? ତୁମ ବହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରଦତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଗୀକରଣ କରିବାରେ ତୁମେ କେଉଁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛ ?
Answer:
(i) ଭୂମି, ପୁଞ୍ଜି, ଶ୍ରମ, ଉଦ୍ୟୋଗିକୀ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭରକରି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାରକର ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ । ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁପାତର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ମିଳିନଥାଏ । ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ।

(iv) ଏଣୁ ଭୌଗୋଳିକ ଆନ୍ତଃସଂଯୁକ୍ତତା ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ କାରକ ଯୋଗାଇଥା’ନ୍ତି । ତଥାପି ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ କେତେକ ସମୟରେ ଗୁରୁତର “ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ (supply chain) ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳ ସାମଗ୍ରୀର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବିକ୍ରୟ ସହ ଜଡ଼ିତ । ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି, ସଙ୍ଗଠନ, ସମ୍ବଳ, କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଏକ ସାମୂହିକ ଜାଲକ ।

Question 2.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ?
Answer:
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।

(ii) ଯେଉଁ ଦେଶରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ସୁଦୃଢ଼ ସେ ଦେଶ ସେତେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପୁଞ୍ଜି ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ତାଲିମ ଓ ଦକ୍ଷତା ଓ କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ।

(iii) ସାକ୍ଷରତା, ଜନସଂଖ୍ୟା ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦିକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(iv) ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜିର ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ବ୍ୟବସାୟର ଦୈନନ୍ଦିନ ପରିଚାଳନା ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥାୟୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଯଥା- ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ, ସାଧନ, ଯାନବାହନ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଦୋକାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଇତ୍ୟାଦି ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 3.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ବିକାଶ କରିବାର ପଦ୍ଧତି କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜ୍ଞାନବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ପଦ୍ଧତି ଦିନକୁ ଦିନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବାର ଲାଗିଛି ।

(ii) ଅନେକ ସରକାରୀ ମଞ୍ଚ ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ (Online Course) ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଢ଼ିବାର ସୁଯୋଗ, ‘ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଛି ।

(iii) ବ୍ୟାପକ ମୁକ୍ତ ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ରୋବୋଟିକ୍ସ, ଜଳୀୟ କୃଷି, ବୟନଛାପା ଆଦି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରୁଛନ୍ତି ।

(iv) ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୀଠ୍ୟକ୍ରମ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ସହିତ ନିଜ ସମୟ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ଥାନରୁ ଏହି ଆଭାସୀ କ୍ଷେତ୍ରଦ୍ଵାରା ଉପକୃତ ହୋଇପାରୁଛନ୍ତି ।

(v) ସରକାରଙ୍କ ଜାତୀୟ ବୃତ୍ତିସେବା ପରି ଆଭାସୀ ଖୋଜିବାରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚାକିରି ସୁଯୋଗ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି । ଏହା ଭୌଗୋଳିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଦୂର କରି ଲୋକମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ତଥା ଦେଶ ବିଦେଶରେ ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗାଇବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାହିଁ ଦକ୍ଷତା । ଦକ୍ଷତା ତୁମକୁ ଭଲଭାବରେ କାମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । କ୍ରୀଡ଼ା, ସୃଜନଶୀଳ ଲିଖନ, ଗାଣିତିକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ, ରୋଷେଇ କାମ, କିମ୍ବା ଲୋକଙ୍କ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖୁବା ଆଦି ଏହାର ଉଦାହରଣ । ତୁମେ ଆଜି ଗୋଟିଏ ଦକ୍ଷତା ଶିଖୁପାରିବ ବୋଲି ଭାବୁଛ କି ? ତାହା କ’ଣ ଓ କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟକୌଶଳକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଦକ୍ଷତା କୁହାଯାଏ I ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଆମେ ଉନ୍ନତ କରିପାରିବା ।

(ii) ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଜଣକୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତିରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେ ଖେଳ, ରୋଷେଇ କି ସୃଜନଶୀଳ ଲିଖନ ହୋଇପାରେ । ଯଦି ମୁଁ କୌଣସି କାମରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିନପାରେ ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନରେ କୌଣସି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ମିଳିବ ନାହିଁ ।

(iii) ମୁଁ ଯଦି ଜଣେ କ୍ରୀଡ଼ାବିତ୍ ହେବାକୁ ଚାହୁଁଛି ତେବେ ଆଜଠାରୁ ମୋତେ ସେ ଦିଗରେ ଟିକିନିଖ୍ ଶିକ୍ଷା ହାସଲ କରିବା ସହିତ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iv) ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ବଳରେ କୌଣସି ନୂତନ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ପାଇବାର ଆଶା ଉଜ୍ଜଳ କରିହେବ । ସେପରି ହେଲେ ମୁଁ ନିଜକୁ ସମାଜରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ହିସାବରେ ପରିଗଣିତ କରିପାରିବି ।

(v) ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୁଁ ଭାବୁଛି ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବା ଉଚିତ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରୁ ନିଜକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

Question 5.
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ ବୋଳି ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ? କାହିଁକି ବା କାହିଁକି ନୁହେଁ ?
Answer:
(i) ହଁ, ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ମୁଁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ ବୋଲି ଭାବୁଛି । ଏହା ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ନୂଆ କୌଶଳ ଓ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନର ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଏକତ୍ରିତ କରି ସେଥ‌ିରେ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ସାହାଯ୍ୟରେ ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ ।

(iii) ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗପତିଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଫଳରେ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ଓ ଏହା ସମାଜ ତଥା ଦେଶ ପାଇଁ ‘ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(iv) ସେମାନେ ନିଯୁକ୍ତ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟିକରନ୍ତି ଓ ଜୀବନ ଜୀବିକାକୁ ବଜାୟ ରଖୁଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ନିଜର ସ୍ଵପ୍ନ ସାକାର କରିବା ସହିତ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 6.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରମ ପରି ଅନ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଇ ପାରିବ କି ? ଏହା ଭଲ ନା ଖରାପ ? ଏକ ଉଦାହରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ତୁମର ଉତ୍ତରକୁ ଯଥାର୍ଥ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
(i) ହଁ, ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା, ଶ୍ରମ ପରି ଅନ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବଦଳାଯାଇ ପାରିବ ।

(ii) ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଅଧ‌ିକ ଶ୍ରମ ଆବଶ୍ୟକ ପଡୁନାହିଁ । ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ଏବଂ ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଉନ୍ନତମାନର ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରୁଛି ।

(iii) ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ବଜାରରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରୁଛି । ଏହା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରୁଛି ।

(iv) ଆକଳନରୁ ଯାହା ଜଣାପଡୁଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଭାରତରେ ଥିବା ୬୬ ଭାଗ ଯୁବକ ଯୁବତୀ ନିଯୁକ୍ତି କରିପାରିବ । ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସାହାଯ୍ୟ

(v) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆଜିର ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀପାଇଁ ଅଧୁକ ଫଳପ୍ରଦ ହେବା ସହିତ ସେମାନେ ନିଜର ମନ ପସନ୍ଦର କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇପାରିବେ ଆମ ଦେଶର ଉନ୍ନତିରେ ଭାଗୀଦାର ହୋଇପାରିବେ ।

Answer:7.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ ? ସେମାନେ ପରସ୍ପର ବିକଳ୍ପ ବା ପରିପୂରକ ହୋଇପାରିବେ କି ?
Answer:
(i) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଅଧିକ ଦକ୍ଷତା ସଂପନ୍ନ କରିଥାଏ । ଆମ ଦେଶ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରଠାରୁ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧୀରେଧୀରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି ।

(ii) ଉନ୍ନତ ମାନର ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଅଧ‌ିକ ସଂଖ୍ୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ଆମକୁ ସେହି ଅନୁସାରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iii) ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଦକ୍ଷ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତଭାବରେ ଅଣତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିପାରିବ ।

(iv) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ । ଏହି ଦୁଇଗୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅଧିକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କଲେ ଆମେ ଆମର ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନେଇପାରିବା, ଯାହାକି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଅଛି ।

Question 8.
ଧାତବ ପାଣି ବୋତଲର ଉତ୍ପାଦନ ଭଳି ଏକ ବ୍ୟବସାୟ ତୁମ୍ଭେ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ ବୋଲି ଭାବ । ସେଥ‌ିପାଇଁ କି ପ୍ରକାର ସାଧନ ଆବଶ୍ୟକ ? ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୁମେ କିପରି ପାଇବ ? ମନେକର ଗୋଟିଏ ସାଧନ ତୁମେ ପାଇଲ ନାହିଁ । ତାହା ତୁମ ବ୍ୟବସାୟକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ?
Answer:
(i) ଯଦି ମୁଁ ଏକ ଧାତବ ପାଣି ବୋତଲ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ କାରଖାନା ବସାଇବା ପାଇଁ ଚାହିଁବି ପ୍ରଥମେ ସେଥ‌ିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥ‌ିବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି ।

(ii) କାରଖାନା ବସାଇବାପାଇଁ ଏକ ଘର, କଞ୍ଚାମାଲ, ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ମେସିନ୍ ଓ କିଛି ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ଶ୍ରମିକ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iii) କାରଖାନା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଯୋଗାଣକାରୀ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(iv) ଶିକ୍ଷିତ ଓ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ କୁଶଳୀ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ କିମ୍ବା ନିଯୁକ୍ତି ଯୋଗାଣ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କଠାରୁ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(v) ଯଦି ଉପରୋକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକୁ ପାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଏ, ତେବେ କାରଖାନା ବସାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ ବିଳମ୍ବିତ ହେଇପାରେ ନଚେତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିବ ।

Question 9.
ବ୍ୟବସାୟପାଇଁ ପ୍ରେରଣା, ସୁଯୋଗ ଓ ଆହ୍ବାନଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବାପାଇଁ ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ସାକ୍ଷାତକାର ନିଅ । ତୁମେ ଦୁଇ ଦୁଇଜଣ ହୋଇ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ ନିମିତ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନବଳୀ ତିଆରି କର ଏବଂ ମିଳିଥିବା ସୂଚନାରୁ ଯାହା ଶିକ୍ଷାଲାଭ କଲେ ତାହାକୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ମୁଁ ଢେଙ୍କାନାଳର ଜଣେ ଲୁଗାକାରଖାନାର ମାଲିକଙ୍କ ସହିତ ଏକ ସାକ୍ଷାତକାର କରିଥିଲି । ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଗାକାରଖାନା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା ହୋଇଥିଲା । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ କିୟଦଂଶ ମୁଁ ଆପଣମାନଙ୍କ ସହିତ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।

(ii) ଛାତ୍ର – ନମସ୍କାର ସୁଜିତ ବାବୁ । ମୋ ପାଇଁ କିଛି ସମୟ ବାହାର କରିଥିବାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ କୃତଜ୍ଞତା ’ ଜଣାଉଛି । ମୋ ମନରେ ସବୁବେଳେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ସୁଜିତ୍ ବାବୁ ଏତେ କମ୍ ବୟସରେ ଏତେ ବଡ଼ ଗୋଟିଏ ଲୁଗାକଳର ମାଲିକ ହୋଇପାରିଲେ କିପରି ? ଏଥ‌ିପାଇଁ ଆପଣ କେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷା କିମ୍ବା ତାଲିମ ନେଇଥିଲେ କି ? ଆପଣଙ୍କୁ ଏ କାମ କରିବାପାଇଁ କେଉଁଠାରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ ?

(iii) ସୁଜିତ ବାବୁ – ମୋର ପିଲାଦିନରୁ ଏକ ସ୍ଵପ୍ନ ଥିଲା ଯେ ମୁଁ ବଡ଼ ହେଲେ କିଛି ଗୋଟାଏ କାରଖାନା କରିବି, ଯେଉଁଥରେ ଆମ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅଧ‌ିକ ଲୋକ ସେଥୁରେ କାମ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରିବେ ।

(iv) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ । ଏହି ଦୁଇଗୋଟି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୁଣାତ୍ମକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅଧିକ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ଠିକ୍ ଢଙ୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କଲେ ଆମେ ଆମର ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ସଠିକ୍ ଦିଗରେ ନେଇପାରିବା, ଯାହାକି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଗତିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଅଛି । ସେଥ‌ିପାଇଁ ମୁଁ ଅନେକ ବଡ଼ ବଡ଼ ଲୁଗାକଳର ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲି । ସେମାନଙ୍କର ଗଠନମୂଳକ ମତାମତ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲି । ମୋର କାରଖାନାର କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲି ।

(iv) ଛାତ୍ର– ଦୟାକରି ଟିକେ ଆପଣ କହିବେକି ଏହି ଲୁଗାକଳ ବସାଇବାରେ କେଉଁସବୁ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଆପଣ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ମୁକାବିଲା କରିପାରିଥିଲେ ?

(v) ସୁଜିତ ବାବୁ – ମୁଁ ଯେତେବେଳେ କାରଖାନା ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯାଇଥୁଲି ସେତେବେଳେ ଅନେକ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲି । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସ୍ତରରେ ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟାମାନ ଦେଖାଦେଇଥିଲା । ବିଶେଷକରି ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ଅନ୍ୟତମ । ସେଥ‌ିପାଇଁ ମୁଁ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶକାରୀ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରି ଟଙ୍କା ବା ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲି ।

(vi) ଛାତ୍ର – ଆପଣଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଆପଣ ନିଜକୁ ଦୁର୍ବଳ ନଭାବି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିଲେ ? ଆପଣଙ୍କର ସେହି ଦୁର୍ଦ୍ଦିନର ଅନୁଭବରୁ କହିବେ କି ?

(vii) ସୁଜିତ ବାବୁ – ସେହି ସମୟ ମୋ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ ଥିଲା । ସେଥ‌ିପାଇଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହିତ ନିରନ୍ତର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

(viii) ଛାତ୍ର – ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନେକ ଧନ୍ୟବାଦ, ଆପଣ ମୋ ସହିତ ଯେଉଁ ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ବାଣ୍ଟିଲେ ତାହା ମୋତେ ଓ ଯୁବଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇବ, ଧନ୍ୟବାଦ ।

Question 10.
ନିଜକୁ ଜଣେ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କର । ପରିସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ଜନ ହେଲେ, ‘ଆମ ରୋଷେଇ ଘର’ ବ୍ୟବସାୟରେ କ’ଣ ଘଟିପାରେ ବୋଲି ଭାବୁଛ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କରେ । ଯଦି ତୁମେ ଶ୍ୟାମା ହୋଇଥା’ନ୍ତ, ନିମ୍ନଲିଖୁତ ପରିସ୍ଥିତିରେ କ’ଣ କରିଥା’ନ୍ତ ? ନିଜ ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
(କ) ମନେକର ତୁମ ଭୋଜନାଳୟ ଘରର ଭଡ଼ା ହଠାତ୍ ଦ୍ଵିଗୁଣିତ ହୋଇଗଲା

• ତୁମେ ଏହି ଖର୍ଚ୍ଚ ପୂରଣ କରିବାପାଇଁ ପରିବେଷିତ ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ କି ?
• ତୁମେ ଗୋଟିଏ ଶସ୍ତା ସ୍ଥାନ ଖୋଜିବ କି ?
• ଏହା ତୁମ ବ୍ୟବସାୟକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ ?

Answer:
(i) ହଁ, ମୁଁ ଖାଦ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେବି, କାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଭରଣା କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ।

(ii) ସ୍ଥାନଟିର ମୂଲ୍ୟ ଯଦି ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ଏବଂ ଭଡ଼ା ଦେବାକୁ ମୋ ପକ୍ଷରେ କଷ୍ଟକର ହେବ, ତା’ହେଲେ ମୁଁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ଶସ୍ତା ବା କମ୍ ଦାମର ଭଡ଼ାଘର ଖୋଜିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବ ।

(iii) ଯଦି ଘରଭଡ଼ା ଦ୍ଵିଗୁଣିତ ହୋଇଯିବ ତାହାହେଲେ ମୋର ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିଯିବ । ମୋର ଲାଭାଂଶରୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ତା’ ସହିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ରୁବ । ସେମାନେ ଶସ୍ତାରେ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ମିଳୁଥିବା ଭୋଜନାଳୟକୁ ଚାଲିଯିବେ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ମୋ ବେପାର ଉପରେ ପଡ଼ିବ ।

Question (ଖ).
କଳ୍ପନା କର ଯେ ତୁମର ଜଣେ ସହାୟକ ହଠାତ ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଦେଲା ।

• ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନେ କ’ଣ ସେହି କାମକୁ ସମାନ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବେ ?
• ତୁମେ କ’ଣ ଅଧିକ ଦରମା ଦେଇ ନୂଆ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବ ?

Answer:
ଏହା ବାସ୍ତବରେ ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ସେମାନେ କେତେ ପରିମାଣରେ କାମ କରିପାରିବେ ତାହା ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ । ଯଦି ପୁରୁଣା କର୍ମଚାରୀମାନେ ଦାୟିତ୍ଵର ସହ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରୁଥିବେ ତାହା ହେଲେ ଅବଶିଷ୍ଟ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଥିବା କର୍ମଚାରୀର କାମତକ କରିଦେବେ ।

(i) ଯଦି ଚାକିରି ଛାଡ଼ିଥ‌ିବା ସହାୟକ ଜଣକ ଦକ୍ଷ କାରିଗର ହୋଇଥାଏ, ତାହାହେଲେ ଅଧିକ ଦରମାଦେଇ ନୂତନ କର୍ମଚାରୀ ରଖୁବାକୁ ପଡ଼ିବ, ନଚେତ୍ ଭୋଜନାଳୟକୁ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

Question (ଗ).
ତୁମ ଭୋଜନାଳୟରେ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ତୁମେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଋଣ ନେଲା ।

• ଏହାଦ୍ଵାରା ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଗୁଣବତ୍ତାରେ ଉନ୍ନତି ହେବ କି ?
• ଏହା ତୁମକୁ ଅଧିକ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ହେବ କି ?

Answer:
(i) ହଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ ଫଳରେ ଉତ୍ପାଦନରେ ବୃଦ୍ଧିହେବା ସହିତ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଗୁଣବତ୍ତା ଭିଭିକ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦିଆଯାଇପାରିବ । ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପାଇପାରିବେ ଓ ଖୁସି ମଧ୍ୟ ହେବେ ।

(ii) ହଁ, ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବିନିଯୋଗ ଫଳରେ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ଡ଼ର ଗ୍ରହଣ କରି ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସୁବିଧା ହେବ । ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଗରମ ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆମକୁ ମଧ୍ଯ ଅଧ୍ଵରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟସାମଗ୍ରୀ ପାଇଁ ଅର୍ଡ଼ର ଦେବେ ।

Question (ଘ).
ମନ୍ଥେକର ତୁମ ପକୋଶୀରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୋଜନାଳୟ ଖୋଲିଲା ।

• ତୁମେ କିପରି ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବ ଏବଂ ତୁମର ପୁରୁଣା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପାଖରେ ରଖୁପାରିବ ?
• ତୁମେ କ’ଣ ଉନ୍ନତ ସେବା ଦେଇ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିପାରିବ ବା ନୂତନ କିଛି ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ ?

Answer:
(i) ଯଦି ମୋ ପଡ଼ୋଶୀରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭୋଜନାଳୟ ଖୋଲିଲା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହା ମୋପାଇଁ ଏକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହୋଇପାରେ ବା କାରବାରରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ତେଣୁ ମୋତେ କିଛି ନୂତନ ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯଥା- ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ କିଛି ଅଫର ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖୁବାକୁ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ ଅଧିକ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(ii) ହଁ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ମୋତେ କିଛି ନୂଆ କରି ଦେଖେଇବାକୁ ପଡ଼ିବ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଲୋଭନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ପସନ୍ଦ ମୁତାବକ ଖାଦ୍ୟକୁ ଖୁବ୍ ସମୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ନିୟମିତ ଆସୁଥୁବା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ରୁଚିକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସବୁଠାରୁ ବଡ଼କଥା ହେଲା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ସହିତ ହେଉଥ‌ିବା କଥାବାର୍ତ୍ତା ଶୈଳୀରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ସେମାନଙ୍କୁ ଆପଣାର ଲୋକ ବୋଲି ଭାବି ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ରଖୁବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଖାଦ୍ୟର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ହେବ ନଚେତ୍ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ଓ ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ହେବ ।

Question (ଡି).
ବ୍ୟବସାୟକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବା ସହିତ ଏହାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କେଉଁ ସରକାରୀ ଆଇନ କିମ୍ବା ନିୟମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସାୟକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ସରକାରୀ ନିୟମରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ଯଥା— ଟ୍ୟାକ୍ସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସରଳୀକରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ । ବ୍ୟବସାୟପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଲାଇସେନ୍ସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସହଜ ଓ ସୁଗମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ବାରମ୍ବାର ଯିବାକୁ ଯେପରି ନପଡ଼େ ସେଥ‌ିପାଇଁ ସୁବନ୍ଦୋବସ୍ତ କରାଯିବା ଦରକାର ।

(ii) ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଲାଇସେନ୍ସ ଓ ରେଜିଷ୍ଟ୍ରେସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କରାଯିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏଥ‌ିପାଇଁ ଉନ୍ନତ ଆପ୍ ବା ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ ଖୋଲିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ବ୍ୟବସାୟ ଖୁବ୍ ସହଜ ଓ ସୁଗମ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି !

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୬୯) :

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:

1. ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ମୌଳିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦନର କାରକ କୁହାଯାଏ ।
2. ଅର୍ଥନୀତି ଅନୁସାରେ ଉତ୍ପାଦନର ଚାରିଗୋଟି ମୁଖ୍ୟ କାରକ ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ।

Question 2.
ସେହି କାରକଗୁଡ଼ିକ କିପରି ପରସ୍ପର ସମ୍ପର୍କିତ ?
Answer:

1. ଉତ୍ପାଦନର କାରକ ଭୂମି (ମାଟି, ଜଙ୍ଗଲ, ପାଣି), ଶ୍ରମ (କୁଶୀଳ ଶ୍ରମିକ), ପୁଞ୍ଜି (ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ ) ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ (ମାଲିକ, ଧାରଣା ବିନାଶକାରୀ) ପରସ୍ପର ସହିତ ଜଡ଼ିତ – ‘କା’.
2. ଯଦି ଏହି କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଭୁଲ ସ୍ଥାନରେ ଦିଆଯାଏ କିମ୍ବା ଭୁଲ ଅନୁପାତରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ତେବେ ଏହା ଉତ୍ପାଦନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।

Question 3.
ଉତ୍ପାଦନରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଭୂମିକା କ’ଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:

1. ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଶ୍ରମିକ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା, ଜ୍ଞାନ, ନିର୍ଣ୍ଣାୟକତା, ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ ।
2. ଉତ୍ପାଦନରେ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଭୂମିକାରେ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଶ୍ରମିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବାର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ।
3. ସେମାନେ ଉତ୍ପାଦରେ ମୂଲ୍ୟ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।
4. ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ସହାୟତ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ତାଲିମ୍, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା, ସାମାଜିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବ ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ଗୋଟିଏ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦଳ ଗଠନ କରି ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କର । କେଉଁ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଏଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି ?
Answer:
ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ କିମ୍ବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ । ଏଠାରେ ମୁଁ ମୋର ପ୍ରିୟ ଦୋକାନ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟ ବିଷୟରେ ଏକ ବିବରଣୀ ଦେଇଛି ।

ଦୋକାନର ପ୍ରକାର	ଅଞ୍ଚଳରେ ସଂଖ୍ୟା	ଉପଲବ୍‌ଧ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା ସେବା ପ୍ରଦାନ	ଆବଶ୍ୟକ ବିଭିନ୍ନ ସାଧନ
ମିଠା ଦୋକାନ	୧୨	ଭାରତୀୟ ମିଠା ଏବଂ ସ୍ନାକ୍ସ	ଘିଅ, କ୍ଷୀ, ଚିନି, ମଇଦା, ଶୁଖୁଲାଫଳ,
ବେକରୀ	୩	କେକ୍, ପେସ୍ଟ୍ରି, କୁକିଜ୍	ଚିନି, ମଇଦା, ଶୁଖୁଲାଫଳ, ଅଣ୍ଡା, ଲହୁଣୀ, ଘିଅ
ଷ୍ଟେସନାରୀ ଦୋକାନ	୧୮	ନୋଟବୁକ୍, କଲମ, ସ୍କୁଲ ସାମଗ୍ରୀ	କାଗଜ, କାଳି, କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍
ଅଳଙ୍କାର ଦୋକାନ	୦୧	ସୁନା, ରୁପା, ହୀରା ଅଳଙ୍କାର	ମୂଲ୍ୟବାନ ଧାତୁ
ଚପଲ ଦୋକାନ	୦୩	ଜୋତା, ଚପଲ	ଚମଡ଼ା, ରବର, ଅଠା, ସୂତା

 

Question 2.
ଏଠାରେ ଲତା, ଆଶା, ମୋହନ ଓ ରୁଦ୍ର ମିଶି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି । ତୁମେ ଏହିପରି ଏକ ଦୋକାନ ପାଇଁ ନିଜ ପସନ୍ଦର ତାଲିକାଟିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।

Question 3.
ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଥ କେଉଁଠାରୁ ପାଆନ୍ତି ?
Answer:
ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ପରିବାର ପାଣ୍ଠି, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଞ୍ଚୟ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ କିମ୍ବା ନିବେଶକଙ୍କଠାରୁ ପାଆନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ସେମାନେ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର କିଛି ସମ୍ପତ୍ତି ବିକ୍ରି କରନ୍ତି ।

Question 4.
କେଶ ସଜ୍ଜାକାରୀ କେଉଁଠାରୁ ତାଲିମ୍ ପାଇଛନ୍ତି ?
Answer:
କେଶସଜ୍ଜାକାରୀ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରୁ ତାଲିମ ପାଇଛନ୍ତି । ସେମାନେ ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ କେଶ କାରିଗର ନଚେତ୍ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସହ କାମ କରି ତାଲିମ ପାଇଛନ୍ତି ।

Question 5.
ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତାମାନଙ୍କୁ ରୋଷେଇ କରିବା କିଏ ଶିଖାଇଲା ?
Answer:
ଖାଦ୍ୟ ବିକ୍ରେତାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କଠାରୁ, ନିଜେ ଅଭ୍ୟାସ କରି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଭିଜ୍ଞ ବିକ୍ରେତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ କାମ କରି ରୋଷେଇ କରିବା ଶିଖୁଛନ୍ତି । କେତେକ ବିକ୍ରେତା ଇଣ୍ଟନେଟ୍‌ରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ରୋଷେଇ ପ୍ରଣାଳୀ ଶିଖୁଛନ୍ତି ।

Question 6.
ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ କେଉଁଠୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ ?
Answer:
ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାର ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ପରିବାରର ଜୀବିକା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଥିଲେ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵପ୍ନ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରା ବିକଶିତ କରିବାର ଆଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଅନେକଙ୍କୁ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ।
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାଧନ କିମ୍ବା ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ଚାରି ପ୍ରକାରରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି – ଯଥା: ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗିକୀ ।

Question 7.
ତୁମେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ସାରଣୀକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ସାରଣୀରେ ଥିବା କେଉଁ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ‘ଭୂମି’ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ?
Answer:
ଚାଷଜମି, ଖଣି କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ (ଯେପରିକି କ୍ଷୀର, ପନିପରିବା, ଧାତୁ, ଫୁଲ ଇତ୍ୟାଦି) ଭୂମି ମଧ୍ଯରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ମୋ ରିପୋର୍ଟରେ ଥିବା ସାରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ଗହମ, ଅଣ୍ଡା, କ୍ଷୀର, ସୁନା, ରୁପା, ରନ୍‌ପଥର, ଚମଡ଼ା, ରବର ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଭୂମି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 8.
ଆସ ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା । ତୁମ ପରିବାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶର ୧୦ ଜଣ ବୟସ୍କ କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥ ସଂସ୍କୃତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ କୁହ । ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ତୁମ ଅଭିଜ୍ଞତା ଲିଖ୍ତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କର । ତୁମେ ଏଥୁରେ କ’ଣ ଅନୁଭବ କଲ ? ଏଥିରେ କେଉଁ ବିଶେଷଣାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ଅଧ୍ବକ ପ୍ରୟୋଗ ଘଟିଛି ?
Answer:
(i) ଆମ ପରିବାର ଏବଂ ପଡ଼ୋଶୀର ୧୦ ଜଣ ବୟସ୍କ କର୍ମଜୀବୀଙ୍କ ଏକା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେମାନଙ୍କ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥ ସଂସ୍କୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବାକୁ କହିଲି ।

(ii) ମୋର ସହପାଠୀଙ୍କ ସହ ମୋର ଅଭିଜ୍ଞତା ଆଲୋଚନା କରିବାପରେ ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରାୟ ସମାନ ପରିବେଶରେ କାମ କରନ୍ତି । ଏଥିରେ କଠୋର, ସହାୟକ, ବନ୍ଧୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟପ୍ରେରିତ ଆଦି ବିଶେଷଣାତ୍ମକ ଶବ୍ଦର ଅଧ୍ବକ ପ୍ରୟୋଗ ଘଟିଛି ।

Question 9.
ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଫର୍ଦ ଅଧ୍ୟାୟରେ ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଭାରତରେ କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଉଦାହରଣ ଦେଖୁଛି । ଏତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରର ଉତ୍କର୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ? ଦଳଗତ ଭାବେ ଆଲୋଚନା କରି ଶ୍ରେଣୀରେ ଉତ୍‌ପନ କର ।
Answer:
ଅତୀତର ସ୍ମୃତି ଫର୍ଘ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଆମେ ଦୀର୍ଘ ଶତାବ୍ଦୀଧରି ଭାରତର କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଉଦାହରଣ ଦେଖୁଛୁ । ଏତେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରର ଉତ୍କର୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି –

1. କାରିଗରମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ତାଲିମ ଦିଆଯାଉଥିଲା ।
2. ପଥର, କାଠ, ଧାତୁ ଭଳି କଞ୍ଚାମାଲ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସହଜରେ ପହଞ୍ଚୁଥୁଲା ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
3. ସେମାନଙ୍କ ଗଭୀର ଧର୍ମବିଶ୍ଵାସ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ମନୋରମ କଳା ଏବଂ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା ।
4. ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରତିଭାବାନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ଭୂମି ପ୍ରଦାନ କରି ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂ ଉତ୍କର୍ଷତାକୁ ଆହୁରି ଉତ୍ସାହିତ କରିଥିଲା ।

Question 10.
ଉତ୍ପାଦନର ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ହଜିଗଲାଣି ବା ଲିଭିବାକୁ ବସିଲାଣି । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଭାରତରେ ୟୁରୋପୀୟମାନଙ୍କ ଆଗମନ ପରେ ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କୌଶଳର ଦ୍ରୁତ ଅବକ୍ଷୟ ହେଲା । ଏହି କୌଶଳ ଏବେ ଛୋଟ ମାଛଧରା ଡଙ୍ଗା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି ।
ସ୍ଵଦେଶୀ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ ପାଇଛି ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ? ନିଜ ଶ୍ରେଣୀରେ ଏହାଲ’ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ଉନ୍ନତି ଯୋଗୁଁ ସ୍ଵଦେଶୀ କୌଶଳର ବ୍ୟବହାର ହ୍ରାସ ପାଉଛି । ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତିଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ–ଦକ୍ଷ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜି ସଘନଶୀଳ ।

(ii) ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ପାରମ୍ପରିକ ଉତ୍ପାଦନ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ କିଛି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରମୁଖ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ ସମୟ ଆବଶ୍ୟକ କରେ ।

Question 11.
ମନୁଷ୍ୟର ପ୍ରୟାସ ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରୁଥିବା ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର କିଛି ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ଓ ଉତ୍ପାଦନ ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ବହାର କର । ଚିତ୍ର ତଥା ଲେଖା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ବୁଝାଅ ।
Answer:

1. ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ କଂସାବାସନ, ଯାହା ଏହାର ଗୁଣବତ୍ତା ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହା ସହିତ ପିପିଲି ଚାନ୍ଦୁଆ ଭଳି ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ମଧ୍ଯ ମହାନ ମାନବୀୟ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ ।
2.  ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ବଦଳୁଥ‌ିବା ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ଏବଂ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରି ତିଆରି କରାଯାଏ ।

Question 12.
ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଗୋଟିଏ କାରଖାନା ଚିହ୍ନଟ କର । କାରଖାନା ନିର୍ମାଣରେ କେତେ ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ହୋଇଥବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ତାହା ହିସାବ କରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର (ତୁମେ ଏହାର ଏକ ଆକଳନ ଦେଇ ପାରିବ) । କାରଖାନା ତା’ର ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସରଞ୍ଜାମ ବା ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି, ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ କପଡ଼ା କାରଖାନା ଅଛି, ଯାହା ସମ୍ବଲପୁରରେ ଆମ ଘର ପାଖରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା କପା ଓ ମିଶ୍ରିତ କପଡ଼ା ପୋଷାକ ଉତ୍ପାଦନ କରେ ।
2. କାରଖାନା ନିର୍ମାଣ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୫-୬ କୋଟି ଟଙ୍କାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ହୋଇଥବ ବୋଲି ମୁଁ ଭାବୁଛି ।
3. କାରଖାନା ତା’ର ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ସୂତା କଟା ଯନ୍ତ୍ର, କପଡ଼ା ବୁଣ ଯନ୍ତ୍ର, ରଙ୍ଗ ଦେବା ଯନ୍ତ୍ର, ସିଲାଇ ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଫିନିଶିଂ ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରୁଛି ।

Question 13.
ତୁମ ଆଖପାଖର ଲୋକ ତଥା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ବିକଶିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି ? ଏ ବିଷୟରେ ଘରେ ତଥା ପଡ଼ୋଶୀରେ ଥ‌ିବା ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ଆମ ଆଖପାଖର ଲୋକ ତଥା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ନିମ୍ନଲିଖତଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
(i) ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷଣ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ଦକ୍ଷତା ଆଧାରିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମକୁ ସହଜ କରିଥାଏ ।

(ii) ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ଚାକିରି ସନ୍ଧାନ ପୋର୍ଟାଲ ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(iii) ୟୁନିଫାଏଡ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ (UPI) ଯାହା ନଗଦହୀନ କାରବାର ଏବଂ ବାସ୍ତବ–ସମୟ ସମାଧାନ ପ୍ରଦାନ କରେ ।

Question 14.
କୌଣସି ଏକ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ପାଇଁ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କର । ଏହା ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନା ଗୋଟିଏ କାଗଜରେ ଲେଖ । ଯଥା- ଏହାର ନାମ, ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର । ଏ ବିଷୟରେ ତୁମେ ତୁମ ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) କୌଣସି ଏକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାକରେ ଯେ ମୁଁ ଏକ ରୋଷେଇ ସହାୟକ ଉଦ୍ଭାବନ କରିବାକୁ ଚାହିଁବି ଏବଂ ଏହାର ନାମ ଫ୍ଲୋରା ରଖୁବି ।

(ii) ଏହା ନୂତନ ରୋଷେୟା, ଅନେକ ଛୋଟ ବିକ୍ରେତା ଏବଂ କ୍ଲାଉଡ଼ ରୋଷେଇଘର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥ‌ିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିବ ।

(iii) ଏହା ଉପଲବ୍ଧ ଉପାଦାନ ସହିତ ରେସିପି ମଧ୍ଯ ପରାମର୍ଶ ଦେବି । ଏହା ଆମ ସହିତ ରୋଷେଇ ବିଷୟରେ କଥା ହେବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମଧ୍ୟରେ ବିରତି ନେବ ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଡାକ୍ତରଖାନା, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ର, ଡାକ୍ତର, ଔଷଧ ଦୋକାନ, ନିଦାନାଗାର (dignostic labs) ଇତ୍ୟାଦି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶରେ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
(i) ଡାକ୍ତରଖାନା, ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର, ଡାକ୍ତର, ଔଷଧ ଦୋକାନ, ନିଦାନାଗାର ଇତ୍ୟାଦି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସିଧାସଳଖ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

(ii) ସମାଜର ଉତ୍ପାଦକତା ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ ଉପରେ ଏଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ରୋଗକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଉପଯୁକ୍ତ ଚିକିତ୍ସା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

(iii) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ, ଦକ୍ଷ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆହୁରି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ ଦେବା ଉଚିତ ।

Question 2.
କୌଣସି ବିଦ୍ୟାଳୟର ୮ମ ଶ୍ରେଣୀର ଛାତ୍ର ଶୁଭାଶୀଷକୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା, କାରଣ ତା’ର ବାପା ନିଜର ଚାକିରି ହରାଇଥିଲେ । ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ଏହି ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବା ଶୁଭାଶୀଷର ଭବିଷ୍ୟତ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ?
Answer:
(i) ବିକାଶ ପାଠପଢ଼ା ଛାଡ଼ିବା ତା’ର ଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷମତା, ଚାକିରି ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ଵାସକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ । ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତା’ର ବୁଝାମଣା ପଛରେ ପଡ଼ିଯାଇପାରେ ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତର ସୁଯୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୀମିତ କରିପାରେ ।

(ii) ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧୂକ ସଂଘର୍ଷ କରିପାରେ । ପାଠ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ତା’ର ସାମାଜିକ ଦକ୍ଷତାକୁ ହ୍ରାସ କରିପାରେ କାରଣ ସ୍କୁଲ ହେଉଛି ଏପରି ଏକ ସ୍ଥାନ ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବା ଶିଖୁଥାଉ ।

Question 3.
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ଥିବା କର୍ମଚାରୀ ନ ପାଇଲେ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି ?
Answer:
ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ଥିବା କର୍ମଚାରୀ ନପାଇଲେ ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇପାରେ । ଉତ୍ପାଦନ ମନ୍ଥର ହୋଇଯାଇପାରେ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନର ଗୁଣବତ୍ତା ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ ଯାହା ଫଳରେ ବିକ୍ରୟ ହ୍ରାସ ପାଇବ ।

Question 4.
କିଛି ଜୀବିକା ବା ଚାକିରି ଅନ୍ୟ ତୁଳନାରେ ଅଧୁକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କି ? ଯଦି କେହି ରାସ୍ତା ସଫା ନ କରନ୍ତି, ଅଳିଆ ସଂଗ୍ରହ ନ କରନ୍ତି, ଚାଷୀମାନେ ଚାଷ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଅନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନର୍ସ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ କି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବ ?
Answer:
(i) ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ଚାକିରି ସମାଜ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଏବଂ ସମାଜର ମୌଳିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା, ଜନସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ସନ୍ତୁଳିତ ଏବଂ ବଜାୟ ରଖୁବାର ସମାନ ଭାବରେ ଅବଦାନ ରଖେ ।

(ii) ଏହି ଚାକିରି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ଚାକିରି କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଯାହା ବ୍ୟତିରେକ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ କିମ୍ବା ଅନେକ ଆହ୍ବାନ ଦେଇ ଗତି କରିବ ।

(iii) ଯଦି କେହି ରାସ୍ତା ସଫା ନ କରନ୍ତି, ଅଳିଆ ସଂଗ୍ରହ ନ କରନ୍ତି, ଚାଷୀମାନେ ଚାଷ କରିବା ବନ୍ଦ କରି ଦିଅନ୍ତି, ରୋଗୀଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନର୍ସ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଅନ୍ତି ତେବେ ଆମର ପରିବେଶ ଅସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟାହତ ହେବ, ଖାଦ୍ୟ ଅଭାବ ଦେଖାଯିବ ଏବଂ ରୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସମେତ ଅନେକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ।

Question 5.
ଉପରୋକ୍ତ ଘଟଣାରୁ (ମହାନ୍ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଜେ.ଆର୍.ଡି.ଟାଟାଙ୍କ ଜୀବନରୁ) ଯୁବ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଥରୁ କି’ ଶିକ୍ଷା ମିଳିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:

1. ଉପରୋକ୍ତ ଘଟଣାରୁ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଶିଖୁପାରିବେ ଯେ ବ୍ୟବସାୟ କେବଳ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବା ନୁହେଁ, ସମାଜକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।
2. ସେମାନେ ଶିକ୍ଷା କରିବେ ଯେ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି, କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ପ୍ରତି ଯନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଫଳତାର ଚାବିକାଠି ।

Question 6.
ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଉପଲବ୍‌ଧ ନିଜସ୍ଵ ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ଆସନ୍ନ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ କି ? କିମ୍ବା ସେମାନେ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସର ସାହାଯ୍ୟ ନେବେ ?
Answer:

1. ହଁ, ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନେ ଉପଲବ୍‌ଧ ନିଜସ୍ଵ ଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟାର ଆସନ୍ନ ସମାଧାନ କରିପାରିବେ ।
2. ସେମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳ ଏବଂ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇବାକୁ ଏବଂ ଖୋଜିବା ତଥା ନିରନ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାଧାନ ଭିତ୍ତିକ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ନୂତନ ପରିସ୍ଥିତି ସମାଜକୁ ଉତ୍ତମ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନେଇପାରିବେ ।

Question 7.
ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଲାଭ’ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରେରଣା କି ? ଯଦି ‘ହଁ’ କାହିଁକି ? ଯଦି ‘ନା’ କାହିଁକି ନୁହେଁ ?
Answer:
(i) ନା, ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ‘ଲାଭ’ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରେରଣା ନୁହେଁ ।

(ii) ଜେ.ଆର୍.ଡି. ଟାଟାଙ୍କଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଇଥିବାପରି ସମାଜକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା, ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ ।

(iii) ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରାଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରେରଣା ହୋଇପାରେ ।

Question 8.
ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ହେବାପାଇଁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ, ପରିଶ୍ରମୀ, ସଚ୍ଛୋଟ, ଯବାନ, ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵନ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ତଥା ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ ଯାହାଦ୍ଵାରା ରାଷ୍ଟ୍ର ବିକାଶରେ ଯୋଗଦାନ ମିଳିବ ।

Question 9.
ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାନୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଜୈବ ବିବିଧତା କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ? ତୁମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସମୟାନୁସାରେ ଜଳ ଓ ଭୂମି ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଥୁବାର ଜାଣିଛ କି ? ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ବିଶେଷକରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷାକ୍ତ ଧାତୁ ସାମିଲ ଅଛି ଯାହା ଜଳଉତ୍ସକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ ।

(ii) ଅଣ-ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ସମ୍ପଦର ବ୍ୟବହାର ମାଟିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ଏବଂ ଏହାର ଉର୍ବରତା ହ୍ରାସ
କରେ ।

(iii) ମୋ ଚାରିପାଖରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଜଳ ଏବଂ ଭୂମି ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଛି । ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଘରୋଇ ବ୍ୟବହୃତ ବର୍ଜ୍ୟ ଜଳ ଏବଂ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଜଳ ଉତ୍ସରେ ନିର୍ଗତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଗୁରୁତର ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ । ଅନେକ ଶିଳ୍ପ ଆବର୍ଜନା ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ପକାଯିବା ଯୋଗୁଁ ମାଟିର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଏହାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ ।

ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏବଂ ଏହି ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ପାଦନର କାରକ (Factors of Production) ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 2.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶ୍ରମର ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ କୁହାଯାଇପାରିବ କି ?
Answer:
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ କେବଳ ଶ୍ରମର ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ସେହି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।

Question 3.
ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପାଇଁ ମାଲିକମାନେ ଯବାନ ହେବା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ?
Answer:
ଶ୍ରମିକମାନେ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟବାନ ହେଲେ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅବଦାନ ଦେଇପାରିବେ ଏବଂ ସେମାନେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧ‌ିକ କାମ କରିପାରିବେ ସୃଜନଶୀଳ ହୋଇପାରିବେ ।

Question 4.
କେଉଁସବୁ କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରି ପୃଥ‌ିବୀର ଅନେକ ଦେଶ ଉନ୍ନତିର ଚରମସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛନ୍ତି ?
Answer:
କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ ଓ ଭଲଭାବରେ କାମ କରିବାପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଦେଶ ଉନ୍ନତିର୍‌ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛନ୍ତି ।

Question 5.
୨୦୨୩ ମସିହାରେ ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ୍ ସାକ୍ଷରତା ହାର ଉପରେ କେଉଁ ତଥ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ?
Answer:
୨୦୨୩ ମସିହାର ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି ।

Question 6.
ଭାରତରେ ଏକ ଯୁବ, ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ବୋଲି ଆମେ କିପରି ଜାଣିପାରୁଛେ ?
Answer:
ଭାରତର ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ ୨୦୨୪ ଅନୁସାରେ, ଆମ ଦେଶର ୩୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ୬୫ ଶତକଡ଼ା ଅଟେ, ଏହି ଆକଳନରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ ଭାରତରେ ଏକ ଯୁବ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ଜନସଂଖ୍ୟା ରହିଛି ।

Question 7.
ପୁଞ୍ଜି କ’ଣ ? ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା କେଉଁଠି ରହିଛି ?
Answer:
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ବା ସେବା କ୍ଷେତ୍ରପାଇଁ ପୁଣି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 8.
ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗପତିଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି କିଭଳି ହେବା ଉଚିତ ?
Answer:
ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ବଜାରକୁ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଅନେକ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଓ ଜୀବନ ଜୀବିକାକୁ ସହଜ କରିବାର ବାଟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ ।

Question 9.
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ କ’ଣ ଥିଲା ? ଏହା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
Answer:
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ ଥିଲା ‘ଟାଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ’ ଏବଂ ଏହା ୧୯୩୨ ମସିହାରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ।

Question 10.
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ପୁରସ୍କାର କ’ଣ ? ରତନ ଟାଟା ଏହି ପୁରସ୍କାର କେବେ ପାଇଥିଲେ ?
Answer:
ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ପୁରସ୍କାର ହେଉଛି ‘ଭାରତ ରନ୍’ ଏବଂ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ରତନ ଟାଟା ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।

Question 11.
SWAYAM ଓ M0OC ର ପୂରାତନ ନାମ ଇଂରାଜୀରେ ଲେଖ ।
Answer:
SWAYAM – Study webs of Active Learning for Young Aspiring minds.
MOOC – Massive Open Online Course.

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଅବଧ୍ୟରେ ଅଧ‌ିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ।
Answer:
ଉତ୍ପାଦନଶୀଳତା

Question 2.
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଯେକୌଣସି ଭୌତିକ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ।
Answer:
ପୁଞ୍ଜି

Question 3.
ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଋଣଦାତାଙ୍କଠାରୁ ଆଣିଥିବା ଟଙ୍କାର ବିନିଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଋଣଦାତା ପରିଶୋଧ କରୁଥିବା ଅଧ‌ିକ ଅର୍ଥର ପରିମାଣ ।
Answer:
ସୁଧ

Question 4.
କମ୍ପାନୀଦ୍ଵାରା ଅଂଶଧନକାରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଦତ୍ତ ନିଜ ଲାଭାଂଶର ଅର୍ଥ ବା ଟଙ୍କା ।
Answer:
ଲାଭାଂଶ

Question 5.
ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ବା ଦୋକାନ ବା କାରଖାନା ଯାହା ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କିମ୍ବା ବିକ୍ରୟ କରିବା ସହିତ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
Answer:
ବ୍ୟବସାୟୀ

Question 6.
ଅଭ୍ୟାସ ଓ ତାଲିମ ଦ୍ଵାରା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଭଲଭାବରେ କରିବାର କ୍ଷମତା ।
Answer:
ଦକ୍ଷତା

Question 7.
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାମ କରିବାପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଦକ୍ଷତା ହାସଲ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
Answer:
ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବା ତାଲିମ

Answer:8.
ଶିଖୁବା, ଜାଣିବା ଏବଂ ବୁଝିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ।
Answer:
ଜ୍ଞାନତ୍ମକ ।

ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

Question 1.
ନିବେଶ ଏବଂ _________ ଦ୍ଵାରା ପୁଞ୍ଜି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
Answer:
ସଞ୍ଚୟ

Question 2.
ଉର୍ବର ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ __________ ର ଉଦାହରଣ ।
Answer:
ଭୂମି

Question 3.
ଭୌତିକ ପୁଞ୍ଜି ମଧ୍ୟରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ଉପକରଣ __________ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
Answer:
ଘର

Question 4
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମ୍ବଳ ବା ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ

Question 5.
ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୩ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ __________ ପ୍ରତିଶତ ।
Answer:
୮୫

Question 6.
ଉତ୍ପାଦନର ମୁଖ୍ୟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଭୂମି, ଶ୍ରମ, ପୁଞ୍ଜି ଏବଂ __________ |
Answer:
ଔଦ୍ୟୋଗିକା

Question 7.
ଭୂମିଦ୍ଵାରା ଉପାର୍ଜନ କରାଯାଉଥ‌ିବା ରୋଜଗାରକୁ ____________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ଭଡ଼ା

Question 8.
ଲୋକମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା, କୌଶଳ ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ________ ପୁଞ୍ଜିକୁ ବୁଝାଏ ।
Answer:
ମାନବ

Question 9.
ଶ୍ରମ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ଥକୁ _______________ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
ମଜୁରୀ

Question 10.
ସୃଜନଶୀଳତା ____________ ର ପ୍ରଧାନ ଭୂମିକା ଅଟେ ।
Answer:
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ,

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ଯରୁ କେଉଁଟି ଏକ ସାଧନ ନୁହେଁ ?
(i) ସଞ୍ଚୟ
(ii) ଶ୍ରମ
(iii) ପୁଞ୍ଜି
(iv) ଭୂମି
Answer:
(i) ସଞ୍ଚୟ

Question 2.
ଜାପାନୀ ଭାଷାର କେଉଁ ଶବ୍ଦଟିର ଅର୍ଥ ‘ନିରନ୍ତର ଉନ୍ନତି’ ?
(i) ଲାଇଜେନ୍
(ii) କାଇଜେନ୍
(iii) ହୋରାଇଜେନ୍
(iv) ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍
Answer:
(ii) କାଇଜେନ୍

Question 3.
ପୃଥ‌ିବୀର କେଉଁ ଦେଶ ନିଜର ଉଚ୍ଚ-ଗୁଣବତ୍ତା ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
(i) ଭାରତ
(ii) ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
(iii) ଜର୍ମାନୀ
(iv) ଜାପାନ
Answer:
(iii) ଜର୍ମାନୀ

Question 4.
ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୨୩ରେ ଭାରତରେ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର କେତେ ଥିଲା ?
(i) ୮୦ ପ୍ରତିଶତ
(ii) ୮୫ ପ୍ରତିଶତ
(iii) ୭୦ ପ୍ରତିଶତ
(iv) ୭୫ ପ୍ରତିଶତ
Answer:
(ii) ୮୫ ପ୍ରତିଶତ

Question 5.
ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ପୁଞ୍ଜି
(ii) ଆର୍ଥିକ ଉନ୍ନତି
(iii) ନିବେଶ
(iv) ପ୍ରୋତ୍ସାହନ
Answer:
(i) ପୁଞ୍ଜି

Question 6.
ନିଜର ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା କିମ୍ବା କୌଣସି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନୂଆ ସର୍ଜନା କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
(i) ଉଦ୍ୟୋଗ
(ii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(iii) ଉତ୍ପାଦନ
(iv) ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ
Answer:
(iv) ଔଦ୍ୟୋଗିକୀ

Question 7.
ଭାରତର ପ୍ରଥମ ବିମାନ କମ୍ପାନୀ ‘ଟାଟା ଏୟାରଲାଇନ୍ସ’’ କେବେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୩୦ ମସିହା
(ii) ୧୯୩୧ ମସିହା
(iii) ୧୯୩୨ ମସିହା
(iv) ୧୯୫୦ ମସିହା
Answer:
(iii) ୧୯୩୨ ମସିହା

Question 8.
କେଉଁ ଦେଶ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (CSR) ଉପରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲା ?
(i) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା
(ii) ଋଷିଆ
(iii) ଜର୍ମାନୀ
(iv) ଭାରତ
Answer:
(iv) ଭାରତ

Question 9.
ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା, ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି
(ii) ପାରିବାରିକ ପୁଞ୍ଜି
(iii) ସଞ୍ଚିତ ପୁଞ୍ଜି
(iv) ଗଚ୍ଛିତ ପୁଞ୍ଜି
Answer:
(i) ମାନବ ପୁଞ୍ଜି

Question 10.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ପାରଦର୍ଶିତା
(ii) ଦକ୍ଷତା
(iii) କୁଶଳତା
(iv) ସହନଶୀଳତା
Answer:
(ii) ଦକ୍ଷତା

Question 11.
____________ ପୁଞ୍ଜି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
(i) ଆର୍ଥିକ
(ii) ଶାରୀରିକ
(iii) ମାନବ
(iv) ଧାର୍ମିକ
Answer:
(iii) ମାନବ

Question 12.
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ ___________ ମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ଜଣାଥିଲା
(i) ଭାରତୀୟ
(ii) ୟୁରୋପୀୟ
(iii) ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ
(iv) ଜାପାନୀ
Answer:
(i) ଭାରତୀୟ

Question 13.
___________ ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ ମାଲିକମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ।
(i) ଅର୍ଥବଜାର
(ii) କଳାବଜାର
(iii) ପୁଞ୍ଜିବଜାର..
(iv) ଲାଭାଂଶ ବଜାର
Answer:
(iii) ପୁଞ୍ଜିବଜାର..

Question 14.
ଜେ. ଆର.ଡି.ଟାଟା ଭାରତରେ ଜଣେ ____________ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।
(i) ସୁନା ବ୍ୟବସାୟୀ
(ii) ହୀରା ବ୍ୟବସାୟୀ
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(iv) ସେନାପତି
Answer:
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗପତି

Question 15.
____________ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଉପାଦାନ ଅଟେ ।
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା
(ii) ପୁଞ୍ଜି ସଂଗ୍ରହ ବିଦ୍ୟା
(iii) ଉଦ୍ୟୋଗ ବିଦ୍ୟା
(iv) ପାରମ୍ପରିକ ବିଦ୍ୟା
Answer:
(i) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା

Question 16.
______ ସଂସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପାଠ ପଢ଼ାଯାଇଥାଏ ।
(i) ପ୍ରିୟମ
(ii) ସ୍ଵୟମ
(iii) ଆୟନ
(iv) ବାତାୟନ
Answer:
(ii) ସ୍ଵୟମ

Question 17.
କୃଷି ଏକ _________ ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ଅଟେ ।
(i) ପୁଞ୍ଜି
(ii) ଶ୍ରମ
(iii) କର୍ମ
(iv) ଲାଭ
Answer:
(ii) ଶ୍ରମ

Question 18.
ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ସେ ସମ୍ବନ୍ଧରେ _________ ମାନେ ମାର୍ଗ ଦର୍ଶନ କରାଇଥା’ନ୍ତି ।
(i) ଉଦ୍ୟୋଗପତି
(ii) ଇଞ୍ଜିନିୟର
(iii) କୁଶଳୀ କାରିଗର
(iv) ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ
Answer:
(i) ଉଦ୍ୟୋଗପତି

Question 19.
ସ୍ମାର୍ଟଫୋନଗୁଡ଼ିକରେ ___________ ଧାତୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।
(i) ତମ୍ବା
(ii) ସୀସା
(iii) ଲୁହା
(iv) ଦସ୍ତା
Answer:
(ii) ସୀସା

Question 20.
ଭାରତରେ ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ ଆଇନ (CSR) __________ ମସିହାର ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୨୦୧୨
(ii) ୨୦୧୩
(iii) ୨୦୧୪
(iv) ୨୦୧୫
Answer:
(iii) ୨୦୧୪

ଠିକ୍ ଭକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଓ ଭୁଲ୍ ଭକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
✓

Question 2.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଲୋକମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ଓ ଜ୍ଞାନ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିନଥାଏ ।
Answer:
✗

Question 3.
ଶିକ୍ଷା ତଥା ଅଭ୍ୟାସଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାହିଁ ଦକ୍ଷତା ।
Answer:
✓

Question 4.
ଔଦ୍ୟୋଗିକୀକୁ ଉତ୍ପାଦନର ‘ଚାଳକ ଶକ୍ତି’ କୁହାଯାଏ ।
Answer:
✓

Question 5.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର ଗ୍ରହଣୀୟ ନୁହେଁ ।
Answer:
✗

Question 6.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜିକୁ ଶିକ୍ଷା ଓ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।
Answer:
✓

Question 7.
ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ହେଉଛନ୍ତି ଉଦ୍ୟୋଗପତି ।
Answer:
✓

Question 8.
ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସାଧନଗୁଡ଼ିକୁ ପାଞ୍ଚ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
✗

Question 9.
ମାନବ ପୁଞ୍ଜି କେବଳ ଶ୍ରମର ମୌଳିକ ପ୍ରୟାସ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସେହି ଶ୍ରମର ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
Answer:
✓

Question 10.
କାଇଜେନ (Kaizen) ତତ୍ତ୍ଵ ଜର୍ମାନୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଜୀବନଧାରଣ ମାନ ହାସଲ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Answer:
✗

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କାଈଜେନ	ଜର୍ମାନୀ
ପେଶାଗତ ନୀତି	ଭାରତ
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ	ତାମିଲନାଡୁ
ଚମଡ଼ା କାରଖାନା	ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ
ବାଉଁଶଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ	ଜାପାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
କାଈଜେନ	ଜାପାନ
ପେଶାଗତ ନୀତି	ଜର୍ମାନୀ
ସିଲେଇ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ	ଭାରତ
ଚମଡ଼ା କାରଖାନା	ତାମିଲନାଡୁ
ବାଉଁଶଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ	ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ

 

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର	ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ
କୃଷି	ଅଂଶଧନ
ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ	ଶ୍ରମପ୍ରଧାନ
ସିଭିଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ	ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ
ସ୍ଵୟମ ସଂସ୍ଥା	ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର	ଅଂଶଧନ
କୃଷି	ଶ୍ରମପ୍ରଧାନ
ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ	ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ
ସିଭିଲ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ	ନିର୍ମାଣ କୌଶଳ
ସ୍ଵୟମ ସଂସ୍ଥା	ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ ଅର୍ଥନୀତି ମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ପରାମର୍ଶ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. ପ୍ରଥମତଃ ଭୂମି, ଶ୍ରମ ଓ ପୁଞ୍ଜିର ଅଧ୍ଵକ କୁଶଳ ବ୍ୟବହାର ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟଟି ହେଉଛି ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ।

Question 2.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକ ଭାବରେ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳ କହିଲେ ମୃତ୍ତିକା, ଜଙ୍ଗଲ, ଜଳ, ବାୟୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ, ତୈଳ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ।
2. ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧାର କରି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 3.
ମନୁଷ୍ୟକୁ ଏକ ସମ୍ବଳ ହିସାବରେ ଗଣନା କରାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ମନୁଷ୍ୟ ପାଖରେ ଜ୍ଞାନ, ଦକ୍ଷତା ଓ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତା ଥାଏ ।
2. ମନୁଷ୍ୟ ଏସବୁକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଥାଏ ।

Question 4.
ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମେ କାହାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିବ ଶିକ୍ଷା ନା ତାଲିମ ?
Answer:

1. ମୋ ମତରେ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ତାଲିମ୍ ଉଭୟର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ।
2. ଜଣେ ଶିକ୍ଷିତ ଓ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଶିକ୍ଷିତ ଅଣତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଠାରୁ ଅଧିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ ।

Question 5.
ପେଶାଗତ ନୀତି (Work ethics) କ’ଣ ?
Answer:

1. ପେଶାଗତ ନୀତି କହିଲେ ସାଧାରଣତଃ ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା, ଗୁଣବତ୍ତା ଓ ସବୁଜିନିଷକୁ ଟିକିନିଖ୍ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ବୁଝାଏ ।
2. ଏହି ପେଶାଗତ ନୀତିକୁ ଜର୍ମାନମାନେ ଆପଣେଇ ଦେଇଥିବାରୁ ଉଚ୍ଚ-ଗୁଣବତ୍ତା ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି ।

Question 6.
ଜନସାଂଖ୍ୟକୀୟ ଲାଭାଂଶ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
Answer:

1. ଭାରତରେ ୩୫ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ଲୋକସଂଖ୍ୟା ଶତକଡ଼ା ୬୫ ଅଟେ । ଏମାନେ ଯୁବକ ଶ୍ରେଣୀର ଅଟନ୍ତି ।
2. ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯୁବ ଓ କର୍ମଜୀବୀ ବିଶିଷ୍ଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଦେଶର ଉନ୍ନତିରେ ଯୋଗଦାନ କରିବାକୁ ଜନସାଂଖ୍ୟକୀୟ ଲାଭାଂଶ (demographic dividend) କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 7.
ପୁଞ୍ଜି ବଜାର (Stock market) କ’ଣ ?
Answer:

1. ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସାୟ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥା’ନ୍ତି । .
2. ସେହି ଅର୍ଥ ସେମାନେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରୟକରି ସଂଗ୍ରହ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 8.
ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ ଥାଏ ?
Answer:

1. ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ନୂତନ କୌଶଳମାନ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଦ୍ରବ୍ୟମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି ।
2. ଉତ୍ପାଦନର ବିଭିନ୍ନ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି ଓ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ନୂଆ ବ୍ୟବସାୟର ଶୁଭାରମ୍ଭ ସଫଳର ସହ କରିଥାନ୍ତି ।

Question 9.
ଜେ.ଆର୍.ଡି.ଟାଟା କିଏ ? ତାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଆମେ ରଖୁଅଛୁ ?
Answer:

1. ଜେହାଙ୍ଗୀର ରତନ୍‌ ଦାଦାଭୋୟ (ଜେ.ଆର.ଡ଼ି) ଟାଟା ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋପତି, ଶିଳ୍ପପତି ଓ ସମାଜସେବୀ ଥିଲେ ।
2. ଭାରତର ଜଣେ ମହାନ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ହେବା ସହିତ ଆଧୁନିକ ଭାରତ ନିର୍ମାଣରେ ସେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାକୁ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଉପାଦାନ କୁହାଯାଏ କାହିଁକି ?
Answer:

1. ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ହେଉଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରୟୋଗ ।
2. ଯେକୌଣସି ଉତ୍ପାଦନ ସମ୍ପର୍କିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ କିଛି ନା କିଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଅଛି ।
3. ଆଜିକାଲି ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ତଥା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଓ ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ଆମର ଜୀବନ ସହଜ ଓ ସରଳ ହୋଇପାରୁଛି । ଉଦାହରଣ ୟୁ.ପି.ଆଇ (UPI- Unitied payment Interface) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ କରି ଦେୟ ପୈଠ କରାଯାଇପାରୁଛି ।

Question 2.
ଶ୍ରମ-ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ପୁଞ୍ଜି-ପ୍ରଧାନ କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଅଧ‌ିକ ଶ୍ରମ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଥାଏ ତାହାକୁ ଶ୍ରମ-ପ୍ରଧାନ (Labourintensive) କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।
2. ଉଦାହରଣ ଭାବରେ କୃଷି, ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପକୁ ବିଚାରକୁ ନିଆଯାଇପାରେ ।
3. ଯେଉଁ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ପୁଞ୍ଜି ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାହାକୁ ପୁଞ୍ଜିପ୍ରଧାନ (Capital intensive) କ୍ଷେତ୍ର ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ- ଉପଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ।

Question 3.
ଉତ୍ପାଦନର କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କଲାବେଳେ ଆମେ ଦାୟିତ୍ଵବାନ ହେବା କାହିଁକି ?
Answer:

1. ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲଶବେଳେ ଆମେ ଭୂମି, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ ।
2. ଏହି ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକ ସୀମିତ ଏବଂ ଆମେ ସତର୍କ ନ ରହିଲେ ଏଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
3. ତେଣୁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ।

Question 4.
ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (CSR) ଆଇନ କ’ଣ ?
Answer:
(i) ସଙ୍ଗଠିତ ସାମାଜିକ ଦାୟିତ୍ଵ (C.S.R.- Corporate Social Responsibility) ଏକ ଆଇନ ।

(ii) ଏହାକୁ ଭାରତ ବିଶ୍ଵରେ ପ୍ରଥମ କରି ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ପ୍ରଣୟନ କରିଥିଲା ।

(iii) ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି – ଏଥରେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ତିନିବର୍ଷ ଧରି ସେମାନଙ୍କର ହାରାହାରି ଲାଭର ଶତକଡ଼ା ୨ ଭାଗ ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।

Question 5.
ଭାରତରେ ମାନବ ପୁଣିର ସ୍ଥିତି କ’ଣ ରହିଛି ?
Answer:
(i) ବିଭିନ୍ନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରଠାରୁ ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମ ଦେଶ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଛି ।

(ii) ଏଥୁରେ ସାକ୍ଷରତା ଓ ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ଏହା ମାନବ ପୁଞ୍ଜିର ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(iii) ବିଶ୍ଵବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଳନ ଅନୁସାରେ ୨୦୨୩ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି । ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି ହାସଲ ସତ୍ତ୍ଵେ ଭାରତ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି ବିକାଶ କରିବାରେ ଅନେକ ଆହ୍ଵାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ବ୍ୟବସାୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ କାମ କରୁଥିବା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଲିକମାନଙ୍କର କ’ଣସବୁ ଦାୟିତ୍ଵ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ରହିଛି, ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ନ୍ୟାୟୋଚିତ କ୍ଷତିପୂରଣ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଶ ନିଯୁକ୍ତିଦାତାମାନେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଶ୍ରମପାଇଁ ଯଥୋଚିତ ଦରମା ଦିଆଯାଇଛି ଓ ସେମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ ପରିବେଶରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି ।

(ii) ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ତାଲିମ – ପ୍ରତିଯୋଗିତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରମ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ସହିତ ଉଚିତ ତାଲିମ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା

(iii) କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଅଧିକାର ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା – ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥା ପ୍ରଦାନ, ସଚେତନ ଛୁଟି ପ୍ରଦାନ ସହ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅଧିକାର ଉଚିତ । ବଜାରରେ ତିଷ୍ଠି ରହିବାପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ୟୋଗ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ଦାୟିତ୍ଵ । ଭେଦଭାବ ଶୂନ୍ୟ ବ୍ୟବହାର, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା ପାଇଁ ଆଇନ ଏବଂ ନିୟମ ପାଳନ କରାଯିବା

(iv) ନୂତନ କାରିଗରୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରିବା – ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳକୁ ଜାଣିବାପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ।

(v) ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା – କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ସେମାନଙ୍କ ମନରୁ ଭୟ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 2.
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ଉପରେ କେଉଁସବୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଉଛି ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ, ସେ ବିଷୟରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ଆଜିକାଲି ? ବିଭିନ୍ନ ‘କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ତଥା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଓ ପ୍ରୟୋଗଦ୍ଵାରା ଆମ ଜୀବନ ସହଜ ଓ ସରଳ ହୋଇପାରିଛି । ଉଦାହରଣ – ୟୁ.ପି.ଆଇ. (UPI- Unified Payment Interface) ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଠି ସ୍ପର୍ଶ (Touch Screen) କରି ଦେୟ ପୈଠ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

(ii) ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଗୁଆ ପାଣିପାଗର ସଦ୍ୟତମ ସୂଚନା ପାଇପାରୁଛନ୍ତି । ବିଶ୍ଵ ସ୍ଥାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପଦ୍ଧତି (GPS- Global Positioning System) ଦ୍ଵାରା ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନର ନ୍ୟୁନତମ ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

(iii) ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାଦ୍ଵାରା ଜନସାଧାରଣ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇପାରୁଛି ଓ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଅଛି ।

(iv) ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଆମେ ଦେଖୁଲେ, ଡାକଦ୍ଵାରା ଚିଠି ପଠାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲୋକମାନେ ଇମେଲ (Email) ବ୍ୟବହାର କରି ଅତି ଶୀଘ୍ର ଓ କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି ।

(v) ଶି କ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ସ୍ୱୟମ୍ଭ ସଂସ୍ଥା, ଭଳି ଆଭାସୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିପାରୁଛନ୍ତି । ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ଅନେକ ଜଟିଳ ରୋଗଗୁଡ଼ିକର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇ ପାରୁଛି ।

Question 3.
ଜଣେ ଉଦ୍ୟୋଗପତି କେଉଁସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥା’ଛି ?
Answer:
(i) ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାକରି ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଉଦ୍ୟୋଗର ଗଠନ, ଉତ୍ପାଦନ, କଞ୍ଚାମାଲ ସଂଗ୍ରହ ଓ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟର ବିତରଣ ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆଗରେ ରଖ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(ii) ପ୍ରଥମତଃ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ସମସ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଭିନବ ଉପାୟରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଖୋଜି ବାହାର କରନ୍ତି ।

(iii) ଉଦ୍ୟୋଗୀ ସମୟ ଓ ଅର୍ଥର ବିନିମୟରେ ଆଶଙ୍କାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ବିହିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ସେ ବ୍ୟବସାୟର ପରିଚାଳନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଉତ୍ପାଦନର ବିଭିନ୍ନ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ସେ ଏକଜୁଟ କରିଥା’ଆନ୍ତି ଏବଂ ନିଜର ନବସୃଜନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର କଲ୍ୟାଣରେ ଯୋଗଦାନ ମଧ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ବଜାରକୁ ଅଭିନବ ଉତ୍ପାଦ ଓ ସେବା ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ଯାହାକି ଏହା ସମାଜ ଓ ଦେଶପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁଞ୍ଜିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ? ଏହାକୁ କେଉଁମାନେ ଓ କିପରି ସଂଗ୍ରହ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପାଇଁ ପୁଞ୍ଜିର ଖୁବ୍ ବହୁତ କିଛି ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ । ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ସେବା ଉତ୍ପାଦନପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଅର୍ଥ ଓ ମାନବକୃତ ସମ୍ବଳକୁ ପୁଞ୍ଜି କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(ii) ପୁଣି ସଂଗ୍ରହ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କୌଶଳ ଅବଲମ୍ବନ କରିଥା’ନ୍ତି । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର (stockmarket) ଅନ୍ୟତମ ।

(iii) ସେମାନେ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି । ଯେଉଁ ବିଶେଷ ପ୍ରକାରର ବଜାରରେ ଅଂଶଧନ କିଣାବିକା ହୋଇଥାଏ, ତାକୁ ପୁଞ୍ଜି ବଜାର କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ବଡ଼ ବଡ଼ କମ୍ପାନୀମାନେ ଜନସାଧାରଣଠାରୁ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଲାଭାଂଶ (Dividend) ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(v) ଅନ୍ୟ ଅର୍ଥରେ କହିଲେ ବ୍ୟବସାୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପୁଣି ବଜାର ମାଧ୍ୟମରେ ଅର୍ଥ ସଂଗ୍ରହ କରିଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟର ଅଂଶଧନ (Share) ବିକ୍ରି କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଉପକୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

Question 5.
ଚମଡ଼ାଶିଳ୍ପ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଜଳପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଛି କିପରି ?
Answer:
(i) ଦ୍ରବ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କଲାବେଳେ ଆମେ ଭୂମି, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପ ଓ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌କୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା କରିବା ।

(ii) ତାମିଲନାଡୁର ଚମଡ଼ା ଶିଳ୍ପରେ ଅନେକ ଲୋକ କମ କରି ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିଥା’ନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଳ୍ପଜାତ ଆବର୍ଜନା ନଦୀ ଓ ମୃତ୍ତିକାକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରିଥାଏ ।

(iii) ସେହିପରି ଯଦି ପୁରୁଣା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ (Smart phone) ଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପୁନଃ ଚକ୍ରଣ କରାନଯାଏ, ସେଥୁରେ ଥିବା ସୀସା ଓ ପାରଦ ଭଳି କ୍ଷତିକାରକ ପଦାର୍ଥ ଭୂମି ଓ ଜଳରେ ମିଶିଥାଏ ।

(iv) ’ଏହି ପ୍ରଦୂଷଣ ମନୁଷ୍ୟ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଉଭିଦ ଗତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇଥାଏ ।

(v) ଏଥିପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ଦାୟିତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ଆମେ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣକୁ ସୁଗମ କରିବା ସହିତ ଆଜିର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରିପାରିବା । ଏଥୁପ୍ରତି ଉତ୍ପାଦନକାରୀମାନେ ଧ୍ୟାନଦେବା ଉଚିତ ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Notes Odia Medium and Class 7 Science Chapter 11 Notes Odia Medium ଆଲୋକ : ଛାୟା ଓ ପ୍ରତିଫଳନ to understand important concepts and topics more clearly.

7th Class Science Chapter 11 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Science Chapter 11 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :

ଆଲୋକର ଉତ୍ସ :
ଯେଉଁ ପୃଷ୍ଠରୁ ଆଲୋକ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ଆଲୋକର ଉତ୍ସ କୁହାଯାଏ ।

ଆମ ପୃଥ‌ିବୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ଯିଏ ନିଜର ଆଲୋକ ବିକିରଣ କରେ । ଏହା ସହ ତାରା, ବିଜୁଳି, ଘଡ଼ଘଡ଼ି, ପ୍ରାକୃତିକ ଅଗ୍ନି ଏବଂ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି ।

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଲୋକମାନେ ନିଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବାରୁ ଏହା ଆଲୋକୀକରଣର ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ରୂପ ।

ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତୁ :

• ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ – ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତୁ ।
• ଯେଉଁ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ । ଉଦାହରଣ : ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଟିଏ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତ କାରଣ ଏହା ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରିପାରେ ନାହିଁ

ଆଲୋକ ଏକ ସରଳ ରେଖାରେ ଗତିକରେ :

କାର୍ଯ୍ୟ–୧ : ଆସ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ତିନୋଟି ଦିଆସିଲି ଖୋଳ ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖୋଳ ଭିତର ଟ୍ରେରେ ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଛିଦ୍ର କରାଯାଉ ।
• ତିନୋଟି ଦିଆସିଲି ଖୋଳକୁ ସିଧା ଏକ ରେଖାରେ ଏପରି ସଜାଇ ରଖ ଯେପରି ଛିଦ୍ର ତିନୋଟି ଠିକ୍ ଭାବରେ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିବେ ।
• ଦିଆସିଲି ଖୋଳ ଗୁଡ଼ିକର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍ ଜଳାଇ ନିଶ୍ଚିତ କର ଯେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଲୋକ ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଗତି କରିପାରୁଛି । ଏଠାରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍‌ (ଆଲୋକ ଉତ୍ସ) ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହ ଏକା ଉଚ୍ଚତାରେ ରହୁଛି ।
•  ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ପରଦା ରଖ । ଏହି ପରଦାରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଥାନ ପାଇବ । (ଏଠାରେ ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ସଜାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ) ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଖୋଳକୁ ଟିକିଏ ଏପଟ ସେପଟ, ଉପର ତଳ କର । ପରଦାରେ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରୁଛ କି ? ଯେତେବେଳେ ତିନୋଟି ଛିଦ୍ର ଏକ ରେଖାରେ ନ ଥାଏ, ଆମେ ପରଦାରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍ ଆଲୋକକୁ ଦେଖୁ ପାରିବା ନାହିଁ ।
  
• ଏଥୁରୁ ଆମେ ଜାଣିଲୁ ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।

ଆଲୋକର ଉତ୍ସ

• ଆମ ପୃଥ‌ିବୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଆଲୋକର ଉତ୍ସ, ଯାହାର ଆଲୋକ ଚାରିଆଡ଼େ ବିକିରିତ ହୋଇଥାଏ ।
• ତାରା, ବିଜୁଳି, ଘଡ଼ଘଡ଼ି, ପ୍ରାକୃତିକ ଅଗ୍ନି ଓ କିଛି ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରିଥାନ୍ତି ।
• ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମଣିଷମାନେ ନିଆଁ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଜାଣିଥିଲେ, ଯାହାକି କୃତ୍ରିମ ଆଲୋକୀକରଣ ପ୍ରାଥମିକ ରୂପ ଥିଲା ।
• ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଲୋକ ଉତ୍ସର ଉଦ୍ଭାବନ ହେବା ଫଳରେ ମନୁଷ୍ୟର ବିଦ୍ୟୁତଦ୍ଵାରା ଆଲୋକର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହୋଇପାରିଛି ।
• ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରୁଥିବା ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଦୀପ୍ତିମାନ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ । ଯେଉଁ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି ନାହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତ କୁହାଯାଏ । ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଟିଏ ଦୀପ୍ତିହୀନ ବସ୍ତୁ । ଏହା ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରିପାରେ ନାହିଁ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ଗତ ଆଲୋକ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ପଡ଼ିଲେ ଏହା କେବଳ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ।

ଆଧୁନିକ LED (Light Emitting Diode) ଲ୍ୟାମ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଲ୍ୟାମ୍ପ ତୁଳନାରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ । ଏହି LED ଲ୍ୟାମ୍ପ କମ୍ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ମାତ୍ର ଖୁବ୍ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ । LED ଲାଇଟ୍ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ଵାରା କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ କମ୍ ହୁଏନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ମଧ୍ୟ । ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପକାରଗୁଡ଼ିକୁ ଉପଲବ୍ଧି କରି ଭାରତ ସରକାର ଦେଶବ୍ୟାପୀ LED ବଲ୍ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି । ବ୍ୟବହାର ପରେ LED ଲ୍ୟାମ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଆବର୍ଜନାରେ ନ ଫିଙ୍ଗି ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ ବା ପୁନଃଚକ୍ରିତ କରାଯିବା ଉଚିତ ।

ଆଲୋକର ସରଳରେଖକ ଗତି :

କାର୍ଯ୍ୟ–୧ : ଆସ ଅବସନ୍ଧାନ କରିବା

• ତିନୋଟି ଦିଆସିଲି ଖୋଳ ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖୋଳ ଭିତର ଟ୍ରେରେ ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଛିଦ୍ର କରାଯାଉ ।
• ତିନିଟି ଦିଆସିଲି ଖୋଳକୁ ସିଧା ଏକ ରେଖାରେ ଏପରି ସଜାଇ ରଖ ଯେପରି ଛିଦ୍ର ତିନୋଟି ଠିକ୍ ଭାବରେ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିବେ ।
• ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍ ଜଳାଇ ନିଶ୍ଚିତ କର ଯେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଲୋକ ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦେଇ ଗତି କରିପାରୁଛି । ଏଠାର ଟର୍ଚ୍ଚ ଲଇଟ୍‌ (ଆଲୋକର ଉତ୍ସ) ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହ ଏକା ଉଚ୍ଚତାରେ ରହୁଛି ।
• ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏକ କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ପରଦା ରଖାଯାଉ । ଏହି ପରଦାରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକ ଚିହ୍ନିତ ସ୍ଥାନ ପାଇବ । (ଏଠାରେ ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକୁ ସମାନ ଉଚ୍ଚତାରେ ସଜାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼ିବ) ଦିଆସିଲି ଖୋଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଖୋଳକୁ ଟିକିଏ ଏପଟ ସେପଟ, ଉପର ତଳ କଲେ ତିନୋଟି ଛିଦ୍ର ଏକ ରେଖାରେ ରହିବ ନାହିଁ ଓ ଆମେ ପରଦାରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍ ଆଲୋକକୁ ଦେଖୁରିବା ନାହିଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ଜାଣିଲୁ ଯେ ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୨ : ପରୀକ୍ଷା କରିବା

ଏକ ନମନୀୟ ସଫା ଲମ୍ବା ସିଧା ନଳୀ ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଳନ୍ତା ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକରାଯାଉ ।
ଏବେ ପାଇପକୁ ବଙ୍କା କରି ‘ମହମବତୀର ଶିଖାକୁ ଏହି ବଙ୍କା ପାଇପ୍ ମଧ୍ୟଦେଇ ଦେଖ‌ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମହମବତୀର ଶିଖା ଦେଖପାରିବା ନାହିଁ ।

ସିଧା ନଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ତୁମେ ମହମବତୀ ଶିଖା ଦେଖିହେବ, କିନ୍ତୁ ବଙ୍କା ନଳୀ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଦେଖିହେବ ନାହିଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରୁ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ ଯେ, ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।

ସତର୍କତା : କେବଳ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ଵାବଧାନରେ ଲେଜର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଲେଜର ବ୍ୟବହାର କର ନାହିଁ । ଏକ ନିମ୍ନଶକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ଲେଜର ପଏଣ୍ଟର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ । ଲେଜର ବିମ୍ସକୁ ସିଧା ସଳଖ କୌଣସି ଲୋକର ଆଖରେ ପକାଅ ନାହିଁ, ଏହା ଆଖୁକୁ ଗଭୀର କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ । ଏକ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକରରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ନିକ୍ଷେପ କର । (କ୍ଷୀର ମିଶାଇବା ଦ୍ଵାରା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ) । ତୁମେ କ’ଣ ବିମ୍ ଏକ ସଳଖ ରାସ୍ତାରେ (ସିଧା) ଗତି କରେ ବୋଲି ତୁମେ ଦେଖୁଛ କି ? ତଥାପି, ବେଳେବେଳେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପାତ୍ରର କୌଣସି କୋଣ ପାଖରେ ବଙ୍କା ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ଉଚ୍ଚଶ୍ରେଣୀରେ ଏହି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧୂକ କଥା ଶିଖୁବ ।

କ୍ଷୀର ନେଇ ତା’ ମଧ୍ୟକୁ ଲେଜର ରଶ୍ମି ଲେଜର ବିମ୍ ଜଳମିଶା କ୍ଷୀର ଦେଇ ଦେଖୁଛ ? ପାଣି ଭିତରେ ଲେଜର

ସ୍ଵଚ୍ଛ, ଅର୍ଦ୍ଧସ୍ଵଚ୍ଛ ଓ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ମାଧ୍ୟମରେ ଆଲୋକ :

• ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତ ଯଥା – କାର୍ଡବୋର୍ଡ, କାଗଜ, କାଚ, ଟ୍ରେସିଂପେପର ମୋଟା କପଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ । ଏହି ସବୁ ବସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଆଲୋକ କିପରି ଗତି କରେ ତାହା ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଉ ।
• ଏକ ଅନ୍ଧକାର କୋଠରୀକୁ ଯାଇ ଟର୍ଚ୍ଚ ଜଳାଇବା । ଏପରି ସ୍ଥାନରେ ଛିଡ଼ା ହୋଇ ଟର୍ଚ୍ଚ ପକାଇବା ଯେପରିକି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଲୋକ ଦେଖୁରିବା । କାନ୍ଥରେ ଏକ କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ରଖ୍ ତାହାକୁ ପରଦା କରି ତା’ ଉପରେ ଆଲୋକ ପକାଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ଆଲୋକ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରିବା ।
• ଆମେ ଏଥର ଏହି ଦୁଇଟି ଭାଗରେ ସଂପାଦନ କରିବା । ଗୋଟିଏ ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓ ଅନ୍ୟଟି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ।
• ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁକୁ ଟର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରଦା ମଧ୍ୟରେ ରଖୁ ଆଲୋକ କେଉଁ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ଗତି କରୁଛି ଓ କେଉଁ ବସ୍ତ ଦେଇ ଗତି କରୁନାହିଁ ତାହାକୁ ସାରଣୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଗଲା ।

ସାରଣୀ–୧ : ବିଭିନ୍ନ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ଆଲୋକ

ସାମଗ୍ରୀ	ସ୍ଵଳ୍ପ/ଅର୍ଦ୍ଧସ୍ଵଳ୍ପ/ଅସ୍ୱଚ୍ଛ	ଆଲୋକ ଗତି କରିବ (ପୂର୍ଣ/ଆଂଶିକ/ଆଦୌ ନୁହେଁ)
		ମୋର ଅନୁମାନ	ମୋର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ
କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼	ଅସ୍ବଚ୍ଛ	ଆଲୋକ ଆଦୌ ଗତିକରିବ ନାହିଁ	ଆଲୋକ ଗତି କରିବ ନାହିଁ
କାଗଜ	ଅସ୍ବଚ୍ଛ	ଆଲୋକ ଆଦୌ ଗତିକରିବ ନାହିଁ	ଆଲୋକ ଗତି କରିବ ନାହିଁ
କାଚ	ସ୍ୱଚ୍ଛ	ଆଲୋକପୂର୍ଣ ଭାବରେ ଗତିକରିବ	ଆଲୋକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତି କରିବ
ଟ୍ରେସିଂ ପେପର	ଅର୍ବସ୍ୱଚ୍ଛ	ଆଲୋକ ଆଂଶିକ ଗତି କରିବ	ଆଲୋକ ଆଂଶିକ ଗତି କରିବ
ମୋଟା କପଡ଼ା	ଅସ୍ବଚ୍ଛ	ଆଲୋକ ଆଦୌ ଗତି କରିବ ନାହିଁ	ଆଲୋକ ଗତି କରିବ ନାହିଁ

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଉକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ – ଆଲୋକ ସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଗତି କରିଥାଏ । ଅର୍ଦ୍ଧସ୍ଵଚ୍ଛ ସାମଗ୍ରୀରେ ଆଲୋକ ଆଂଶିକ ଗତି କରିଥାଏ । ଅସ୍ୱଚ୍ଛ ମାଧ୍ୟମ ଦେଇ ଆଲୋକ ଆଦୌ ଗତି କରି ନଥାଏ ।

ଛାୟା ଗଠନ :

• ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ । ଯେତେବେଳେ ଏକ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ୍ର ଆଲୋକ ର ଗତିପଥରେ ରହିଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଆଲୋକର ଏକ ଅବରୋଧୃତ ଅଂଚଳ ସୃଷ୍ଟିହୁଏ । ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଆଲୋକ ପହଞ୍ଚିପାରେ ନାହିଁ । ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ବସ୍ତର ଛାୟା ।
  
• ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।
• ଅର୍ଦ୍ଧସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ହାଲୁକା ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।
• କିଛି ସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ଯ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୪ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି ଓ ଆକାରର କିଛି ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ।
• ଟର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରଦା (ସ୍କ୍ରିନ) ମଧ୍ଯରେ ବସ୍ତୁଟିକୁ ରଖାଯାଇ ନିମ୍ନ ସାରଣୀର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଉ ।
• ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରିୟା ପାଇଁ ପରଦାରେ ଛାୟାର ଆକୃତି ଓ ଆକାର ଅନୁସାରେ ନିଜର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ସାରଣୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।

ସାରଣୀ : ଛାୟାର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ

କାର୍ଯ୍ୟ	ଛାୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ
ପରଦା ବାହାର କରି ଦିଆଯାଇଛି	ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ
ବସ୍ତୁଟି ବାହାର କରି ଦିଆଯାଇଛି	ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ
ଟର୍କଟିର ସୁଇଚ୍ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି	ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ
ଟର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରଦା ସ୍ଥିର ଥ‌ିବାବେଳେ ବସ୍ତୁଟିକୁ ପରଦା ପାଖକୁ ଘୁଞ୍ଚାଅ	ଛାୟାର ଆକୃତି ହ୍ରାସ ପାଇବ
ଟର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରଦା ସ୍ଥିର ଥ‌ିବାବେଳେ ବସ୍ତୁଟିକୁ ଟର୍ଚ୍ଚ ପାଖକୁ ଘୁଞ୍ଚାଅ	ଛାୟାର ଆକୃତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ
ବସ୍ତୁଟି ଢଳି ରହଛି, ଟର୍ଚ୍ଚ ଓ ପରଦା ସ୍ଥିର ଅଛି	ଛାୟାର ଆକୃତି ଓ ଆକାରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିବ
ବସ୍ତର ରଙ୍ଗ ବଦଳିଯାଇଛି	ଛାୟାର ରଙ୍ଗ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଆଲୋକକୁ ପରଦା ଉପରେ ପଡ଼ିବାକୁ ବାଧାଦିଏ, ସେତେବେଳେ ବସ୍ତୁର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
• ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆଲୋକ ଉତ୍ସ, ଏକ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ଏକ ପରଦା ଆବଶ୍ୟକ ।
• ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତର ରଙ୍ଗ ବଦଳିଲେ, ଛାୟାର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ନାହିଁ ।

ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଛାୟା ପୁତ୍ତଳିକା ଆମ ଐତିହ୍ୟ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅଂଶ ହୋଇ ଆସିଅଛି । ଏହି କଳାରେ ସମତଳ ଭାବରେ କଟା ହୋଇଥିବା ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ (ଯାହାକୁ ଛାୟାପିତୁଳା କୁହାଯାଏ ।) ଏକ ଆଲୋକ ଉତ୍ସ ଓ ପରଦା ମଧ୍ଯରେ ରଖାଯାଏ । ସଖୀ କଣ୍ଢେଇ ଓ ଆଲୋକକୁ ଏପଟ ସେପଟ କରି କଣ୍ଢେଇ ନଚାଉଥିବା ଲୋକଟି କଣ୍ଢେଇ ଓ ଆଲୋକକୁ ନେଇ ଜୀବନ୍ତ କଳାକୌଶଳ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ଏଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ଅଭିନୟ ଦେଖୁ ଦର୍ଶକ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି । ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ, ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ନୃତ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନାମରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ । ଏହି ଯେମିତିକି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ‘ଚରମାବାହୁଳୀ ନାଟ୍ୟ’, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ‘କିଲୁ ବୋୱେ’ ଏବଂ ‘ଥୋଲୁ ବୋFଲତା’ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ‘ତୋଗାଲୁ ଗୋୟେୟାଟା’, ଓଡ଼ିଶାର ‘ରାବଣ ଛାୟା’, କେରଳର ‘ଥୋଲପାକୋଠୁ’ ଏବଂ ତାମିଲନାଡୁର ‘ବୋମାଲାଟାମ୍’ ଇତ୍ୟାଦି । ଏହି ନାଟ୍ୟ ପରିବେଷଣ କେବଳ ଯେ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ତାହା ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ସମାଜକୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।

ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ :
ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁଟି ପଲିସ୍ ହୋଇଥିବା ଷ୍ଟିଲ୍‌ ପ୍ଲେଟ୍ ଭଳି ଏକ ଚକଚକିଆ ବସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ପରଦାରେ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ମାତ୍ର କାନ୍ଥର ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ବରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଆଲୋକିତ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଯାଏ । ଏପରି ହେବାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?

କାର୍ଯ୍ୟ–୫ : ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ଚକ୍‌କ୍ କରୁଥିବା ଏକ ଷ୍ଟିଲ୍‌ ପ୍ଲେଟ କିମ୍ବା ସମତଳ ଦର୍ପଣଟିଏ ନି ଆଯାଉ ।
• ଦର୍ପଣକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଆଡ଼କୁ ଏପରିଭାବେ ଦେଖାଅ, ଯେଉଁ କାନ୍ଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡୁନାହିଁ, ସେହି କାନ୍ଥରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ପଡ଼ିବ ।
• ସମତଳ ଦର୍ପଣକୁ ଏପଟ ସେପଟ ବୁଲାଇ ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ କାନ୍ଥ ଉପରେ ପକାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଉ । କାନ୍ଥରେ ଏକ ଆଲୋକିତ ଅଂଶ ଦେଖାଯିବ ।
• ଏଥୁରୁ ଜଣାଯିବ ଯେ, ଚକଚକିଆ ପ୍ଲେଟ ବା ଦର୍ପଣ ଉପରେ ଆଲୋକ ପଡ଼ିଲେ, ଏହା ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଚି ।
  

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଚକଚକିଆ ପୃଷ୍ଠରେ ବା ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ିଲେ ତା’ର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ । ଦର୍ପଣଦ୍ଵାରା ଆଲୋକର ଏହି ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ କୁହାଯାଏ ।
ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ ଯୋଗୁ ଦର୍ପଣରେ ଆମେ ନିଜର ମୁହଁ ଦେଖିପାରୁ ।

କାର୍ଯ୍ୟ–୬ : ଆସ ପରୀକ୍ଷା କରିବା

ଷ୍ଟାଣ୍ଡ ସହ ଲାଗିଥିବା ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣ, ଗୋଟିଏ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍, ଗୋଟିଏ ପାନିଆ, ଖଣ୍ଡିଏ ଧଳା କାଗଜ ଏବଂ ଖଣ୍ଡେ କଳାରଙ୍ଗର କାଗଜ ନିଆଯାଉ ।

କଳା କାଗଜ ନେଇ ପାନିଆର ଗୋଟିଏ ଖୋଲା ଧାର (ସରୁ ଛିଦ୍ର) ଛାଡ଼ି ବାକି ସମସ୍ତ ଧାରକୁ ଭଲ ଭାବେ କଳାକାଗଜରେ ଢାଙ୍କି ଦିଆଯାଉ ।

ଟେବୁଲ ଉପରେ ଧଳା କାଗଜଟିକୁ ଖୋଲି ଲଗାଯାଉ । କଳା କାଗଜ ଲଗା ପାନିଆକୁ ଏହି ଧଳା କାଗଜ ଉପରେ ଲମ୍ବ ଭାବରେ ଧରି ରଖାଯାଉ ଏବଂ ସରୁ ଛିଦ୍ର ଉପରେ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଲୋକ ପକାଯାଉ । ପାନିଆଁ ଓ ଟର୍ଚ୍ଚଲାଇଟକୁ ଏପରି ଏପଟ ସେପଟ କରି ଦେଖାଯାଉ ଯେପରି କଳାକାଗଜ ଢଙ୍କା ହୋଇ ନଥ‌ିବା ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଟର୍ଚ୍ଚ ଆଲୋକ ଧଳା କାଗଜ ଉପରେ ପଡ଼ି ଏକ ରେଖା ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ (ଚିତ୍ର-କ ଭଳି) ।

ଆଲୋକ ରଶ୍ମିର ଗତିପଥରେ ଦର୍ପଣଟିକୁ ରଖ୍ ପାନିଆକୁ ସ୍ଥିର ରଖୁ ପାନିଆର ଫାଙ୍କ ଦେଇ ଟର୍ଚ୍ଚ ଲାଇଟ୍‌ରୁ ନିର୍ଗତ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି । ଏଥ‌ିରୁ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଦର୍ପଣ ଉପରେ ପଡ଼ୁଥୁବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ତା’ର ଦିଗ ବଦଳାଉଛି । ଦର୍ପଣରେ ଆଲୋକର ପ୍ରତିଫଳନ ଯୋଗୁଁ ଏପରି ହୋଇଥାଏ ।

ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠନ :

କାର୍ଯ୍ୟ-୭ : – ପରୀକ୍ଷଣ

ଗୋଟିଏ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ଓ ଗୋଟିଏ କଲମ ନିଆଯାଉ ।

ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ କଲମଟିଏ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥ‌ିବା ଭଳି ଧରି ରଖାଯାଉ । ଦର୍ପଣ ପଛ ପାଖରେ ସେହି କଲମ ଭଳି ଆଉ ଗୋଟିଏ କଲମ ଥ‌ିବାଭଳି ଦେଖାଯାଉଅଛି । ଦର୍ପଣ ପଛ ପାଖରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ କଲମ ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ ରଖୁଥୁବା କଲମର ଛବି ବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅଟେ ।

ଏବେ ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ କଲମଟିର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର କଲମର ପ୍ରତିବିମ୍ବ (ଛବି) ର ଆକାର ଦେଖ୍ ତୁଳନା କରାଯାଉ । ଦେଖାଯିବ ଯେ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ କୌଣସି ବସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ଛବିର ଆକୃତି ଓ ବସ୍ତୁର ଆକୃତି ସହ ସମାନ ଅଟେ ।

ଏଥର ଦର୍ପଣ ସାମ୍ନାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ କଲମ ରଖୁ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ଛବିକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ଜଣାଯିବ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବସ୍ଥାରେ ସିଧା ଦେଖାଯାଉଛି । କଲମର ଅଗ୍ରଭାଗ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅବସ୍ଥାରେ ଉପରେ ଥିବାର ଦେଖାଯାଉଛି । ଏକ ଭୂଲମ୍ବ ସଳଖ ପ୍ରତିଛବିକୁ ସିଧା ପ୍ରତିବିମ୍ବ କୁହାଯାଏ । ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସିଧା ହୋଇଥାଏ ।

ଏବେ ଦର୍ପଣ ପଛରେ ଏକ ପରଦା ଭୂଲମ୍ବ ଭାବରେ ରଖାଯାଉ । ଏହାକୁ ଚାରି ପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚାଯାଉ । ପରଦାରେ ପ୍ରତିଛବି ମିଳିବ ନାହିଁ । ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ ପରଦା ରଖ୍ ଏହି କ୍ରିୟାର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଉ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ପରଦାରେ ଧରି ହୁଏ ନାହିଁ । କାରଣ ଏହି ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଅବାସ୍ତବ (Virtual) ଅଟେ ।

ଦର୍ପଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୂରତାରେ ଠିଆ ହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମଧ୍ୟ ଦର୍ପଣ୍ଠଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୂରତାରେ ସୃଷ୍ଟି ହେବ । ଅର୍ଥାତ୍ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତୁର ଦୂରତା ଓ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦୂରତା ସମାନ ହୋଇଥାଏ । ଦର୍ପଣ ସମ୍ମୁଖରେ ବାମହାତ ଟେକିଲେ ତୁମର ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଡାହାଣ ହାତ ଟେକିବାର, ଅର୍ଥାତ୍ ତୁମର ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵପରି ହୋଇଥାଏ । ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଆଭାସୀ ଓ ସଳଖ ହୋଇଥାଏ ।
• ବସ୍ତୁର ଆକୃତି ସହ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଆକୃତି ସମାନ ହୋଇଥାଏ ।
• ବସ୍ତୁର ଦୂରତା ସହ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦୂରତା ସମାନ ହୋଇଥାଏ ।
• ପ୍ରତିବିମ୍ବର ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଥାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୮ : ଆସ ପରୀକ୍ଷା କରିବା

• ଚିତ୍ର ‘ଖ’ ଭଳି ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ସାମ୍ନାରେ ଠିଆ ହୋଇ ନିଜର ପ୍ରତିଛବି ଦେଖାଯାଉ । ଏହା ଦର୍ପଣଠାରୁ କେତେ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଉଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ ।
• ଏବେ ଦର୍ପଣର ଅତି ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ପ୍ରତିଛବିଟି କେତେ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଉଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ ।
• ଦର୍ପଣଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦୂରତାରେ ଠିଆ ହୋଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଛବି ଦର୍ପଣଠାରୁ କେତେ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଉଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକରୁ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ ସମତଳ ଦର୍ପଣ ପାଖରେ ଠିଆ ହେଲେ ପ୍ରତିଛବିଟି ମଧ୍ୟ ଦର୍ପଣର ନିକଟରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଦୂରରେ ଠିଆହେଲେ ପ୍ରତିଛବିଟି ମଧ୍ୟ ସମତଳ ଦର୍ପଣଠାରୁ ଦୂରରେ ଦେଖାଯାଏ । ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତର ଦୂରତା ଓ ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦୂରତା ସମାନ ହୋଇଥାଏ ।

ଏବେ ବାମହାତ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ପ୍ରତିଛବିରେ କେଉଁ ହାତ ଉପରକୁ ଉଠୁଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ ।

ଡାହାଣ କାନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ପ୍ରତିଛବି କେଉଁ କାନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଛି ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ । ଦେଖାଯିବ ଯେ ବ୍ୟକ୍ତିର ବାମ ପାର୍ଶ୍ଵ ପ୍ରତିଛବିରେ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରି ଏବଂ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ଵ ପ୍ରତିଛବିର ବାମପାର୍ଶ୍ଵ ଭଳି ଜଣାପଡ଼ୁଛି । ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଉପଲବ୍ଧିକୁ ପାର୍ଶ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ । ସମତଳ ଦର୍ପଣଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଗଠନ ବେଳେ ପାର୍ଶ୍ଵପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।

ଓ ! ଏଥର ମୁଁ ବୁଝିପାରୁଛି କାହିଁକି (ECNALUBMA) ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସରେ ଅକ୍ଷର ସବୁ ଓଲଟା ଲେଖାଯାଇଛି । ଗାଡ଼ିର ସାମ୍ନା ଦର୍ପଣରେ ଅକ୍ଷରର ଓଟଲା ଛବି ସିଧା ଦେଖ‌ିଲେ ‘AMBULANCE’ ହିଁ ପଢ଼ିହେବ । ଆଗରେ ଥୁବା ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ତାଙ୍କ ଗାଡ଼ିର ଦର୍ପଣରେ ‘AMBULANCE’ ହିଁ ପଢ଼ି ତାକୁ ପ୍ରଥମେ ଯିବାକୁ ବାଟ ଛାଡ଼ିଦେବ ।

ଦର୍ପଣ କେବେ ଉଦ୍ଭାବନ ହେଲା ତାହା ଜଣାନାହିଁ । ପୂର୍ବରୁ ପଥର କିମ୍ବା ଧାତୁକୁ ଚିକ୍କଣ କରି ଦର୍ପଣ ତିଆରି କରାଯାଉଥିଲା । ଯେତେବେଳେ କାଚ ଦର୍ପଣ ତିଆରି ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଧାତୁ ଦର୍ପଣ ତିଆରି ହେବାର କଳା ଧୀରେ ଧୀରେ ହଜିଗଲା । ତେବେ ଏବେବି ଏହା ବଞ୍ଚି ରହିଛି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି କେରଳ ରାଜ୍ୟରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ଧାତୁ ପୃଷ୍ଠ ଦର୍ପଣ ‘ଅରନମୂଲା କନ୍ନଡ଼ି’ ତିଆରି ଚାଲିଛି ।

ପିହୋଲ କ୍ୟାମେରା :
ପି ନ୍‌ ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରା। ଏକ ଉପକରଣ ଯେଉଁଥ୍ରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କ୍ଷୁଦ୍ର ରନ୍ଧ୍ର ଦେଇ ଗତିକରି ପରଦା ଉପରେ ପଡ଼େ ଓ ପରଦା ଉପରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୯ : ଆସ ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ଗୋଟିଏ କାର୍ଡବୋର୍ଡ ଓ ଗୋଟିଏ ମହମବତୀ ନିଆଯାଉ ।
• ଏକ ମୃଦୁ ଆଲୋକିତ କୋଠରିରେ କାର୍ଡ଼ ବୋର୍ଡ଼କୁ ପରଦାଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ରଖାଯାଉ । ଏହା ସମ୍ମୁଖରେ ଗୋଟିଏ ଜଳନ୍ତା ମହମବତୀ ରଖାଯାଉ ।
• ଜଳନ୍ତା ମହମବତୀରୁ ଆସୁଥୁବା ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ର ରନ୍ଧ୍ରଦେଇ ପରଦାରେ ମହମବତୀ ଶିଖାର ପ୍ରତିଛବି ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରତିଛବିଟି ଓଲଟା ଦେଖାଯିବ ।
• ଏହା ଏକ ସରଳ ପିନ୍‌ହୋଲ କ୍ୟାମେରା ଅଟେ ।
  

କାର୍ଯ୍ୟ–୧୦ : ସ୍ଲାଇଡିଂ ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରା ନିର୍ମାଣ

• କମ୍ ବ୍ୟବଧାନରେ ଥ‌ିବା ଦୁଇଟି ସମାନ ଆକୃତିର କାର୍ଡ଼ବୋର୍ଡ଼ ବାକ୍ସ ନିଆଯାଉ, ଯେପରି ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟଟି ସାମାନ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ଥାଇ ଖସଡ଼ି ଯାଇପାରୁଥିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାକ୍ସର ଗୋଟିଏ ପାଖ କାଟି ଦିଆଯାଉ ।
• ବଡ଼ ବାକ୍ସର ବିପରୀତ ପାର୍ଶ୍ଵ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ରନ୍ଧ୍ର କରାଯାଉ ।
• ଛୋଟ ବାକ୍ସର ଅପର ପାର୍ଶ୍ଵ କାନ୍ଥର ମଧ୍ୟ ଭାଗରୁ ୫–୬ ସେ.ମି. ଦୈର୍ଘ୍ୟର ଏକ ବର୍ଗାକୃତି ଅଂଶ କାଟି ଦିଆଯାଉ ।
• ଏହି କଟାଯାଇଥ‌ିବା ଅଂଶକୁ ପରଦା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପତଳା ସ୍ଵଚ୍ଛ କାଗଜ ଦେଇ ଘୋଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଉ ।
• ଛୋଟ ବାକ୍ସକୁ ବଡ଼ ବାକ୍ସ ଭିତରେ ଏପରି ଭାବେ ପୁରାଯାଉ (ସ୍ଲାଇଡ଼) ଯେପରି ଟ୍ରେସିଂ ପେପର ସହିତ ଥ‌ିବା ପାର୍ଶ୍ଵଟି ଭିତର ପଟେ ରହିବ । ଏଥର ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା ।
  
• ପି ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରାକୁ ଏପରି ଧରାଯାଉ, ଯେପରି କ୍ଷୁଦ୍ରରନ୍ଧ୍ର ବସ୍ତୁ ଆଡ଼କୁ ମୁହଁ କରି ରହିବ ଏବଂ ଛୋଟ ବାକ୍ସର ଖୋଲାପଟ ଦେଇ ରଖାଯାଉ । ନିଜ ମୁଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ କ୍ୟାମେରାକୁ ଏକ କଳା କପଡ଼ାରେ ଘୋଡ଼ାଯାଉ । ଦୂରରେ ଥବା କୌଣସି ବସ୍ତର (ଯେପରି ବଡ଼ କୋଠଘର, ଗଛ ଇତ୍ୟାଦି ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଅଛି) ଛବି ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରାରେ ଦେଖ‌ିବା ପାଇଁ ଛୋଟ ବାକ୍ସକୁ ବଡ଼ ବାକ୍ସ ଭିତରେ ଆଗକୁ ପଛକୁ କର, ଯେପରି ଟ୍ରେସିଂ ପେପର ଉପରେ ଦେଖୁଥ‌ିବା ବସ୍ତର ଛବି ଦେଖ‌ିହେବ ।)
• ଗୋଟିଏ ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରା ଆମକୁ ଓଲଟା ପ୍ରତିଛବି ଦେଖାଇଥାଏ । ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ଗଠିତ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଓଲଟା ନଥାଏ କିନ୍ତୁ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାଏ ।

କେତେକ ଦରକାରୀ ଜିନିଷ ତିଆରି :

ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ଦର୍ପଣରେ ପ୍ରତିଫଳନ ହୁଏ ବୋଲି ଜାଣିବା ପରେ ଏହି ଶିକ୍ଷଣକୁ ଆଧାର କରି କେତେକ ଦରକାରୀ ଜିନିଷ ତିଆରି କରିବା ।

ପେରିସ୍କୋପ୍ : ଚିତ୍ର-୧ରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ପରି ଏକ Z ଆକୃତିର ବାକ୍ସରେ ଦୁଇଟି ସମତଳ ଦର୍ପଣ ନେଇ ଆମେ ଗୋଟିଏ ସରଳ ପେରିସ୍କୋପ ତିଆରି କରିପାରିବା । ଦୁଇଟି ଦର୍ପଣରୁ ପ୍ରତିଫଳନ ଆମେ ଦେଖୁ ହେଉ ନଥିବା ବସ୍ତକୁ ଆମେ ଦେଖୁପାରିବା । ସଧାସଳଖ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉ ନଥ‌ିବା ବସ୍ତ ପେରି ସ୍କୋପ ସାହାଯ୍ୟରେ ଆମେ ସହଜରେ ଦେଖିପାରୁ । ବୁଡ଼ାଜାହାଜ, ଟ୍ୟାଙ୍କ ଓ ବଙ୍କର ଭିତରେ ଥ‌ିବା ସୈନ୍ୟମାନେ ବାହାର ବସ୍ତକୁ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ‘ପେରିସ୍କୋପ’ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ତୁମେ ଡେଙ୍ଗା ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ପଛରେ ଥିଲାବେଳେ ଆଗକୁ ଦେଖୁବା ପାଇଁ ଏହି ଯନ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ।

କେଲି ଡ଼ୋସ୍କୋପ୍ : ଚିତ୍ର -୨ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଭଳି ତିନୋଟି ସମାନ ଆକୃତିର ସମାନ ପ୍ରସ୍ଥର ଆୟତାକାର ସମତଳ ଦର୍ପଣ ନିଆଯାଉ । ଦର୍ପଣଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ି ତ୍ରିଭୁଜାକାର (ତ୍ରିକୋଣୀୟ) ଯନ୍ତ୍ରଟିଏ ତିଆରି କରାଯାଉ । ଦର୍ପଣ ବଦଳରେ ପ୍ରତିଫଳନ କାଗଜ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ।

ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋଟିଏ ଚାର୍ଟ କାଗଜରେ ତିଆରି ବୃତ୍ତାକାର ନଳୀରେ ସଜାଯାଉ (ଚିତ୍ର-୧ ‘ଖ’ ଭଳି) । ନଳୀର ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ରବର ବ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ବା ଅଠାଳିଆ ଟେପ୍ ଦେଇ ଗୋଟିଏ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସିଟ୍ ଲଗାଯାଉ । ରଙ୍ଗିନ ଚୂଡ଼ି ଖଣ୍ଡ ବା ରଙ୍ଗୀନ ମାଳି ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ପକାଅ (ଚିତ୍ର-୧ ‘ଗ’ ଭଳି) ।

ରବର ବ୍ୟାଣ୍ଡ ବା ଅଠାଳିଆ ଟେପ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଏକ ଟ୍ରେସିଂ କାଗଜଦ୍ଵାରା ଗୁଡ଼ାଯାଉ । ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ଏହାର ଖୋଲା ପାଖଦେଇ ଭିତରକୁ ଚାହିଁବ, ଏକ ସୁନ୍ଦର ଢାଞ୍ଚା ଯନ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଦେଖୁବାକୁ ପାଇବ । ଚିତ୍ର-୨ (ଘ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କେଲିଡୋସ୍କୋପ୍‌ର ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ ଖୋଲା ସ୍ଥାନରେ ଥ‌ିବା ଗଛ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖ‌ିଲେ ତୁମେ ସୁନ୍ଦର ଆକୃତି ଦେଖିବାକୁ ପାଇବ । କେଲିଡୋସ୍କୋପ୍‌ର ଆକର୍ଷଣୀୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି, ତୁମେ ଯେତେଥର ଏହାକୁ ଏପଟ ସେପଟ ବୁଲାଇବ ସେତେଥର ନୂଆ ନୂଆ ଆକୃତି ଦେଖ‌ିବାକୁ ପାଇବ । ଯେହେତୁ ଏଠାରେ ତିନୋଟି ଦର୍ପଣ ଏବଂ ଏକାଧ୍ଯକ ପ୍ରତିଛବି ଅଛି । ପ୍ରତିଫଳନର ପ୍ରତିଫଳନ ପାଇବାପାଇଁ କେଲିଡ଼ୋସ୍କୋପ୍
ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :

• ଯେଉଁ ବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ଵ ଆଲୋକ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବସ୍ତୁ କୁହାଯାଏ ।
• ଆଲୋକ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତିକରେ ।
• ଆଲୋକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସାମଗ୍ରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗତି କରେ ।
• ଆଲୋକ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଗତି କରିପାରେ ନାହିଁ ।
• ଆଲୋକ ଗୋଟିଏ ଅସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତଦ୍ୱାରା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ବସ୍ତୁ ପଛପଟେ ବସ୍ତୁ ଆକୃତିର ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
• କିଛି ଅର୍ଥସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତ ଲଘୁ କ୍ଷୀଣଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ।
• କିଛି ସ୍ଵଚ୍ଛ ବସ୍ତୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଛାୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥା’ନ୍ତି ।
• ଦର୍ପଣଦ୍ଵାରା ଆଲୋକର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ପ୍ରତିଫଳନ କୁହାଯାଏ ।
• ଏକ ସମତଳ ଦର୍ପଣରେ ବସ୍ତର ସମାନ ଆକୃତିର ପ୍ରତିଛବି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ପ୍ରତିଛବି ସଳଖ, ଏହାକୁ ପରଦାରେ ଧରି ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ଵ ପରିବର୍ଭନ କରେ ।
• ପିନ୍‌ହୋଲ୍ କ୍ୟାମେରା ପରଦାରେ ବସ୍ତର ପ୍ରତିଛବି ଓଲଟା ଦେଖାଯାଏ ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Notes Odia Medium and Class 7 Science Chapter 10 Notes Odia Medium ଉଦ୍ଭିଦରେ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା to understand important concepts and topics more clearly.

7th Class Science Chapter 10 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Science Chapter 10 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :

ସମସ୍ତ ଜୀବ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥା’ନ୍ତି । ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଦ୍ୟରୁ ଶ୍ଵେତସାର, ସ୍ନେହସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର, ଜୀବସାର ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଆଣି ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ଗ୍ରହଣ କରି ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ କରାଇଥା’ନ୍ତି । ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଉଭୟ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଓ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧି କିପରି ହୁଏ ?
ଉଭିଦ ବଢ଼ିବା ସହିତ ନୂଆ ପତ୍ର ଏବଂ ଡାଳ ବାହାରିଥାଏ, ତା’ର ଉଚ୍ଚତାରେ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ ଏବଂ ତା’ର କାଣ୍ଡ ମୋଟା ହୁଏ । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?

ଯେତେବେଳେ ଆମେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଗଛମୂଳରେ ପାଣି ଦେଉ, ସେମାନେ ଭଲ ଭାବରେ ବଢ଼ନ୍ତି । ତେଣୁ, ମୁଁ ପାଣି ମଧ୍ୟ ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଗଛଗୁଡ଼ିକ ମୂଳଦ୍ଵାରା ମାଟିରୁ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ।

ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଗଛଗୁଡ଼ିକର ବୃଦ୍ଧିରେ କିଛି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୧ : ଆସ, କିଛି ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ସତ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା କରିବା

ସମାନ ଆକାରର ତିନୋଟି ମାଟି ପାତ୍ର (କିମ୍ବା ବ୍ୟବହୃତ ବୋତଲ ବା ପାତ୍ର) ନିଆଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରକୁ ବଗିଚା ମାଟିରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଉ । ସେଥ‌ିରେ ଲଙ୍କା କିମ୍ବା ଟମାଟୋ ପରି ଦ୍ରୁତ ବଢ଼ୁଥ‌ିବା ଗଛର ସମାନ ଆକାରର ଚାରା ଲଗାଯାଉ ।

(a) ପାତ୍ର ‘କ’ କୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ସହିତ ରଖାଗଲା ।
(b) ପାତ୍ର ‘ଖ’ କୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ବିନା ରଖାଗଲା ।
(c) ପାତ୍ର ‘ଗ’ କୁ ଅନ୍ଧାରରେ, ଜଳ ସହିତ ରଖାଗଲା ।

• ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’, ‘ଖ’ ଏବଂ ‘ଗ’ ଭାବେ ନାମଙ୍କନ କରାଯାଉ ।
• ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚାରାରେ ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା ଗଣାଯାଉ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
• ପାତ୍ର ‘କ’ କୁ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ । ଏହି କୁଣ୍ଡରେ ଥିବା ମାଟିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଜଳ ଦେଇ ଟିକିଏ ଓଦା ରଖାଯାଉ ।
• ପାତ୍ର ‘ଖ’ ମାଟିରେ ଜଳ ନ ଦେଇ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଉ ।
• ପାତ୍ର ‘ଗ’ କୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ । ଏହି ପାତ୍ରରେ ଥ‌ିବା ଦେଇ ଅଳ୍ପ ଓଦା ରଖାଯାଉ ।
• ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ଏବଂ ମାଟିକୁ ପ୍ରତିଦିନ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ଜଳ ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚତା, ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା, ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଏବଂ ଦେଖାଯାଉଥ‌ିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।
• ସାରଣୀରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଉ ।

ଉଭିଦ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଏବଂ ଜଳର ପ୍ରଭାବ

ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖାଯାଇଥ‌ିବା କୁଣ୍ଡ	ଉପଲବ୍ଧତା		ଉଭିଦର ଉଚ୍ଚତା (ସେ.ମି.)		ପତ୍ର ସଂଖ୍ୟା		ପ୍ରତ୍ରର ରଙ୍ଗ (ସବୁଜ / ହଳଦିଆ)
	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ଜଳ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ	ପ୍ରଥମ ଦିନ	ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପରେ
ପାତ୍ର ‘କ’ ସଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ସହିତ	ହିଁ	ହଁ	5	15	4	12	ସବୁଜ
ପାତ୍ର ‘ଖ’ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ, ଜଳ ବିନା	ହଁ	ନା	5	6	4	5	ସବୁଜ ରଙ୍ଗ ହଳଦିଆ ହେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରେ
ପାତ୍ର ‘ଗ’ ଅନ୍ଧାରରେ ଜଳ ସହିତ	ନା	ହଁ	5	7	4	6	ଫିକା ବା ହଳଦିଆ

ତିନୋଟି ପାତ୍ରରେ ଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ କେଉଁ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖୁଛ ?
ଉ. କ – ବୃଦ୍ଧି ଉତ୍ତମ, ଖ – ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ଯମ (ବୃଦ୍ଧିରେ ବାଧା), ଗ – ବୃଦ୍ଧି ସ୍ଵଳ୍ପ (ସାମାନ୍ୟ)

କେଉଁ ପାତ୍ରରେ ଗଛଟି ସର୍ବାଧ‌ିକ ବୃଦ୍ଧିପାଇଛି ?
ଉ. କ ପାତ୍ରରେ

କେଉଁ ପାତ୍ରରେ ଗଛଟି ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବୃଦ୍ଧିପାଇଛି ?
ଉ. ଖ ପାତ୍ରରେ

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ପାଇଥିବା କିନ୍ତୁ ଆଦୌ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇ ନଥିବା ପାତ୍ର ‘ଗ’ ରେ ଥ‌ିବା ଉଭିଦ ଅପେକ୍ଷା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଜଳ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ‘କ’ ରେ ଥିବା ଉଭିଦ, ଭଲ ବଢ଼ିଛି । ପାତ୍ର ‘ଖ’ ରେ ଥ‌ିବା ଉଦ୍ଭଦଟି ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜଳ ନ ପାଇବାରୁ ମରି ଯାଇପାରେ । ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଏବଂ ଜଳ ଉଭୟ ଆବଶ୍ୟକ

‘‘ଫଳ କୁସୁମ ସମ୍ପଦୁଚିତା ରୋପଣତୋ ଭବତି କେବଳାନ୍ନ ଯତଃ ।’
‘‘କେବଳ ରୋପଣ କରାଯାଇଥିବାରୁ ଗଛଗୁଡ଼ିକରେ ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।’’

ଏହି ଧାଡ଼ିଟି ‘ବୃକ୍ଷ ଆୟୁର୍ବେଦ’ ନାମକ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତୀୟ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ଆସିଛି । ଏଥରେ ଫସଲର ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ, ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧି, ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ଉପଯୋଗୀ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି । ଏଥ‌ିରେ ଥ‌ିବା ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ ସମୟାନୁସାରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ନମୁନା ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି ମନେହୁଏ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥଟି କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଥିଲା । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ଏଥରେ ଜୈବିକ ସାର ପ୍ରସ୍ତୁତିର ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତି, ଯେପରିକି ଜଳ, ଯଅ, ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଜି, ମୁଗ, ବିରି ଓ ବୁଟର ମିଶ୍ରଣ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।

ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ କିପରି ପାଆନ୍ତି ?
ଆମେ ଜାଣିଛୁ ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଦ୍ଭଦଠାରୁ ସେମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ପାଆନ୍ତି । କେତେକ ପ୍ରାଣୀ ସିଧାସଳଖ ଉଭିଦକୁ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ଆଉ କେତେକ ସେହି ସେହି ଉଭିଦ ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରିଥିବା (ତୃଣଭୋଜୀ) ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ଖାଆନ୍ତି ।

ପତ୍ର – ଉଭିଦର ‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ :
ଉଭିଦ ମଣ୍ଡଦ (ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ଵେତସାର) ଆକାରରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ଏହା ଉଭିଦର ପତ୍ରରେ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଶସ୍ତ ଓ ସମତଳ ଅଟନ୍ତି । ଏଥୁରେ ହରିତ୍ ଲବକ ବା ସବୁଜକଣା (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ନାମକ ଏକ ସବୁଜ ରଞ୍ଜକ ରହିଥିବାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ପତ୍ରରେ ଥିବା ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଧରି ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୨ : ଆସ, ଅମେ ପରୀକ୍ଷା କରିବା (ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟ କଳାପ)

• ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ଫୁଟୁଥ‌ିବା ଜଳରେ ପାଞ୍ଚ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
• ଏହି ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଥିବା ସୁରାସାର (Alcohol) ରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।
• ପରୀକ୍ଷା ନଳୀକୁ ଫୁଟୁଥିବା ଜଳ ଥ‌ିବା ଏକ ବିକରରେ ରଖ୍ ପତ୍ର ରଙ୍ଗହୀନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅପେକ୍ଷା କରାଯାଉ ।
• ପତ୍ରଟିକୁ ଧୀରେ ବାହାର କରି ଏକ ପ୍ଲେଟ୍‌ରେ ରଖାଯାଉ ।
• ଏବେ, ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଉପରେ ଡ୍ରପର ସାହାଯ୍ୟରେ କିଛି ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦବ୍ରଣ ପକାଯାଉ ।
• କିଛି ମିନିଟ୍ ଅପେକ୍ଷା କଲାପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ । ଯଦି ପତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଗାଢ଼ ନୀଳ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି ସୂଚିତ ହୁଏ ।
  

ସତର୍କତା – ସୁରାସାର (Alcohol) କୁ କେବେବି ସିଧାସଳଖ ତାପ ଉତ୍ସ ପାଖରେ ରଖୁବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜ୍ଵଳନଶୀଳ ଏବଂ ସହଜରେ ନିଆଁ ଲାଗି ଜଳିଯାଇପାରେ ।

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ପତ୍ରକୁ ରଙ୍ଗହୀନ କରାଯିବାର କାରଣ :
ପତ୍ରକୁ ରଙ୍ଗହୀନ କରାଯିବାର କାରଣ ହେଉଛି – ପତ୍ରର ପାକୃତିକ ରଙ୍ଗ ଉପସ୍ଥିତି ରହିଲେ ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ଵାରା ହେଉଥ‌ିବା ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେଖୁହେବ ନାହିଁ । ରଙ୍ଗହୀନ ପତ୍ର ଆମକୁ ମଣ୍ଡଦ ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଉଦ୍ଭିଦରେ ସବୁଜ ପତ୍ର ମଣ୍ଡଦ ଭାବରେ ଖାଦ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ । ପତ୍ରର ଅଣସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍ ଲବକ ନ ଥ‌ିବାରୁ ସେଠାରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୋଇ ନଥାଏ । ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ ?

କାର୍ଯ୍ୟ–୩ : ଆସ ଯାଞ୍ଚ କରିବା

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା କୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଥିବା ଲାଗିଥିବା କ୍ରୋଟୋନ ଗଛ ବଛାଯାଉ ।
2. ଗୋଟିଏ ଗଛକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରେ ଓ ଅନ୍ୟଟିକୁ 36 ଘଣ୍ଟା
3. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଛରୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପତ୍ର ନେଇ ଟ୍ରେନିଂ
4. ପତ୍ରକୁ ପ୍ରଥମେ ସୁରାସାର ଓ ଆୟୋଡ଼ିନ ଦ୍ରବଣରେ ବୁଡ଼ାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

ଗଛର ପତ୍ରର ସବୁଜ ଏବଂ ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତି :

1. ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଗଛର ପତ୍ରରେ ସବୁଜ ଅଂଶରେ ଗାଢ଼ ନୀଳବର୍ଣ୍ଣର ଉପସ୍ଥିତି ମଣ୍ଡଦକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ।
2. ସୁତରାଂ ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍ ଲବକ ନ ଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉପରୋକ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ଜାଣିଲୁ ଯେ, ସବୁଜ ଉଭିଦର ଅଣ-ସବୁଜ ଅଂଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ହରିତ୍ ଲବକ ନଥିବାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି ହୁଏ ନାହିଁ ।

ରଙ୍ଗୀନ ବର୍ଷକଣା ଦ୍ଵାରା ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ସମ୍ଭବ :
କିଛି ଉଭିଦର ପତ୍ର ଲାଲ, ବାଇଗଣୀ କିମ୍ବା ମାଟିଆ ଦେଖାଯାଏ କାରଣ ଏଥିରେ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ହରିତ୍‌ବକ ଅପେକ୍ଷା ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗୀନ ବର୍ଣ୍ଣକଣା ବା ଲବକ ଅଧିକ ଥାଏ । ଏହା ସବୁଜ ରଙ୍ଗକୁ ଲୁଚାଇ ଦିଏ । ଏହି ବର୍ଣ୍ଣକଣାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ଏପରି ପତ୍ରରେ ପ୍ରକୃତରେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷାଦ୍ଵାରା ଜାଣିପାରିବା । ଜଣାଯିବ ଯେ ଏଥରେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ହେଉଛି

ହରିଡ୍ ଲବକ (କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍) ର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ସବୁଜ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି । ପତ୍ରର ସବୁଜ ଅଂଶ ଥ‌ିବା ସ୍ଥାନରେ ହିଁ ମଣ୍ଡଦ ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ । ହରିତ୍ ଲବକ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଉପସ୍ଥିତିରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏଥିପାଇଁ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଭିଦର ‘‘ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା’ ବା ‘‘ରୋଷେଇ ଘର’’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବାୟୁର ଭୂମିକା :
ଉଭିଦମାନଙ୍କରେ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ବାୟୁରେ ଅଙ୍ଗାରକ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୪ : ଆସ ପରୀକ୍ଷା କରିବା (ପ୍ରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟ)

ଉ. ପରୀକ୍ଷଣ :

1. କୁଣ୍ଡରେ ଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ସବୁଜ ଗଛ ନିଆଯାଉ ଓ ଏହାକୁ 2 ରୁ 3 ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ପତ୍ରକୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବଛାଯାଉ ।
2. ଏକ ଚଉଡ଼ା ମୁହଁଥ‌ିବା ବୋତଲ ନେଇ ଏଥୁରେ କିଛି କଷ୍ଟିକ୍ ସୋଡ଼ା (ସୋଡ଼ିୟମ୍‌ ହାଇଡ୍ରକ୍‌ସାଇଡ଼) ନିଆଯାଉ ।
3. ବୋତଲର କର୍କ ଠିପି ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଫାଟ ଦେଇ ପତ୍ରଟିର ଅଧା ଅଂଶକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ । ଅନ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧେକ ଅଂଶ ବୋତଲ ବାହାରେ ରହୁ ।
4. ଗଛଟିକୁ ଆଣି କିଛି ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ରଖାଯାଉ ।
5. ପତ୍ରକୁ ବାହାରକୁ କାଢ଼ି ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ସାରଣୀ : ଉଭିଦ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବାୟୁର ଭୂମିକା

ପତ୍ରର ଏକ ଅଂଶ	ଉପଲବ୍ଧତା				ମଣ୍ଡଦ ଅଛି (ହଁ/ନା)
	କଲ	ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ	ହରିଡ୍‌ଲବକ	ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ
ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ନା	ନା
ବୋତଲ ବାହାରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ	ହଁ

ଏହି ସାରଣୀରେ ଜଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ଉବଲବ୍ଧତା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି । ବୋତଲ ବାହାରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରିଅଛି । ଏହା ମଣ୍ଡଦର ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୂଚିତ କରୁଅଛି । ବୋତଲ ଭିତରେ ଥ‌ିବା ପତ୍ରର ଅଂଶ ଗାଢ଼ ନୀଳ ହୋଇ ନଥାଏ କାରଣ କଷ୍ଟିକ ସୋଡ଼ା ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳକୁ ଶୋଷଣ କରିଥାଏ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ :
ବାୟୁରେ ଥ‌ିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଉଦ୍ଭିଦ ପତ୍ରରେ ମଣ୍ଡଦ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ । ଉଭିଦମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ, ପାଣି, ହରିତ୍‌ବକ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଅଟେ ।

ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଏବଂ ହରିତ୍‌ବକ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଉଭିଦ ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ, ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ (Photosynthesis) କୁହାଯାଏ । ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ପତ୍ର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଟେ । ପତ୍ର ବ୍ୟତୀତ ଉଭିଦର ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଅଂଶରେ ହରିଡ୍‌ବକ ଥାଏ, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକଶ୍ଳେଷଣ ହୋଇଥାଏ ।

“ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ’’ :

କାର୍ଯ୍ୟ-୫ : ଆସ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

ପରୀକ୍ଷଣ :
(i) ଗୋଟିଏ କାଚ ଫନେଲରେ କିଛି ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଆ ଦଳ ନେ ଇ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ କାଚ କାହାଳୀଦ୍ଵାରା ଘୋଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ । ଏହାକୁ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଏଥ‌ିରେ କି ଛି ସୋଡ଼ିୟମ ବାଇକାର୍ବେ ନେଟ୍ ମିଶାଯାଉ । ଗୋଟିଏ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ଓଲଟା ଭାବରେ ଫନେଲ ଉପରେ ରଖାଯାଉ ।

(ii) ‘କ’ ଉପକରଣକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକରେ ଓ ‘ଖ’ ଉପକରଣକୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖାଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
‘କ’ ଉପକରଣର ପରୀକ୍ଷା ନଳୀରେ ଗ୍ୟାସ ଫୋଟକା ସଂଗୃହୀତ ହେଉଥ‌ିବା ବେଳେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାଳନୀରେ ଏହା ହୋଇ ନଥାଏ । ଏହି ନିର୍ଗତ ଗ୍ୟାସ୍ ଦହନର ସହାୟକ ଅଟେ । ଏଣୁ ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଟେ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷାଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ ।

ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଶର୍କରା ଉତ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଗ୍ଲୁକୋଜ ଶକ୍ତିର ଏକ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ସ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ମଣ୍ଡଦରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇ ଉଭିଦରେ ସଂଚିତ ହୋଇ ରୁହେ ।

ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ଶବ୍ଦ ସୀମକରଣ :

ରୁସ୍ତମ୍ ହର୍‌ମୁସ୍‌ ଦସ୍ତର : ବିଶ୍ଵର ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ଓ ଜ୍ଞାନର ବିକାଶ କରିବାରେ ଅବଦାନ ରଖୁଛନ୍ତି । ଭାରତରେ ରୁସ୍ତମ୍ ହର୍‌ମୁସ୍‌ଜି ଦସ୍ତୁର (୧୮୯୬-୧୯୬୧) ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୨୧-୧୯୩୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୟାଲ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ, ବମ୍ବେ (ବର୍ତ୍ତମାନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସ, ମୁମ୍ବାଇ) ରେ ଉଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଉପରେ ଜଳ ଏବଂ ତାପମାତ୍ରାର ପରିମାଣର ପ୍ରଭାବ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ । ସେ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଳ, ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ଆଲୋକ ରଙ୍ଗର ଗୁରୁତ୍ଵ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ସମୟରେ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଗ୍ୟାସ୍‌ ବିନିମୟ କରନ୍ତି ?
ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ଏବଂ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ପତ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସ୍ତୋମ (Stomata) ଦେଇ ଏହି ଗ୍ୟାସ ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୬ ଆସ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା (ପ୍ରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ)

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ରିଓ, ମନିପ୍ଲାଣ୍ଟ, ପିଆଜ, ମନ୍ଦାର କିମ୍ବା ଯେ କୌଣସି ପାସ ପରି ଗଛରୁ ଏକ ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ । (ii) ପତ୍ରକୁ ଏକ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକରରେ ରଖାଯାଉ ।
2. ପତ୍ରର ତଳପୃଷ୍ଠରୁ ଏକ ପତଳା ସ୍ତରକୁ ବାହାର କରି ଦିଆଯାଉ ।
3. ସେହି ପତଳା ସ୍ତରକୁ ପାଣି ସହ ଏକ ୱାଚ୍ ଗ୍ଲାସ୍‌ରେ ରଖାଯାଉ ।
4. ଏକ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ସ୍ଲାଇଡ୍ ନେଇ ଏଥୁରେ ପାଣିର ଏକ ବୁନ୍ଦା ରଖାଯାଉ ଏବଂ ୱାଚ୍ ଗ୍ଲାସ୍‌ରୁ ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତରକୁ ସ୍ଲାଇଡ଼ ଉପରେ ରଖାଯାଉ ।
5. ଡ୍ରପର୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ପତଳା ପତ୍ର ସ୍ତର ଉପରେ କାଳି ବୁନ୍ଦାଟିଏ ପକାଇ ଆବରଣ କାଚ ଦ୍ୱାରା ଘୋଡ଼ାଯାଉ । ଏହାକୁ ଅଣୁବୀକ୍ଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ତଳେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ଦେଖାଯିବ ଯେ, ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତର ଉପରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ରହିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ପତ୍ରର ପତଳା ସ୍ତରରେ ଥ‌ିବା ଏହି ଛିଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ତୋମ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହି ସୋମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ବିନିମୟରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

ଉଭିଦରେ ପରିବହନ
ଉଭିଦରେ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥର ପରିବହନ :
ସମସ୍ତ ଜୀବ ବୃଦ୍ଧିପାଇଁ ଜଳ ଆବଶ୍ୟକ କରିଥା’ନ୍ତି । ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଉଭିଦ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ । ଉଭିଦ ତା’ର ମୂଳଦ୍ଵାରା ମାଟିରେ ଥିବା ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଓ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରେ । ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଉଭିଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପୋଷକ ଅଟନ୍ତି । ମୂଳଦ୍ଵାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ଉଭିଦର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୭ : ଆସ ପରୀକ୍ଷା କରିବା

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. ଦୁଇଟି କାଚ ବିକରକୁ ‘କ’ ଓ ‘ଖ’ ନାମରେ ନାମିତ କରି ସେଗୁଡ଼ିକର ଏକ-ତୃତୀୟାଂଶ ଜଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଉ ।
2. ‘ଖ’ ବିକରରେ କିଛି ବୁନ୍ଦା ଲାଲ୍ କାଳି ପକାଯାଉ ଓ ଦୁଇଟି ସଦାବିହାରୀ ଗଛର ଡାଳକୁ ତେରଛା ଭାବେ କାଟି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିକରରେ ଗୋଟିଏ କରି ରଖାଯାଉ ।
3. ପରଦିନ ଏହି ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
   
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :

1. ଏକ ଦିନ ପରେ ‘ଖ’ ବିକରରେ ଥ‌ିବା ଗଛର ଡାଳ, ପତ୍ର ଏବଂ ଫୁଲରେ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଅଛି ।
2. ଏହି ଡାଳର ଉପର ଅଂଶକୁ କାଟି ବର୍ଷକ କାଚ ସାହାଯ୍ୟରେ ଦେଖ‌ିଲେ ଜଣାପଡ଼ିବ ଯେ, ଜାଇଲେମ୍ ନାମକ ସରୁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଏହା ହୋଇଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟିରୁ ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜାଇଲେ ମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଦ୍ଭଦର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ ।

ଉଭିଦର କାଣ୍ଡ, ଶାଖା ଏବଂ ପତ୍ରରେ ଥିବା ଜାଇଲେମ୍ ନାମକ ସରୁ ନଳୀର ଉପସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପତ୍ର ଏବଂ ଉଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପତ୍ର ଅଟେ । ଏଠାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ପରିବହନ ଉଭିଦର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଫ୍ଲୋଏମ୍ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ନଳୀଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ ।

ଉଦ୍ଭିଦରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା :
ଉଭିଦମାନେ କ’ଣ ଆମ ପରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି ?

କାର୍ଯ୍ୟ-୮ : ଆସ ଜାଣିବା (ପ୍ରଦର୍ଶନ କାର୍ଯ୍ୟ)

ପରୀକ୍ଷଣ :

1. କିଛି ମୁଗ ମଞ୍ଜିକୁ ରାତିସାରା ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଉ ।
2. ଗୋଟିଏ କୋନ୍ ଆକାର ଫ୍ଲାସ୍କ ମଧ୍ଯରେ ଓଦା ତୁଳା ରଖାଯାଉ ।
3. ଓଦ। ତୁଳ। ଉପରେ ଭିଜା ମଞ୍ଜି ଗୁଡ଼ିକୁ କଟାହୋଇ
4. ଦୁଇଟି ରନ୍ଧ୍ରଥିବା କର୍କ ଠିପିକୁ ଫ୍ଲାସ୍କ ଉପରେ ଲଗାଯାଉ ।
5. ପ୍ରଥମ ଛିଦ୍ରରେ ‘କ’ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଛିଦ୍ରରେ ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଉ ।
6. ‘ଖ’ ପରୀକ୍ଷାନଳୀକୁ ରବର ପାଇପ୍ ଦ୍ଵାରା ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ ।
   

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
କୋନାକାର ପ୍ଲାସ୍କ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ ଚୂନପାଣି ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷାନଳୀ କ୍ଷୀର ଭଳି ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରେ କାରଣ ଏହା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଆସିଅଛି ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ଉକ୍ତ ପରୀକ୍ଷଣଟି କରି ଆମେ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ଉପନୀତ ହେଲୁ ଯେ, ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ, ଅମ୍ଳଜାନର ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଗ୍ୟାସ୍‌ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାନ୍ତି ।
• ଉଭିଦରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ, ଅମ୍ଳଜାନ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଜଳ ଓ ଶକ୍ତି ନିର୍ଗତ ହୋଇଥାଏ । ନିମ୍ନଲିଖୁତ ଶବ୍ଦ ସମୀକରଣଦ୍ଵାରା ଏହାକୁ ଦର୍ଶାଯାଇପାରିବ ।
  ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି
• ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ଶକ୍ତି ଉଭିଦମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ଉଭିଦର ସବୁଜ କିମ୍ବା ଅଣ-ସବୁଜ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି ।

ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :

• ଜୀବଜଗତର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ ।
• ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଏବଂ ହରିତ୍ ଲବକ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ।
• ଖାଦ୍ୟ ସଂଶ୍ଲେଷଣର ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ କୁହାଯାଏ ।
• ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଉଭିଦର ଖାଦ୍ୟ କାରଖାନା ।
• ଆଲୋକସଂଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପତ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଥବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଛିଦ୍ର ସ୍ତୋମ୍ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
• ଜାଇଲେମ୍ ମୂଳରୁ ଜଳ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ କରେ ଏବଂ ଫ୍ଲୋଏମ୍ ପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଗଛର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ବହନ କରେ ।
• ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ୱସନ ନାମକ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ଭାଙ୍ଗି ଶକ୍ତି ବାହାର କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସେମାନେ ଅମ୍ଳଜାନ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି ।

Students can use Class 6 Math Solution Odia Medium and Class 6 Maths Chapter 1 Question Answer Odia Medium ଗଣିତରେ ସଂରଚନା to check their answers after solving exercises.

6th Class Maths Chapter 1 Question Answer Odia Medium

Class 6 Maths Chapter 1 Odia Medium

1.1 ଗଣିତ କ’ଣ? (What is Mathematics?)

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 2)

Question 1.
ଏକ ଉଦାହରଣ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାକର, ଯେଉଁଠାରେ ଗଣିତ ଆମକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।
Solution:
ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଗଣିତ ଆମକୁ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ଯଥା-

• ସମୟ ଗଣନା କରିବାରେ
• ବିଭିନ୍ନ ମାପ ବିଷୟରେ ଗଣନା କରିବା
• ବଜେଟରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ଓ ଆୟ ବିଷୟରେ ହିସାବ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି।

Question 2.
ଗଣିତ କିପରି ମାନବିକତାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ?
(ବିଜ୍ଞାନର ପରୀକ୍ଷଣ, ଆମର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଚଳାଇବା, ପୋଲ, ଘର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଟିଳ ଗୃହନିର୍ମାଣ, ଟିଭି, ମୋବାଇଲ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ସାଇକେଲ, ରେଳଗାଡ଼ି, ମୋଟର କାର୍, ଉଡ଼ାଜାହାଜ, କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର, ଘଣ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ତିଆରି କରିବା ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିପାର।)
Solution:
ଗଣିତ ସବୁଠାରେ ଓ ସବୁ ସମୟରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାହାଯ୍ୟ କରି ମାନବିକତାକୁ ସଂଚାଳିତ କରି ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଯଥା-

• ଗୃହ ନିର୍ମାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ।
• କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ସାଇକେଲ, ରେଳଗାଡ଼ି, ମୋଟରକାର୍ ନିର୍ମାଣ, ବିଭିନ୍ନ ରୋଗର ନିରାକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇତ୍ୟାଦି।

1.2 ସଂଖ୍ୟାରେ ସଂରଚନା (Patterns in Numbers)

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 3)

Question 1.
ଗଣିତ ପ୍ରକାଶ ସାରଣୀରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିର ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମରେ ଥିବା ସଂରଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରୁଛ?
Solution:
(a) 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, …
ଏହି ସଂରଚନାରେ ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ସମାନ ଓ 1

(b) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, …
ଏହି ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା 1 ରୁ ଆରମ୍ଭ। ଏହା ପୂର୍ବସଂଖ୍ୟାଠାରୁ 1 ଲେଖାଏଁ ଅଧିକ। ଏଥିରେ 1 ଯୋଗ କରାଯାଇଛି।

(c) 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, …
ଏହି ସଂରଚନାମାନ 1 ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥ‌ିବା କ୍ରମାଗତ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ରମ। ପୂର୍ବ ସଂଖ୍ୟାରେ 2 ଲେଖାଏଁ ଯୋଗ କରି।

(d) -2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, …
ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା 2 ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥ‌ିବା କ୍ରମାଗତ ଯୁଗ୍ମସଂଖ୍ୟାର ଏକ କ୍ରମ।

(e) 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, …
ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା 1 ରୁ ଆରମ୍ଭ।
2 ଯୋଗକର, 1 + 2 = 3
3 ଯୋଗକର, 3 + 3 = 6
4 ଯୋଗକର, 6 + 4 = 10
ଓ ଏହିପରି କ୍ରମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ n କ୍ରମାଗତ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ।

(f) 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, …
ଏହି ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଣନସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ।
ପ୍ରଥମ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା = 1 × 1 = 1
ଦ୍ଵିତୀୟ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା = 2 × 2 = 4
ତୃତୀୟ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା = 3 × 3 = 9
ଚତୁର୍ଥ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା = 4 × 4 = 16 ଓ ଏହିପରି।

(g) 1, 8, 27, 64, 125, 216, ….
ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାର ତୃତୀୟ ଘାତ।
ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା = 1 × 1 = 1
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 2 × 2 × 2=8
ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 3 × 3 × 3 = 27
ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା = 4 × 4 × 4 = 64 ଓ ଏହିପରି………

(h) 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, …
ବିରହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା (ଶେଷ ଦୁଇଟି ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗ)
ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 1, ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 2
ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା + ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା = 2 + 1 = 3
ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା = ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା + ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 3 + 2 = 5
ପଞ୍ଚମ ସଂଖ୍ୟା = ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା + ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 5 + 3 = 8
ଷଷ୍ଠ ସଂଖ୍ୟା = ପଞ୍ଚମ ସଂଖ୍ୟା + ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା = 8 + 5 = 13 ଓ ଏହିପରି………

(i) 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64,……
2 ର ବର୍ଗ
2⁰ = 1, 2¹ = 2, 2² = 2 × 2 = 4, 2³ = 2 × 2 × 2 = 8 ଓ ଏହିପରି………….

(j) 1, 3, 9, 27, 81, 243, 729,….
3 ର ବର୍ଗ
3⁰ = 1, 3¹ = 3, 3² = 3 × 3 = 9, 3³ = 3 × 3 × 3 = 27 ଓ ଏହିପରି………..

Question 2.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ପରେ, ଯେଉଁ ନିୟମରେ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମଟି ଲେଖାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ।
Solution:
(a) 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, 1, … (ତିନିଥର 1 ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୋଇଛି)

(b) 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, … (ପରବର୍ତୀ ତିନୋଟି ଗଣନ ସଂଖ୍ୟା)

(c) 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19… (ପରବର୍ତୀ ତିନୋଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା)

(d) 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, … (ପରବର୍ତୀ ତିନୋଟି ଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା)

(e) 1, 3, 6, 10, 15, 21, 28, 36, 45, 55, … (ପରବର୍ତ୍ତୀ ତିନୋଟି ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା)

(f) 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49, 64, 81, 100, … (ପରବର୍ତୀ ତିନୋଟି ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା)
8 × 8 = 64, 9 × 9 = 81, 10 × 10 = 100

(g) 1, 8, 27, 64, 125, 216, 343, 512, 729,… (ପରବର୍ତୀ ତିନୋଟି ଘନ ସଂଖ୍ୟା)
7 × 7 × 7 = 343, 8 × 8 × 8 = 512, 9 × 9 × 9 = 729

(h) 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, … (ପରବର୍ତୀ ବିରହାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା)
13 + 21 = 34, 21 + 34 = 55, 34 + 55 = 89

(i) 1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256, 512,… (ପୂର୍ବବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାକୁ 2 ସହ ଗୁଣନ)
64 × 2 = 128, 128 × 2 = 256, 256 × 2 = 512

(j) 1, 3, 9, 27, 81, 243, 729, 2187, 6561, 19863,… (ପୂର୍ବବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାକୁ 3 ସହ ଗୁଣନ)
729 × 3 = 2187, 2187 × 3 = 6561, 6561 × 3 = 19863

1.3 ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନା (Visualising Number Sequences)

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 5)

Question 1.
ସାରଣୀ 2ରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନାକୁ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମପାଇଁ ପରବର୍ତୀ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର।
Solution:

Question 2.
(a) 1, 3, 6, 10, 15 …. କୁ କାହିଁକି ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ?
Solution:
ଏହି ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମରେ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଆକାରରେ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇ ଗୋଟିଏ ତ୍ରିଭୁଜ ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିବାରୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ।
1, 3, 6, 10, 15, …. ଇତ୍ୟାଦି ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା ଅଟନ୍ତି।

(b) 1, 4, 9, 16, 25 …. କୁ କାହିଁକି ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ?
Solution:
ଏହି ସଂଖ୍ୟାର ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଗାକୃତି ଭାବରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମକୁ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ।
1, 4, 9, 16,……… ଇତ୍ୟାଦି ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା ଅଟନ୍ତି।

(c) 1, 8, 27, 64, 125 …. କୁ କାହିଁକି ଘନ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ?
Solution:
ଏହି ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମକୁ ଏକ ଘନାକାର ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ କରି ସମଘନ ହୋଇଥାଏ।
ତେଣୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ 1, 8, 27, 64, 125 …. ଘନ ସଂଖ୍ୟା ଅଟନ୍ତି।

Question 3.
36 ଏକ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକ ବର୍ଗ ସଂଖ୍ୟା। ଅର୍ଥାତ୍ 3ଟି ବିନ୍ଦୁକୁ ନେଇ ଉଭୟ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ଚିତ୍ର ଏବଂ ବର୍ଗ ଚିତ୍ରରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ସଜାଇ ପାରିବା। ତୁମ ଖାତାରେ ଚିତ୍ର କରି ଏହାକୁ ଦେଖାଅ।
Solution:
ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ତିନୋଟି ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି 1, 1225 ଓ 41616.
1 ହେଉଛି 1 ତମ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା। 1225 ହେଉଛି 49 ତମ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା।
ଏହା ସହିତ 1225 ସଂଖ୍ୟାଟି ଏହାର ବାହୁରେ 36ଟି ଡଟଥିବା ଏକ ବର୍ଗାକୃତି ପାର୍ଶ୍ୱ।

Question 4.
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସଂଖ୍ୟାର କ୍ରମକୁ ତୁମେ କ’ଣ ନାମ ଦେବ?

ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଷଡ଼ଭୁଜୀୟ ସଂଖ୍ୟା କୁହାଯାଏ। ଏହାକୁ ନିଜ ଖାତାରେ ଅଙ୍କନ କର। ଏହି ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ପରବର୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି କେତେ ହେବ?
Solution:

ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା = 1
ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 1 + 6 = 7 (ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟା + 6 × 1)
ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = 7 + 12 = 19 (ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା = ଦ୍ଵିତୀୟ ସଂଖ୍ୟା + 6 × 2)
ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା = 19 + 18 = 37 (ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା = ତୃତୀୟ ସଂଖ୍ୟା + 6 × 3)
ପଞ୍ଚମ ସଂଖ୍ୟା = 37 + 24 = 61 (ପଞ୍ଚମ ସଂଖ୍ୟା = ଚତୁର୍ଥ ସଂଖ୍ୟା + 6 × 4)
ତେଣୁ ଏହି କ୍ରମର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟାଟି 61।

Question 5.
2ର ଘାତ ବିଶିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମକୁ ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ତୁମେ ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି? ସେହିପରି 3 ର ଘାତ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମର ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନା କର। ଏଠାରେ 2ର ଘାତ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ରମକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି।

Solution:
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତା ନେଇ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।

1.4 ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ (Relations Among Number Sequences)

Page No. 6

Question 1.
ଏପରି କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ? ଏପରି ସବୁବେଳେ ହେବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ କି?
Solution:
ଏପରି ଘଟିବାର କାରଣ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟା = (2n – 1)
ଯେତେବେଳେ ‘n’ ଏକ ଧନାତ୍ମକ ସଂଖ୍ୟା ହୋଇଥାଏ,
ପ୍ରଥମ ‘n’ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି = 1 + 3 + 5 + ………. + (2n – 1) = n²
∴ ‘n’ ସଂଖ୍ୟକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କର ସମଷ୍ଟି = ମୋଟ ସଂଖ୍ୟକ ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ବର୍ଗ।

Question 2.
1, 3, 5, 7, …….. ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟକ ବିନ୍ଦୁ (ଡଟ)କୁ ବର୍ଗ ଗ୍ରୀଡ଼ରେ କିପରି ଭାଗକରି ଉପସ୍ଥାପନ କରିବ?

Solution:
ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ, ତାହା ଚିତ୍ରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ, 1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 = 36
କାରଣ ଯେକୌଣସି ଆକାରର ବର୍ଗପାଇଁ ଏହିପରି ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରାଯାଇପାରିବ।
ଏହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି ଯେ କାହିଁକି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗକଲେ ଏକ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା ମିଳେ।

Page No. 7

Question 1.
ପ୍ରଥମ 10ଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ କେତେ ହେବ, ତୁମେ କହିପାରିବ କି?
Solution:
ପ୍ରଥମ 10ଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ = 1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 + 13 + 15 + 17 + 19
= n²
= (10)²
= 10 × 10
= 100

Question 2.
ପ୍ରଥମ 100ଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ସମଷ୍ଟି କେତେ ହେବ ସ୍ଥିର କର।
Solution:
ପ୍ରଥମ 100ଟି ଅଯୁଗ୍ମ ସଂଖ୍ୟାର ସମଷ୍ଟି 1 + 3 + 5 ……………
= n²
= (100)²
= 100 × 100
= 10,000

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 8-9)

Question 1.
ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଲେଖୁ ଯୋଗକଲେ ଯେପରି 1, 1 + 2 + 1, 1 + 2 + 3 + 2 + 1,…….. ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା କାହିଁକି ହୁଏ, ଜାଣିବା ପାଇଁ ତୁମେ ଏକ ସମାନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବ ତାହାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି?
Solution:

ସମାଧାନ ପ୍ରଣାଳୀ:
1 = 1 = (1)²
1 + 2 + 1 = 4 = (2)²
1 + 2 + 3 + 2 + 1 = 9 = (3)²
1 + 2 + 3 + 4 + 3 + 2 + 1 = 16 = (4)²
1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 25 = (5)²
1 + 2 + 3 + 4 + 5 + 6 + 5 + 4 + 3 + 2 + 1 = 36 = (6)²
ଏହିପରି ଭାବରେ କରାଯାଇପାରିବ।

Question 2.
ଆଙ୍କିଥୁବା ତୁମ ଚିତ୍ରର ଏକ ବୃହତ୍ ରୂପକୁ କଳ୍ପନା କରି କିମ୍ବା ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ଆଂଶିକ ଅଙ୍କନ କରି ନିମ୍ନ ସଂରଚନାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ହେବ କହିପାରିବ କି?
1 + 2 + 3 + ………… + 99 + 100 + 99 + ……… + 3 + 2 + 1
Solution:
1 + 2 + 3 + …………. + 99 + 100 + 99 + ………. + 3 + 2 + 1 = 100 × 100 = 10000
∴ 100² = 100 × 100 = 10,000

Question 3.
ସମସ୍ତ 1 କୁ କ୍ରମରେ ଯୋଗକରି ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇଲେ ତୁମେ କେଉଁ ସଂରଚନା ପାଇବ? ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ସମସ୍ତ 1 ର କ୍ରମକୁ ଆଗକୁ ଓ ପଛକୁ ଯୋଗ କରିବ, କେଉଁ ସଂରଚନା ପାଇବ?
Solution:
ସମସ୍ତ 1 ର କ୍ରମକୁ ଆଗକୁ ଯୋଗକଲେ: 1 + 1 + 1 + 1 = 4
ସମସ୍ତ 1 ର କ୍ରମକୁ ପଛକୁ ଯୋଗକଲେ: 1 + 1 + 1 + 1 = 4
∴ ଉଭୟ ଦୁଇଟି କ୍ରମରେ ଯୋଗଫଳ ସମାନ।

Question 4.
ତୁମେ ଗଣନ ସଂଖ୍ୟାର କ୍ରମକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ଯୋଗକଲେ କେଉଁ କ୍ରମଟି ପାଇବ? ଏହାର ଏକ ଛୋଟ ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରି ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
Solution:

ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କଲେ 1, 1 + 2 , 1 + 2 + 3, 1 + 2 + 3 + 4,…….
କିମ୍ବା, 1, 3, 6, 10…………

Question 5.
ତୁମେ କ୍ରମିକ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟାଯୋଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯଥା: 1 + 3, 3 + 6, 6 + 10, 10 + 15,…… ତୁମେ କେଉଁ କ୍ରମଟି ପାଇବ ଓ କାହିଁକି? ଏହାର ଚିତ୍ରିତ ଉପସ୍ଥାପନା କରିପାରିବ କି?
Solution:
1 + 3 = 4 = 2 × 2
3 + 6 = 9 = 3 × 3
6 + 10 = 16 = 4 × 4
10 + 15 = 25 = 5 × 5 …..
ଉପରୋକ୍ତ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟା ଯୋଡ଼ିର ଯୋଗଫଳରେ ଆମେ ବର୍ଗର ଏକ କ୍ରମ ପାଇବା।

Question 6.
1 ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି 2 ର ଘାତଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଯଥା- 1, 1 + 2, 1 + 2 + 4, 1 + 2 + 4 + 8,… କ’ଣ ପାଇବ? ଏହି କ୍ରମର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାରେ 1 ଯୋଗକର, ତୁମେ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା ପାଇବ? ଏପରି କାହିଁକି ହୋଇଥାଏ?
Solution:
ମନେକର 1 ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଘାତ 2 ଥିବା ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କରାଯାଉ।
1 = 1
1 + 2 = 3
1 + 2 + 4 = 7
1 + 2 + 4 + 8 = 15
1 + 2 + 4 + 8 + 16 = 31
ତେଣୁ ଅନୁକ୍ରମ 1, 3, 7, 15, 31, ….. ଗଠନ ହୋଇଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାରେ 1 ଯୋଗ କରାଯାଉ।
1 + 1 = 2 = 2¹
1 + 2 + 1 = 4 = 2 × 2 = 2²
1 + 2 + 4 + 1 = 8 = 2 × 2 × 2= 2³
1 + 2 + 4 + 8 + 1 = 16 = 2 × 2 × 2 × 2 = 2⁴
ଏହିପରି ହେବାର କାରଣ ହେଉଛି ଆମେ (1 + 1 = 2) ଯୋଗ କରିଛୁ।
ତେଣୁ 2 ର ଘାତ ବୃଦ୍ଧି ହେବ।

Question 7.
ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ 6 ଦ୍ଵାରା ଗୁଣନ କରି 1 ଯୋଗକଲେ, କ’ଣ ପାଇବ? ଏହାଦ୍ଵାରା ତୁମେ କେଉଁ କ୍ରମଟି ପାଇବ? ତୁମେ ଏହି କ୍ରମର ଚିହ୍ନିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରି, ଏହାକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।
Solution:
ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 1, 3, 6, 10, 15, 21, …..
1 × 6 + 1 = 7
3 × 6 + 1 = 19 (12 ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଅର୍ଥାତ୍‌, 6 × 2)
6 × 6 + 1 = 37 (18 ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଅର୍ଥାତ୍‌, 6 × 3)
10 × 6 + 1 = 61 (24 ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଅର୍ଥାତ୍, 6 × 4)
15 × 6 + 1 = 91 (30 ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି; ଅର୍ଥାତ୍‌, 6 × 5)

ଉତ୍ପନ୍ନ ଅନୁକ୍ରମଟି 1, 7, 19, 37, 81, ………. ହେବ।

Question 8.
ଷଡ଼ଭୁଜକାର ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗକୁ ଯୋଗ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ; ଯଥା : 1, 1 + 7, 1 + 7 + 19, 1 + 7 + 19 + 37, ……… କ’ଣ ହେବ? ତୁମେ କେଉଁ କ୍ରମଟି ପାଇବ? ଏକ ଘନର ଚିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରି ଏହାକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କର।

Solution:
ଷଡ଼ଭୁଜକାର ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଆଗକୁ ଯୋଗକଲେ 1, 7, 19, 37, …..
ବତ୍ତର୍ମାନ ଯୋଗ କଲେ,
ପ୍ରଥମ ଷଡ଼ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟା 1 ର ଯୋଗଫଳ = 1 = 1³ (1 ର ତୃତୀୟ ଘାତ)
ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ଷଡଭୁଜ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ = 1 + 7 = 8 = 2 × 2 × 2 = 2³ (2 ର ତୃତୀୟ ଘାତ)
ପ୍ରଥମ ତିନୋଟି ଷଡ଼ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ = 1 + 7 + 19 = 27 = 3 × 3 × 3 = 3³ (3 ର ତୃତୀୟ ଘାତ)
ପ୍ରଥମ ଚାରୋଟି ଷଡ଼ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ = 1 + 7 + 19 + 37 = 64 = 4 × 4 × 4 = 4³ (4 ର ତୃତୀୟ ଘାତ)
ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚୋଟି ଷଡ଼ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟାର ଯୋଗଫଳ = 1 + 7 + 19 + 37 + 61 = 125 = 5 × 5 × 5 = 5³ (5 ର ତୃତୀୟ ଘାତ)
ଏହି କ୍ରମଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି 1, 8, 27, 64 = 1³, 2³, 3³, 4³

Question 9.
ସାରଣୀ-1ରେ ଥିବା ସଂଖ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂରଚନା ସମ୍ପକର୍କୁ ବାହାର କରି ସଂରଚନା ତିଆରି କର। ସେଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଏପରି ହୋଇଛି ତାହାକୁ ଚିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ତୁମେ ବୁଝାଅ?
Solution:
3, 6, 9, 12, 15, 18, ……… (3 ର କ୍ରମିକ ଗୁଣିତକ ସଂଖ୍ୟା)
10, 15, 20, 25 ….. (ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାଟି 10। ଉତ୍ପନ୍ନ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଖ୍ୟାରେ 5 ଯୋଗ କରାଯାଇଛି।)

1.5 ଆକୃତିରେ ସଂରଚନା (Pattern in Shapes)

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 11)

Question 1.
ସାରଣୀ–3ର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମରେ ସଂରଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି କୁହ।
Solution:
(a) ସରଳ ବହୁଭୁଜ: ତ୍ରିଭୁଜ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ପଞ୍ଚଭୁଜ, ଷଡ଼ଭୁଜ, ସପ୍ତଭୁଜ, ଅଷ୍ଟଭୁଜ, ନଅଭୁଜ, ଦଶଭୁଜ….
ଏହି ସଂରଚନାରେ ୩ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ୧ ଯୋଗ କରାଯାଇଛି।

(b) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖଚିତ୍ର:

ଏଠାରେ ରେଖାଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ନିମ୍ନ ପ୍ରକାରର, ଯଥା–
K₂ = 1, K₃ = 3, K₄ = 6, K₅ = 10, K₆ = 15
କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ହେବ: 1, 3, 6, 10, 15
ତେଣୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ।

(c) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଚିତ୍ରରେ ଏକାଧ୍ଵକ ଛୋଟ ବର୍ଗଚିତ୍ର:

ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମଟି = 1, 4, 9, 16, 25, ……
∴ ଏହା ଏକ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା କ୍ରମର ଉପସ୍ଥାପନା।

(d) ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ତ୍ରିଭୁଜ:

∴ ଏହା ତ୍ରିଭୁଜଦ୍ଵାରା ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଏକ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା କ୍ରମ।

(e) କଚ୍ ତୁଷାରକଣା:

∴ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ବାହୁର ସଂଖ୍ୟା 4 ଗୁଣ ହୁଏ।

Question 2.
ତୁମ ଖାତାରେ ସାରଣୀ–3ରେ ଦିଆଯାଇଥ‌ିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କର। ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମର ପରବର୍ତୀ ଆକୃତିକୁ ତୁମେ ଅଙ୍କନ କରିପାରିବ କି? ଯଦି ହଁ/ନା, ତେବେ କାହିଁକି? ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ରମର ପରବର୍ତୀ ଆକୃତିଟି ତିଆରି ହେବାର ନିୟମ କିମ୍ବା ସଂରଚନାକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର।
Solution:
(a) ସରଳ ବହୁଭୁଜ: ଏହା 11 ବାହୁ ବିଶିଷ୍ଟ ସରଳ ବହୁଭୂଜ କ୍ଷେତ୍ର।

(b) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖଚିତ୍ର: K₇

(c) ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବର୍ଗଚିତ୍ର:

ସମୁଦାୟ ଚତୁର୍ଭୁଜ ସଂଖ୍ୟା = 6 × 6 = 36

(d) ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ତ୍ରିଭୁଜ:

ସମୁଦାୟ ତ୍ରିଭୁଜ ସଂଖ୍ୟା = 1 + 3 + 5 + 7 + 9 + 11 = 36

(e) କଚ୍ ତୁଷାରକଣା:

1.6 ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (Relation to Number Sequences)

ଆସ ବୁଝିବା: (Page No. 11-12)

Question 1.
ସରଳ ବହୁଭୁଜ ଆକୃତି କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିର ବାହ୍ମସଂଖ୍ୟାକୁ ଗଣି ଲେଖ। ତୁମେ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମ ପାଇବ? ସରଳ ବହୁଭୁଜର କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିର କୋଣ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଗଣି ଲେଖ। ତୁମେ ସମାନ ସଂଖ୍ୟା କ୍ରମ ପାଇବ କି? ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଛି ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି?
Solution:

ଉଭୟର କ୍ରମ ସମାନ। କାରଣ ଗୋଟିଏ ସରଳ ବହୁଭୁଜର ବାହୁସଂଖ୍ୟା ଶୀର୍ଷ ସଂଖ୍ୟା ସହ ସମାନ।

Question 2.
ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖଚିତ୍ର କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିର ରେଖା ସଂଖ୍ୟା ଗଣ। ତୁମେ କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ପାଇବ? ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଛି, ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି?
Solution:

ତେଣୁ ଆମେ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ପାଇଲୁ: 1, 3, 6, 10, 15,…….।
ଏହା ଗୋଟିଏ ତ୍ରିକୋଣୀୟ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ।

Question 3.
ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ବର୍ଗଚିତ୍ରର କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିରେ କେତୋଟି ବର୍ଗଚିତ୍ର ଅଛି? ଏହା କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମକୁ ଦର୍ଶାଉଛି? ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଛି, ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି?
Solution:

ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ: 1, 4, 9, 16, 25, 36,……… ତେଣୁ ଆମେ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ପାଇଲୁ।

Question 4.
ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ତ୍ରିଭୁଜର କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିରେ କେତୋଟି ଛୋଟ ତ୍ରିଭୁଜ ଅଛି? ଏହା କେଉଁ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମକୁ ଦର୍ଶାଉଛି? ଏପରି କାହିଁକି ହେଉଛି, ତୁମେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିପାରିବ କି? (ସୂଚନା: କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ କେତୋଟି ତ୍ରିଭୁଜ ଅଛି?)
Solution:

ଆମେ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମ ପାଇଲୁ 1, 4, 9, 16, 25, 36, 49,……….
ଏହା ଗୋଟିଏ ବର୍ଗସଂଖ୍ୟା କ୍ରମ। ତଳେ ଏକ ଛୋଟ ତ୍ରିଭୁଜ ଯୋଡ଼ିବାଦ୍ଵାରା ବର୍ଗସଂଖ୍ୟାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଖ୍ୟା ହେବ।

Question 5.
ତୁଷାରକଣା କ୍ରମରେ ଗୋଟିଏ ଆକୃତିରୁ ପରବର୍ତୀ ଆକୃତି ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରେଖାଖଣ୍ଡ (—) କୁ ଏକ ଗତି ଅବରୋଧକ ଉଠାଣି (ହମ୍ପସ) (__/\__)ଦ୍ଵାରା ବଦଳାଯାଇଥାଏ। ଯେହେତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକରେ ଏହାକୁ ଅଧୁକରୁ ଅଧିକ କରାଯାଏ, ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଆକୃତିଗୁଡ଼ିକ ଅତି କ୍ଷୁଦ୍ର ରେଖାଖଣ୍ଡଦ୍ଵାରା କ୍ଷୁଦ୍ରର କ୍ଷୁଦ୍ରତର ହୋଇଥାଏ। ଏହି ତୁଷାରକଣା ଚିତ୍ର କ୍ରମରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତିରେ କେତୋଟି ରେଖାଖଣ୍ଡ ଅଛି? ଏହାର ଅନୁରୂପ ସଂଖ୍ୟାକ୍ରମଟି କ’ଣ?
(ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି 3, 12, 48,… ଅର୍ଥାତ୍ 4 ର ଘାତର 3 ଗୁଣ ଅର୍ଥାତ୍ 3 × 4⁰, 3 × 4¹, 3 × 4² …….। ସାରଣୀ–1ରେ ଏହି କ୍ରମକୁ ଦର୍ଶାଯାଇନାହିଁ।
Solution:

ଆମେ କ୍ରମ ପାଇଲୁ: 3, 12, 48, 192, 768……..
ପ୍ରଥମ ପଦ 3 ତା’ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦ 4 ର ଘାତର 3ଗୁଣ।

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium ଭାରତର ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା : ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 6 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 6 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ସାଂସଦର ଉଭୟ ସଦନରେ ତୁମ ରାଜ୍ୟରୁ କେତେଜଣ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି ?
Answer:
(i) ସଂସଦର ଉଭୟ ସଦନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଯୋଗଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବିଧାନରେ କରାଯାଇଛି । ଲୋକସଭାରେ ଅଧିକ ସଭ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ କମ୍ ସଦସ୍ୟ ରହିଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ମୋ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା କଥା ବିଚାରକୁ ନେଲେ ଏଠାରୁ ଲୋକସଭାକୁ ୨୧ ଜଣ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ଯାଇଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ସଂସଦର ରାଜ୍ୟସଭା ପାଇଁ ଆମ ରାଜ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୧୦ ସଦସ୍ୟ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ଆମର ବିଧାନସଭାର ବିଧାୟକମାନେ ଭୋଟ ଦେଇ ଚୟନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ଏହି ୩୧ଜଣ ସାଂସଦ ଦେଶର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ଆମ ରାଜ୍ୟର ଗୌରବ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ସର୍ବାଧ‌ିକ ୮୦ ଜଣ ଲୋକସଭାରେ ଓ ୩୧ ଜଣ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ସାଂସଦ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ।

Question 2.
ଭାରତର ସଂସଦ ‘‘ଲୋକଙ୍କ ମତ’’କୁ କିପରି ଦର୍ଶାଏ ? ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଉପସ୍ଥାପନା ବୋଲି ଏହା କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ?
Answer:
(i) ଭାରତର ସଂସଦର ମତକୁ ‘ଲୋକଙ୍କ ମତ’ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ- କାରଣ ଲୋକମାନେ ସିଧାସଳଖ ଭୋଟ ଦେଇ ଲୋକସଭାକୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ପଠାଇଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ପରୋକ୍ଷଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୂ ଯାଇଥାନ୍ତି ।

(ii) ସେଠାରେ ଏହି ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୂମାନେ ବିଭିନ୍ନ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟାପାରରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରି ଲୋକମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟାମାନ ଉପସ୍ଥାପନା କରିବା ସହିତ ତାହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପରାମର୍ଶ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଯଥା-

(iii) (କ) ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କାଳ – ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର କାଳରେ ସାଂସଦମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସଂସଦୀୟ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ୟା ଉପରେ ବିଭାଗୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି ଉତ୍ତର ମାଗିଥା’ନ୍ତି । ଯାହାଫଳରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ହୋଇଥାଏ ।

(ଖ) ଆଲୋଚନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା – କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧେୟକ, ଜାତୀୟ ସ୍ଵାର୍ଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟ ଓ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟାର ଆଲୋଚନାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ଉପଯୁକ୍ତ ମତାମତ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଆଲୋଚନାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମତାମତକୁ ସମ୍ମାନ ଦି ଆଯାଇଥାଏ ।

(ଗ) ସଂସଦୀୟ କମିଟି – ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟାପାର କମିଟି ଗଠନ ବେଳେ ସବୁଦଳକୁ ସମାନ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ବିଧେୟକ, ବଜେଟ୍ ଓ ଜାତୀୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କମିଟିରେ ସଂସଦର ସଦସ୍ୟ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଅଛି, ଯାହାଫଳରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ମତାମତ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରାଯାଇପାରିବ ।

Question 3.
ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ କରିଛି ବୋଲି ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା କହିଲେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ଓ ସଚିବମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏମାନେ ସଂସଦରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ହେବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାୟୀ ରୁହନ୍ତି । ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷା ଠିକ୍ ଭାବରେ ପୁରଣ ହୋଇପାରୁଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(ii) କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର ଯେପରି ନ ହୁଏ, ସେଥୁପ୍ରତି ସେମାନେ ସଜାଗ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପରିଧ୍ଵ ଭିତରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ତାହା ତଦାରଖ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଯେପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳରେ ଲାଗିବ ସେଥୁପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଓ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧତା ରକ୍ଷା କରିବା ସହିତ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ସ୍ଵାର୍ଥପ୍ରତି ଯବାନ୍ ହୋଇଥାଏ ।

Question 4.
ଆମେ କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଦ୍ଵିସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କାହିଁକି ଗ୍ରହଣ କରିଛେ ?
Answer:
(i) ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ନିର୍ମାତାମାନେ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି କଲାବେଳେ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଭଳି ଏତେ ବିଶାଳ ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ସଦନ ରହିଲେ ବିଭିନ୍ନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମତାମତ, ଅଭିଯୋଗ ଓ ଉନ୍ନତମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।

(ii) ସେଥ୍‌ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ରାଜ୍ୟସଭା ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ । ଯାହାଫଳରେ ଭାରତରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ ଓ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନଙ୍କର ମତାମତ ଓ ଇଚ୍ଛାକୁ ପୂରଣ କରିବା ସହିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ସାଧୂ ହୋଇପାରିବ ।

(iii) ରାଜ୍ୟସଭାର ଗଠନ ଓ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଣାଳୀ ଲୋକସଭାଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅଟେ ।

(iv) କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ତଥା ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳ ଭିଭିରେ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟନ ଭିତ୍ତିକ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତ ଗ୍ରହଣ କରିଅଛି ।

(v) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ଵାରା ଜାତୀୟ ଏକତା ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ମଧ୍ଯରେ ଏକ ଉତ୍ତମ ବୁଝାମଣା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି । ତେଣୁ ଆମର କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ତରରେ ଦ୍ଵିସଦନୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

Question 5.
ସଂସଦରେ ନିକଟରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିବା ଏକ ବିଧେୟକ କେଉଁ କେଉଁ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କଲା ଅନୁଧ୍ୟାନ କର । ଏହା କେଉଁ ସଦନରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଲା ଚିହ୍ନଟ କର । ଏଥରେ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ବିତର୍କ କିମ୍ବା ମତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲ କି ? ବିଧେୟକଟି ଆଇନ ହେବା ପାଇଁ କେତେଦିନ ଲାଗିଲା ? ସମ୍ବାଦପତ୍ର, ଅଭିଲେଖାଗାର, ସରକାରୀ ୱେବସାଇଟ୍ ଏବଂ ଲୋକସଭା ବିତର୍କ ଉପଯୋଗ କର କିମ୍ବା ତୁମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତା ନିଅ ।
Answer:
(i) ନିକଟ ଅତୀତରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଧେୟକ ଲୋକସଭାରେ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିରେ ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩ ଭାଗ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେବାର ଥିଲା ।

(ii) ଏହି ବିଧେୟକଟି ଆଇନରେ ପରିଣତ ହେବାପାଇଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ବିତିଯାଇଥିଲା । ଏହା ପ୍ରଥମେ ୧୯୯୬ରେ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ଅନେକ ବିଳମ୍ବ ହେତୁ ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା ।

(iii) ଅନେକ ତର୍କ ଓ ବିତର୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୋକସଭାରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖ ୨୦୨୩ରେ ଏହା ସପକ୍ଷରେ ୪୫୪ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ ଯାଇଥିବାବେଳେ ବିପକ୍ଷରେ ମାତ୍ର ୨ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ ଯାଇଥିଲା ।

(iv) ଏହାପରେ ବିଧେୟକଟିକୁ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ୨୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୩ ପଠାଯାଇଥିଲା । ସେଠାରେ ୨୧୫ ଜଣ ସଭ୍ୟଙ୍କ ଭୋଟରେ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା ।

(v) ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହରେ ଅନୁମୋଦନ ହେଲାପରେ ୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୩ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଥିଲା ସମ୍ବିଧାନର ୧୦୬ ତମ ସଂଶୋଧନ ଅଧୁନିୟମ । ଏହି ବିଧେୟକଟିକୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିବାପାଇଁ ଦୀର୍ଘ ୨୭ ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଇଥିଲା ।

Question 6.
ନିକଟରେ ସଂସଦଦ୍ଵାରା ଗୃହୀତ ଏକ ଆଇନ ବାଛିନିଅ । ତୁମେମାନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳ ଗଢ଼ି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବିଭିନ୍ନ ଭାବର ଅଭିନୟ କର – ବିତର୍କରତ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ଉତ୍ତର ଦେଉଥ‌ିବା ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସ୍ଵୀକୃତି ଦେଉଥ‌ିବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି । ବିଧେୟକ କିପରି ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଦର୍ଶାଇବାପାଇଁ ଏକ ଲଘୁ ନାଟକ ଉପସ୍ଥାପନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ସଂସଦ ପରିବେଷଣ କର ।
Answer:
(i) ଏକ ‘ଆଦର୍ଶ ସଂସଦ’, ଯାହାର ବିଷୟବସ୍ତୁ ରହିଛି ‘ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍’ ।
(ii) ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି –
(କ) ଲୋକସଭାର ବାଚସ୍ପତି,
(ଖ) ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ,
(ଗ) ସହଯୋଗୀ ସାଂସଦ,
(ଘ) ବିରୋଧୀଦଳ ସାଂସଦ,
(ଙ) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି

ଲୋକସଭାର ଦୃଶ୍ୟ –
ବାଚସ୍ପତି – ମାନନୀୟ ସାଂସଦଗଣ, ଆମେ ଆଜି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ୩୩ ଭାଗ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଯାଉଛେ । ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ନୀରବରେ ଓ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା କରି ଏଥରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ ।

ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ – ଏହି ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍ ଆଗତ ହେବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଆମର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ମାନ ଦେବା ସହିତ ରାଜନୀତି ସେମାନଙ୍କର ଅଂଶଗ୍ରହଣ ୩୩ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାପାଇଁ ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖୁଅଛି । ମୋର ବିନମ୍ର ଅନୁରୋଧ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିବେ ।

ସହଯୋଗୀ ସାଂସଦ – ମୁଁ ଏହାକୁ ଦୃଢ଼ତାର ସହିତ ସମର୍ଥନ କରୁଅଛି । ମହିଳାମାନେ ସମାନ ପରିମାଣରେ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇବା ଉଚିତ ।

ବିରୋଧୀ ଦଳ ସାଂସଦ – ମୁଁ ଏଥୁରେ ରାଜି ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ସବୁରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ଲାଗୁ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ଦରକାର ।

ବାଚସ୍ପତି – ଯଦି ସମସ୍ତ ସାଂସଦ ଏହି ବିଲକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏକ ସ୍ଵରରେ ସମସ୍ତେ ହଁ ବୋଲି କହିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ସମସ୍ତ ସାଂସଦ – ହଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏଥରେ ଏକମତ ।
ବାଚସ୍ପତି – ବିଲ୍ଟି ଲୋକସଭାରେ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇସାରିଛି । ଏବେ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ

ରାଜ୍ୟସଭାର ଦୃଶ୍ୟ-

1. ରାଜ୍ୟସଭାର ଅଧ୍ଯକ୍ଷ – ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୃହରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ହେବାକୁ ଯାଉଅଛି । ସମସ୍ତେ ଏଥ‌ିରେ ଧୀର ଓ ସ୍ଥିର ମନରେ ବିଚାର କରି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବେ ।
2. ସମର୍ଥନକାରୀ ସାଂସଦ – ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲକୁ ସମସ୍ତେ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ମଜବୁତ୍ କରିବ ।
3. ବିରୋଧୀଦଳ ସାଂସଦ – ମାନନୀୟ ବାଚସ୍ପତି ମହୋଦୟ ଆମ୍ଭେମାନେ ଏହି ବିଲ୍‌କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଅଛୁ । କିନ୍ତୁ ଏଥ‌ିରେ ସବୁ ଶ୍ରେଣୀର ମହିଳାମାନେ ଯେପରି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ ସେଥ‌ିପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଉ ।
4. ଅଧ୍ଯକ୍ଷ ଯଦି ସମସ୍ତେ ଏଥରେ ଏକମତ ହେଲେ ସମସ୍ତେ ଏକ ସ୍ଵରରେ ହଁ କୁହନ୍ତୁ ।
5. ସାଂସଦମାନେ – ହଁ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛୁ ।
6. ରାଜ୍ୟସଭାର ଅଧ୍ଯକ୍ଷ – ଏଥର ଏହି ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ୍‌ ଗୃହୀତ ହେଲା । ତେଣୁ ଏହାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ମଞ୍ଜୁରୀ ପାଇଁ ପଠାଯିବ ।
7. ରାଷ୍ଟ୍ରପତି – ମୁଁ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷିଣ ବିଲ୍‌ ଗ୍ରହଣ କରିଅଛି । ମୁଁ ଏହା ଉପରେ ମତାମତ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ଭଲଭାବରେ ଅବଗତ ହେବ ।
8. ରାଷ୍ଟ୍ରପତି – ବର୍ତ୍ତମାନ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଲ ଆଇନରେ ପରିଣତ ହେଲା ବୋଲି କହି ସେଥ‌ିରେ ନିଜର ସ୍ଵାକ୍ଷର କରିଥିଲେ ।

Question 7.
ପ୍ରବଳ ସମର୍ଥନରେ ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଧେୟକ, ୨୦୨୩ ଗୃହୀତ ହେଲା । ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଗୃହୀତ ହେବାକୁ ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧ‌ିକ ସମୟ ନେବାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ?
Answer:
(i) ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଧେୟକ ୨୦୨୩ ଗୃହୀତ ହେବାକୁ ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷରୁ ଅଧ‌ିକ ସମୟ ନେବାର ଅନେକ କାରଣ ଅଛି ।

(ii) ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳଙ୍କ ଭିନ୍ନ ମତ ପାଇଁ ଏହା ଗୃହୀତ ହୋଇପାରୁନଥିଲା । କେତେକ ସାଂସଦ OBCs (Other Backward Class) ଶ୍ରେଣୀପାଇଁ ୩୩ ଭାଗ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଦାବି କରୁଥିଲେ । ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ଦଳର ସାଂସଦମାନେ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ ।

(iii) ମହିଳା ସଂରକ୍ଷଣ ବିଧେୟକ ଲାଗୁହେଲେ ଅନେକ ଟାଣୁଆ ପୁରୁଷ ରାଜନେତା ସେମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସେମାନେ ଏହାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ ।

(iv) ଯଦିଓ ସମସ୍ତେ ଉପର ମନରେ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ପୁରୁଷ ରାଜନେତାମାନଙ୍କ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ ଥିଲା । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିବାପାଇଁ ୨୫ ବର୍ଷ ପାଖାପାଖ୍ ଲାଗି ଯାଇଥିଲା ।

(v) ଶେଷରେ ବହୁଘାତ ପ୍ରତିଘାତ ମଧ୍ଯରେ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ବିଲ୍‌ ପାସ୍ ହୋଇ ଆଇନର ପରିଣତ ହୋଇଛି । ଏହା ଏକ ଖୁସିଖବର ଯେ ମହିଳାମନେ ଦେଶର ହିତପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଭାରତର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧ୍ଵକମଜବୁତ୍ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଏ ।

Question 8.
ବେଳେବେଳେ ସଂସଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବ୍ୟାଘାତ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଧାର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ ନାହିଁ । ଆଇନର ଗୁଣବତ୍ତା ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧୁଙ୍କ ଉପରେ ରଖୁଥ‌ିବା ଆସ୍ଥା ଏହାଦ୍ଵାରା କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ?
Answer:
(i) ସଂସଦୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ସଂସଦକୁ ଚଳାଇ ନଦେବା ଏବଂ ଧାର୍ଯ୍ୟ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଅଧୂବେଶନ ବନ୍ଦ କରିବା ଇତ୍ୟାଦି କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଘୃଣ୍ୟ ପରମ୍ପରା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ । ଏହା ଆଇନର ଗୁଣବତ୍ତା ନଷ୍ଟ କରିବା ସହିତ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ଅପମାନିତ କରିଥାଏ ।

(ii) ଏହା ଫଳରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧେୟକଗୁଡ଼ିକ ବିନା ଆଲୋଚନାରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥାଏ । ସେଥୁରେ ଅନେକ ତ୍ରୁଟି ରହିଯାଇଥାଏ ।

(iii) କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ଅଧୂବେଶନ ବନ୍ଦ ହେବା ଫଳରେ ଲୋକପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ଉପରୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଶା ଓ ଭରସା ତୁଟି ଯାଇଥାଏ । ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଚୟନରେ ବୋଧ ହୁଏ ଭୁଲ ହେଲା ।

(iv) ସାଂସଦମାନଙ୍କରର ଏପରି ବ୍ୟବହାରରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମନରେ ଘୃଣ୍ୟଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ । ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଥ‌ିବା ଉତ୍ସାହ ଓ ଆଗ୍ରହ ଧୂମା ପଡ଼ିଯାଇଥାଏ ।

(v) ଏହିଭଳି ଚାଲୁରହିଲେ ଦେଶର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼ିବାର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ଭବିଷ୍ୟତ ପଢ଼ିର ଲୋକମାନେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଉପରେ ରଖୁଥ‌ିବା ଅତୁଟ ବିଶ୍ଵାସ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥାଏ । ଦେଶର ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।

Question 9.
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଵାର୍ଥନ୍ୱେଷୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଗଠନ କରି ତୁମେ ତୁମ ସାଂସଦ କିମ୍ବା ବିଧାୟକଙ୍କୁ ପଚାରିବା ନିମନ୍ତେ କେତେକ ପ୍ରଶ୍ନର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବ କି ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ସାଂସଦ କିମ୍ବା ବିଧାୟକଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରିବ ?
Answer:
ଗ୍ରୁପ୍ ‘କ’ (ସାଂସଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ)

1. ଶିକ୍ଷା– କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷାର ମାନ ଉନ୍ନତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସାରା ଦେଶରେ କ’ଣସବୁ ନୂତନ ଓ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ?
2. ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର – ବେକାର ଯୁବକ ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାର କେଉଁ ସୁବିଧା ଓ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଅଛନ୍ତି ?
3. ପରିବେଶ – ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବାପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ କ’ଣସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି ?
4. ଗମନାଗମନ ରାସ୍ତାଘାଟର ଉନ୍ନତିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କେତୋଟି ନୂତନ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି ?

ଗ୍ରୁପ୍ ‘ଖ’ (ବିଧାୟକଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ)

1. ଶିକ୍ଷା- ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ସରକାର ବିଦ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ଦେବାପାଇଁ କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
2. ନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର – ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଆମ ଅଞ୍ଚଳର ବେକାରମାନଙ୍କପାଇଁ କ’ଣସବୁ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି ?
3. ପରିବେଶ – ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣଜନିତ ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରିବାପାଇଁ ନିଆଯାଇଥ‌ିବା ଆଦୃଶିଆ ପଦକ୍ଷେପ କ’ଣ ଅଟେ ?
4. ଗମନାଗମନ –. ପ୍ରତି ଗ୍ରାମରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପକ୍କା ସଡ଼କର ମରାମତି କେବେ ହେବ ?

Question 10.
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା କେଉଁ ଭୂମିକା ତୁଲାଇଥାଏ ? ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନଥିଲେ ଆମ ପାଇଁ କ’ଣ ଅସୁବିଧା ହୋଇଥାନ୍ତା ?
Answer:
(i) ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସମାନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଥୁମଧ୍ଯରୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁରକ୍ଷାପାଇଁ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।

(ii) ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସମ୍ବିଧାନର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତାଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ସବୁ ବିଭାଗ ସମ୍ବିଧାନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ମାପଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ରହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ ।

(iii) ଆଇନର ବାଖ୍ୟା, ବିଭିନ୍ନ ବିବାଦର ସମାଧାନ ଓ ମୌଳିକ ଅଧୂକାରର ସୁରକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ସମାଜ ତଥା ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵୟନ ନିମନ୍ତେ ଆବଶ୍ୟକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲାଗୁ କରିଥାଏ ।

(iv) ବିଧ୍ଵବଦ୍ଧ ଓ ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କ୍ଷମତାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସଦ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ଭଳି ନ୍ୟାୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(v) ଦେଶରେ ଯଦି ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନଥା’ନ୍ତା ତେବେ ସରକାର ମନମୁଖୀ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥା’ନ୍ତା । ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିନଥା’ନ୍ତା । ସେମାନେ ନ୍ୟାୟ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତେ । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନଥିଲେ ଭାରତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଉପରୁ ବିଶ୍ଵାସ ତୁଟିଯାଇଥାନ୍ତା ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୪୫) :

Question 1.
ଭାରତର ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ ଏବଂ ଏହାର ଗଠନ ବିନ୍ୟାସ କିପରି ?
Answer:
(i) ଭାରତରରେ ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରର ରୂପ ଯେଉଁଠାରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଏବଂ ଦେଶକୁ ଶାସନ କରିବା ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ସଂସଦରେ ଦୁଇଟି ଗୃହ ରହିଛି, ଯଥା- ଲୋକସଭା ବା ନିମ୍ନ ସଦନ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ବା ଉଚ୍ଚ ସଦନ ।

(iii) ଏହି ଦ୍ୱି-ସଦନୀୟ ଗଠନ ଉଭୟ ଲୋକ ଓ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଉପସ୍ଥାପନକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ । ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ନୀତିରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।

Question 2.
ସଂସଦର ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ କ’ଣ ଅଟେ ?
Answer:

1. ସଂସଦର ଚାରିଗୋଟି ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟ ରହିଛି । ପ୍ରଥମତଃ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିବା ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ କରିବା ଭଳି ସାମ୍ବିଧାନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା କରେ ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ବିଲ୍ ଆଗତ, ବିଲ୍ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ଏବଂ ବିଲ୍‌କୁ ପାସ୍‌ କରି ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଏହା କରିଥାଏ ।
3. ତୃତୀୟତଃ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ଦାୟିତ୍ଵ ଯେଉଁଥରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ସଂସଦରେ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରତିପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ।
4. ଚତୁର୍ଥତଃ ଆର୍ଥିକ ଦାୟିତ୍ଵ ଯେଉଁଥରେ ସଂସଦ ବାର୍ଷିକ ବଜେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ତଦାରଖ କରେ ।

Question 3.
ଭାରତୀୟ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ଭୂମିକା କ’ଣ ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗି କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କରେ । ଏହା ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଵରକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରେ ଏବଂ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ନଜର ରଖେ ।

(ii) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାଦ୍ଵାରା ପ୍ରଣୀତ ଆଇନଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରେ । ଏଥୁରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(iii) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନରେ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ଵ ବଜାୟ ରଖୁବାପାଇଁ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଯଥାର୍ଥ କରେ ।

Question 4.
କେନ୍ଦ୍ର ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା କିପରି ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:

1. କେନ୍ଦ୍ରସ୍ତରରେ ସଂସଦରେ ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭା ଅଛି । ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ।
2. ରାଜ୍ୟସ୍ତରରେ ବିଧାନସଭା ଏବଂ କିଛି ରାଜ୍ୟରେ ବିଧାନପରିଷଦ ଅଛି ।
3. ରାଜ୍ୟପାଳ ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ମୁଖ୍ୟ ।
4. ଉଭୟସ୍ତର ସମାନ ଗଠନ ପ୍ରଣାଳୀ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରବାହ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ଆରଟିଇ କିପରି ଅଧୁନିୟମରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା ଦର୍ଶାଅ । ଯଦି ଏହା ଲୋକସଭାରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥାନ୍ତା ତେବେ କେଉଁ ପଦ୍ଧତି ସବୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥା’ନ୍ତା ?
Answer:
ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର ବା ଆର୍‌ଟିଇ ଅଧୁନିୟମରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବାର ପ୍ରବାହ :

1. ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ (୨୦୦୨) : ୮୬ ତମ ସଂଶୋଧନ ଧାରା ୨୧ (କ) ଯୋଡ଼ାଗଲା, ଯାହା ୬– ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସର ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାଗଣା ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷାକୁ ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାରରେ ପରିଣତ କଲା ।
2. ଡ୍ରାଫ୍ଟ (୨୦୦୫) : CABE କମିଟି ବିଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମାନବ ସମ୍ବଳ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଦାଖଲ କଲା ।
3. କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଅନୁମୋଦନ (୨୦୦୯) : କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ୨ ଜୁଲାଇ, ୨୦୦୯ରେ ବିଲ୍‌କୁ ଅନୁମୋଦନ କଲେ ।
4. ୨୦ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୯ରେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ବିଲ୍ ପାସ୍‌ ହେଲା ।’
5. ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୯ରେ ବିଲ୍ ଲୋକସଭାରେ ପାସ୍ ହେଲା ।
6. ୨୬ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୦୯ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଲ୍‌ରେ ସ୍ଵାକ୍ଷର କରି ଏହାକୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କଲେ ।
7. ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୧୦ରେ ଏହି ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା, ଯାହା ଶିକ୍ଷାକୁ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ଭାବରେ ସାମିଲ କଲା ।

ଯଦି ଏହା ଲୋକସଭାରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଥାନ୍ତା ତେବେ ନିମ୍ନଲିଖ ପଦ୍ଧତି ସବୁ ଅନୁସରଣ କରାଯାଇଥାନ୍ତା । ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପରିଚୟ (ପ୍ରଥମ ପାଠ) → ଆଲୋଚନା ଏବଂ ବିତର୍କ → କମିଟି ଯାଞ୍ଚ → ଧାରାଦ୍ଵାରା ବିଚାର → ଭୋଟଦାନ (ଦ୍ଵିତୀୟ ପାଠ) → ଉଭୟ ଗୃହରେ ପାସ୍ → ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ → ଆଇନରେ ପରିଣତ ।

Question 2.
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ସଂକ୍ରାନ୍ତୀୟ ସ୍ଥାୟୀ ସମିତି ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର କେତେକ ଅସ୍ଵୀକାରୀଙ୍କ ମିଳିତ ବୈଠକର ବିବରଣୀର ଉଦ୍ଧୃତି ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି । ଉପର ବର୍ଷିତ ସ୍କ୍ରିନ୍ ସଟ୍ ନିରୀକ୍ଷଣ କର ଓ ତୁମ ମଧ୍ଯରେ ଛୋଟଛୋଟ ଦଳ ଗଢ଼ି ଆଲୋଚନା କର । କିଏ କାହାକୁ ବିବରଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି ? ସମୀକ୍ଷା ହୋଇଥିବା ବିଷୟଟି କ’ଣ ଅଟେ ? ସମିତି ସୁପାରିଶକୁ ଚିହ୍ନଟ କର । ସରକାରଙ୍କ ଉତ୍ତର କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:
(i) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସଂସଦୀୟ ସ୍ଥାୟୀ କମିଟି, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ବିଶେଷକରି ଆୟୁଷ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ବିବରଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି । ସମୀକ୍ଷା ହୋଇଥ‌ିବା ବିଷୟଟି ହେଉଛି ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର, ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଜିଲ୍ଲା ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକେନ୍ଦ୍ରରେ ଆୟୁଷ ସୁବିଧା କରିବା । ବିଶେଷ କରି ବିବରଣୀରେ ଆୟୁଷ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵୟନ ଏବଂ ସମନ୍ଵୟ ପାଇଁ କିଛି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆୟୁଷର ପୃଥକ୍ ବିଭାଗର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ।

(ii) କମିଟି ସୁପାରିଶ୍ କରିଛି ଯେ ଆୟୁଷ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ଉତ୍ସାହିତ ଏବଂ ରାଜି କରାଇବା ଉଚିତ ଯେ ସେମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଆୟୁଷ ବିଭାଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲେ ଉତ୍ତମ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ ଓ ଆୟୁଷ ଯୋଜନାର ଦ୍ରୁତ ବିକାଶ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ହୋଇପାରିବ ।

(iii) ସରକାରଙ୍କ ଉତ୍ତର ଥୁଲା ଯେ ଆୟୁଷ ବିଭାଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ରାଜ୍ୟ | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, କାରଣ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ବିଷୟ । ତଥାପି ଆୟୁଷ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ୍ ଆୟୁଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଜାତୀୟ ଆୟୁ: ମିଶନର ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵୟାନ ପାଇଁ କର୍ମଚାରୀ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ କହିଛି ।

(iv) ବର୍ତ୍ତମାନ ୨୪ଟି ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜସ୍ଵ ଆୟୁଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଅଛି ।

(v) ବାର୍ଷିକ ବଜେଟ୍‌ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ନିମନ୍ତେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିବା ପୁଞ୍ଜି ଅନୁଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସଦ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନୁମୋଦନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ ।

Question 3.
ତୁମେ କାହିଁକି ଭାବୁଛ ଯେ ସରକାରୀ ଖର୍ଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସଂସଦ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖୁଛି ? (ସୂତ୍ର : ସରକାର କାହାର ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥା’ନ୍ତି ?)
Answer:
ସମ୍ବିଧାନ ସଂସଦକୁ ସରକାରୀ ଖର୍ଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରିଛି ଯାହାଦ୍ଵାରା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅର୍ଥ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ଏବଂ ଦୁର୍ନୀତି ବିନା ବ୍ୟବହାର ହୋଇପାରିବ ଏବଂ ଏହା ଅପବ୍ୟବହାର ହେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ।

Question 4.
ଯଦି କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା, ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର ଏକ ଅଂଶ, ତେବେ ଏଠାରେ କ୍ଷମତାର ବିଭାଜନ ହେଉଛି ବୋଲି ଆମେ କିପରି କହିପାରିବା ? (ସୂତ୍ର : ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ବିଭାଗ ପୁନଃ ଅବଲୋକନ କର)
Answer:
(i) ଭାରତର ସଂସଦୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦକୁ ନେଇ ଗଠିତ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ବିଧାନସଭା କିମ୍ବା ଲୋକସଭାରୁ ଆସିଥାଏ । ଯଦିଓ ଏହା କ୍ଷମତା ପୃଥକୀକରଣକୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଥିବା ପରି ମନେହୁଏ, ତଥାପି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏକ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖେ ।

(ii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ ସଭା ଆଇନ ତିଆରି କରେ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ସେଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରେ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେକୌଣସି ଶାଖା ଯେପରି ସୀମା ବାହାରକୁ ନଯାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାକୁ ଦାୟୀ ରଖ୍ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସଂସଦର ବିତର୍କରେ ସାଂସଦମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଦିଏ, ଯାହାଦ୍ଵାରା କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ।

(iii) ଆଉ ଏକ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ବଜେଟ୍ । ବଜେଟ୍ ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏହାକୁ ସଂସଦରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥାଏ ଏବଂ ପାଣ୍ଠିର ସଠିକ୍ ବ୍ୟବହାର ନିଶ୍ଚିତ କରିବାପାଇଁ ବିଧାନସଭା ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ତଦାରଖ କରେ । ତେଣୁ ଯଦିଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ବିଧାନସଭାର ଅଂଶ, ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଭିନ୍ନଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ ।

Question 5.
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ ସମଗ୍ର କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲେ କ’ଣ ହେବ ? ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ? ତୁମ ସହପାଠୀଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ଗୋଟିଏକୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲେ ଏହା ସମ୍ବିଧାନର ଆତ୍ମା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯିବ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଓ ସ୍ଵାଧୀନତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ।

(ii) ଯଦି ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଏ ତେବେ ନିଷ୍ପଭିଗୁଡ଼ିକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସେବା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କେବଳ ଶାସକ ରାଜନୈତିକ ଦଳକୁ ଲାଭ ଦେବ ।

(iii) ଯଦି ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଥାଆନ୍ତା ତେବେ ବିଚାରପତିମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୂଙ୍କଠାରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେଇପାରନ୍ତି ଯାହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ନୀତିବିରୁଦ୍ଧ ଅଟେ ।

(iv) ଏହି ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ଆଉ ଏକ ପ୍ରକୃତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ରହିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅସ୍ଵୀକାର ହରାଇବେ ।

Question 6.
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂସ୍ଥା ଅନ୍ୟକୁ କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି ? ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ; ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିପାରିବ ? ନ୍ୟାୟପାଳିକା କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବ ଯେ ଆଇନ ଓ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁକୂଳ ହେଉଛି ? ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜେ ହିଁ ସମୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ ବୋଲି କିଛି ବିକଳ୍ପ ଅଛି ବୋଲି ଭାବୁଛ କି ?
Answer:
(i) ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଯେକୌଣସି ଗୋଟିଏ ଅଙ୍ଗ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନହୁଏ । ବ୍ୟବସ୍ଥାପନକ ସଭା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପରସ୍ପରକୁ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାକୁ ଦାୟୀ ରଖୁବାପାଇଁ ଅନେକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ଯେପରି ପ୍ରଶ୍ନକାଳରେ ସାଂସଦମାନେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନୀତି ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତି ।

(ii) ଯଦି ସାଂସଦମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ ସରକାର ଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁନାହାନ୍ତି କିମ୍ବା ସରକାର ବହୁମତ ସମର୍ଥନ ହରାଉଛନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରି ସରକାରକୁ ହଟାଇ ପାରିବେ ।

(iii) ସରକାର ସଂସଦର ଅନୁମୋଦନ ବିନା କୌଣସି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଯାହା ଆର୍ଥିକ ନିଷ୍ପଭିର ତଦାରଖ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ।

(iv) ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଆଇନ ଏବଂ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନ ପାଳନ କରେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଥିବା ଆଇନକୁ ବାତିଲ କରିପାରିବ । ଏହା କୌଣସି ଶାଖାକୁ ଅତ୍ୟଧ୍ୱ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାରୁ ରୋକିବାପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରେ । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଲୋକଙ୍କ ଅଧିକାର ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇ କ୍ଷମତାର ସନ୍ତୁଳନକୁ ବଜାୟ ରଖେ ।

(v) ହଁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ନ୍ୟାୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସମୀକ୍ଷା କରିବାର କିଛି ଉପାୟ ଅଛି । ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସ୍ଵାଧୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାଦ୍ଵାରା ଗୃହୀତ ଆଇନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ନକରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ । ଯଦି ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଏହାର ଭୂମିକା ଅତିକ୍ରମ କରେ କିମ୍ବା ଏହାର କ୍ଷମତା ବାହାରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅନ୍ୟ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକଦ୍ଵାରା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରିବ, ବିଶେଷକରି ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା କରିପାରିବ । ଗୁରୁତର ଅପବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ଦୁର୍ନୀତି ମାମଲାରେ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାଦ୍ଵାରା ମହାଭିଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହା ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରଖୁବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 7.
ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଆଇନ ପ୍ରଣେତାଙ୍କୁ ଆଇନର ସମୀକ୍ଷା କରିବାକୁ କହିବାର କିଛି ଉଦାହରଣ ତୁମେ ଦେଇପାରିବ କି ? ତୁମେ କେତେକ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ପାରିବ କି ଯେଉଁଠି ଆଇନର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନେଇ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଉଠାଇଥ‌ିବା ପ୍ରଶ୍ନର କିଛି ଉଦାହରଣ ତୁମେ ଦେଇପାରିବ କି ?
Answer:
(I) ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପ୍ରାୟତଃ ଆଇନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ । ଏହାର କିଛି ଉଦାହରଣ ହେଉଛି –

(i) ମୋଟର ଯାନ ଆଇନ ୧୯୮୮ : ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ହାଲୁକା ମୋଟରଯାନ (LMU) ବର୍ଗ ଅଧୀନରେ ପରିବହନ ଯାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଡ୍ରାଇଭିଂ ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରକାର ସଂଶୋଧନ କରିବାକୁ ସରକାରଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ।

(ii) ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତା (UCC) : ସୁପ୍ରିମ୍‌କୋର୍ଟ ଏକ ସମାନ ନାଗରିକ ସଂହିତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ଯୁକ୍ତି ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମପାଇଁ ଗୋଟିଏ ସାଧାରଣ ଆଇନ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ ଏବଂ ଭେଦଭାବକୁ ରୋକିବ ।

(II) ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିବା ଅନେକ ମାମଲାରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଛି ।

(i) ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁଁ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵୟନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।

(ii) ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମ୍‌କୋର୍ଟ ମନରେଗା ଅଧୀନରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସମୟାନୁସାରେ ମଜୁରି ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ଵୟନରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।

(iii) ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ସୁପ୍ରିମ୍‌କୋର୍ଟ ଗଙ୍ଗା ଏବଂ ଯମୁନା ନଦୀରେ ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ସରକାରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପରିବେଶଗତ ଆଇନର ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥିଲେ ।

Question 8.
ଆମ ରାଜ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କିପରି ଅଟେ ?
Answer:
ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ସଦନ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ରହିଛି ଯାହାକୁ ବିଧାନସଭା କୁହାଯାଏ । ଏଥିରେ ଆମ ରାଜ୍ୟର ୧୪୭ଟି ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀକୁ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରୁଥିବା ୧୪୭ ଜଣ ବିଧାୟକ ଅଛନ୍ତି ।

Question 9.
ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁଶୀଳନ କର । ସଂସଦର ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ କାର୍ଯ୍ୟ ନିର୍ଘଣ୍ଟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତୁମେ କେଉଁ ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବ ? ନିକଟ ଅତୀତର କେତେକ ତଥ୍ୟ ସଂକଳନ କର ।

Answer:
ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ସମୟକ୍ରମେ ଲୋକସଭା ବୈଠକ ସଂଖ୍ୟାରେ ନିରନ୍ତର ହ୍ରାସ ଘଟିଛି । ଅବେଶନ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ଥିର ରହିଛି । ପ୍ରଥମ ଲୋକସଭାରେ ୬୭୭ଟି ବୈଠକ ହୋଇଥିଲା । ଦ୍ଵିତୀୟ ଲୋକସଭାରେ ୫୬୭, ଦଶମ ଲୋକସଭାରେ ୪୨୩ଟି ଏବଂ ତ୍ରୟୋଦଶ ଲୋକସଭାରେ ଏହା ୩୬୫କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ଏହା ସୂଚାଏ ଯେ ସଂସଦ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂର୍ବ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ବିତର୍କ ଏବଂ ଆଲୋଚନାରେ କମ୍ ସମୟ ବିତାଉଛି ଯାହା ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ ।

Question 10.
ରାଜ୍ୟସଭାର ପୁର୍ବତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏମ୍.ଭେଙ୍କୟା ନାଇଡୁ ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଦେଇଥିବା ନିମ୍ନ ବକ୍ତବ୍ୟଟି ପାଠ କର : ‘…୨୦୦୪ ମସିହାଠାରୁ ୨୦୧୪ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟସଭାର ଉତ୍ପାଦିକତା ପାଖାପାଖୁ ୭୮ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା ଏବଂ ତାହା ପରଠାରୁ ହ୍ରାସ ପାଇ ଏହା ଏବେ ୬୫ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଲାଣି । (ସେ ସଭାପତିତ୍ୱ କରିଥିବା) ୧୧ଟି ଅଧୁବେଶନ ମଧ୍ୟରୁ ୪ଟି ନିମ୍ନ ଉତ୍ପାଦିକତା ୬.୮୦ ପ୍ରତିଶତ, ୨୭.୩୦ ପ୍ରତିଶତ, ୨୮.୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ୨୯.୫୫ ପ୍ରତିଶତ ବିଶିଷ୍ଟ ଥିଲା । ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟସଭା ସର୍ବନିମ୍ନ ଉତ୍ପାଦିକତା ୩୫.୭୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଥିଲା, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଘାତଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ।’’ ଏହି ବକ୍ତବ୍ୟରୁ ତୁମେ କେଉଁ ନିଷ୍ପଭିରେ ପହଞ୍ଚିଲ ?
Answer:
(i) ଏମ୍. ଭେଙ୍କେୟା ନାଇଡୁଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ରାଜ୍ୟସଭାର ଉତ୍ପାଦିକତାରେ ନିରନ୍ତର ହ୍ରାସକୁ ଦର୍ଶାଉଛି । ୨୦୦୪ରୁ ୨୦୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ହାରାହାରି ୭୮% ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେବେଠାରୁ ଏହା ପ୍ରାୟ ୬୫%କୁ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ।

(ii) ଏହି କ୍ରମାଗତ ହ୍ରାସ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ରାଜ୍ୟସଭା ଆଇନଗୁଡ଼ିକର ବିତର୍କ ଏବଂ ସମୀକ୍ଷାର ଭୂମିକାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପାଳନ କରିବାରେ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛି ।

(iii) ବାରମ୍ବାର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା କରିବା କଷ୍ଟକର କରୁଛି ଏବଂ ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଅର୍ଥପୂର୍ବ ଆଲୋଚନାକୁ ବାଧା ଦେଇଛି, ଯାହା ସରକାରଙ୍କୁ ଦାୟୀ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଉଛି । ଏଥ‌ିରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦିକତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ସଂସ୍କାର ଆବଶ୍ୟକ ।

Question 11.
ଏହାଦ୍ଵାରା ରାଜ୍ୟସଭାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭୂମିକା ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପଡୁଛି ?
Answer:
(i) ରାଜ୍ୟସଭା ସ୍ଵାର୍ଥକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ଏବଂ ସଂଘୀୟତାର ଆତ୍ମାକୁ ବଜାୟ ରଖେ । ଏହା ଭାରତର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ ଯାହା ବିତର୍କର ଗୁଣବତ୍ତାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ । ଉତ୍ପାଦକତାରେ ହ୍ରାସ ଏହି ଭୂମିକାକୁ ଅନେକ ଉପାୟରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ।

(ii) କମ୍ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟ ଜାତୀୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ଵର ଶୁଣିବାର ସୁଯୋଗକୁ ହ୍ରାସ କରେ । କମ୍ ଉତ୍ପାଦିକତା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆଇନଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବିତର୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୃହୀତ ହୋଇପାରେ ଯାହାଦ୍ଵାରା ଲୋକଙ୍କ ସ୍ଵାର୍ଥର ସୁରକ୍ଷା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ ।

(iii) ବାରମ୍ବାର ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଦ୍ଵାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରଭାବଶାଳୀତା ଉପରୁ ବିଶ୍ଵାସ ତୁଟିଯାଇପାରେ । ଦୁର୍ବଳ ଏବଂ ପ୍ରଭାବହୀନ ରାଜ୍ୟସଭା ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପରିଚାୟକ ନୁହେଁ ।

Question 12.
ମିଳିମିଶି ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ନିଅ । ତୁମ ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ଏକାଠି କର ।
Answer:
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ମୁଁ ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲି ।

(i) ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭା ଏକ କକ୍ଷବିଶିଷ୍ଟ ଯେଉଁଥୁରୀ ୧୪୭ ଜଣ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।

(ii) ପ୍ରମୁଖ ପଦାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଚସ୍ପତି, ଉପବାଚସ୍ପତି, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ରାଜ୍ୟପାଳ ଏବଂ ବିରୋଧୀଦଳ ନେତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(iii) ବିଧାନସଭା ଗଠନରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳଦ୍ଵାରା ଆସନ ବିଭାଜନ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟତା ପାଇଁ ରଙ୍ଗ କୋଚିଂ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତିନିଧ୍ଵତ୍ଵ କରାଯାଇପାରିବ ।

(iv) ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ, ବିଲ୍ ଆଗତ, ଆଲୋଚନା / ବିତର୍କ, ମତଦାନ ଏବଂ ଶେଷର ବିଲ୍‌କୁ ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ସମ୍ମତ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

(v) ପ୍ରମୁଖ ଅଧ୍ଶନଗୁଡ଼ିକରେ ୨୦୨୫ ବଜେଟ୍ ଅଷ୍ଟ୍ରେବେଶନ, ରାଜ୍ୟ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା ଉପରେ ଆଲୋଚନା, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟନୀତି ଉପରେ ବିତର୍କ ରହିଥିଲା ।

(vi) ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅଧୂବେଶନଗୁଡ଼ିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ, ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ ଶ୍ରମ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ ।

(vii) ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାର ସରକାରୀ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ ଓ ଖବର କାଗଜ ଲେଖା ।

Question 13.
କୌଣସି ବିଧାୟକଙ୍କୁ ଦେଖାକର ଏବଂ ବିଧାନସଭାର ଆହ୍ବାନ ସମ୍ପର୍କିତ ସୂଚନାଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କଠାରୁ ସଂଗ୍ରହ କର ।
Answer:
ଉ ମୁଁ ଜଣେ ବିଧାୟକଙ୍କ ସହ କଥା ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ସମ୍ମୁଖରେ ଥିବା ଆହ୍ଵାନ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲି । ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କର ନିୟମିତ ଅନୁପସ୍ଥିତି, ଗୃହକାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା, ବିଳମ୍ବ କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ଆଲୋଚନାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ବିଲ୍ ପାସ୍ ହେବାପାଇଁ ବର୍ଷବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିବା, ରାଜନୈତିକ ବିତର୍କ, ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅସୁବିଧା ଉପରେ ଅଧ‌ିକ ଧ୍ୟାନ ନଦେବା ଆଦି ବିଧାନସଭାର ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ବାନ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲି ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ସଂସଦରେ ବସୁଥ‌ିବା ତିନିଗୋଟି ଅବେଶନର ନାମ କ’ଣ ?
Answer:
ମୌସୁମୀ ଅଧୂବେଶନ, ଶୀତକାଳୀନ ଅଧ୍ଵବେଶନ, ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ

Question 2.
କେଉଁମାନଙ୍କୁ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ

Question 3.
ଆଇନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ସହିତ ମୌଳିକ ଅଧିକାରକୁ କିଏ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ?
Answer:
ନ୍ୟାୟପାଳିକା

Question 4.
ବିଧାନସଭାରେ ବିଧାୟକମାନେ କେଉଁ ଦୁଇଟି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ରାଜ୍ୟତାଲିକା ଓ ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକା

Question 5.
ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୁଖ୍ୟ କିଏ ?
Answer:
ରାଜ୍ୟପାଳ

Question 6.
ଦ୍ଵିସଦନ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଦନଟିକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ବିଧାନ ପରିଷଦ

Question 7.
ଭାରତର କେଉଁସବୁ ରାଜ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ସଦନ ଅଛି ?
Answer:
ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏବଂ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ

Question 8.
ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସୌଧର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କେବେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ?
Answer:
୧୯୫୮ ମସିହା

Question 9.
ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ କେତେ ଘଣ୍ଟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
Answer:
୬ ଘଣ୍ଟା

Question 10.
ସରକାର ଆସିବେ ଓ ଯିବେ, ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଗଢ଼ା ହେବେ, ନଷ୍ଟ ମଧ୍ୟ ହେବେ, କିନ୍ତୁ ଆମ ଦେଶ ରହିବା ଉଚିତ୍, ଏ ଦେଶର ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଅମର ରହିବା ଉଚିତ୍ ? ଏକଥା କେଉଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ?
Answer:
ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀ ।

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1
ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କାରୀ ସଂସ୍ଥା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
(i) ଲୋକସଭା
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
(iii) ରାଜ୍ୟ ବିଧାନ ପରିଷଦ
(iv) ସଂସଦ
Answer:
(iv) ସଂସଦ

Question 2.
ପ୍ରଥମ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆମ ଦେଶରେ କେବେ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୫୦
(ii) ୧୯୫୧
(iii) ୧୯୫୨
(iv) ୧୯୫୩
Answer:
(iii) ୧୯୫୨

Question 3.
୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନରେ କେତେ ତମ ଲୋକସଭା ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୬ତମ
(ii) ୧୭ତମ
(iii) ୧୮ତମ
(iv) ୧୯ତମ
Answer:
(iii) ୧୮ତମ

Question 4.
ରାଜ୍ୟସଭା ବୈଠକରେ କିଏ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥା’ନ୍ତି ?
(i) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(iii) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
(iv) ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ
Answer:
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି

Question 5.
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରାଥମିକ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?
(i) ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
(ii) ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା
(iii) ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
(iv) ଆଇନକୁ ପରିମାର୍ଜିତ କରିବା
Answer:
(iii) ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା

Question 6.
ସମ୍ବିଧାନର ୮୬ ତମ ସଂଶୋଧନ କେଉଁ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ୨୦୦୦
(ii) ୨୦୦୧
(iii) ୨୦୦୨
(iv) ୨୦୦୩
Answer:
(iii) ୨୦୦୨

Question 7.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ସଂସଦରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ପଦ୍ଧତିର ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ ?
(i) ପଠନ
(ii) ଲିଖନ
(iii) ଖଣ୍ଡକାବ୍ୟ
(iv) ରାଜପତ୍ର
Answer:
(ii) ଲିଖନ

Question 8.
୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ କେଉଁ ବିଭାଗର ମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ?
(i) ଶି କ୍ଷା
(ii) ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ
(iii) ରେଳବାଇ
(iv) ଜଳସେଚନ
Answer:
(iii) ରେଳବାଇ

Question 9.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟିରେ ବିଧାନ ପରିଷଦ ନାହିଁ ?
(i) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ
(ii) ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ
(iii) ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ
(iv) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର
Answer:
(iii) ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ

Question 10.
ଲୋକସଭାର ସର୍ବାଧ‌ିକ କେତେ ସଭ୍ୟ ରହିବାପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ସ୍ଥିର କରିଛି ?
(i) ୫୫୦
(ii) ୫୪୫
(iii) ୫୪୦
(iv) ୫୨୦
Answer:
(i) ୫୫୦

Question 11.
୨୦୦୨ ମସିହାରେ ସମ୍ବିଧାନର ____________ ତମ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୬୮
(ii) ୮୬
(iii) ୮୮
(iv) ୭୫
Answer:
(ii) ୮୬

Question 12.
ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ __________ ସଭାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରାଥମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ।
(i) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା
(ii) ନ୍ୟାୟପାଳିକା
(iii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକ
(iv) ପୌରପାଳିକା
Answer:
(iii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକ

Question 13.
୬ ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସର ସମସ୍ତ ବାଳକ ଓ ବାଳିକାମାନଙ୍କୁ ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ବିଧାନର _______ ଧାରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
(i) ୨୨ (କ)
(ii) ୨୩ (କ)
(iii) ୨୪ (କ)
(iv) ୨୧ (କ)
Answer:
(iv) ୨୧ (କ)

Question 14.
ଲୋକସଭାରେ ପ୍ରଶ୍ନକାଳ ସମୟ ମାତ୍ର ____________ ଘଣ୍ଟା ହୋଇଥାଏ ।
(i) ୨ ଘଣ୍ଟା
(ii) ୩ ଘଣ୍ଟା
(iii) ୧ ଘଣ୍ଟା
(iv) ୧ ଘଣ୍ଟା ୩୦ ମିନିଟ୍
Answer:
(iii) ୧ ଘଣ୍ଟା

Question 15.
ସଂସଦରେ ବଜେଟ୍ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ __________ ମାସରେ ଆଗତ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ମାର୍ଚ୍ଚ
(ii) ଏପ୍ରିଲ
(iii) ଫେବୃଆରୀ
(iv) ଜାନୁଆରୀ
Answer:
(iii) ଫେବୃଆରୀ

Question 16.
ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଭାଗ ___________ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଅଟେ ।
(i) ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକା
(ii) କେନ୍ଦ୍ର ତାଲିକା
(iii) ରାଜ୍ୟ ତାଲିକା
(iv) ପଞ୍ଚାୟତ ତାଲିକା
Answer:
(iii) ରାଜ୍ୟ ତାଲିକା

Question 17.
ସଂସଦର ଭୂମିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର ତାଲିକା ସମ୍ବିଧାନର ପଞ୍ଚମ ଭାଗର __________ ଅଧ୍ୟାୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ।
(i) ପ୍ରଥମ
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ
(iii) ତୃତୀୟ
(iv) ଚତୁର୍ଥ
Answer:
(ii) ଦ୍ଵିତୀୟ

Question 18.
ବିଲ୍‌କୁ ___________ ଅନୁମୋଦନ କରି ଆଇନରେ ପରିଣତ କରିଥାନ୍ତି ।
(i) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
(ii) ଆଇନମନ୍ତ୍ରୀ
(iii) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(iv) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
Answer:
(iii) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି

Question 19.
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ଲୋକସଭାକୁ ନେଇ _________ ଗଠିତ ହୋଇଅଛି ।
(i) ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ
(ii) ବିଧାନ ପରିଷଦ
(iii) ସଂସଦ
(iv) ସାମ୍ବିଧାନିକ କମିଟି
Answer:
(ii) ବିଧାନ ପରିଷଦ

Question 20.
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନରେ __________ କୁ ସମ୍ବିଧାନର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।
(i) କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା
(ii) ନ୍ୟାୟପାଳିକା
(iii) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା
(iv) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
Answer:
(ii) ନ୍ୟାୟପାଳିକା

ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ ( ✓) ଚିହ୍ନ ଓ ଭୁଲ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।

Question 1.
ଭାରତର ନାଗରିକମାନେ ଲୋକସଭାକୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✓

Question 2.
ଆମର ପୁରାତନ ସଂସଦ ଗୃହ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ବିଧାନ ସୌଧ ଭାବରେ ନାମିତ ହୋଇଅଛି ।
Answer:
✗

Question 3.
ଲୋକସଭାର ସଭ୍ୟମାନେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✓

Question 4.
ରାଜ୍ୟସଭା ବୈଠକରେ ଉପବାଚସ୍ପତି ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରିଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✗

Question 5.
ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀଗଣ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚୟନ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✗

Question 6.
ସମ୍ବିଧାନରେ ୭୨ ତମ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରସ୍ତାବ ମାଧ୍ୟମରେ ୬ ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସର ସମସ୍ତ ବାଳକ ଓ ବାଳିକାମାନଙ୍କୁ ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଥିଲା ।
Answer:
✗

Question 7.
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ହେଉଛନ୍ତି ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ଅଂଶବିଶେଷ ।
Answer:
✗

Question 8.
୨୦୨୫-୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ବଜେଟ୍ ଲୋକସଭାରେ ଶ୍ରୀମତୀ ସୁଷମା ସ୍ଵରାଜ ଆଗତ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 9.
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଉଛନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସେ ନାମକୁ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।
Answer:
✗

Question 10.
ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
Answer:
✗

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ରାଜ୍ୟସଭା
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ	ଉଚ୍ଚ ସଦନ
ରାଜ୍ୟସଭା	ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ
ଲୋକସଭା	ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ନିମ୍ନ ସଦନ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ	ପ୍ରତ୍ୟେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ
ରାଜ୍ୟସଭା	ଉଚ୍ଚ ସଦନ
ଲୋକସଭା	ନିମ୍ନ ସଦନ
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ରାଜ୍ୟସଭା

 

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ଆଇନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ଆଇନକୁ ଲୋକସଭାରେ ଆଗତ କରିବା
ଲୋକସଭାର ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା	ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିବା
କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
ନ୍ୟାୟପାଳିକା	ଆଇନକୁ ତର୍ଜମା କରିବା
ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି	ଆଇନକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିବା
ଲୋକସଭାର ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରୀ	ଆଇନକୁ ଲୋକସଭାରେ ଆଗତ କରିବା

 

ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଭାରତର ନୂତନ ‘ସଂସଦ ସୌଧ’ କେଉଁଠାରେ ଓ କ’ଣ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ?
Answer:

1. ଭାରତର ନୂତନ ‘ସଂସଦ ସୌଧ’ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।
2. ଅଧିକ ସ୍ଥାନର ଆବଶ୍ୟକତା, ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ପ୍ରୟୋଜନୀୟତା, ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣୀୟତାର ଗୁରୁତ୍ଵ ଅନୁଭବ କରି ଏହା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।

Question 2.
୧୯୫୨ ମସିହାଠାରୁ ୨୦୨୪ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେତେଥର ଲୋକସଭା ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଛି ଓ ଶେଷ ନିର୍ବାଚନଟି କେତେତମ ନିର୍ବାଚନ ?
Answer:

1. ୧୯୫୨ ମସିହାଠାରୁ ୨୦୨୪ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକସଭା ପାଇଁ ୧୮ ଥର ନିର୍ବାଚନ କରାଯାଇଛି ।
2. ୨୦୨୪ ମସିହାର ଶେଷ ନିର୍ବାଚନଟି ୧୮ତମ ନିର୍ବାଚନ ।

Question 3.
ଭାରତର ସଂସଦ କେଉଁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠନ କରାଯାଇଛି ?
Answer:

1. ଭାରତର ସଂସଦ ଲୋକସଭା, ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଅଛି ।
2. ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ଲୋକସଭାକୁ ନିମ୍ନ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱି-ସଦନୀୟ ସଂସଦ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 4.
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ କ’ଣ ? ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଭାରତରେ କେଉଁମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:

1. ଯେଉଁ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତିରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତବାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାଗରିକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧୁ ଚୟନ କରିଥା’ନ୍ତି, ତାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ କୁହାଯାଏ ।
2. ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ସବିଧାନସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

Question 5.
ଭାରତର ସ୍ଵାଧୀନତା ପରେ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ କାହାକୁ କେବେଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ?
Answer:

1. ଭାରତର ସ୍ଵାଧୀନତା ପରେ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର ପ୍ରତୀକ ଭାବେ ଏକ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାଚ୍ଛାଦିତ ରୂପାଦଣ୍ଡ-ସିଙ୍ଗୋଲ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
2. ଚୋଳବଂଶ ରାଜତ୍ଵ ସମୟରୁ ଶାସନରେ ନ୍ୟାୟିକତା ଓ ଧାର୍ମିକତାକୁ ନିଶ୍ଚିତରୂପେ ପାଳନ କରିବାର ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ଏହା ଶାସକଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତରର କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 6.
ମନ୍ତ୍ରିପରିଷଦ କିପରି ଚୟନ କରାଯାଏ ଓ ଏହା କାହା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରରଦାୟୀ ଅଟନ୍ତି ?
Answer:

1. ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାଂସଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚୟନ କରିଥାନ୍ତି ।
2. ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଓ ମିଳିତଭାବେ ଲୋକସଭା ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିଥାନ୍ତି ।

Question 7.
ଧାରା ୨୧ (କ) କ’ଣ ଗୁରୁତ୍ଵ ରହିଛି ?
Answer:

1. ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ୨୧(କ) ଯୋଗ କରାଯିବାପାଇଁ ୮୬ ତମ ସଂଶୋଧନ କରାଯାଇଥିଲା ।
2. ଏଥ‌ିରେ ୬ ରୁ ୧୪ ବର୍ଷ ବୟସର ସମସ୍ତ ବାଳକ ଓ ବାଳିକାମାନଙ୍କୁ ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା ।

Question 8.
ଲୋକସଭା ଏହାର ଆର୍ଥିକ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ଵକୁ କାହା ମାଧ୍ୟମରେ କିପରି ନିର୍ବାହ କରିଥାଏ
Answer:

1. ଲୋକସଭା ପ୍ରତିବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ବାର୍ଷିକ ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ଅଟକଳ ବା ବଜେଟ୍ ଆଗତ କରି ଥାଏ ।
2. ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ନିମନ୍ତେ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଇଥିବା ପୁଞ୍ଜି ଅନୁଧ୍ୟାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସଦ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନୁମୋଦନ ଏବଂ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ ।

Question 9.
ସମ୍ବିଧାନର ପଞ୍ଚମ ଭାଗର ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ସଂସଦ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ ?
Answer:

1. ସମ୍ବିଧାନର ପଞ୍ଚମ ଭାଗର ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ସେଥ‌ିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର ଭୂମିକା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟରେ ସଂସଦର ଭୂମିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ।

Question 10.
ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ସମ୍ବିଧାନର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା କାହିଁକି କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:

1. ନ୍ୟାୟପାଳିକା ସରକାରଙ୍କ ଏକ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିବାଦିତ ମାମଲା ବ୍ୟତୀତ ଆଇନର ତର୍ଜମା ଓ ପ୍ରଣୟନରେ ସହାୟତା କରିଥାଏ ।
2. ସରକାରଙ୍କର ସବୁ ବିଭାଗକୁ ସମ୍ବିଧାନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ମାପଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ପରାମର୍ଶ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସ୍ତରରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
Answer:
(i) ରାଜ୍ୟର ସୁଚାରୁ ଶାସନ ନିମନ୍ତେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି । ସେଥ‌ିପାଇଁ ରାଜ୍ୟରେ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ରହିଛି ।

(ii) କେନ୍ଦ୍ରରେ ସଂସଦ ଭଳି ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କରେ ‘ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା’ ରହିଛି ଯାହା ରାଜ୍ୟର ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

(iii) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସଂସଦର ସାଂସଦମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ପରି ବିଧାନସଭାରେ ବିଧାୟକମାନେ ‘ରାଜ୍ୟ ତାଲିକା’ ଏବଂ ‘ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକା’ ବିଷୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 2.
ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସୌଧର ନିର୍ମାଣ ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସୌଧ ନିର୍ମାଣ ନିମନ୍ତେ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ତତ୍‌କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡଃ. ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଶୁଭ ଦେଇଥିଲେ ।

(ii) ଏହାର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷପରେ ୧୯୬୧ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଭାରତର ତତ୍‌କାଳୀନ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡ. ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକୃଷ୍ଣନ୍ ଏହାର ଶୁଭ ଉଦ୍‌ଘାଟନ କରିଥିଲେ ।

(iii) ସେହି ସମୟରେ ଏହା ୨୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରେ ୪୭ ହଜାର ବର୍ଗଫୁଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା ।

Question 3.
ସଂସଦର ଅଧୂବେଶନ ବର୍ଷକୁ କେତେଥର ବସିଥାଏ ? ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦର ବୈଠକ ବର୍ଷକୁ ତିନିଥର ବସିଥାଏ । ଏହି ବୈଠକକୁ ଅଧ୍ଵବେଶନ କୁହାଯାଇଥାଏ, ଯଥା – ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ, ମୌସୁମୀ ଅଧୁବେଶନ ଏବଂ ଶୀତକାଳୀନ ଅଧୂବେଶନ ।

(ii) ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ‌ିବେଶନରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଆଇନରେ ବିଚାର ବିମର୍ଶ, ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ବିଷୟକ ଆଲୋଚନା ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାଠାରୁ ତାଙ୍କର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ଉପରେ ସଂସଦ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମାଗିଥାଏ ।

(iii) ସାଧାରଣତଃ ସଂସଦ ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୬ ଘଣ୍ଟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, କିନ୍ତୁ କେତେକ ଜରୁରୀ ଆଲୋଚନାର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟସୀମାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରେ ।

Question 4.
ସଂସଦୀୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ଏକ ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକାର ବିଧ୍ଵବଦ୍ଧ ଓ ଦାୟିତ୍ଵସମ୍ପନ୍ନ କ୍ଷମତାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନ୍ୟାୟପାଳିକାକୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।

(ii) ଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମୟରେ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଯଦି କୌଣସି ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭଙ୍ଗ କରେ, ସେଠାରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ପାଇଁ କ୍ଷମତାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି ।

(iii) ଯେପରି ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ମାଧ୍ୟମରେ ସଂସଦ ତାହାର କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିଥାଏ, ସେହିପରି ନ୍ୟାୟାଳୟ ମାଧ୍ୟମରେ ନ୍ୟାୟପାଳିକା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ।

Question 5.
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆମ ଦେଶର ନାମକୁ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେଉଁସବୁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ଵ ସମ୍ପାଦନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
(i) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେଉଛନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ସେ ନାମକୁ ମାତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକାର ମୁଖ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।

(ii) ତାଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ସହିତ ସଂସଦର ବୈଠକ ଆହ୍ୱାନ କରନ୍ତି ଓ ବିଧେୟକକୁ ଅନୁମୋଦନ କରି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନରେ କୌଣସି ଦଳ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ ନ କଲେ, ସରକାର ଗଠନ ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ଦଳ ବା ମେଣ୍ଟଭୁକ୍ତ ଦଳକୁ ସରକାର ଗଠନ ସୁଯୋଗ ଦେବା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତା ରହିଛି ।

Question 6.
ଭାରତ ସଂସଦକୁ ଦ୍ଵି–ସଦନୀୟ କୁହାଯିବାର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତର ସଂସଦ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଥାଏ । ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଉଥ‌ିବାବେଳେ ଲୋକସଭାକୁ ନିମ୍ନ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ ।

(ii) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତର ନାଗରିକମାନେ ଲୋକସଭାର ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି । ଲୋକସଭାର ସର୍ବାଧ‌ିକ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୫୫୦ ଅଟେ ।

(iii) ରାଜ୍ୟସଭାର ସାଂସଦମାନେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାଗୁଡ଼ିକର ବିଧାୟକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ରାଜ୍ୟସଭାର ସର୍ବାଧିକ ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୨୫୦ । ଉଭୟ ସଦନର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଜନସଂଖ୍ୟା ଭିତ୍ତିରେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥାଏ । ସଂସଦରେ ୨ଟି ସଦନ ଥ‌ିବାରୁ ଏହାକୁ ଦ୍ୱି-ସଦନୀୟ କୁହାଯାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ନାଳନ୍ଦା ବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ସଂସଦ ସୌଧ ବୁଲି ଦେଖିଲାପରେ ସେମାନଙ୍କର କ’ଣସବୁ ଅନୁଭବ ହୋଇଥବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ପ୍ରଥମେ ସେମାନେ ସଂସଦ ସୌଧର ଗଠନ ଶୈଳୀ ଦେଖୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥ‌ିବେ । ଏହା ନା ଚତୁର୍ଭୁଜ ନା ଗୋଲାକାର ଥିଲା । ଏହାଥିଲା ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତ୍ରିଭୁଜାକାରର ସୌଧ ।

(ii) ଏହାର ତିନୋଟି ପାର୍ଶ୍ଵ ସମତୁଲତା, ସମାବେଶିତା ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ ।

(iii) ଏହାର କାନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ମୟୂର, ଜନଜାତି କଳା, ମନ୍ଦିର ଏବଂ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିବା କାରୁକାର୍ଯ୍ୟରେ ଭରପୁର ଥିଲା । ସେମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ୍ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ ଭାବବିହ୍ଵଳ ହୋଇଥ‌ିବେ ।

(iv) ସବୁଜ ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ସୌଧ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ୩୦ ପ୍ରତିଶତ କମ୍ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ଏହା ଭାରତର ଏକ ସଂଗ୍ରାହାଳୟ ପରି ନିଶ୍ଚିତ ମନେ ହୋଇଥବ । ଏଥୁରେ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣୀୟତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି ।

(v) ଏଥରେ ଅଶୋକ ସ୍ତମ୍ଭ ଶୋଭା ପାଇବା ସହିତ ଅନେକ ପ୍ରାଚୀନ କୀର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଥିଲା । ଅନେକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡିଜିଟାଲ ବ୍ୟବସ୍ଥାମାନ ରଖାଯାଇ ବିଶ୍ଵରେ ଅଦ୍ଵିତୀୟ ହେବାର ଗୌରବ ହାସଲ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି ।

Question 2.
ଭାରତୀୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଲୋକସଭାକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ କାହିଁକି ବୋଲି ତୁମ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଥ‌ିବ ? ଏକଥାରେ କେତେ ବାସ୍ତବତା ଅଛି ଆସ ଆଲୋଚନା କରିବା ।
Answer:
(i) ଆମର ସଂସଦ ଭବନକୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ମନ୍ଦିର ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେଥିରେ ଗୋଟିଏ ଗୃହ ହେଉଛି ଲୋକସଭା । ଭାରତର ନାଗରିକମାନେ ଲୋକସଭାକୁ ସାର୍ବଜନୀନା ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଭାଗରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ଦଳ ସରକାର ଗଠନ କରିଥାଏ ।

(ii) ସଂସଦ ହେଉଛି ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନକାରୀ ସଂସ୍ଥା । ଏହା ସମଗ୍ର ଦେଶପାଇଁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଥାଏ । ଲୋକସଭା ଅଧ୍ବକ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ହେତୁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନରେ ଅଧ୍ଵକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ ।

(iii) ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ଓ ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟଗଣ ସରକାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରିଥାନ୍ତି । ଏଣୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ସହମତିରେ ସରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।

(iv) ୧୯୫୨ ମସିହାର ପ୍ରଥମ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ତାହାର ଗରିମା ବଜାୟ ରଖୁଛି ।

(v) ୨୦୨୪ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଲୋକସଭା ୧୮ ଥର ନିର୍ବାଚନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇସାରିଲାଣି । ତେଣୁ ଏହାର ଅତୀତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ଅତି ଗୌରବମୟ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି । ନୂତନ ଯୁବ ପିଢ଼ିକୁ ଦିଗ୍‌ଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଚାଲିବ ଓ ଭାରତକୁ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ର କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ ।

Question 3.
ସଂସଦରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ହେବାପାଇଁ କେତୋଟି ସୋପାନ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ, ତାହାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ସଂସଦରେ ଏକ ଆଇନ ପ୍ରର୍ଣୟନ କରିବାକୁ ହେଲେ ତାହାକୁ ସୋପାନ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ।

(ii) ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ସଂସଦରେ ବିଲ୍‌ ଯେକୌଣସି ଗୃହରେ ଆଗତ କରାଯାଇପାରିବ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପାହାଚରେ ବିଲ୍‌ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଠନ କରାଯାଇଥାଏ । ପଠନ ପରେ ସ୍ଥାୟୀ ସମିତିର ମତାମତ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରେରଣ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iii) ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଲ୍‌କୁ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇ ବିଲ୍‌ରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ସଂଶୋଧନ ନିମନ୍ତେ ମତସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ ।

(iv) ତା’ପରେ ବିଧେୟକ ନିମନ୍ତେ ଭୋଟଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ସଦନରେ ବିଲ୍‌ ଗୃହୀତ ହୋଇସାରିବା ପରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ସଦନକୁ ପଠାଯାଏ । ଦ୍ଵିତୀୟ ସଦନରେ ଏହି ସବୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଦେଇ ବିଲ୍‌ ଗୃହୀତ ହୁଏ ।

(v) ଦୁଇ ସଦନରେ ଗୃହୀତ ହେଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ପାଖକୁ ଅନୁମୋଦନ ପାଇଁ ପଠାଯାଏ । ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନୁମୋଦିତ ହେବା ପରେ ଏହା ଆଇନରେ ପରିଣତ ହୋଇ ସରକାରୀ ରାଜପତ୍ରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Notes Odia Medium and Class 7 Science Chapter 9 Notes Odia Medium ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା to understand important concepts and topics more clearly.

7th Class Science Chapter 9 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Science Chapter 9 Notes Odia Medium

ବିଷୟଭିଭିକ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :

ଖାଦ୍ୟ କ’ଣ ?
ଯାହା ଶରୀରରେ ହଜମ ହୁଏ, ଶରୀର ପୁଷ୍ଟିସାଧନ କରେ, ଶରୀର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଶରୀରରେ ଅନିଷ୍ଟ ବା କିଛି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ ନାହିଁ ତାହାକୁ ଖାଦ୍ୟ (Food) କୁହାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟ ହିଁ ଆମର ଔଷଧ ମାତ୍ର ଔଷଧ ଖାଦ୍ୟ ହୋଇ ନଥାଏ ।

ପ୍ରାଣୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କ ରି ଥାନ୍ତି କା ର ଣ ଖାଦ୍ୟରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି ସେମାନଙ୍କରୁ ବିଭିନ୍ନ କାମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଖାଦ୍ୟରେ ଶ୍ଵେତସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ସ୍ନେହସାର ପରି ଜଟିଳ ଉପାଦାନମାନ ରହିଥାଏ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏହି ଜଟିଳ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ସରଳ ଉପାଦାନରେ ପରିଣତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି, ତାହାକୁ ପରିପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ ।

ପରି ପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାକନଳୀ ବା ଖାଦ୍ୟନଳୀ (Digestive Tract) ରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ମଳଦ୍ଵାରରେ ଶେଷ ହୋଇଥାଏ । ଖାଦ୍ୟ ଏହି ନଳୀ ମଧ୍ୟଦେଇ ଗତି କରୁଥିବା ବେଳେ, ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରୁ ପାଚକ ରସ (Digestive Juice) କ୍ଷରିତ ହୋଇ ଜଟିଳ ଖାଦ୍ୟକୁ ସରଳ ଉପାଦାନରେ ପରି ଣତ କରେ ।

ଖାଦ୍ୟର ଏହି ସରଳୀକୃତ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ପାକନଳୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶଦ୍ଵାରା ଶୋଷିତ ହୋଇ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମାନ ହୋଇ ନଥାଏ ।

ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ପରିପାକ

ମୁଖ ଗହ୍ଵର (Buccal cavity) :
ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ଖାଦ୍ୟ ପାଟି ବାଟ ଦେଇ ଭିତରକୁ ଯାଇଥାଏ । ଦାନ୍ତ ଏହାକୁ ଚୋବାଇ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରେ । ଖାଦ୍ୟକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପାଚନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲାଳ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶିଥାଏ ।

ରୁଟି ଓ ଭାତରେ ମଣ୍ଡଦ (Starch) ନାମକ ଶ୍ଵେତସାର ରହିଥାଏ । ଲାଳରେ ଥିବା ପାଚକ ରସ ମଣ୍ଡଦକୁ ସରଳ ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ କରେ । ଲାଳ ଖାଦ୍ୟର ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସରଳ ଅଂଶରେ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ପାଟି ସୁସ୍ଥ ରହିବା ପାଇଁ ମୁଖଗହ୍ଵରର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଆବଶ୍ୟକ । ଦାନ୍ତ କ୍ଷୟ ଏବଂ ପାଟିରେ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆମେ ଦିନକୁ ଦୁଇଥର ଦାନ୍ତ ଘଷିବା ଏବଂ ଜିଭ ସଫାକରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ପାଣିରେ ମୁହଁ ଧୋଇବା ଉଚିତ୍ । ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ କିପରି ମୁଖଗହ୍ଵରର ପରିଷ୍କାର ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୧ : ଆସ, ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା

• ଦୁଇଟି ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍ ନିଆଯାଉ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ‘କ’ ଏବଂ ‘ଖ’ ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଉ ।
• ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍ ‘କ’ ରେ ଗୋଟିଏ ଚାମଚ ଭାତ ନିଆଯାଉ, ଏବଂ ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍ ‘ଖ’ ରେ ଚାମଚେ ଭାତକୁ ୩୦-୬୦ ସେକେଣ୍ଡ ଚୋବେଇବା ପରେ ନିଆଯାଉ ।
• ଉଭୟ ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ୩-୪ ମି.ଲି. ପାଣି ମିଶାଯାଉ ।
• ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ଭାତ ଓ ପାଣି ମିଶ୍ରଣର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରଙ୍ଗ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଉ । ତାକୁ ସାରଣୀ-୧ ରେ ଲେଖ ।
• ଡ୍ରପର ସାହାଯ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ୩-୪ ବୁନ୍ଦା ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ଦ୍ରବଣ ପକାଯାଉ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ୍‌ରେ ଥିବା ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ମିଶ୍ରଣକର ଏବଂ ତାହାକୁ ପୃଥକ୍ ଭାବରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଉ ।
• ମଣ୍ଡଦ ଉପରେ ଲାଳର କେଉଁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଏ, ନିମ୍ନ ସାରଣୀରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ।

ସାରଣୀ : ମଣ୍ଡଦ ଉପରେ ଲାଳର ପ୍ରଭାବ

ଟେଷ୍ଟଟ୍ୟୁବ	ମିଶ୍ରଣର ରଙ୍ଗ (ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ମିଶାଇବା ପୂର୍ବରୁ)	ମିଶ୍ରଣର ରଙ୍ଗ (ଆୟୋଡ଼ିନ୍ ମିଶାଇବା ପରେ)	ଯଦି ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି ତେବେ ତା’ର କାରଣ
କ	ଧଳା	ଗାଢ଼ ନୀଳ	ଆୟୋଡି଼ନ ମଣ୍ଡଦ ସହ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ ନୀଳ ହୁଏ
ଖ	ଧଳା	ହାଲୁକା ନୀଳ	ମଣ୍ଡଦ ନ ଥ‌ିବାରୁ ସାମାନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲା

ଲାଳର ଭାତ ସହିତ ରାସାୟନିକ କ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ମଣ୍ଡଦ ସରଳ ଶର୍କରାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥାଏ । ଶରୀରରେ ଜଟିଳ ଖାଦ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ସରଳ ରୂପରେ ଭାଙ୍ଗିବାର ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପରିପାକ (Digestive) କୁହାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟ ପାଟିରେ ଆଂଶିକଭାବେ ହଜମ ହୋଇଥାଏ ।

ଖାଦ୍ୟନଳୀ / ଗ୍ରାସନଳୀ (Oesophagus) :
ଖାଦ୍ୟ ଚୋବାଇବା ବେଳେ ଲାଳ ମଣ୍ଡଦକୁ ହଜମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହିତ ଏହାକୁ ଆର୍ଦ୍ର, ନରମ କରି ଗିଳିବାରେ ସହାୟତା କରିଥାଏ । ଜିଭ ଖାଦ୍ୟକୁ ଲାଳ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଇଥାଏ ଓ ଏହି ନରମ ଖାଦ୍ୟକୁ ଖାଦ୍ୟନଳୀ ନାମକ ନମନୀୟ ନଳୀ ମଧ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ଠେଲି ଦେଇଥାଏ ।

ଖାଦ୍ୟନଳୀ କାନ୍ଥର ଧୀର ସଙ୍କୋଚନ ଓ ଶିଳନ ଯୋଗୁଁ ତରଙ୍କ ପରି ଏକ ଗତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ଗତି ଯୋଗୁଁ ଖାଦ୍ୟ ଆପେ ଆପେ ପାକସ୍ଥଳୀ ଭିତରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯାଏ । ଏ ପ୍ରକାର ଗତି ସମଗ୍ର ଖାଦ୍ୟନଳୀରେ ଘଟେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟକୁ ଆଗକୁ ଆଗକୁ ଠେଲି ନେଇଯାଏ ।

ପାକସ୍ଥଳୀ (Stomach) :

• ପାକସ୍ଥଳୀ କାନ୍ଥର ସଙ୍କୋଚନ ଓ ଶିକୂଳନ ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟର ମନ୍ଥନ ଘଟିଥାଏ । ମଜ୍ଜିତ ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ପାକସ୍ଥଳୀର ଭିତର ଆସ୍ତରଣରୁ କ୍ଷରିତ ପାଚନ ରସ (Digestive Juice), ଅମ୍ଳ (Acid) ଓ ଶ୍ଳେଷ୍ମ (Mucus) ଖାଦ୍ୟ ସହିତ ମିଶିଥାଏ ।
• ପାଚକ ରସ ପୁଷ୍ଟିସାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ସରଳ ଉପାଦାନରେ ପରିଣତ କରେ ଓ ଅନେକ କ୍ଷତିକାରକ ବୀଜାଣୁକୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦିଏ । ଶ୍ଳେଷ୍ମା ପାକସ୍ଥଳୀର ଆସ୍ତରଣରୁ କ୍ଷରିତ ଅମ୍ଳଜନିତ କ୍ଷୟରୁ ରକ୍ଷାକରେ ।
• ପାକସ୍ଥଳୀରେ ଖାଦ୍ୟ ଆଂଶିକ ଭାବରେ ହଜମ ହୁଏ ଏବଂ ଏକ ଅର୍ଥ ତରଳ ପିଣ୍ଡରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ । ଏହି ପିଣ୍ଡ ପରିପାକର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତତ ହୁଏ ।
  

ଭାବନା ଓ ମାନସିକ ଆବେଗ ପରିପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ :
ମାନବ ଶରୀରରେ ପରିପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କିପରି ଜାଣିଲେ ? ପାକସ୍ଥଳୀ କିପରି କାମ କରେ ତାହାର ଆବିଷ୍କାର ଅକସ୍ମାତ୍ ଘଟିଥିଲା । ୧୮୨୨ ମସିହାରେ, ଆଲେକ୍ସି ସେଣ୍ଟ ମାର୍ଟିନ୍ ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପେଟରେ ଦୁର୍ଘଟଣାବଶତଃ ଗୁଳି ବାଜିଥିଲା । ଡାକ୍ତର ୱିଲିୟମ୍ ବିଉମଣ୍ଟଙ୍କଦ୍ଵାରା ତାଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇଥିଲା । ତଥାପି, ତାଙ୍କର କ୍ଷତ କେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭଲ ହୋଇ ନଥୁଲା, ଏକ ଛୋଟ ସ୍ଥାୟୀ ଛିଦ୍ର ରହିଯାଇଥିଲା । ଏହି ଛିଦ୍ର ଦେଇ ଡାକ୍ତର ବିଉମଣ୍ଟ ପାକସ୍ଥଳୀରେ ପରିପାକ କିପରି ଘଟୁଛି ତାହା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରି ପାରିଥିଲେ । ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ କିପରି ସରଳୀକୃତ ହୁଏ ତାହା ସେ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଆମର ଭାବନା ବା ମାନସିକ ଆଲେକ୍ଟ୍ରି ସେଣ୍ଟ ମାର୍ଟିନ୍‌ଙ୍କ ଆବେଗ କିପରି ପରିପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ତାହା ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ।

କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ (Small Intestine) :
ପାକସ୍ଥଳୀରୁ ଖାଦ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ରୂପରେ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତକୁ ଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୬ ମି. ଅଟେ । ଏଠାର କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତର ଭିତର ଆସ୍ତରଣ, ଯକୃତ ଓ ଅଗ୍ନାଶୟରୁ ରସ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ଖାଦ୍ୟପିଣ୍ଡ ସହିତ ମିଶିଥାଏ ।

ଯକୃତରୁ ପିତ୍ତ କ୍ଷରିତ ହୋଇଥାଏ, ଏହା ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ଅମ୍ଳକୁ ନିରପେକ୍ଷ କରେ ଏବଂ ସ୍ନେହସାରକୁ କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଇଥାଏ, ଫଳରେ ପରିପାକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହଜ ହୋଇଥାଏ ।

ଅଗ୍ନାଶୟରୁ ଅଗ୍ନାଶୟ ରସ କ୍ଷରିତ ହୁଏ । ଏହା କ୍ଷାରୀୟ ପ୍ରକୃତିର ଅଟେ । ଖାଦ୍ୟରେ ଏହାର ଉପସ୍ଥିତି ଅମ୍ଳକୁ ନିରପେକ୍ଷ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଅଗ୍ନାଶୟ ରସ ଶ୍ଵେତସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ସ୍ନେହସାରକୁ ଆହୁରି ସରଳ କରିଥାଏ ।

ପରିପାକ ହୋଇଥିବା ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତରୁ ଏହାର କାନ୍ଥରେ ଥିବା ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀରେ ପ୍ରବାହିତ ରକ୍ତକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵର ଅବଶୋଷଣ କୁହାଯାଏ ।

କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତର ଭିତର ଆସ୍ତରଣରେ ଥ‌ିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ପରି ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ପ୍ରକ୍ଷେପଣ ଗୁଡ଼ିକଦ୍ଵାରା ହଜମ ହୋଇଥିବା ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ଗୁଡ଼ିକ ରକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ରକ୍ତ ଏହାକୁ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପ୍ରେରଣ କରିଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବା ସହିତ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

ସିଲିଆକ୍ ରୋଗ ଓ ଉତ୍ତମ ଖାଦ୍ୟ ବିକଳ୍ପ :
ସିଲିଆକ୍ (Celiac) ରୋଗରେ ଶରୀର ଗ୍ଲୁଟେନ୍ ନାମକ ପୁଷ୍ଟିସାର ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କରେ । ଗହମ, ବାର୍ଲି ଏବଂ ରାଇ (Rye) ରେ ଗ୍ଲୁଟେନ୍ ଥାଏ । ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତର ଭିତର ଆସ୍ତରଣ (ଯେଉଁଠାରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ଶୋଷିତ ହୁଏ) କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ । ଫଳସ୍ଵରୂପ, ଅନ୍ତନଳୀ ଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରେ ନାହିଁ । ସିଲିଆକ୍ ରୋଗ ପରିଚାଳନା କରିବାର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ ହେଉଛି, ଗ୍ଲୁଟେନଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା । ଯଅ, ବାଜରା, ମାଣ୍ଡିଆ ପ୍ରଭୃତି ମିଲେଟ୍‌ ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ସ୍ଵାଭାବିକ ଭାବରେ ଗ୍ଲୁଟେନ୍‌ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ଖାଦ୍ୟ ଅଟନ୍ତି ।

ବୃହଦନ୍ତ୍ର (Large Intestine) :
ଅଧିକାଂଶ ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତରେ ପାଚନ ଓ ଶୋଷଣ ହେଲାପରେ, ଅପାଚ୍ୟ ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ 1.5 ମିଟର ଲମ୍ବର ବୃହଦନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ । ଏହା ଅପାଚ୍ୟ ଖାଦ୍ୟରୁ ପାଣି ଓ କିଛି ଲବଣ ଶୋଷଣ କରି ବର୍ଜ୍ୟପଦାର୍ଥକୁ ମଳ ଆକାରରେ ଅର୍ଦ୍ଧକଠିନ ପଦାର୍ଥରୂପେ ବାହାରକୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଥାଏ ।

ମଳ ବାହାରକୁ ନ ବାହାରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଳାଶୟରେ ରହିଥାଏ । ଫଳ, ପନିପରିବା ଏବଂ ଅକାଣ୍ଡିଆ ଶସ୍ୟ ଭଳି ତନ୍ତୁଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାଦ୍ୱାରା ବୃହଦନ୍ତ ଠିକ୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଓ ମଳ ସହଜରେ ବାହାରିଯାଏ ।

ମଳ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଳଦ୍ଵାର ଦେଇ ବାହାରକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ବହିଃଷ୍କରଣ (Egestion) କୁହାଯାଏ । ଖାଦ୍ୟରୁ ପୋଷକତତ୍ତ୍ୱ ଶୋଷଣ କରିବା ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ପରିପାକ ତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଅଟେ ।

ସୁସ୍ଥ ପାଚନ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ସାମଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତା :
ବୃହଦନ୍ତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଅଣୁଜୀବ ଥାଆନ୍ତି, ଯେପରିକି ବୀଜାଣୁ, ଯାହା ହଜମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସେମାନେ ଆମର ପାଚନ ତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ହଜମ ହୋଇ ନଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟକୁ, ବିଶେଷକରି ତନ୍ତୁକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପୋଷକ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି । ତନ୍ତୁଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷକରି ‘କିତ୍ସିତ ଖାଦ୍ୟ’ (ଯେପରିକି ଦହି, ଘୋଳଦହି, ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ, କାଞ୍ଜି, ଆଚାର, ଏଣ୍ଡୁରିପିଠା ଏବଂ ପାଖାଳ ଭାତ) ସୁସ୍ଥ ପାଚନ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ସମାଗ୍ରିକ ସୁସ୍ଥତା ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଅଟେ ।

ଉତ୍ତମ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପାତନର ଗୁରୁତ୍ଵ :
ଉତ୍ତମ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ପାଚନର ଗୁରୁତ୍ଵ ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସ୍ଵୀକୃତ । ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଆୟୁର୍ବେଦ ଗ୍ରନ୍ଥ, ‘ଚରକ ସଂହିତା’ରେ ସହଜରେ ପାଚନଯୋଗ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଚନ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଅଦା, ଗୋଲମରିଚ ଏବଂ ଜିରା ଭଳି ମସଲାର ସୁବିଚାରିତ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି । ପୋଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗତି ମଧ୍ଯ ପାଚନ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ମଧ୍ଯ ଠିକ୍ ସମୟରେ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା, ସଚେତନ ଖାଦ୍ୟାଭ୍ୟାସ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧ‌ିକ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ଏଡ଼ାଇବା ।

ରୋମନ୍ଥକ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା :
ଗାଈ ଏବଂ ମଇଁଷି ଭଳି ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଘାସ, କୁଟା ଇତ୍ୟାଦି ଖାଇବା ସମୟରେ ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ଖାଦ୍ୟକୁ ଗିଳି ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ଖାଦ୍ୟ ପା କ ସ୍ଥଳୀ ର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ରୁ ମେନ୍ (Rumen)ରେ ଆଂଶିକ ଭାବେ ପାଚିତ ହୁଏ ।

ପରେ ଏହି ଆଂଶିକ ପାଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଗୁଳାରେ ପରିଣତ ହୋଇ ପାଟିକୁ ‘ଫେରି ଆସେ ଓ ସେମାନେ ତାକୁ ପୁଣି ଥରେ ଚୋବାଇ ଚୋବାଇ ଖାଇଥା’ନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରୋମନ୍ଥନ (ପାକୁଳି କରିବା) ଏବଂ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ରୋମନ୍ଥକ (Ruminant) କୁହାଯାଏ ।

ଗୋଟିଏ ଗାଈ ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ ୮ ଘଣ୍ଟା କେବଳ ଖାଦ୍ୟ ଚୋବାଇବାରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରେ । ଭଲଭାବରେ ଚୋବାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପୁନର୍ବାର ଅଧ୍ଵ ହଜମ ପାଇଁ ଗ୍ରାସନଳୀ ବା ଖାଦ୍ୟନଳୀ ଦେଇ ପାକସ୍ଥଳୀକୁ ଯାଇଥାଏ ।

ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ପାଚନତନ୍ତ୍ର :
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ନଥାଏ । ଏମାନଙ୍କର ପାକସ୍ଥଳୀ ତଳକୁ ଏକ କୋଠରି ରହିଥାଏ, ତାହାକୁ ଗିଜାର୍ଡ଼ (Gizzard) କୁହାଯାଏ । ଏହାର କାନ୍ଥର ସଙ୍କୋଚନ ଓ ଶିଥୁଳନ ଏବଂ ପକ୍ଷୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଗିଳି ଦେଉଥ‌ିବା ଛୋଟ ଗୋଡ଼ି ସାହାଯ୍ୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଖଣ୍ଡରେ ପରିଣତ ହୁଏ ।

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ହଜମ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପାଚନ ନଳୀର ଗଠନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଧାରା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ହୋଇଥାଏ । ପାଚିତ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ ସଂଗୃହୀତ ପୋଷକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଯାଇ ଶରୀର
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କରେ ପାଚନ ତନ୍ତ୍ର ଗଠନରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶ୍ୱସନ (ମଣିଷ) :
ବାୟୁ ନେବା ଏବଂ ବାୟୁ ଛାଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କୁହାଯାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ବିନା ଆମେ ବଞ୍ଚିପାରିବା ନାହିଁ । କେବଳ ମଣିଷ ନୁହେଁ, ଉଦ୍ଭିଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥା’ନ୍ତି । ଆମ ଶରୀରରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତନ୍ତ୍ର ରହିଅଛି, ଏହାକୁ ଶ୍ୱସନ ତନ୍ତ୍ର (Respiratory system) କୁହାଯାଏ ।

ଶ୍ଵାସନ ତନ୍ତ୍ରରେ ଗ୍ୟାସ୍‌ଗୁଡ଼ିକର ବିନିମୟ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥ ଅନୁସରଣ କରେ । ଯେଉଁ ପଥରେ ବାୟୁ ଗ୍ରହଣ ଓ ନିଷ୍କାସନ ହୋଇଥାଏ, ତାହାର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ଶ୍ଵାସନ ତନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ । ଏହା ନାସାରନ୍ଧ୍ରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ନେଉ ଓ ନିଃଶ୍ଵାସ ତ୍ୟାଗ କରିଥାଉ ।

ପ୍ରଶ୍ଵାସ ବାୟୁ ନାସାପଥ ଦେଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ନାସାରନ୍ଧ୍ରରେ ଥ‌ିବା ଛୋଟ କେଶ ଶ୍ଳେଷ୍ମା ସହିତ ମିଶି ପ୍ରଶ୍ଵାସ ବାୟୁରୁ ଧୂଳି ଏବଂ ମଇଳାକୁ ଧରିରଖେ । ଏଠାରୁ ବାୟୁନଳୀ ମାଧ୍ଯମରେ ବାୟୁ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ (Lungs)କୁ ଯାଇଥାଏ ।

ବାୟୁନଳୀ ଦୁଇଟି ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଦୁଇଟି ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ । ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରେ ଏହି ଦୁଇ ଶାଖା ଆହୁରି ଛୋଟ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ କୋଟରିକା (alveoli) ନାମକ ଛୋଟ ଛୋଟ ବେଲୁନ୍ ପରି ଥଳିରେ ଶେଷ ହୁଏ । ଆମର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଛାତିର ପଞ୍ଜରା ଦ୍ଵାରା ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ।

କରୋନା ଭୂତାଣୁ ଓ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ସମସ୍ୟା :
ଯଦିଓ ପ୍ରଶ୍ଵାସ ବାୟୁରୁ ଅନେକ ପରିମାଣରେ ଧୂଳି ଛାଣି ହୋଇ ରହିଯାଏ, ତଥାପି ଅନେକ ସମୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ କଣିକା ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, COVID – 19 ମହାମାରୀ ସମୟରେ, SARS-CoV-2 ଭୂତାଣୁ ବା ଭାଇରସ୍ ଶ୍ଵାସତନ୍ତ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ଗୁରୁତର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।

କାର୍ଯ୍ୟ–୨ : ଆସ, ଗୋଟିଏ ମଡ଼େଲ ତିଆରି କରିବା

ପରୀକ୍ଷଣ

• ଢାଙ୍କୁଣି ଥ‌ିବା ଗୋଟିଏ ଚଉଡ଼ା ସ୍ଵଚ୍ଛ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ ନିଆଯାଉ । ଏହାର ତଳ ଅଂଶ କାଟି ବାହାର କରି ଦିଆଯାଉ ଓ ବୋତଲର ଢାଙ୍କୁଣିରେ ଏକ ଛିଦ୍ର କରାଯାଉ ।
• ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ଏକ ଆକାରର ଫାଙ୍କା ନଳୀ ନିଆଯାଉ । ନଳୀର ଦୁଇ କେନା ଶେଷରେ ଦୁଇଟି ଫୁଙ୍କାଯାଇ ନଥ‌ିବା ବେଲୁନ୍ ପୂରାଯାଉ । ଗୋଟିଏ ରବର ବ୍ୟାଣ୍ଡ୍ ସହିତ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଉ ଯେପରିକି ତାହା ଭିତରକୁ ବାୟୁ ଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ।
  
• ନଳୀର ସିଧା ପାଖକୁ ଢାଙ୍କୁଣି ମଧ୍ଯରେ ଗୋଟିଏ କଣା କରି ବୋତଲ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ ଓ ଢାଙ୍କୁଣିକୁ ମାଟି ଲଗାଇ ଭଲ ଭାବରେ ସିଲ୍ କରିଦିଆଯାଉ ଯାହା ଫଳରେ ଏହା ବାୟୁରୋଧୀ ହୋଇପାରିବ । ବୋତଲର ଖୋଲା ତଳ ଭାଗରେ ଏକ ପତଳା ରବର ଖଣ୍ଡ ବା ବେଲୁନ୍‌କୁ ବଡ଼ ରବର ବ୍ୟାଶ୍‌ରା ଭଲ ଭାବରେ ବାନ୍ଧିଦିଆଯାଉ ।

ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ :
ତଳ ଭାଗରେ ଲାଗିଥିବା ରବର ବା ବେଲୁନ୍‌କୁ ମଝିରୁ ତଳ ଆଡ଼କୁ ଟାଣି ପୁନଶ୍ଚ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଉ ଯେତେବେଳେ ରବର ସିକୁ ତଳକୁ ଟଣାଯାଏ ବେଲୁନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଫୁଲିଯାଏ ଓ ବିପରୀତ ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ରବର ସିଟ୍‌ ଉପରକୁ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ ସେତେବେଳେ ବେଲୁନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ସଂକୁଚିତ ହୋଇଯାଏ ।

ପ୍ରଶ୍ଵାସ (Inhalation) ନେବା ସମୟରେ ପଞ୍ଜରା ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଉପରକୁ ଏବଂ ବାହାରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯିବାରୁ ଛାତି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଥାଏ ଅର୍ଥାତ୍ ଏହାର ଆୟତନ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ଏହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦ । (Diaphragm) ତଳକୁ ଗତିକରେ, ଫଳରେ ଛାତି ଭିତରେ ସ୍ଥାନ ବୃଦ୍ଧିପାଏ ଓ ବାୟୁ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ ।

ନିଃଶ୍ଵାସ (Exhalation) ତ୍ୟାଗ କରିବା ସମୟରେ ପଞ୍ଜରାଗୁଡ଼ିକ ତଳକୁ ଏବଂ ଭିତରକୁ ଗତି କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମଧ୍ଯଚ୍ଛଦା ଉପରକୁ ଉଠିଯାଏ ଓ ଛାତି ଭିତରେ ସ୍ଥାନ ହ୍ରାସ ପାଏ, ଫଳରେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରୁ ବାୟୁ ବାହାରକୁ ଠେଲି ହୋଇଯାଏ ।

ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ପାଇଁ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅଭ୍ୟାସ :
ଭାରତ ତଥା ବିଶ୍ଵର ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିରେ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ବ୍ୟାୟାମ (ପ୍ରାଣାୟାମ) ଅଭ୍ୟାସ କରାଯାଇ ଆସୁଅଛି । ଶ୍ଵାସନ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ, ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଏକାଗ୍ରତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାଣାୟାମ ଏକ ଜଣାଶୁଣା ପଦ୍ଧତି । ଲଦାଖରେ, ଲୋକମାନେ ଟୁମୋ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, ଏହି କୌଶଳ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରେ ଏବଂ ଥଣ୍ଡା ପାଗରେ ମଧ୍ଯ ଶରୀରକୁ ଉଷ୍ମ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସେହିପରି, ସୁସ୍ଥତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଗଭୀର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା
କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରଥାରେ ଲୟବଦ୍ଧ ଶ୍ଵାସ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଗଭୀର ଶ୍ଵାସ ସହିତ ଜପକୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ଶାନ୍ତି, ସ୍ଥିରତା ଓ ମାନସିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ବଢ଼ିଥାଏ ।

ଆମେ ନିଃଶ୍ଵାସରେ କ’ଣ ବାହାର କରୁ ?

କାର୍ଯ୍ୟ–୩ : ଆସ, ଅନୁସନ୍ଧ।ନ କରିବା
(ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯିବ।)

• ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପରି ଦୁଇଟି ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘କ’ ଓ ‘ଖ’ରେ ସମାନ ପରିମାଣରେ ସଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚୂନ ପାଣି ନିଆଯାଉ ।
  
• ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘କ’ରେ ଏକ ସିରିଞ୍ଜ/ପିଚକାରୀ (ଚିତ୍ର ‘କ’) ବ୍ୟବହାର କରି ବାୟୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଉ ଯାହା ସେହି ସମାନ ବାୟୁ ତୁମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନିଅ ।
• ପରୀକ୍ଷା ନଳୀ ‘ଖ’ରେ ବାରମ୍ବାର ତୁମ ମୁହଁ ଦେଇ ବାୟୁକୁ ଫୁଙ୍କି ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଉ ।

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଚୂନ ପାଣି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ସହିତ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କଲେ କ୍ଷୀର ଭଳି ଧଳା ରଙ୍ଗ ହୋଇଯାଏ । ତେଣୁ ଏଥୁରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ଯେ ନିଃଶ୍ଵାସ ବାୟୁରେ ଆମେ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନେଇଥିବା ବାୟୁ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଥାଏ ।

ଗ୍ୟାସ ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା :
ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ମାଧ୍ଯମରେ ବାହାର ପବନ ଫୁସ୍‌ ଫୁସ୍‌ ରେ ପ୍ର ବେଶ କରେ ଏବଂ କୋଟରିକାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ । କୋଟରିକାର ପତଳା ପ୍ରାଚୀର ରକ୍ତପୂର୍ଣ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନଳୀଦ୍ଵାରା ଘେରି ର ହି ଥାଏ । ର କ୍ତ ଶ ରୀ ର ରୁ କୋଟରି କକୁ ଅଙ୍ଗାର କାମ୍ଳ (CO₂) ଆଣିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ବାୟୁ ମଧ୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ କୋଟରିକାରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆସି ରକ୍ତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଓ ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଯାଇଥାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁ, ଆମର ଶରୀର ଏହାକୁ ଶର୍କର (ଗ୍ଲୁକୋଜ୍)ରେ ପରିଣତ କରେ । ଶକ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ (୦) ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ଭାଙ୍ଗିବାରେ ସାହଯ୍ୟ କରେ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଶ୍ୱସନ (Respiration) କୁହାଯାଏ ।
ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ + ଅମ୍ଳଜାନ → ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ + ଜଳ + ଶକ୍ତି

ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଆମେ ଆମ ଚାରିପାଖରୁ ଅଧିକ ଅମ୍ଳଜାନ ଥ‌ିବା ବାୟୁ ଗ୍ରହଣ କରୁ ଏବଂ ନିଶ୍ଵାସରେ ଅଧିକ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଥ‌ିବା ବାୟୁ ବାହାର କରିଥାଉ । ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଅମ୍ଳଜାନ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ । କେତେକ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ଵାସନ ସମୟରେ ଅମ୍ଳଜାନର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବ୍ୟବହାର କରିଥା’ନ୍ତି ।

ଗ୍ୟାସ୍‌ର ଏହି ବିନିମୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆମ ଶରୀରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରୁ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦିତ ହେବା ଓ ବର୍ଜ୍ୟ ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍କାସନ କରିବାରେ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ । ସୁତରାଂ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାଦ୍ଵାରା ଶରୀର ଭିତରକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆସେ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବାହାରି ଯାଇଥାଏ ।

ଶ୍ଵାସନଦ୍ୱାରା ଖାଦ୍ୟକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ହେବା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏକ ଭୌତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଶ୍ୱସନ ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଶରୀର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ । ଉଭୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆମ ବଞ୍ଚିବାପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଅଟେ । କାରଣ ଶ୍ବସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଶକ୍ତି ଆମକୁ ଚାଲିବା, ଦୌଡ଼ିବା, ଖେଳିବା ଏପରିକି ଚିନ୍ତା କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୁଏ ।

ଆମ ଶରୀରରେ ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ, ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ପରିବହନ ପାଇଁ ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ସଂସ୍ଥା (Circulatory System) ରହିଅଛି । ଏଥିରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ, ରକ୍ତ ଏବଂ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।

ଧୂମପାନ ଓ ପରିବେଶ :
ଧୂମପାନ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତିକାରକ । ଏହା ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ ଏବଂ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ କର୍କଟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ଵାସ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅସୁସ୍ଥତା ସମେତ ଗୁରୁତର ରୋଗର ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧିକରେ । ଏହା ଲଗାତାର କାଶ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ସଂକ୍ରମଣର କାରଣ ହୁଏ । ଏହା ଧୂମପାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବା ସହିତ ବାୟୁରେ ବିଷାକ୍ତ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ନିର୍ଗତ କରେ, ଯାହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ଧୂମପାନ କରୁ ନଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଏହି ପ୍ରଦୂଷିତ ବାୟୁକୁ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନିଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଧୂମପାନ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ଯାହା ବିଶେଷକରି ପିଲା, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏବଂ ବୟସ୍କମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ । ତେଣୁ ଧୂମପାନ ଏଡ଼ାଇବାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଆମ ଚାରିପାଖର ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ ।

ମାଛ, ବେଙ୍ଗ ଓ ଜିଆ ଶରୀରରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା :
ପକ୍ଷୀ, ହାତୀ, ସିଂହ, ଗାଈ, ଛେଳି ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରାଣୀ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ର ଗଠନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଟେ । ମାଛ ଗାଲି (Gill) ଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରେ । ଏଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ଥାଏ । ରକ୍ତ ଏବଂ ପାଣିରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଗ୍ୟାସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ବିନିମୟ ଗାଲିରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥାଏ ।

• ବେଙ୍ଗ ଭଳି ଉଭୟଚର ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉଭୟ ସ୍ଥଳଭାଗ ଏବଂ ଜଳଭାଗରେ ବାସ କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି । ବେଙ୍ଗଫୁଲା ଗାଲି ମାଧ୍ୟମରେ ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାଏ ।
• ବେଙ୍ଗମାନେ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ଥିବାବେଳେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରା ଓ ପାଣିରେ ଥ‌ିବାବେଳେ ଚର୍ମଦ୍ଵାରା ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା କରିଥାନ୍ତି ।
• ଉପରୋକ୍ତ ଉପଯୋଜନ (Adoptation) ପ୍ରଣାଳୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଉଭୟ ଜଳ ଓ ସ୍ଥଳଭାଗରେ ବଞ୍ଚିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ସୁରରାଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମୟ ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ପରିବେଶରେ ଉପଯୋଜିକ ହୋଇଥାନ୍ତି ।
• ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ବିନିମୟ ପାଇଁ ଜିଆ ନିଜର ଆର୍ଦ୍ର ଚର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରେ ।

ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :

• ପୋଷଣ, ରକ୍ତ ସଂଚାଳନ, ଶ୍ଵାସନ, ରେଚନ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରଭୃତି ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଜୀବନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (Life process) କୁହାଯାଏ ।
• ମାନବର ପରିପାକ ସଂସ୍ଥା ଏକ ପାକନଳୀକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ମାଟି, ଗ୍ରାସନଳୀ, ପାକସ୍ଥଳୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ର, ବୃହଦନ୍ତ୍ର ଓ ମଳଦ୍ଵାର ଏବଂ ଏହା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଯକୃତ ଏବଂ ଅଗ୍ନାଶୟ – ଏ ସମସ୍ତ ପାକନଳୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ ।
• ପାଚନ ହୋଇଥ‌ିବା ଖାଦ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତ୍ରର କାନ୍ଥ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୋଷିତ ହୁଏ ।
• ଶୋଷିତ ପୋଷକ ପଦାର୍ଥ ରକ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ପରିବାହିତ ହୁଏ । ସେଠାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
• ବୃହଦନ୍ତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳ ଏବଂ ପରିପାକ ନ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ କିଛି ଲବଣ ଶୋଷଣ କରେ ।
• ଗାଈ ଏବଂ ଛେଳି ଭଳି ତୃଣଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ରୋମନ୍ଥକ କୁହାଯାଏ । ସେମାନେ ଖାଦ୍ୟକୁ ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ଗିଳିଦିଅନ୍ତି ।
• ପରେ, ଆଂଶିକ ଭାବରେ ପାଚନ ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପାଟିକୁ ଫେରିଯାଏ ଏବଂ ପ୍ରାଣୀ ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଚୋବାଇଥାଏ ।
• ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାରେ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍ ଭିତରକୁ ବାୟୁର ଯିବା (ପ୍ରଶ୍ଵାସ) ଓ ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ରୁ ବାହାରକୁ ଆସିବା (ନିଃଶ୍ୱାସ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
• ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌ର କୋଟରିକାରେ ଅମ୍ଳଜାନ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ବିନିମୟ ଘଟିଥାଏ ।
• ଶ୍ଵସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗ୍ଲୁକୋଜକୁ ଭାଙ୍ଗି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ଵାସରେ ନିଆଯାଇଥିବା ଅମ୍ଳଜାନ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ବ୍ୟବହରଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୁଏ ତାହାକୁ ଶ୍ଵାସନ କୁହାଯାଏ ।
• ରକ୍ତସଂଚାଳନ ସଂସ୍ଥା ଶରୀରର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ପରିବହନ କରେ । ଏଥରେ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ରକ୍ତବାହୀ ନଳୀ ମାଧ୍ୟମରେ ରକ୍ତ ପମ୍ପକରେ,
• ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଏବଂ ପୋଷକତତ୍ତ୍ଵ ପହଞ୍ଚାଏ ଏବଂ ଶରୀରରୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମଧ୍ଯ ଅପସାରଣ କରେ ।
• ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟା ଏକ ଭୌତିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଶ୍ଵାସନ ଏକ ରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ।

ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଶ୍ଵାସକ୍ରିୟାର କୌଶଳ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଓ ସେମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ସହିତ ଖାପଖାଇବା ପାଇଁ ଉପଯୋଜିତ ।

Go through BSE Odisha Class 7 Science Notes Odia Medium and Class 7 Science Chapter 8 Notes Odia Medium ସମୟ ଏବଂ ଗତିର ପରିମାପ to understand important concepts and topics more clearly.

7th Class Science Chapter 8 Notes Odia Medium

BSE Odisha Class 7 Science Chapter 8 Notes Odia Medium

ବିଷୟବସ୍ତୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସୂଚନା ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ :

ସମୟର ପରିମାପ :
ପ୍ରକୃତିରେ ଅନେକ ଘଟଣା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହୋଇଥାଏ । ଯଥା- ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାରେ ହ୍ରାସବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଋତୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ । ସେମାନେ ସମୟ ରକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର ସମୟ-ଚକ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ, କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉଦୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ ଚକ୍ର ଦ୍ଵାରା ଏକ ‘ଦିନ’କୁ ଗଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।

ଗୋଟିଏ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମୟର ସ୍ଵଳ୍ପ ବ୍ୟବଧାନ ମାପିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ଜଳଘଡ଼ି, ବାଲି ଘଡ଼ି (Hour-glass) ଏବଂ ମହମବତୀ ଘଣ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ମାଧ୍ୟମରେ ସମୟ ଗଣନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।

ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ିରେ ଦିନବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଲୋକଦ୍ଵାରା ପଡ଼ିଥୁବା ବସ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସ୍ଥିତି ସହିତ ସମୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଉଥିଲା ।

ଜଳଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ସମୟ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାତ୍ର ଭିତରକୁ କିମ୍ବା ବାହାରକୁ ଜଳର ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପ୍ରବାହ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାର ଘଡ଼ିରେ, ‘ସମୟ ପାଇଁ ଚିହ୍ନିତ ପାତ୍ରରୁ ପାଣି ବାହାରକୁ ଆସୁଥିଲା । ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ, ନିମ୍ନରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରନ୍ଧ୍ର ଥିବା ଏକ ପାତ୍ର ଜଳପୃଷ୍ଠରେ ଭାସମାନ ହେଉଥିଲା । ଏହା ଧୀରେ ଧୀରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ଶେଷରେ ବୁଡ଼ିଯାଉଥିଲା । ପୁନଃ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏହାକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ପୁଣି ଭାସମାନ କରାଯାଉଥିଲା ।

ବାଲିଘଡ଼ିରେ, ଗୋଟିଏ ପାତ୍ରରୁ ଏହାର ନିମ୍ନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଅନ୍ୟ ଏକ ପାତ୍ରକୁ ବାଲି ପ୍ରବାହ ଆଧାରରେ ସମୟ ମାପ କରାଯାଉଥିଲା ।

ମହମବତୀ ଘଣ୍ଟା ହେଉଛି ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ ଦାଗ ଦିଆ ହୋଇଥିବା ଏକ ମହମବତୀ ଯାହା ଜଳିବା ସମୟରେ ବିତିବା ସମୟ ସୂଚିତ କରୁଥିଲା ।

ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ତଥ୍ୟ : ବିଶ୍ଵର ସର୍ବବୃହତ୍ ପଥର ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି, ‘‘ସମ୍ରାଟ ଯନ୍ତ୍ର’’ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୟପୁରସ୍ଥ ଜନ୍ତର ମନ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଏକ ୟୁନେସ୍କୋ ବିଶ୍ଵ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ଅଟେ, ଯେଉଁଥରେ ଅନେକ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ଉପକରଣ ରହିଛି । ପଥର ଘଡ଼ିର ଉଚ୍ଚତା ୨୭ ମିଟର, ଏହାର ଛାଇ ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ପ୍ରାୟ ୧ ମିଲିମିଟର ଗତି କରେ ଏବଂ ୨ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ମାପ କରିବା ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ ସ୍କୁଲରେ ପଡ଼େ । ଯେକୌଣସି ସୂର୍ଯ୍ୟଘଡ଼ି ପରି, ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ କିମ୍ବା ‘ସୌର ସମୟ’ ମାପ କରେ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୧ : ଆସ ଜଳ ଘଡ଼ି ତିଆରି କରିବା

• ଠିପି ଥ‌ିବା ଏକ ବ୍ୟବହୃତ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବୋତଲ ନିଆଯାଉ (୧/୨ ଲିଟର କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ବଡ଼) ।
• ଚିତ୍ର ‘କ’ ରେ ଦେଖାଯାଇଥ‌ିବା ପରି ଏହାକୁ ପ୍ରାୟ ମଝିରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ କାଟି ଦିଆଯାଉ ।
• ଏଇ ଡ୍ରଇଂ ପିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରି, ବୋତଲର ଠିପିରେ ଏକ ଛୋଟ କଣା କରାଯାଉ (ଚିତ୍ର ‘ଖ’) ।
• ବୋତଲର ଉପର ଅଂଶକୁ ତଳ ଅଧା ଅଂଶ ଉପରେ ଏକ ଓଲଟା ସ୍ଥିତିରେ ରଖାଯାଉ (ଚିତ୍ର ‘ଗ’) ।
  
• ବୋତଲର ଉପର ଅଂଶକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କର । ଜଳ ସ୍ତର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ କିଛି ବୁନ୍ଦା କାଳି କିମ୍ବା ରଙ୍ଗ ବ୍ୟବହାର (ଚିତ୍ର ‘ଘ’) କରାଯାଉ ।
• ବୋତଲର ତଳ ଅଂଶରେ ଜଳ ଟପ୍ ଟପ୍ କରି ପଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କରିବ । ଏକ ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବହାର କରି ସମସ୍ତ ଜଳ ତଳ ପାତ୍ରରେ ପଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ଗୋଟିଏ ମିନିଟ୍ ପରେ ଜଳର ସ୍ତର ଚିହ୍ନିତ କର । ଏବେ ତୁମର ଜଳ ଘଡ଼ି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଗଲା । ତୁମେ କ’ଣ ଏବେ ଅନୁମାନ କରିପାରିବ କି ଏହାକୁ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ?
• ତଳ ଅଂଶରୁ ଉପର ଅଂଶକୁ ଜଳ ଢାଳି ତଳ ଅଂଶରେ ଜଳ ପଡ଼ିବା ଦେଖିବାକୁ ପାଇବା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ଏହା ଅଙ୍କିତ ଏକ ଚିହ୍ନରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚିହ୍ନକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ମିନିଟ୍ ନେବ ।

ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ତଥ୍ୟ :
ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତରେ ଛାୟା ଏବଂ ଜଳ ଘଡ଼ି ଉଭୟ ବ୍ୟବହାର କରି ସମୟ ମାପ କରାଯାଉଥିଲା । ଛାୟା-ଆଧାରିତ ସମୟ ମାପ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ସର୍ବପ୍ରଥମେ କୌଟିଲ୍ୟଙ୍କଦ୍ଵାରା ରଚିତ ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ରରୁ ମିଳିଥିଲା । (ଏହା ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ଦ୍ଵିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ-ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ତୃତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ଯରେ ରଚିତ ଏବଂ ସଂଶୋଧ ହୋଇଥିଲା) । ଏକ ଭୂଲମ୍ବ ବାଡ଼ିର ଛାୟା ମାପ ବ୍ୟବହାର କରି ସମୟ ପାଇଁ ଏକ ଠିକ୍ ବ୍ୟଞ୍ଜକ ବରାହମିହିର ପ୍ରାୟ ୫୩୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଦେଇଥିଲେ । ଜଳ ଘଡ଼ିର ବର୍ଣନା ଅର୍ଥଶାସ୍ତ୍ର, ସାର୍ଦ୍ଦୁଳକଣ୍ଠ ବାଦନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ କିଛି ଗ୍ରନ୍ଥରେ (ଆଦ୍ୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଶତାବ୍ଦୀଗୁଡ଼ିକରେ) କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ଘଡ଼ିଗୁଡ଼ିକ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକ୍ ନଥିଲା କାରଣ ଜଳସ୍ତର ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହିତ ପ୍ରବାହ ଗତିର ହାର ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ (ଚିତ୍ର-ଖ), ଘଟିକା-ଯନ୍ତ୍ରର ବିକାଶ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରଥମେ ଆର୍ଯ୍ୟଭଟ୍ଟ କହିଥିଲେ ଏବଂ ତା’ପରେ ପରେ ଅନେକ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ମିଳେ । ବୌଦ୍ଧ ମଠ, ରାଜପ୍ରସାଦ, ନଗର-ଛକରେ ଘଟିବା-ଯନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସମୟ ନିରନ୍ତର ମାପ କରାଯାଉଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ପାତ୍ର ବୁଡ଼ିବା ସମୟରେ ଢୋଲ, ଶଙ୍ଖ ବା ଘଣ୍ଟି ବାଜିବାଦ୍ଵାରା ସମୟର ସୂଚନା ଘୋଷଣା କରାଯାଉଥିଲା । ଯଦିଓ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ଘଟିକା-ଯନ୍ତ୍ରକୁ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟାଦ୍ଵାରା ଧୀରେ ଧୀରେ ବଦଳାଯାଇଥିଲା, ତଥାପି ଧାର୍ମିକ ସ୍ଥଳରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ।

ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ଜାଣିବା : ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟା ୧୬୫୬ ମସିହାରେ ଉଦ୍ଭାବିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୬୫୭ ମସିହାରେ କ୍ରିଷ୍ଟିଆନ୍ ହାଇଜେନ୍ସ (୧୬୨୯–୧୬୯୫) ଦ୍ଵାରା ପେଟେଣ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ଗାଲିଲିଓ ଗାଲିଲି (୧୫୬୪- ୧୬୪୨)ଙ୍କ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନଦ୍ଵାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲେ । କୁହାଯାଏ ଯେ ଥରେ ଏକ ଚର୍ଚ୍ଚରେ ବସିଥିବା ସମୟରେ, ଗାଲିଲିଓଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଛାତରୁ ଝୁଲି ରହିଥିବା ଏକ ଦୀପ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ଯାହା ଆଗରୁ ପଛକୁ ଦୋଳାୟମାନ ହେଉଥିଲା । ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ନାଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରି, ଗାଲିଲିଓ ଜାଣିଲେ ଯେ ଦୀପ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଳାୟମାନ ପାଇଁ ସମାନ ସମୟ ନେଉଛି । ବିଭିନ୍ନ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପରେ ଗାଲିଲିଓ ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଯେ ଗୋଟିଏ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗୁଥିଲା ସମୟ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲମ୍ବ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ସମାନ ।

ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ ଘଣ୍ଟା :
ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ରେ ଏକ ଛୋଟ ଧାତୁ ବଲ୍ ରହିଥାଏ । ଏହାକୁ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ‘ବଚ୍‌’ କୁହାଯାଏ । ଏକ ଲମ୍ବା ସୂତାଦ୍ଵାରା ଏହି ବବ୍ ଝୁଲି ରହିଥାଏ ।

ସ୍ଥିର ଅବସ୍ଥାରେ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଏହାର ମଧ୍ୟମ ସ୍ଥିତିରେ ଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ବକ୍‌କୁ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଟିକିଏ ଘୁଞ୍ଚାଯାଏ ଏବଂ ଛାଡ଼ିଦିଆଯାଏ, ଏହା ଦୋଳନ ଗତି ଆରମ୍ଭ କରେ । ଏହାର ଗତି ଆବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକୃତିର କାରଣ ଏହା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ଏହାର ପଥ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରେ ।

ଯେତେବେଳେ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ବବ୍ ମଧ୍ଯମ ସ୍ଥିତି ‘୦’ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚରମସ୍ଥିତି ‘କ’କୁ ଗତିକରେ, ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୂର୍ବକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚରମସ୍ଥିତି ‘ଖ’କୁ ଗତିକରେ, ଏବଂ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ‘୦’କୁ ଫେରିଆସେ ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଯେତେବେଳେ ଏହାର ବବ୍ ଏକ ଚରମ ସ୍ଥତି ‘କ’ ରୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଚରମ ସ୍ଥିତି ‘ଖ’ କୁ ଗତି କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟପ୍ରକାରେ ‘କ’ କୁ ଫେରି ଆସେ ସେତେବେଳେ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଗୋଟିଏ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରେ ।

ଗୋଟିଏ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଯେଉଁ ସମୟ ନେଇଥାଏ ତାହାକୁ ଏହାର ‘ଆବର୍ଷ କାଳ’ କୁହାଯାଏ ।

କାର୍ଯ୍ୟ-୨ : ଆସ ପରୀକ୍ଷଣ କରିବା

• ପ୍ରାୟ ୧୫୦ ସେ.ମି. ଲମ୍ବା ଖଣ୍ଡେ ସୂତା, ହୁକ ଲାଗିଥୁବା ଭାରୀ ଧାତୁ ବା ପଥର (ବବ୍), ଏକ ଷ୍ଟପଚ୍/ ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଏକ ରୁଲର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉ ଓ ସୂତାର ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡରେ ‘ବଚ୍‌’ ବନ୍ଧାଯାଉ ।
• ସୂତାରେ ଅନ୍ୟ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏକ ଶକ୍ତ ଆଧାରରେ ବନ୍ଧାଯାଉ ଯେପରି ଆଧାର ଏବଂ ବବ୍ ମଧ୍ୟରେ ସୂତାର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ସେ.ମି. ରଖାଯାଉ ।
• ବବୁକୁ ଧୀରେ ଧରି ରଖାଯାଉ, ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ଵକୁ ଟିକେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଉ । ଏହାକୁ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ ବବ୍ ଠେଲି ନ ହେବା ଏବଂ ସୂତା ଟାଣ ହେବା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଉ । ତୁମର ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଏବେ ଦୋଳନ କରିବ ।
• ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବହାର କରି, ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ୧୦ ଟି ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଲାଗୁଥୁବା ସମୟ ମାପ କରାଯାଉ । ସାରଣୀରେ ସମୟ ଲେଖୁ ରଖାଯାଉ । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ୩ ରୁ ୪ ଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଉ ।
• ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଆବର୍ତ୍ତ ସମୟ ଗଣନା କରିବା ପାଇଁ ୧୦ ଟି ଦୋଳନ ପାଇଁ ଲାଗୁଥିବା ସମୟକୁ ୧୦ ଦ୍ଵାରା ବିଭକ୍ତ କରି ସାରଣୀରେ ଏହାକୁ ଲେଖାଯାଉ ।

ସାରଣୀ ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଟଲମ୍ବର ସାରଣୀ
ସୂତାର ଲମ୍ବ = ୧୦୦ ସେ.ମି.

କ୍ର.ସଂ.	ଦଶଟି ଦୋଳନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମୟ (ସେକେଣ୍ଡରେ)	ଆବର୍ତ୍ତ ସମୟ (ସେକେଣ୍ଡରେ
୧.	୨୦.୫	୨.୦୫
୨.	୨୦.୬	୨.୦୬
୩.	१०.४	୨.୦୪
୪.	୨୦.୬	୨.୦୬

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :
ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଆବର୍ତ୍ତ ସମୟ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥର ସମାନ ହେଉଛି । ଏକ ସରଳ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଆବର୍ତ୍ତ ସମୟ ଏହାର ଲମ୍ବ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ କିନ୍ତୁ ବତ୍‌ର ବସ୍ତତ୍ଵ ଉପରେ ନୁହେଁ । ସମାନ ଲମ୍ବ ବିଶିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ଆବର୍ଷରେ ରହିଥାଏ । ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଏହି ଗୁଣ ସମୟ ମାପ କରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ନିୟମିତ ଭାବେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଉଥବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତଟି ଆଧୁନିକ ଘଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକରେ ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ମୌଳିକ ନୀତି ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି |

‘ନିୟମିତ ଭାବେ ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଉଥ‌ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା’’ – ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତଟି ଆଧୁନିକ ଘଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକରେ ସମୟ ମାପିବା ପାଇଁ ମୌଳିକନୀତି ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ କ୍ୱାର୍ଟଡ୍ ଘଣ୍ଟା କ୍ୱାର୍ଟଜ୍ ସ୍ଫଟିକର କମ୍ପନ ତଥା ପରମାଣୁ ଘଣ୍ଟା କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରମାଣୁର ଅତି ଛୋଟ ଏବଂ ତୀବ୍ର କମ୍ପନକୁ ଆଧାର କରି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଯଦିଓ ହାଇଜେନ୍ସଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତିଦିନ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ ବୃଦ୍ଧି କିମ୍ବା ହ୍ରାସ କରିପାରୁଥିଲା, ଆଜିର ପରମାଣୁ ବର୍ଷରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସେକେଣ୍ଡ ହ୍ରାସ ପାଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଅଧିକ ପାଇଁ ଆହୁରି ଭଲ ଉନ୍ନତ ଖୋଜୁଛନ୍ତି ।

ସମୟର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ SI ଏକକ :
ସମୟର SI ଏକକ ହେଉଛି ସେକେଣ୍ଡ୍ । ଏହାର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି s । ଏହାକୁ ମିନିଟ୍ (min) ଏବଂ ଘଣ୍ଟା (h) ଏକକରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଏ ।
୬୦ ସେକେଣ୍ଡ୍ = ୧ ମିନିଟ୍, ୬୦ ମିନିଟ୍ = ୧ ଘଣ୍ଟା

ସେକେଣ୍ଡ, ମିନିଟ୍ ଏବଂ ଘଣ୍ଟା ଭଳି ସମୟର ଏକକଗୁଡ଼ିକ ଲେଖୁଲା ବେଳେ ଇଂରାଜୀ ଛୋଟ ଅକ୍ଷର ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତୀକ ‘s’, ‘min’ ଏବଂ ‘h’ ମଧ୍ୟ ଛୋଟ ଅକ୍ଷର ଏବଂ ଏକବଚନରେ ଲେଖାଯାଏ । ବାକ୍ୟ ଶେଷ ବ୍ୟତୀତ ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣବିରାମ ଲେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ସମୟ ଲେଖୁବା ସମୟରେ, ସର୍ବଦା ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଏକକ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ହୁଏ । ସେକେଣ୍ଡ୍ ପାଇଁ ‘sec’ ଏବଂ ଘଣ୍ଟା ପାଇଁ ‘hrs’ ଲେଖୁବା ଭୁଲ ।

ପୁରା କାଳରେ ଘଟିକା-ଯନ୍ତ୍ରର ପାତ୍ରରେ ଥିବା ଗାତ ପୂରଣ ହୋଇ ବୁଡ଼ିବାକୁ ୨୪ ମିନିଟ୍ ଲାଗୁଥିଲା । ଏହି ଘଣ୍ଟା ଦ୍ଵାରା ମାପ କରାଯାଇଥିବା ସମୟ ଏକକକୁ ଘଟିକା, ଘଟୀ ବା ଦଣ୍ଡ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଏହା ସମୟ ମାପର ମାନକ ଏକକ ହୋଇଗଲା । ତେଣୁ, ଏକ ୨୪ ଘଣ୍ଟାର ଦିନକୁ ୬୦ ସମାନ ଦଣ୍ଡ ବା ଘଟିକାରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଚଳିତ ପାଞ୍ଜିରେ ଏହି ‘ଦଣ୍ଡ’ ସମୟ ଏକକ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ଏକ ଘଣ୍ଟା ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ ମାପି ପାରୁଥିବା ସବୁଠାରୁ ଛୋଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ହେଉଛି ଗୋଟିଏ ସେକେଣ୍ଡ ।

ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ
ଆଜିର ଦୁନିଆରେ, ଏକ ସେକେଣ୍ଡର କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଂଶ ମାପିବା ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ । ଯଥା : କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ, ସମୟ ମାପିବା ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ, ଏକ ଦୌଡ଼ରେ କିଏ ଜିତିଲା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ସେକେଣ୍ଡର ଏକ ଶତାଂଶ କିମ୍ବା ଏକ ହଜାର ଭାଗ (ମିଲି ସେକେଣ୍ଡ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ରେକର୍ଡ଼ କରିପାରିବ । ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋକାର୍ଡିଓଗ୍ରାମ (ECG) ଉପକରଣ ପରି ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହୃସ୍ପନ୍ଦନ ମିଲି ସେକେଣ୍ଡରେ ମାପ କରନ୍ତି । ସଂଗୀତରେ, ଡିଜିଟାଲ୍ ରେକଡ଼ିଗୁଡ଼ିକର ସୁଗମ ପୁନର୍ବାଦନ ପାଇଁ ପ୍ରତି ସେକେଣ୍ଡରେ ହଜାର ହଜାର ଥର ଶବ୍ଦ ଧରି ରଖାଯାଏ । ଅନେକ ଉପକରଣ ଆହୁରି କମ୍ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ କମ୍ପ୍ୟୁଟରଗୁଡ଼ିକ ମାଇକ୍ରୋସେକେଣ୍ଡରେ (ସେକେଣ୍ଡର ଦଶ ଲକ୍ଷ ଭାଗରୁ ଏକ ଭାଗ) ସଙ୍କେତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରନ୍ତି ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ବହୁତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ । ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମହାକାଶ ଅନୁସନ୍ଧାନ, ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ବିଜ୍ଞାନ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଆହୁରି ସଠିକ୍ ସମୟ-ମାପ ଉପକରଣ ବିକଶିତ କରିଚାଲିଛନ୍ତି । ଆମର ଘଣ୍ଟାଗୁଡ଼ିକ ଯେତେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ସଠିକ୍ ହେବ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମାଜକୁ ସେତେ ଅଧିକ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।

ଧୀର କିମ୍ବା ଦ୍ରୁତ :
ଯେତେବେଳେ ଆମେ କହିଥାଉ, ଯେ କୌଣସି ବସ୍ତୁ ଦ୍ରୁତ କିମ୍ବା ଧୀର ଭାବରେ ଗତି କରୁଛି, ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ବୁଝିଥାଉ ? ମନେକର ଏକ ସିଧା ଟ୍ରାକରେ ୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ରେ ସମସ୍ତ ଖେଳାଳି ଏକତ୍ର ଆରମ୍ଭ ରେଖାରୁ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କିଛି ସମୟ ପରେ ସେମାନେ ଅଲଗା ଅଲଗା ହୋଇ ଆଗ ଓ ପଛ ଭାବରେ ଦୌଡ଼ିଥାନ୍ତି ।

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଆଗରେ ଥାଆନ୍ତି, ସେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡୁଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧ‌ିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଦୌଡୁଛନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ବସ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିଥାନ୍ତି ତାହା ଦ୍ରୁତ କିମ୍ବା ଧୀର ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୋଇଥାଏ ।

ବେଗ (Speed)
ଏକକ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଏକ ବସ୍ତ ଦ୍ଵାରା ଅତିକ୍ରମ ହୋଇଥିବା ଦୂରତାକୁ ବେଗ କୁହାଯାଏ ।

ବେଗର SI ଏକକ ମିଟର/ସେକେଣ୍ଡ । ଏହାକୁ m/s ସଙ୍କେତ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ ।

ବେଗର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ଏକକ ହେଉଛି କି.ମି. ଘଣ୍ଟା । ଏହାକୁ km/hr ସଙ୍କେତ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥାଏ ।

ଉଦାହରଣ : ସ୍ୱାତୀର ସ୍କୁଲ ତା’ ଘରଠାରୁ ୩.୬ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସାଇକେଲରେ ଚଢ଼ି ତା’ର ସ୍କୁଲରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ତାକୁ ୧୫ ମିନିଟ୍ ଲାଗିଥିଲା । ସାଇକେଲର ବେଗ ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡରେ ଗଣନା କର ।
ସମାଧାନ :

କାର୍ଯ୍ୟ-୪ : ଗଣନା କରିବା

• ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ରେ ରେଳ ସମୟସାରଣୀ ଦେଖାଯାଉ ।
• ତୁମ ରହଣି ସ୍ଥାନର ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ଅଟକିଥିବା ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଉ ।
• ଏହି ଟ୍ରେନ୍ ଯେଉଁଠାରେ ଅଟକିଛି ତା’ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଷ୍ଟେସନରେ ପହଞ୍ଚିବା ସମୟକୁ ଲେଖୁ ରଖାଯାଉ । ପରବର୍ତୀ ଷ୍ଟେସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଟ୍ରେନ୍ ନେଇଥିବା
• ସମୟ ଗଣନା କରିବା ପାଇଁ ଏଇ ଦୁଇ ସମୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଉ ।
• ଦୁଇଟି ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେନର ବେଗ ଗଣନା କରାଯାଉ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାରଣୀରେ ଲେଖୁ ରଖାଯାଉ ।
• ୪-୫ ଟି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଟ୍ରେନ (ଯାତ୍ରୀ |ଏକ୍ସପ୍ରେସ/ସୁପରଫାଷ୍ଟ) ପାଇଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଉ ।

କ୍ର.ସଂ	ଟ୍ରେନର ନାମ	ପରବର୍ତ୍ତୀ ଷ୍ଟେସନର ନାମ	ପରବର୍ତୀ ଷ୍ଟେସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରତା (କି.ମି.)	ପରବର୍ତ୍ତୀ ଷ୍ଟେସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗିଥ‌ିବା ସମୟ (ଘଣ୍ଟା)	ଏହି ଦୁଇଟି ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେନର ବେଗ (କି.ମି./ଘଣ୍ଟା)
୧.	ଶତାବ୍ଦୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍	ଅମ୍ବାଲା	୫୦	୦.୬	୮୩
୨.	ଅମୃତସର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍	ଲୁଧୂନା	୯୦	୧.୮	୫୦
୩.	ହିମାଲୟାନ୍ କୁଇନ୍	କାଲ୍‌	୩୦	୧.୦	୩୦
୪.	SMVD Katra ଏକ୍ସପ୍ରେସ	ଜଳନ୍ଧର କ୍ୟାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ	୧୨୦	୧.୬	୭୫

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ : ଏହି ଚାରୋଟି ଟ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଶତାବ୍ଦୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସର ବେଗ ସର୍ବାଧ‌ିକ ଅଟେ । ଏହାର ହାରାହାରି ବେଗ ୮୩ କି.ମି/ଘଣ୍ଟା ।

ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ
ସ୍କୁଟର, ମୋଟରବାଇକ୍, କାର ଏବଂ ବସ୍ ଭଳି ଯାନବାହାନରେ ଏକ ଉପକରଣ ଅଛି ଯାହା ଗାଡ଼ିର ଗତିକୁ କିମି/ଘଣ୍ଟାରେ ମାପକୁ ଦେଖାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ସିଡ଼ୋମିଟର କୁହାଯାଏ । ଓଡ଼ୋମିଟର ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଉପକରଣ, ଯାନବାହାନରେ ରହିଥାଏ ଯାହା ଗାଡ଼ି ଦ୍ଵାରା ଯାତ୍ରା କରାଯାଇଥିବା ଦୂରତା କିଲୋମିଟରରେ ମାପ କରେ ।

ବେଗ, ଦୂରତା ଏବଂ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ :

ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା = ବେଗ × ସମୟ

ଉଦାହରଣ-୧ : ରାଘବ ୫୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଯାଉଥିବା ଏକ ବସ୍‌ରେ ପଡ଼ୋଶୀ ସହରକୁ ଯାଉଛି । ଯଦି ତା’ର ସେହି ସହରରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ୨ ଘଣ୍ଟା ଲାଗେ, ତେବେ ସେହି ସହର କେତେ ଦୂର ?

ସମାଧାନ :
ବସ୍‌ରା ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଇଥିବା ଦୂରତା = ବେଗ × ସମୟ = ୫୦ × ୨ ଘଣ୍ଟା = ୧୦୦ କି.ମି.

ଉଦାହରଣ-୨ : ଏକ ଟ୍ରେନ୍ ୯୦ କି.ମି./ ଘଣ୍ଟା ବେଗରେ ଯାତ୍ରା କରୁଛି । ୩୬୦ କି.ମି. ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ କେତେ ସମୟ ଲାଗିବ ?

ସମାଧାନ :

ସମାନ ଓ ଅସମାନ ରୈଖ୍ୟକ ଗତି :

• ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତର ଗତିକୁ ରେଖକ ଗତି କୁହାଯାଏ । ଦୁଇଟି ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେନ୍‌ର ଗତି ଏକ ରେଖକ ଗତିର ଉଦାହରଣ।
• ଏକ ସରଳରେଖାରେ ସ୍ଥିର ବେଗରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତର ଗତିକୁ ‘ସମାନ ରୈଖ୍ୟକ ଗତି’’ କୁହାଯାଏ ।
• ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ବସ୍ତର ବେଗ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଲେ ତାହାର ଗତିକୁ ‘ଅସମାନ ରୈଖ୍ୟକ ଗତି’’ କୁହାଯାଏ ।
• ସାରଣୀରେ ସକାଳ ୧୦.୦୦ ଏବଂ ୧୧.୦୦ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇଟି ଟ୍ରେନ X ଏବଂ Y ଦ୍ଵାରା ଯାତ୍ରା କରାଯାଇଥିବା ଦୂରତା ପାଇଁ ତଥ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି ।

ସାରଣୀ : ୧୦ ମିନିଟ୍‌ ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଦୁଇଟି ଟ୍ରେନ୍‌ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା କରାଯାଇଥିବା ଦୂରତା

ସମୟ (AM)	Train X		Train Y
	କେଉଁଠି ଅଛି (ସ୍ଥାନ) (km)	ପୂର୍ବ ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରତା (km)	କେଉଁଠି ଅଛି (ସ୍ଥାନ) (km)	ପୂର୍ବ ସ୍ଥାନରୁ ଦୂରତା (km)
୧୦.୦୦	୦	୦	୦	୦
୧୦.୧୦	१०	୨୦	୨୦	୨୦
୧୦.୨୦	୪୦	१०	୩୫	୨୦
୧୦.୩୦	୬୦	୨୦	୫୦	୧୫
୧୦.୪୦	୮୦	୨୦	୭୫	୨୫
୧୦.୫୦	୧୦୦	୨୦	୨୫	୨୦
୧୧,୦୦	୧୨୦	୨୦	୧୨୦	୨୫

ସିଦ୍ଧାନ୍ତ :

• ଟ୍ରେନ୍ X ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ସମାନ ରୈଖ୍ ଗତିରେ ଅଛି ।
• ଟ୍ରେନ୍ Y ସମାନ ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ଅସମାନ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଅସମାନ ରୈଖକ ଗତିରେ ରହିଛି ।

ବିଷୟବସ୍ତୁର ସାରାଂଶ :

• ପେଣ୍ଡୁଲମ୍ ଗୋଟିଏ ଦୋଳନ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ସମୟ ନିଏ ତାହାକୁ ଏହାର ‘ଆବର୍ଷ କାଳ’ କୁହାଯାଏ । ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ସରଳ
• ପେଣ୍ଡୁଲମ୍‌ର ଆବର୍ଷ କାଳ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ । ସମୟର SI ଏକକ ହେଉଛି ସେକେଣ୍ଡ । ଏହାର ପ୍ରତୀକ ହେଉଛି ‘s’ ବା ‘ସେ’ ।
• ଏକ ବସ୍ତର ହାରାହାରି ବେଗ ହେଉଛି ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଲାଗିଥିବା ମୋଟ ଅତିକ୍ର।ନ୍ତ କରିଥିବା ମୋଟ ଦୂରତା
• ସମୟ ଦ୍ଵାରା ଭାଗ କରାଯାଇଥିବା ମୋଟ ଦୂରତା ।
  ବେଗ =
• ଏକ ସରଳରେଖାରେ ସ୍ଥିର ବେଗ ସହିତ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତ ସମାନ ରୈଖ୍ୟକ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
• ଯଦି ଏକ ସରଳରେଖାରେ ଗତି କରୁଥିବା ଏକ ବସ୍ତୁର ବେଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଅସମାନ ବୈଖ୍ୟକ ଗତିରେ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
• ବେଗର SI ଏକକ ହେଉଛି ମିଟର/ ସେକେଣ୍ଡ ବା m/s ।
• ଗତିଶୀଳ ଯାନର ବେଗ ମାପିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ବିଡ଼ୋମିଟର ଓ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ଦୂରତା ମାପିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ଓଡୋମିଟର କୁହାଯାଏ ।

Go through Class 8 Social Science Solutions Odia Medium and Class 8 Social Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ଏବଂ ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା to understand textbook questions more clearly.

8th Class Social Science Chapter 5 Question Answer Odia Medium

Class 8 Social Science Chapter 5 Odia Medium

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ

Question 1.
ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଉପାଦାନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ହେଉଛି ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳଦୁଆ ।

(ii) ଏହି ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ୧୮ ବର୍ଷ ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ବିଶେଷରେ ମତଦାନ କରିଥାନ୍ତି ।

(iii) ଏକ ସୁସ୍ଥ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ ଏହା ଜରୁରୀ । ଏଥୁରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।

(iv) ଏହା ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ୩୨୬ ‘ଧାରା ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଣେତାମାନେ ପ୍ରଥମରୁ ଏହା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଆସିଛନ୍ତି ।

Question 2.
ଗୁପ୍ତ ମତଦାନର ଅର୍ଥ କ’ଣ ? ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ ?
Answer:
(i) ସମସ୍ତ ମତଦାତାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମତଦାନକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖୁବାପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
(ii) ଯାହାଫଳରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଵଚ୍ଛ ହୋଇପାରିବ । ଏହା ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ।

(iii) ସେଥ‌ିପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କରେ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଆବଦ୍ଧ ମତଦାନ ଗୃହର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥାଏ । କିଏ କେଉଁ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ମତଦାନ କଲେ ତାହା ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିପାରିବେ ନାହିଁ ।

(iv) ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ଵାରା ଗଣତନ୍ତ୍ର ଗୁପ୍ତ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛଳ ହୋଇପାରିବ । ମତଦାତାମାନେ ନିର୍ଭୟରେ ଭୋଟ ଦେଇପାରିବେ ।

Question 3.
ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ମତଦାନର ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ନିର୍ବାଚନ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇପ୍ରକାର ଯଥା- ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ ।

(ii) ଯେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ଜନସାଧାରଣ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେଇ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି । ସେ ବ୍ୟବସ୍ତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ କୁହାଯାଏ । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ଆମ ଦେଶରେ ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା, ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳ ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନର ସଦସ୍ୟମାନେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।

(iii) ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନରେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୂମାନେ ଭୋଟ ଦେଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାଛିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଅଛି, ଯଥା- ରାଷ୍ଟ୍ରପତି, ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।

(iv) ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନରେ ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କ ତରଫରୁ ଭୋଟ ଦେଇଥାନ୍ତି ।

Question 4.
ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନ । ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନଠାରୁ କିପରି ଭିନ୍ନ ?
Answer:
(i) ଲୋକସଭା ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚନ – ଲୋକସଭାର ସାଂସଦମାନେ ସିଧାସଳକ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ସମସ୍ତ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୂର୍ଖ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୋଟଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ମନପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥା’ନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କୁ ଏମ୍.ପି. (M.P.) ଅର୍ଥାତ୍ Member of Parliament କୁହାଯାଏ ।

(iii) ରାଜ୍ୟସଭା ସାଂସଦ – ରାଜ୍ୟସଭାର ସାଂସଦମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବା MLA (Member of Legislative Assembly) ଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚନ ହୋଇଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ସିଧାଳନକ ଭୋଟରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।

(iv) ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଆମ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ୧୨ ଜଣଙ୍କୁ ସାହିତ୍ୟ, ବିଜ୍ଞାନ, କଳା ଓ ସାମାଜ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ କୃତିତ୍ୱ ହାସଲ କରିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମନୋନୀତ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 5.
ତୁମ ମତରେ କାଗଜ ବାଲଟ୍‌ଠାରୁ ଇଭିଏମ୍ କାହିଁକି ଅଧୁକ ଗ୍ରହଣୀୟ ?
Answer:
(i) କାଗଜ ବାଲାଙ୍‌ଠାରୁ ଇଭିଏମ୍ ଅଧୂକ ସୁବିଧାଜନ ଅଟେ । ଏହାର କାରଣ ନିମ୍ନରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଗଲା- ଶୀଘ୍ର ଗଣତି – ଏହି ବ୍ୟବସ୍ତାରେ EVM (Electronic (i) voting machine) ରେ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ ଅତିଶୀଘ୍ର ଜଣାପଡ଼ିଥାଏ । ବହୁତ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିନଥାଏ ।

(ii) କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ – ଇ.ଭି.ମ୍ ଦ୍ଵାରା ଭୋଟ କରାଗଲେ ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିରେ କାଗଜ, ଛପା ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଯାନବାହନରେ ନେବା ଆଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଖର୍ଚ୍ଚ କମ୍ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ବହୁଳାର ବ୍ୟବହାର – ଏହି ମେସିନ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଅନେକ ଥର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ । ସବୁପ୍ରକାର ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯାଇପାରିବ ।

(iv) ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ – ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ଭୋଟ ଗଣତି ସମୟରେ ଅନେକ ଭୁଲ୍ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏଥୁରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ତ୍ରୁଟି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇ ନଥାଏ ।

(v) ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ – ଏଥୁରେ ବିଶେଷ କାଗଜ ଦରକାର ପଡ଼ିନଥାଏ କି ଅଧ‌ିକ ଗଛ କାଟି ସେଥୁରୁ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ପଡ଼ି ନଥାଏ ।

(vi) ନାକଚ ଭୋଟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭୋଟ୍ ନାକଚ ବା କ୍ୟାନସେଲ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ନଥାଏ । କୌଣସି ପ୍ରକାରରେ ଏଥରେ ଭୋଟରର ଭୋଟ୍ ନଷ୍ଟ ହେବାର ନଥାଏ ।

Question 6.
ଭାରତର କେତେକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ କମିବାରେ ଲାଗିଛି । ଏହାର କାରଣ କ’ଣ ହୋଇପାରେ ? ଅଧ‌ିକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ କେଉଁସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ ?
Answer:
(i) ଭାରତରେ କେତେକ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ କମିବାର ଅନେକ କାରଣ ରହିଅଛି । ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ହେଉଛି ମତଦାତାଙ୍କ ବୀତସ୍ଵ ହ ମନୋଭାବ ।

(ii) ସହରାଞ୍ଚଳରେ ମତଦାନ ପ୍ରତି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।

(iii) ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ଜୀବନଚର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ଯରେ ସେମାନେ ମତଦାନ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଇଥାନ୍ତି । ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଯେ ସେମାନେ କାମରେ ଏତେ ବ୍ୟସ୍ତଥାନ୍ତି ଭୋଟ ଦେବାପାଇଁ ସମୟ ବାହାର କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।

(iv) ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ମୋର ଖଣ୍ଡିଏ ଭୋଟ କ’ଣ ସରକାର ବଦଳାଇ ଦେଇ ପାରିବ, ମୋର ଅସୁବିଧାକୁ ଦୂର କରିପାରିବ । ଦେଖାଯାଇଛି ଅନେକ ଲୋକ ରାଜନୀତିରୁ ମୁହଁ ଫେରାଇ ନେଉଛନ୍ତି ।

(v) ଅଧିକରୁ ଅଧ‌ିକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବାପାଇଁ ହେଲେ ସେଭଳି କିଛି ଆଦୃଶିଆ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ଯଥା— ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ଅତି ନିକଟରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା କଢ଼ାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

(vi) ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କରେ ଘଣ୍ଟାଘଣ୍ଟା ଧରି ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହେବାକୁ ଯେପରି ପଡ଼ିବାକୁ ନପଡ଼େ ତା’ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ହେବ । ଅନ୍‌ଲାଇନ ଭୋଟିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଦରକାର । ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଅଧ୍ଵକମାତ୍ରାରେ ଏଥରେ ଶଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ମତବାନ ପ୍ରତି ଲୋକମାନଙ୍କର ମନରେ ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୋଟତା ଓ ସାଧୁତାଭାବ ଆଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

Question 7.
ଲୋକସଭା ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତି ନିମନ୍ତେ କାହିଁକି ସଂରକ୍ଷିତ ରହିବ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
Answer:
(i) ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୩୩୦ ଧାରାରେ ଲୋକସଭାରେ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତିଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।

(ii) ସେଥୁମଧ୍ୟରୁ ୮୪ଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଏବଂ ୪୭ଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।

(iii) ସେମାନଙ୍କୁ ରାଜନୀତିରେ ଓ ଦେଶର ନୀତିନିୟମ ପ୍ରଣୟନରେ ଅଧ୍ବକ ମାତ୍ରାରେ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ସମ୍ପ୍ରଦାୟକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି ।

(iv) ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥ‌ିବା ଅନ୍ଧବିଶ୍ଵାସ ହୀନମନ୍ୟତାକୁ ଦୂର କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶର ମୁଖ୍ୟ ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ । ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା

(v) ସେମାନେ ନିଜକୁ ପଛୁଆ ବୋଲି ଯେପରି ନ ଭାବନ୍ତି, ସେଥ‌ିପାଇଁ ଲୋକସଭା ଓ ବିଧାନସଭାମାନଙ୍କରେ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।

(vi) ଆସନ ସଂରକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ସହିତ ସମାନ କରିବାପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ଏହାଦ୍ଵାରା ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଇପାରୁଛନ୍ତି ।

Question 8.
ଆମେ ଅନୁଭବ କରୁଥ‌ିବା ନିର୍ବାଚନକୁ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ କେତେକାଂଶରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରୁଛି । ହୃଦୟଗ୍ରାହୀ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର ରିଲ୍ ଏବଂ ଭାଷଣଠାରୁ ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ୍ ଓ ଟୁଇଟର୍‌ର ରାଜନୈତିକ ତର୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ । ମାତ୍ର ଏହା କ’ଣ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରୁଛି ନା ଅଧ୍ବକ ଗୋଳମାଳିଆ କରୁଛି ? ତୁମ ମଧ୍ଯରେ ଦୁଇଜଣିଆ ଦଳ ହୋଇ ଆଲୋଚନା କର । ଆଜିର ଡିଜିଟାଲ ଦୁନିଆରେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଫଳ ସବୁ କ’ଣ ? ଏସବୁର କ’ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିଛି ଏବଂ ଏହାର ଭବିଷ୍ୟତ କିପରି ରହିବ ?
Answer:
ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ମିଳୁଥିବା ସୁବିଧା ଓ ସୁଯୋଗ ବିଷୟରେ ପ୍ରଥମେ ଆଲୋଚନା କରିବା –
(କ) ଦ୍ରୁତ ପ୍ରଚାର – ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ଅତି ସହଜରେ ଓ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସାରା ଦେଶରେ ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥାଏ । ଏହା ମଧ୍ଯ ଅତି କମ୍ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ହୋଇପାରିଥାଏ ।

(ଖ) ରାଜନୀତିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ – ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯଥା ଇନଷ୍ଟାଗ୍ରାମ ଓ ଟୁଇଟ୍‌ର ମାଧ୍ୟମରେ ଅନେକ ଯୁବଗୋଷ୍ଠୀ ଭାଗନେଇ ପାରିବାର ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଥାଏ । ରାଜନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଓ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନାରେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ନେଇ ପାରନ୍ତି ।

(ଗ) ରିଲ୍ସ ପ୍ରଚାର – ରିଲ୍‌ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନେତାମାନେ ସିଧାସଳକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହିତ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିଥା’ନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ସୁବିଧା ଓ ଅସୁବିଧା ବିଷୟରେ ଅବଗତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏହା ପୁରାତନ ପ୍ରଚାର ମାଧ୍ୟମଠାରୁ ଖୁବ୍ ଉନ୍ନତ ଅଟେ ।

(ଘ) ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଓ ସାଧୁତା – ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ସାଧୁତା ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥା’ନ୍ତି । ସମାଜରେ ଘଟୁଥ‌ିବା ଦୁର୍ନୀତି ବିଷୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଥାନ୍ତି ।

(ii) ଗଣମାଧ୍ୟମର ଅସୁବିଧା ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା

(କ) ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକରେ ବେଳେବେଳେ ଅନେକ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ଦେଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସଞ୍ଚାର କରିଥାଏ । ଏହା ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟରେ ଅନେକ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ବା ଘଟଣାକୁ ଅତିରଂଜିତ କରିଥାଏ ।

(ଖ) ହତାଶ ଓ ନିରାଶଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା – ଏହି ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକରୁ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣିଲାପରେ ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହତାଶ ଓ ନିରାଶଭାବ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଥାଏ । କାରଣ ସେଥ‌ିରେ କେତେକ ଭୁଲ୍ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରାଯାଇଥାଏ ।

(iii) ଗଣମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକର ଭବିଷ୍ୟତ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା –

(କ) ଅନ୍‌ଲାଇନ୍‌ରେ ଭୋଟଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା – ଅନ୍‌ଲାଇନ୍‌ରେ ଭୋଟଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ନିର୍ବାଚନ ଅତି ସୁଗମ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହୋଇପାରିବ ।

(ଖ) ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା – ଡିଜିଟାଲ ମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅତି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇପାରିଲେ ଲୋକମାନେ ସହଜରେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ।

(ଗ) ନିର୍ବାଚନରେ ନୂତନ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ – ଯୁଗ ବଦଳିବା ସହିତ ନିର୍ବାଚନର ମାଧ୍ୟମ ମଧ୍ଯ ବଦଳିବା ଜରୁରୀ, ବାଲଟ୍‌ରୁ ଇ.ଭି.ଏମ୍ ଯେପରି କରାଯାଇଛି, ଠିକ୍ ସେହିପରି ଇ.ଭି.ଏମ୍. ରୁ ଡିଜିଟାଲ ଭୋଟିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲେ ନିର୍ବାଚନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ସାଧୁତା ଓ ସଟ୍ଟତା ବଜାୟ ରହିପାରିବ ।

Question 9.
https/www.indiavotes.com ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଜି ତନ୍ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ମଣ୍ଡଳୀର କୌଣସି ଏକ ନିର୍ବାଚନ ବାଛ, ତାହାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନକର । ସେହିପରି ତୁମ ରାଜ୍ୟର ଏକ ବିଧାନସଭା କ୍ଷେତ୍ର/ ମଣ୍ଡଳୀର ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଅନୁସନ୍ଧାନ କର ।
Answer:
(i) https/www.indiavotes.com ୱେବସାଇଟ୍ ଖୋଜି ମୁଁ ଏକ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର/ମଣ୍ଡଳୀ ଏବଂ ରାଜା ବିଧାନସଭା ମଣ୍ଡଳୀ ବାଛିଅଛି । ତାହା ହେଉଛି ବଲାଙ୍ଗୀର ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ, ଯାହାର ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳ ନିମ୍ନପ୍ରକାର ଅଟେ ।

(ii) ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ସଙ୍ଗୀତା କୁମାରୀ ସିଂହଦେଓ ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ହିସାବରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ବିପକ୍ଷ ଦଳର ପାର୍ଥୀ ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଭୋଇଙ୍କୁ (ବି.ଜେ.ଡ଼ି.) ହରାଇ ସେ ନିର୍ବାଚନରେ ଜୟଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।

(iii) ୨୦୨୧ ମସିହାର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଭାବନଗର ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ (TMC) ଭାବରେ ବିଜୟଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ନିକଟତମ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀ ବିଜେପି ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରିୟଙ୍କା ତାଇବଇୱାଲଙ୍କୁ ଅଧିକ ଭୋଟରେ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ । ପରବର୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଆସନ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ ।

(iv) ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁଛୁ ଯେ ଆମର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନାଗରିକମାନେ କେତେ ସଚେତନ ଅଛନ୍ତି, ସେ କେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବାଚନ ହେଉ ବା ରାଜ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ହେଉ । ଏହା ଆମ ଗଣତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସିଧାସଳଖ ମତଦାନର ମହତ୍ତ୍ଵ ଓ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରତିପାଦନ କରୁଅଛି । ଆମ ଦେଶ ସାରା ବିଶ୍ଵରେ ଏକ ମହାନ୍ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଅଛି ।

(v) ଗତ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଆମ ରାଜ୍ୟର ମାହାଙ୍ଗା ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଜେଡ଼ି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅଙ୍କିତ ପ୍ରତାପ ଜେନାଙ୍କୁ ଜଣେ ସ୍ଵାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଶାରଦା ପ୍ରସାଦ ପ୍ରଧାନ ଅନେକ ଭୋଟରେ ହରାଇ ଦେଇଥିଲେ ଯାହାକି ସେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଚାଞ୍ଚଲ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକରିଥିଲା ।

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକସ୍ଥ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର, ପୃଷ୍ଠା-୧୨୩) :

Question 1.
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କ’ଣ ?
Answer:

1. ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ, ଧର୍ମ, ଲିଙ୍ଗ, ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା, ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକ ମତଦାନ କରିବାରେ ଅଧୁକାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେବାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ କୁହାଯାଏ ।
2. ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସାବାଳକ ମତଦାତା ବା ନାଗରିକ ନିଜର ଗୋଟିଏ ମତ ପ୍ରଦାନ ପରିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମତଦାନର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ଅଟେ ।
3. ଭାରତରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକ ମତଦାନ କରିବାର ଅଧୂକାର ପାଇଥାନ୍ତି ।

Question 2.
ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କ’ଣ ?
Answer:

1. ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତିନିଧୁମାନଙ୍କୁ ଚୟନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ।
2. ଲୋକମାନେ କିପରି ମତଦାନ କରନ୍ତି, ଭୋଟ କିପରି ଗଣନା କରାଯାଏ, ବିଜେତାମାନଙ୍କୁ କିପରି ଚୟନ କରାଯାଏ ତାହା ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
3. ନିର୍ବାଚନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନେତା ବାଛିବାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଏ ।

Question 3.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ?
Answer:

1. ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ଅଟେ । ଏଠାରେ ଜନସାଧାରଣ ଗୁପ୍ତ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରତିନିଧୂମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରନ୍ତି ।
2. ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୟସ୍କ ନାଗରିକର ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ଅଛି । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ନିର୍ବାଚନ ନିରପେକ୍ଷ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତଦାନକୁ ଗୁପ୍ତ ରଖାଯାଏ ।

ଆସ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା :

Question 1.
୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମାଇ ୧୮ ବର୍ଷ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଭଲ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା ନା ନୁହେଁ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
(i) ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ କମାଇ ୧୮ ବର୍ଷ କରିବାର ପଦକ୍ଷେପ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା । ଏହା ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ନିର୍ବାଚନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା ।

(ii) ଏହା ସେମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଶିକ୍ଷା, ନିଯୁକ୍ତି ଆଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥ‌ିବା ନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ଏହା ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ମତାମତକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ମାର୍ଗ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା ।

(iii) ଯଦିଓ ରାଜନୈତିକ ପରିପକ୍ଵତାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଏହାର ଲାଭ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଦେଇଥିଲା । ତେଣୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସାକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା ।

Question 2.
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ସାକ୍ଷରତା ହାର ପାଖାପାଖୁ ୧୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ମହିଳା ସାକ୍ଷରତା ହାର ସଂଖ୍ୟା ମାତ୍ର ୮ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା । କେତେକ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ, ମତଦାନ ଅଧିକାର କେବଳ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ । ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ସ୍ଵାଧୀନତା ସମୟରୁ ହିଁ କାହିଁକି ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସପକ୍ଷରେ ମତ ରଖୁଥୁଲେ ତୁମ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କର ।
Answer:
ସ୍ଵାଧୀନତା ସମୟରୁ ଆମ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସପକ୍ଷରେ ମତ ରଖୁଥିଲେ ।
କାରଣ-
(i) ସେମାନେ ଜାତି, ଲିଙ୍ଗ, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଆୟ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷା ନିର୍ବିଶେଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୟସ୍କ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମତଦାନ କରିବାର ଅଧୁକାର ଦେଇ ସମାନତା ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

(ii) ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସାମିଲ କରି ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ଥିଲେ ।

(iii) ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବିବିଧତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶରେ ସେମାନେ ସାମାଜିକ ସ୍ତରୀକୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାଙ୍ଗି ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତିମୂଳକ ଓ ଭାଗିଦାରୀ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ଵାସ କରେ ବୋଲି ସେମାନେ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ ।

Question 3.
ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ କାହିଁକି ଏତେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତାହାର ଅନେକ କାରଣମାନ ରହିଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ନିମ୍ନରେ ଦର୍ଶାଗଲା । ତୁମେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିପାରିବ କି ?

Answer:
ଖାଲିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି କାରଣ

1. ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦିତା କରିବାର ଅଧିକାର ଥାଏ ।
2. ଚାକିରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ସୁବିଧାସୁଯୋଗ ଦିଆଯାଏ ।

Question 4.
ଦଳଗତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କର – ଏହି ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କିପରି ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ ? ଏହି ଉନ୍ନତ ସୁବିଧାଗୁଡ଼ିକର ସୁଯୋଗ କେହି ଉପଲବ୍ଧ କରିଥିବା ତୁମେ ଜାଣିଛ କି ? ଏହା ତୁମ ଅଞ୍ଚଳର ନିର୍ବାଚନ (ଭୋଟର) ଅଂଶଗ୍ରହଣରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇପାରିଛ କି ? ବୈଷିୟକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଏଠାରେ କିପରି ହାଯ୍ୟ କରିବ ? ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ସୁବିଧା ଥିବା ଇସିଆଇ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍ (https://www.eci.gov.in/persons with disabilities) ସର୍ଜ କର । ଇସିଆଇ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅନେକ ସୁବିଧା ଯାହା ଭିନ୍ନକ୍ଷମଙ୍କୁ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରେ ତାହା ପଢ଼ ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ କର ।
Answer:
(i) ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ନାଗରିକ, ବୟସ୍କ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଏବଂ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ । ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତାଧ୍ଵର ନୀତିକୁ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ ।

(ii) ହଁ, ମୁଁ ଜଣେ ବୟସ୍କ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କୁ ଜାଣେ ଯିଏ ୨୦୨୪ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ ପୋଷ୍ଟାଲ ଭୋଟିଂ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବହାର କରି ଘରୁ ଭୋଟ ଦେଇପାରିଥିଲେ ।

(iii) ଏହି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ ଏବଂ ସୁଲଭ କରି ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଶେଷ କରି ଶାରୀରିକ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଯାତାୟାତ କରିପାରୁ ନଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିପାରିଛି ।

(iv) ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ଯଥା- ବ୍ରେଲି–ସକ୍ଷମ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼, ସହାୟତା ଅନୁରୋଧ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ପ୍ରଦାନ କରି ଏବଂ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ରାମ୍ପ ଏବଂ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ସହାୟତା ଭଳି ଉପକରଣ ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ନିଶ୍ଚିତ କରି ସହାୟତା କରିପାରିବ । ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଅଧ‌ିକ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସକ୍ଷମ କରିପାରେ ।

Question 5.
ପାଖାପାଖୁ ୩୪ ପ୍ରତିଶତ ଯୋଗ୍ୟ ମତଦାନା ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ସେମାନଙ୍କ ମତଦାନ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି ନଥିଲେ । ଏପରି ଘଟିବାର କାରଣ କ’ଣ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ? ନିଜ ଅଧୁକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ନିମନ୍ତେ ଲୋକମାନେ କେଉଁସବୁ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ? ତୁମ ପରିବାର ଓ ପାଖ ପଡ଼ୋଶୀରେ ଥିବା ସାବାଳକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ (ଅନୁସନ୍ଧାନ) ସର୍ଭେ କର । ଗୃହୀତ ତଥ୍ୟକୁ ଅନୁଶୀଳନ କରି ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଲେଖ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମତଦାନ କିପରି ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇପାରିବ ମତାମତ ଦିଅ ।
Answer:
(i) ଭୋଟ ଦେଇ ନଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୩୪ ପ୍ରତିଶତ ସଚେତନତାର ଅଭାବ, ରାଜନୀତି ପ୍ରତି ଅନାଗ୍ରହ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଭୋଟ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବିଶ୍ଵାସ ହେତୁ ଉଦାସୀନତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରିଥାନ୍ତି ।

(ii) ଏହା ସହିତ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରର ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ଉପଯୁକ୍ତ ପରିଚୟପତ୍ରର ଅଭାବ ଭଳି ବ୍ୟବହାରିକ ଅସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରିଥାଏ ।

(iii) ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ନିମନ୍ତେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥ‌ିବା ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତା କିମ୍ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ, ଅପହଞ୍ଚ ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ର, ଭୋଟର ପରିଚୟ ପତ୍ରର ଅଭାବ, ଭୋଟଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କମ୍ ସଚେତନତା, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଖରାପ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭୋଟଦାନ ଦିନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାମ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ।

(iv) ସର୍ଭେରୁ ଜଣାଯାଇଛି ଯେ ଅନେକ ମତଦାତାଙ୍କୁ ପରିବହନ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ଭୋଟଗ୍ରହଣ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।

(v) କେତେକଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଏବଂ ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୂଚନାର ଅଭାବ ଥିଲା । ଏହାକୁ ଆଧାର କରି ଦୂରଦୂରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ମୋବାଇଲ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ।

Question 6.
ଏହି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
Answer:
ଏହି ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା –

1. କୌଣସି ପ୍ରଭାବ କିମ୍ବା ଚାପ ବିନା ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ,
2. ଭୋଟରଙ୍କ ଗୋପନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଗୁପ୍ତ ମତଦାନ
3. ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ଓ ତଦାରଖ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଵାଧୀନ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ
4. ଭୋଟର ସଚେତନତା ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ।

Question 7.
ଗୁପ୍ତ ମତଦାନର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ ?
Answer:
ଗୁପ୍ତମତଦାନ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ଭୋଟରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଭୟ, ଚାପ କିମ୍ବା ପ୍ରଭାବ ବିନା ସ୍ଵାଧୀନ ଭାବରେ ନିଜର ପ୍ରାର୍ଥୀ ପସନ୍ଦ କରିପାରିବେ । ଏହା ଭୋଟରଙ୍କ ଗୋନୀୟତାକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ,ବଂ ନିର୍ବାଚନର ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ଅଖଣ୍ଡତା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।

Question 8.
ନିଜ ମତଦାନ ସମୟରେ ଛାତ୍ରୀମାନେ କେଉଁ ସବୁଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥ‌ିବେ ?
Answer:
ନିଜ ମତଦାନ ସମୟରେ ଛାତ୍ରୀମାନେ ଯେଉଁସବୁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥ‌ିବେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- (୧) ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଏବଂ ସନ୍ତୋଟତା (୨) ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ କେଉଁସବୁ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ (୩) ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବିଶ୍ଵାସ କିମ୍ବା ମୂଲ୍ୟବୋଧ ।

Question 9.
ତୁମେ ଭାବୁଛ କି ପୂଜା ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦାୟିତ୍ଵ ରହିଛି ? ଯଦି ହଁ ସେଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
Answer:
ହଁ, ପୂଜା ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ଦାୟିତ୍ଵ ଅଛି । ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଚାର ସମୟରେ ଦେଇଥ‌ିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରିବାରେ ତାଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ ଯଦିଓ ସେମାନେ ତାଙ୍କଚ୍ଛ ଭୋଟ ଦେଇ ନଥିଲେ । ପୂଜାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଲାଭ ଦେବା ପାଇଁ ସେ ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଥିଲେ ।

Question 10.
ଉଷା କୁମାରୀ କେଉଁ ଭୂମିକା ତୁଲାଇ ଥିଲେ ? ତାହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ?
Answer:
ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରତିନିଧୁ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଉଷା କୁମାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିରପେକ୍ଷ, ସ୍ଵଚ୍ଛ ଏବଂ କୌଣସି ପକ୍ଷପାତିତା ବିନା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ।

Question 11.
ନେହା ପାଇଁ ବ୍ରେଲି ବାଲାଟ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଷା କୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ?
Answer:
ଉଷାକୁମାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନେହାର ବ୍ରେଲି ବାଲାଟ କାଗଜ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା କାରଣ ନେହା ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଥିଲେ । ଏହା ବିନା ନେହା ତାଙ୍କର ଭୋଟ ଦେଇପାରି ନଥାନ୍ତେ । ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମତଦାନର ଅଧିକାର ଅଛି । ଯେହେତୁ ନେହା ଶ୍ରେଣୀର ଜଣେ ଛାତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ସେ ମତଦାନର ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଯଦି ଉଷାକୁମାରୀ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି ନଥାନ୍ତେ, ତେବେ ନେହାଙ୍କୁ ମତଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବେ ବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଥାନ୍ତା ।

Question 12.
ଯଦି ଅନେକ ଛାତ୍ରୀ କାହାକୁ ବାଛି ନଥା’ନ୍ତେ କ’ଣ ହୋଇଥା’ନ୍ତା ?
Answer:
ଯଦି ଅନେକ ଛାତ୍ରୀ କାହାକୁ ବାଛି ନଥାନ୍ତେ ତେବେ ବୈଧ ଭୋଟସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଥାନ୍ତା, ଯାହା ନିର୍ବାଚନର ଫଳାଫଳର ବିଶ୍ଵସନୀୟତାକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରିଥା’ନ୍ତା । ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧ୍ ଏକ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବଧାନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥାନ୍ତେ ଯାହା ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ପସନ୍ଦ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତା ।

Question 13.
ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ କିମ୍ବା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥ‌ିବା ସେହି ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କୁ ଠାକବ କର ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ବାଚନ ଦାୟିତ୍ଵରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ତୁମ ଶ୍ରେଣୀକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରି ତାଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ସବୁ ଶୁଣିବା ସହିତ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ପରିସର ବୃଦ୍ଧି କର ।
Answer:
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ କରିବେ ।

Question 14.
ଭାରତରେ ଇଲେକ୍‌ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍ (ଇଭିଏମ୍) ଏବଂ ଭିଭିପାଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାମିବିୟା ଏବଂ ଭୁଟାନ ଆଦି ଦେଶରେ ଆମ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି । ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଆମର ଏହି ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବାକୁ ଭାରତ ଆସି ତାଲିମ୍ ନେବାପାରେ ତାଙ୍କ ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି ।

ଭିଭିପାଟ୍ (Voter verifiable paper audit trail) ହେଉଛି ଏକ କାଗଜ ଦସ୍ତାବିଜ୍ ମୁଦ୍ରଣ କରୁଥ‌ିବା ମାଧ୍ୟମ ଯାହା ମତଦାତାଙ୍କ ସେ ଇଭିଏମ୍‌ରେ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ମତ ସହିତ ମିଳାଇଥାଏ । ମତଦାତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ମତର ସଙ୍କେତ ସହିତ ଭିଭିପାଟ୍‌ରୁ ସଂଗୃହୀତ ମତ ମେଳ ଖାଇବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଏହା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକସ୍ଥଳେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସତ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କିମ୍ବା ପୁନଃଗଣନା ସମୟରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

Question 15.
ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ବିବେଚନା କରିଥିବା କେତେକ ଅଭିଯୋଗ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି ।

• ମହିଳା ମତତାତାଙ୍କୁ ଶାଢ଼ୀ ଓ ଘରୋଇ ଉପକରଣ ବାଣ୍ଟୁଥିବା ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ।
• ଅନ୍ୟ ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ବିରୋଧରେ ଅଶାଳୀନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରୁଥିବା ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀ ।
• ଶାସକ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ।
• ନିରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଜଣେ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ କାରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ୫୦୦ ଟଙ୍କା ବିଡ଼ା ।

ତୁମେ କାହିଁକି ଅନୁଭବ କରୁଛ ଯେ ଏସବୁ ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣବିଧ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଛି ବୋଲି ?
Answer:
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣବିଧ୍ଵ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରୁଛି । କାରଣ-

(i) ବଣ୍ଟାଯାଉଥ‌ିବା ଶାଢ଼ୀ : ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେବା ଲାଞ୍ଜ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଏହା ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଭୋଟରଙ୍କ ପସନ୍ଦକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

(ii) ଅନ୍ୟ ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଶାଳୀନ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ : ଖରାପ କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନଜନକ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମ୍ମାନଜନକ ପ୍ରଚାର ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏହା ଘୃଣା କିମ୍ବା ହିଂସାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରେ ।

(iii) ଶାସକ ଦଳ ସପକ୍ଷରେ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରଚାର କରୁଥିବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ : ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିରପେକ୍ଷତା ରହିବା ଉଚିତ । ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି ମୁକ୍ତ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ ।

(iv) କାରରୁ ମିଳିଥିବା ୫୦୦ ଟଙ୍କା ବିଡ଼ା : ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଟଙ୍କା ମିଳିବା ଭୋଟ କିଣିବାର ପ୍ରୟାସକୁ ସୂଚାଇଥାଏ ଯାହା ବେଆଇନ ଏବଂ ଅନୈତିକ ।

ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିରପେକ୍ଷତା, ସ୍ଵଚ୍ଛତା ଏବଂ ସମାନତାର ଭାବନା ବିରୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ନିର୍ବାଚନ ଆଚରଣ ବିଧ୍ଵ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନର ଉଦାହରଣ |

Question 16.
ତୁମେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନ କେବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ? ଏହା ରାଜ୍ୟ, ସହରାଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚାୟତ ନିର୍ବାଚନ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ?
Answer:
ମୁଁ ବାସ କରୁଥିବା କଟକ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ବାଚନ ୨୦୨୯ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ । ଏହା ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଅଟେ ।

Question 17.
ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ସଭା ଅନେକ ନାମରେ ପରିଚିତ ହୋଇଥାଏ, ଯେପରି ବିଧାନସଭା କିମ୍ବା ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଆଦି । ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଏହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
Answer:
ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଏହାକୁ ‘ବିଧାନସଭା’ କିମ୍ବା ‘ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା’ କିମ୍ବା ‘ଶାସନ ସଭା’ କୁହାଯାଏ ।

ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପରେ ସରକାର ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଏକାକୀ କିମ୍ବା ମେଣ୍ଟ ଭାବରେ ଜୟଯୁକ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ସରକାର ଗଠନ କରିଥାନ୍ତି । ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିବା ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନେତା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସେହିପରି ରାଜ୍ୟ ସ୍ତରରେ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିବା ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନେତା ରାଜ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ : ସାଂସଦମାନେ ଆମ ଜାତୀୟ ସଂସଦରେ ଆମ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ଅଟନ୍ତି, ମାତ୍ର ବିଧାୟକମାନେ ଆମର ବିଧାନସଭା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତିନିଧୂ ଅଟନ୍ତି । ଉଭୟେ ସମାନ ପଦ୍ଧତିରେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଶାସନ କରିଥା’ନ୍ତି ।

Question 18.
ତୁମେ ବାସ କରୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳର ସାସଂଦ ବା ବିଧାୟକ/ବିଧାୟିକା କେଉଁମାନେ ଅଛନ୍ତି ? (ଏକ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ଯରେ ଅନେକ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚିତ ମଣ୍ଡଳୀ ରହିଥାଏ)
Answer:
ମୁଁ ବାସ କରୁଥିବା କଟକ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ସାଂସଦ ଭର୍ତ୍ତୃହରି ମହତାବ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ବାରବାଟୀ – କଟକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ବିଧାୟିକା ସୋଫିଆ ଫିଦୋଷ ଅଛନ୍ତି ।

Question 19.
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କେଉଁ ଦଳର ସଦସ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ?
Answer:
ସାଂସଦ ଭର୍ତ୍ତୃହରି ହତବା ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ବିଧାୟିକା ସୋଫିଆ ଫିଘୋଷ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ସଦସ୍ୟା ଅଟନ୍ତି ।

Question 20.
ସାଂସଦ ଓ ବିଧାୟକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସବୁ କ’ଣ ?
Answer:
ସାଂସଦ ତାଙ୍କ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂସଦ ଗୃହରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ନିୟମ ପ୍ରଣୟନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭିନ୍ନ ଜନହିତକର ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରନ୍ତି । ଦେଶର ଜାତୀୟ ବଜେଟ୍‌ର ବିତର୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ବିଧାୟକ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ ଆଇନ ତିଆରିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି । ରାଜ୍ୟ ବଜେଟ୍ ଅନୁମୋଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ନିଜ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ସମସ୍ୟା ବିଧାନସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି । ନିଜ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଜନହିତକର କାର୍ଯ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ସରକାର ଉପରେ ଚାପ ପକାନ୍ତି । ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଲୋକମାନଙ୍କ ଅଭାବ ଅସୁବିଧା ଦୂର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି ।

ଏହା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କର :

Question 1.
ଉପର ବର୍ଦ୍ଧିତ ପ୍ରତିନିଧୁଗଣ କେଉଁ କାରଣ ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି ତୁମେ ଭାବୁଛ ? ଭାରତର ସାଧାରଣ ନାଗରିକ କାହିଁକି ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନେଇ ନଥାନ୍ତି ?
Answer:
ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ, କେବଳ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ ହିଁ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ । ଏହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଙ୍ଗୀକାରତା ବଜାୟ ରଖେ, ଯେହେତୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଲୋକଙ୍କ ଇଚ୍ଛାର ପ୍ରତିନିଧ୍ଵ କରନ୍ତି ।

ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର ଦିଅ ।

Question 1.
ଭାରତର କେଉଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦାସୀନ ବ୍ୟକ୍ତି ଦେଶର ସାଧାରଣ ମତଦାତାଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ?
Answer:
ରାଷ୍ଟ୍ରପତି

Question 2.
ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ପଣ୍ଡିଚେରୀ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ କେଉଁ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଛି ?
Answer:
ବିଧାନସଭା ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି

Question 3.
ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ?
Answer:
୬ ବର୍ଷ

Question 4.
ଆମ ସଂସଦର ଉଚ୍ଚ ସଦନରେ କିଏ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି

Question 5.
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭାର କେଉଁ ସଦସ୍ୟମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ?
Answer:
ଉଭୟ ଗୃହର ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟମାନେ

Question 6.
ଭାରତର କେଉଁ ରାଜ୍ୟରୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସଭ୍ୟ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ

Question 7.
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ପ୍ରତି ଦୁଇବର୍ଷରେ କେତେ ସଦସ୍ୟ ଅବସର ନିଅନ୍ତି ?
Answer:
ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ

Question 8.
ସାରା ଭାରତବର୍ଷକୁ କେତେଗୋଟି ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଭାଗ କରାଯାଇଛି ?
Answer:
୫୪୩ଟି

Question 9.
ଲୋକସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥ‌ିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ସାଂସଦ/ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ

Question 10.
ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥ‌ିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ବିଧାୟକ/ବିଧାନସଭା ସଦସ୍ୟ

Question 11.
ନିର୍ବାଚନରେ ସର୍ବାଧ‌ିକ ମତ ପାଇଥିବା ପ୍ରାର୍ଥୀ ଜୟଯୁକ୍ତ ଘୋଷିତ ହେବାକୁ ଇଂରାଜୀରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
‘ଫାଷ୍ଟ-ପାଷ୍ଟ-ଦି-ପୋଷ୍ଟ

Question 12.
ଭାରତର କେଉଁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ପ୍ରଥମ କରି ନିର୍ବାଚନ ପରିଚୟ ପତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ।
Answer:
ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ୍

Question 13.
ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ କାହିଁକି ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧ୍ଵ ଲାଗୁ କରିଥା’ନ୍ତି ?
Answer:
ନିର୍ବାଚନକୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖୁବା ନିମନ୍ତେ

Question 14.
ଭିଭିପାଟ୍‌ ଇଂରାଜୀରେ ପୂର୍ଣ୍ଣନାମ କ’ଣ ?
Answer:
Voter verifiable paper audit trail

Question 15.
କେଉଁ ଦେଶ ଆମର ଇଭିଏମ୍ ଓ ଭିଭିପାଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆପଣେଇ ନେଇଛନ୍ତି ?
Answer:
ଭୁଟାନ ଓ ନାମିବିୟା

Question 16.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ କେଉଁ ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କାଳି ଲଗାଯାଇଥାଏ ?
Answer:
ବାମହାତର ବିଶି ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ।

ଚାରୋଟି ବିକଳ୍ପ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ ।

Question 1.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ କାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ ?
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
(ii) ରାଜନୈତିକ ଦଳ
(iii) ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ
(iv) ରାଜନୈତିକ ନେତୃବୃନ୍ଦ
Answer:
(i) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ

Question 2.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ଯରୁ କେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ ?
(i) ଲୋକସଭା
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
(iii) ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା
(iv) ସ୍ଵାୟତ୍ତ ଶାସନ ନିର୍ବାଚନ
Answer:
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା

Question 3.
ତୁମକୁ କେତେବର୍ଷ ହେଲେ, ତୁମେ ଭୋଟ ଦେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହେବ ?
(i) ୨୦
(ii) ୨୧
(iii) ୧୮
(iv) ୧୯
Answer:
(iii) ୧୮

Question 4.
ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୁଳଦୁଆ ଭାବରେ କାହାକୁ ଅଧ‌ିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ?
(i) ରାଜନୈତିକ ଗୋଷ୍ଠୀ
(ii) ଦକ୍ଷ ପ୍ରଶାସନ
(iii) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ
(iv) ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
Answer:
(iii) ସାର୍ବଜନୀନ ମତଦାନ

Question 5.
ତୁମେ କହିପାରିବ କି ୨୦୨୪ ମସିହା ଭାରତର ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ କେଉଁ ଋତୁ ହେଉଥିଲା ?
(i) ଗ୍ରୀଷ୍ମ
(ii) ବର୍ଷା
(iii) ଶୀତ
(iv) ଶରତ
Answer:
(i) ଗ୍ରୀଷ୍ମ

Question 6.
ଆମ ସମ୍ବିଧାନରେ ମତଦାନ ଅଧିକାରକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଅଧିକାର ଭାବରେ ଗଣାଯାଇଥାଏ ?
(i) ସାମାଜିକ ଅସ୍ଵୀକାର
(ii) ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଵୀକାର
(iii) ମୌଳିକ ଅଧ୍ୟାର
(iv) ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର
Answer:
(iii) ମୌଳିକ ଅଧ୍ୟାର

Question 7.
ଭାରତର ଆୟତନ କେଉଁ ଦେଶର ଆୟତନର ଛ’ଗୁଣ ଅଟେ ?
(i) ଇଟାଲୀ
(ii) ଫ୍ରାନ୍ସ
(iii) ନରୱେ
(iv) ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
Answer:
(ii) ଫ୍ରାନ୍ସ

Question 8.
ବ୍ରେଲିଯୁକ୍ତ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼ରେ କେଉଁମାନେ ମତଦାନ କରିଥା’ନ୍ତି ?
(i) ଅନ୍ଧ
(ii) ମୁକ
(iii) ବଧୂର
(iv) ପଙ୍ଗୁ
Answer:
(i) ଅନ୍ଧ

Question 9.
୨୦୨୪ ମସିହାର ଗଣତନ୍ତ୍ର ମହାପର୍ବରେ ଶତକଡ଼ା କେତେ ପ୍ରତିଶତ ଲୋକ ମତଦାନ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିପାରି ନଥିଲେ ?
(i) ୩୦
(ii) ୩୨
(iii) ୩୪
(iv) ୩୬
Answer:
(iii) ୩୪

Question 10.
ରେଭେନ୍ସା ବାଳିକା ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶ୍ରେଣୀ ପ୍ରତିନିଧୁ ନିର୍ବାଚନରେ କିଏ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ?
(i) ମିସ୍ ଉମା
(ii) ମିସ୍ ରିନା
(iii) ମିସ୍ ଉଷା
(iv) ମିସ୍ ଶିବା କୁମାରୀ
Answer:
(iii) ମିସ୍ ଉଷା

Question 11.
ସ୍ଵାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ କେଉଁ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୫୦-୫୧
(ii) ୧୯୫୧–୫୨
(iii) ୧୯୫୨-୫୩
(iv) ୧୯୫୩-୫୪
Answer:
(ii) ୧୯୫୧–୫୨

Question 12.
ନିମ୍ନୋକ୍ତ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ ?
(i) ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା
(ii) ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚର ବ୍ୟୟ ବରାଦ
(iii) ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ସ୍ଥିର କରିବା
(iv) ମତଦାତା ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା
Answer:
(ii) ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚର ବ୍ୟୟ ବରାଦ

Question 13.
ଲୋକସଭାରେ ମୋଟ କେତେଗୋଟି ଆସନରେ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଇଛି ?
(i) ୧୩୦
(ii) ୧୩୧
(iii) ୧୩୨
(iv) ୧୨୦
Answer:
(ii) ୧୩୧

Question 14.
‘ଏକକ ହସ୍ତାନରୀୟ ମତଦାନ’ ପଦ୍ଧତି କେଉଁ ନିର୍ବାଚନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ?
(i) ଲୋକସଭା
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା
(iii) ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା
(iv) ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ
Answer:
(ii) ରାଜ୍ୟସଭା

Question 15.
ସଂସଦରେ ମୋଟ ମନୋନୀତ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କେତେ ବୋଲି ତୁମେ ଅନୁମାନ କରୁଛ ?
(i) ୧୦
(ii) ୧୨
(iii) ୧୪
(iv) ୧୬
Answer:
(iii) ୧୪

Question 16.
ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ କିଏ ସଭାପତିତ୍ଵ କରିଥାନ୍ତି ?
(i) ରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
(iii) ବରିଷ୍ଠ ସାଂସଦ
(iv) ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ
Answer:
(ii) ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି

Question 17.
ଭାରତରେ ଜଣେ ଲୋକ ___________ ବର୍ଷରେ ସାବାଳକ ହୋଇଥାଏ ।
(i) ୧୮
(ii) ୧୯
(iii) ୨୦
(iv) ୨୧
Answer:
(i) ୧୮

Question 18.
___________ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ମତଦାନ ବୟସକୁ ୨୧ ବର୍ଷରୁ ୧୮ ବର୍ଷ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୭୫
(ii) ୧୯୮୮
(iii) ୧୯୯୮
(iv) ୨୦୧୪
Answer:
(ii) ୧୯୮୮

Question 19.
ସାବାଳକ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବିଧାନର ____________ ଧାରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
(i) ୩୩୦
(ii) ୩୩୨
(iii) ୩୨୪
(iv) ୩୨୬
Answer:
(iv) ୩୨୬

Question 20.
୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନରେ ଲୋକସଭାର ___________ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ପାଇଁ ଭୋଟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୫୪୩
(ii) ୫୪୪
(iii) ୫୪୫
(iv) ୫୪୬
Answer:
(i) ୫୪୩

Question 21.
ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ _____________ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମତଦାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୭୦
(ii) ୧୯୭୧
(iii) ୧୯୭୨
(iv) ୧୯୭୩
Answer:
(ii) ୧୯୭୧

Question 22.
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସାକ୍ଷରତା ହାର ପାଖାପାଖୁ ______________ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା ।
(i) ୧୩
(ii) ୧୫
(iii) ୧୪
(iv) ୧୬
Answer:
(iii) ୧୪

Question 23.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ __________ ମସିହାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ।
(i) ୧୯୪୭
(ii) ୧୯୪୮
(iii) ୧୯୫୦
(iv) ୧୯୫୧
Answer:
(iii) ୧୯୫୦

Question 24.
ଲୋକସଭାରେ ___________ ଗୋଟି ଆସନ ତଫସିଲଭୁକ୍ତ ଜାତି ପାଇଁ ସ୍ଥାନ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି ।
(i) ୪୭
(ii) ୪୮
(iii) ୪୯
(iv) ୮୪
Answer:
(ii) ୪୮

Question 25.
୧୯୯୦ ମସିହାରେ __________ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
(i) ଏନ୍.ଟି. ଶେଷାନ
(ii) ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ
(iii) ଟି.ପି. ଆଚାର୍ଯ୍ୟା
(iv) ପି. ରାଜୀବ୍ କୁମାର
Answer:
(ii) ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ

Question 26.
ଆମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ଆସନ ସଂଖ୍ୟା _________ ଅଟେ ।
(i) ୧୪୫
(ii) ୧୪୬
(iii) ୧୪୭
(iv) ୧୪୮
Answer:
(iii) ୧୪୭

ଠିକ୍ ଉକ୍ତି ପାଖରେ ଠିକ୍ ( ✓) ଚିହ୍ନ ଓ ସ୍କୁଲ୍ ଉକ୍ତ ପାଖରେ ଭୁଲ୍ (✗) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।

Question 1.
ଭାରତରେ କେବଳ ୨୧ ବର୍ଷର ବା ତଦୂର୍ଣ୍ଣ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଥାନ୍ତି ।
Answer:
✗

Question 2.
ମୁକ୍ତ ଅବାଧ ଓ ସ୍ଵଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା କରିବା ଦାୟିତ୍ଵ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ।
Answer:
✓

Question 3.
ଲୋକସଭାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହାର ସଭ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ୫୪୩ ଅଟେ ।
Answer:
✗

Question 4.
ଭାରତୀୟ ମହିଳାମାନେ ୧୯୭୧ ମସିହାଠାରୁ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 5.
ଭାରତର ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସିଧାସଳକ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✗

Question 6.
ରାଜ୍ୟସଭାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।
Answer:
✓

Question 7.
ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧୂ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✗

Question 8.
ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାର ଆମ ସମ୍ବିଧାନର ୩୨୪ ଧାରାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି ।
Answer:
✗

Question 9.
୧୯୮୦ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍.ଶେଷାନ୍ ଭାରତର ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
Answer:
✗

Question 10.
ବିଧାନସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥ‌ିବା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଧାୟକ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
Answer:
✓

ସ୍ତମ୍ଭ ମିଳନ କର ।

Question 1.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଲୋକସଭା	ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ବିଧାନସଭା	ସରପଞ୍ଚ
ରାଜ୍ୟସଭା	ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ	ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ	ମେୟର

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଲୋକସଭା	ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ
ବିଧାନସଭା	ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ
ରାଜ୍ୟସଭା	ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି
ମୁନିସିପାଲ କର୍ପୋରେସନ	ମେୟର
ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ	ସରପଞ୍ଚ

 

Question 2.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ	୧୦ ଜଣ
ଲୋକସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ	୨୧ ଜଣ
ଲୋକସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା	୧୪୭ ଜଣ
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା	୧୨ ଜଣ
ଆମ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଆସନସଂଖ୍ୟା	୦୨ ଜଣ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ	୧୨ ଜଣ
ଲୋକସଭାରେ ମନୋନୀତ ସଦସ୍ୟ	୦୨ ଜଣ
ଲୋକସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାର ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା	୨୧ ଜଣ
ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ସଭ୍ୟସଂଖ୍ୟା	୧୦ ଜଣ
ଆମ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଆସନସଂଖ୍ୟା	୧୪୭ ଜଣ

 

Question 3.

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ହେଲେ
୧୯୮୮ ମସିହା	ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
୧୯୭୧ ମସିହା	ଭୋଟଦେବା ବୟସ ୧୮ ହେଲା
୧୯୯୦ ମସିହା	ଗୃହ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ
୨୦୨୪ ମସିହା	ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟ ଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଲେ

Answer:

‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ	‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
୧୯୫୦ ମସିହା	ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
୧୯୮୮ ମସିହା	ଭୋଟଦେବା ବୟସ ୧୮ ହେଲା
୧୯୭୧ ମସିହା	ସୁଇଜର ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ମହିଳାମାନେ ଭୋଟଦେବାର ଅଧିକାର ପାଇଲେ
୧୯୯୦ ମସିହା	ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ହେଲେ
୨୦୨୪ ମସିହା	ଗୃହ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଚଳନ

 

ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନର ଅର୍ଥ କ’ଣ ? ଏହାକୁ କେଉଁମାନେ ନିର୍ବାଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ ?
Answer:

1. ସାର୍ବଜନୀନ ସାବାଳକ ମତଦାନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ସାବାଳକ ମତଦାତା ବା ନାଗରିକ ନିଜର ଗୋଟିଏ ମତ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ମତଦାନର ମୂଲ୍ୟ ସମାନ ରହିବ ।
2. ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଉପାଦାନ ବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ରୂପେ ବିବେଚନା କରି ନିର୍ବାଚନରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଥିଲେ ।

Question 2.
ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:

1. ଗତ ୨୦୨୪ ମସିହା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଭାରତରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ଏଥ‌ିରେ ୯୮୦ ନିୟୁତ ମତଦାତା କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
2. ଏମାନେ ଆମ ଲୋକସଭାର ୫୪୩ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀ ନିମନ୍ତେ ମତଦାନ କରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।

Question 3.
ଭାରତକୁ ଏକ ବିବିଧତା ଓ ଜଟିଳତା ଭରା ବୃହତ୍ ଦେଶ କୁହାଯାଏ ନାହିଁକି ?
Answer:

1. ଭାରତକୁ ଏକ ବିବିଧତା ଓ ଜଟିଳତା ଭରା ବୃହତ ଦେଶ କୁହାଯିବାର ଦୁଇଟି ଯଥାର୍ଥତା ରହିଛି । ପ୍ରଥମତଃ ଆୟତନରେ ଭାରତ ଫ୍ରାନ୍ସ ଦେଶର ଆୟତନର ଛ’ଗୁଣ ଅଟେ ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏହାର ମତଦାତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୧୫ ଗୁଣ ଅଟେ ।

Question 4.
ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ କେବେଠାରୁ ଓ କ’ଣପାଇଁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି ?
Answer:

1. ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ବା ଇ.ସି.ଆଇ ଏକ ସ୍ଵାଧୀନ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ଏହା ଆମ ଦେଶରେ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚାଳନା ଭାର ବହନ କରିଥା’ନ୍ତି ।
2. ଏହା ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଗଠନ ହେବାପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆସୁଅଛି ।

Question 5.
ନିର୍ବାଚନର ଆଦର୍ଶ ନିୟମାବଳୀ ବା ଆଚରଣ ବିଧୁର ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ଵ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. ପ୍ରଥମତଃ– ଭାରତର ନିର୍ବାଚନକୁ ସ୍ଵାଧୀନ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ରଖୁବା ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧୂର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ।
2. ଦ୍ଵିତୀୟତଃ ଏହା ନେତା, ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଏବଂ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ବାରଣ କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ କେତକେ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ।

Question 6.
୧୯୯୦ ମସିହାର ଜଣେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତଙ୍କୁ ଭାରତୀୟମାନେ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ମନେରଖୁଛନ୍ତି କାହିଁକି ?
Answer:
(i) ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ଟି.ଏନ୍. ଶେଷାନ୍ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୁକ୍ତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେବାପରେ ସେ ନିର୍ବାଚନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବୈପ୍ଲବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲେ । ପ୍ରଥମତଃ ସେ ସମସ୍ତ ମତବାଦପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁ ନିର୍ବାଚନ ପରିଚୟ ପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଥିଲେ ।

(ii) ପ୍ରାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିବା ସହିତ ଅନେକ କଟକଣା ଲାଗୁ କରିଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ନିର୍ବାଚନକୁ ଅବାଧ, ଭୟଶୂନ୍ଯ ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବାରୁ ଭାରତୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏବେ ସୁଦ୍ଧା ମନେ ରଖୁଛନ୍ତି ।

Question 7.
ଭାରତର ଲୋକସଭା ଓ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନସଭାର ଦୁଇଟି ତୁଳନାତ୍ମକ ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:

1. ଭାରତର ଲୋକସଭାକୁ ୫୪୩ ଗୋଟି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଅଛି । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାଂସଦ (MP) କୁହାଯାଇଥାଏ ।
2. ଓଡ଼ିଶାକୁ ୧୪୭ଟି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏହାର ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଧାୟକ ବା (MLA) କୁହାଯାଇଥାଏ ।

Question 8.
ଲୋକସଭା ଓ ରାଜ୍ୟସଭା ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣତଃ କ’ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ତୁମେ ଅନୁଭବ କରିଥାଅ ?
Answer:

1. ଲୋକସଭା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭା । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ସିଧାସଳଖ ଲୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କୁ ସାଂସଦ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଅନ୍ୟଭାବରେ ନିମ୍ନ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ସଭ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୫ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।
2. ରାଜ୍ୟସଭା ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଗୃହ । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚ ସଦନ କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ୬ ବର୍ଷ ହୋଇଥାଏ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର

Question 1.
ଭାରତର ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
Answer:

1. ୨୦୨୪ ମସିହା ନିର୍ବାଚନରେ ପ୍ରଥମଥର ନିମନ୍ତେ ବୟସ୍କ ଓ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ନାଗରିକମାନେ ନିଜ ଘରେ ବସି ମତଦାନ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ ।
2. ଏଥୁ ସହିତ କେତେକ ବିଶେଷ ବର୍ଗ ମତଦାତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଡାକଦ୍ଵାରା ମଧ୍ୟ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା ।
3. ସହାୟକ ଯନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ରେଲିଯୁକ୍ତ ଭୋଟର କାର୍ଡ଼, ଆପ୍‌ଯୁକ୍ତ ସହାୟତା ଅନୁରୋଧ, ସ୍କିଲ୍ ବା ଚକଲଗା ଚୌକି ଓ ରାମ୍ ବା ଖସଡ଼ା ଆଦି ଅନେକ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା ।

Question 2.
ନିର୍ବାଚନର ଆଦର୍ଶ ଆଚରଣ ବିଧରେ କେଉଁସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାପାଇଁ କଟକଣା ଲାଗୁ କରାଯାଇଥାଏ ।
Answer:

1. ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା ପରେ ସରକାର ମତଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଲୋଭିତ କରିବାପାଇଁ କୌଣସି ନୂତନ ଯୋଜନା କିମ୍ବା ପ୍ରକଳ୍ପ ଘୋଷଣା କରିପାରିବେ ନାହିଁ ।
2. ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବାଚନକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଥୀ କେତେକ ସୁବିଧା ହାସଲ କରିବା ସହିତ କେତେକ କଟକଣାକୁ ମାନିବାକୁ କୁହାଯାଇଥାଏ ।
3. ଉପହାର ପ୍ରଦାନ ମାଧ୍ୟମରେ ମତଦାତାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାକୁ ଦଣ୍ଡନୀୟ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 3.
ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ରାଜ୍ୟସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସଭାର ସର୍ବାଧୂକ ୨୫୦ଜଣ ସାଂସଦ ରହିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବାସ୍ତବରେ ୨୪୫ ଜଣ ସାଂସଦ ରହିଛନ୍ତି ।

(ii) ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୩୩ ଜଣ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ବିଧାୟକମାନଙ୍କଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ଏବଂ ୧୨ ଜଣ ସାଂସଦ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଦ୍ଵାରା ମନୋନୀତ ହୋଇଥାନ୍ତି ।

(iii) ଜନସଂଖ୍ୟା ଭିଭିରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସଂଖ୍ୟକ ସାଂସଦ ରାଜ୍ୟସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥା’ନ୍ତି । ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ସର୍ବାଧ‌ିକ ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ସାଂସଦ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

Question 4.
ଭାରତର ରଷ୍ଟପତିଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ସମ୍ୟକ୍ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କର ।
Answer:
(i) ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦେଶର ସାଧାରଣ ମତଦାତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇନଥା’ନ୍ତି । ସେ ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଏକ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ (Electoral College) ଦ୍ଵାରା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି ।

(ii) ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନରେ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ ଯଥା ରାଜ୍ୟସଭା ଓ ଲୋକସଭାର ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧୁ ବା ସାଂସଦମାନେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥା’ନ୍ତି ।

(iii) ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଦିଲ୍ଲୀ ଓ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟମାନେ ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାଗ ନେଇଥା’ନ୍ତି ।

(iv) ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଏକକ ହସ୍ତାନ୍ତରୀୟ ମତଦାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ ।

Question 5.
ବର୍ତ୍ତମାନ ନିର୍ବାଚନ ଇଭିଏମ୍ରେ ନୋଟା (NOTA – None of the above) ବ୍ୟବହାର କରାଯିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କି ପ୍ରକାର ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ?
Answer:

1. ଇଭିଏମ୍‌ରେ ନୋଟା ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ‘କେହି ପସନ୍ଦ ନୁହନ୍ତି’ ବୋଲି ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖାଯାଇଛି ।
2. ଏହା ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ଵନ୍ଦୀଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ମତଦାତାଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
3. ଯଦିଓ ଏହା ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିନଥାଏ, ତଥାପି ଏକ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଥାଏ ଯେ ମତଦାତା ଅଧିକ ବିକଳ୍ପ ଚାହାଁନ୍ତି ।
4. ‘ନୋଟା’ ବା ‘କେହି ପସନ୍ଦ ନୁହନ୍ତି’ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚିନ୍ତନ ଅଟେ ।